- 3 gün önce
İngiltere’de 2024 yılında üç küçük kız çocuğunun öldürülmesinin ardından başlatılan bağımsız ulusal soruşturmada çok sarsıcı bir rapor yayımlandı. Rapor, sanal medya mecralarının çocukları "şiddet saplantılı" birer bireye dönüştürdüğünü, ülkenin 20 yıllık terörle mücadele sisteminin ise bu sanal tehdit karşısında tamamen çaresiz kaldığını belgeledi. Çocuk komiserliği, teknoloji devlerine erişim kısıtlaması ve algoritmaların kapatılması için hükümete acil çağrı yaptı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:13İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Birinci görüşler gündeme gelirdi. Artık bunlardan bahsetmiyoruz, algoritmalardan bahsediyoruz.
00:36Sanal medyanın denetimsiz algoritmaları, tıklanma uğruna binlerce çocuğu ekran başında aşırı şiddetin ve katliam görüntülerinin esiri haline getiriyor.
00:47İngiltere'de Southport katliamının ardından hazırlanan bu çarpıcı rapor,
00:5120 yıllık klasik terörle mücadele kalıplarının algoritmaların beslediği bu yeni nesil şiddet tehdidi karşısında nasıl iflas ettiğini tüm çıplaklığıyla kanıtlıyor.
01:01Southport'ta 3 kızımızın hayatını kaybetmesi, riskleri görüp durdurması gereken sistemin nasıl iflas ettiğini gösterdi.
01:09Çocuklarımız, karar vericilerin ve ailelerin neredeyse hiçbir şey bilmediği sanal bir dünyada ekran başında radikalleşiyor.
01:17Belirli bir ideolojisi olmayan ama algoritmalardan beslenen aşırı şiddete ve kitle katliamlarına takıntılı hale gelen bu çocuklar için
01:24mevcut terörle mücadele sistemi çalışmıyor.
01:27Bu kurumlar arasında dönüp duran bir sevk ve eylemsizlik kısır döngüsüdür.
01:32Burada Southport saldırısı bize çok önemli bir gerçeği de gösteriyor.
01:36Bir çocuğun radikalleşmesi için artık mutlaka bir örgütün propagandasına ya da belirli bir ideolojiye bağlanması asla gerekmiyor.
01:46Zaten algoritmalar bu tarz içerikleri sürekli öne çıkardığı için şiddet zamanla çocuğun zihninde normalleşiyor
01:53ve bu durum ciddi bir riski de bünyesinde barındırmış oluyor.
01:58Temmuz 2024'te İngiltere'de 3 kız çocuğunun yaşamını yitirdiği, 23 çocuğun ise yaralandığı Southport saldırısının faili
02:05Axel Ruda Kubana'nın saldırıdan önce tam 3 kez önleme programına ihbar edildiği
02:11ancak klasik bir terör örgütü mensubu olmadığı gerekçesiyle sistemden düşürüldüğü ortaya çıkmıştı.
02:21İngiltere Çocuk Komiserliği'nin hazırladığı kapsamlı rapor Ruda Kubana gibi binlerce çocuğun
02:27sanal dünyada nasıl birer şiddet saplantılı bireye dönüştüğünü ve devletin koruma mekanizmasının
02:33bu sanal hız karşısında nasıl çöktüğünü gözler önüne serdi.
02:40Raporun merkezinde teknoloji şirketlerinin çocukları ekranda tutmak için kullandığı
02:45kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları yer alıyor.
02:49Teknoloji devleri kullanıcıların dikkatini ekrana hapsederek reklam gelirlerini arttırmak üzere korulu.
02:55Şok ve dehşet uyandıran bir şiddet içeriğine birkaç saniye bakan bir çocuk
02:59algoritma tarafından ilgili kodlanarak kesintisiz bir şiddet akışına mahkum ediliyor.
03:04Sosyal medyada özellikle karşımıza çıkan bu algoritmalar bize hangi içeriği göreceğimizi
03:11dayatan aslında sistemin getirdiği ve bizim görmemizi istediği içerikleri kapsıyor.
03:17Ve bu içerikler çocuklarımızı hedef alıp aşırılığa sürükleyebiliyor.
03:22Ve bu aşırılığın sonucunda da özellikle çocukların sadece bir dini örgütten ya da
03:30terör örgütü olabilir ya da ideolojik bir görüşten değil burada suça sürükleyebilecek
03:36aşırılığa savrulan platformları da aslında ortaya koymak gerekiyor.
03:42Algoritmanın temel mantığı çocuğun ilgisini mümkün olduğunca uzun süre ekranda tutmak
03:47ve bu nedenle onun daha çok baktığı içerikleri öne çıkartmak oluyor.
03:51Benzer içerikleri çıkartıyor.
03:53Niye?
03:53Çünkü çocuk dijital ayak izi bırakıyor.
03:56Bu sadece çocuklar içinde değil.
03:57Hepimiz için aynı durum söz konusu oluyor.
04:00Ve belli bir noktadan sonra şiddet içerikleri birkaç kere onun önüne geldiğinde
04:05ve o da bu içerikleri izlediğinde sistem bunu normal bir tercih gibi algılıyor
04:11ve çocuğun önüne ne yazık ki şiddet içerikli görüntüler, görseller ve fotoğrafları dayatmış oluyor.
04:17Şimdi açık ve net bir şekilde söylemek gerekirse
04:20yapay zeka burada süreci daha da kişiselleştiren bir katman olarak karşımıza çıkıyor.
04:25Çocuklar tek bir içerikli radikalleşmiyor.
04:28Günler ve aylar boyunca algoritmaların ekrana sürdüğü şiddet videolarıyla zehirleniyor.
04:33Üstelik yeni dönemde geliştirilen yapay zeka sohbet botları ve görsel üreticiler
04:38çocukların ilgi alanlarına anında uyarlanarak bu sanal tuzağı daha da derinleştiriyor.
04:43Çocuklarımızın farkındalığını yükseltmek ve bu dayatmaya karşı onları daha bilinçli hale getirmekten geçiyor bunlar.
04:51Çünkü yapay zekanın da gelişmesiyle birlikte çocuklarımızın yapay zekayla girdiği etkileşim,
04:58buraya sorduğu soru ve cevaplar aslında sistemi besleyen bir unsur haline gelmiş durumda.
05:03Çocukların ilgisini çekebilecek hedeflerle, yapay zekaya sorduğu sorular üzerinden sistem bunlardan beslenerek
05:11çocukların ilgisini çekebilecek içerikleri karşısına çıkartıyor.
05:14Ve çocukları bu şekilde aslında bir nevi tuzağa düşürmüş oluyor.
05:19Çocuğun sorduğu sorular, işte yaptığı aramalar ve oluşturduğu içerikler üzerinden ilgi alanlarını belirliyor yapay zeka
05:28ve karşısına çıkan içeriklerin onun önüne çıkmasıyla birlikte özel bir hale gelmesine sebebiyet veriyor.
05:36Yani bir özellik, bireysellik ortaya çıkmış oluyor.
05:40Bunu da tamamen algoritma meydana getirmiş oluyor.
05:43Rakamların dikkat çekici tarafı tam da burada ortaya çıkıyor.
05:47Önleme sistemleri yok denecek kadar az.
05:51Çünkü burada önleme sistemlerine bildirilen çocukların %70,9'unda belirgin bir siyasi veya dini ideolojinin bulunmaması,
06:03radikalleşmenin artık yalnızca klasik terör örgütleri üzerinden açıklanmayacağını göstermiş oluyor.
06:10Bu sanal dönüşüm radikalleşmenin geleneksel kodlarını da tamamen değiştirdi.
06:152024-2025 resmi verilerine göre İngiltere'de önleme sistemine bildirilen 4715 çocuğun %70,9'unda yani neredeyse 4'te 3'ünde belirgin
06:27hiçbir siyasi veya dini ideoloji tespit edilemedi.
06:30Uzmanlar çocukların saldırganları putlaştırmaya, bu içerikleri akranlarına yaymaya odaklandığını, literatürde bunun şiddet saplantılı bireyler olarak adlandırıldığını vurguluyor.
06:41Yeni dünyada algoritmalar özellikle kişilerin hoşuna gidebilecek ve kişileri özellikle ilgi alanlarını hoşuna giden içerikleri besleyebilecek alanlara giriyor.
06:54Ve bu alanlar sayesinde de aslında çocuğu bu tuzağın içine çekmiş oluyor.
06:59Bunlara karşı dikkatli olmak ve algoritma dayatmalarına karşı çocuklarımızı, öğrencilerimizi bu anlamda eğitebilmek ve dijital farkındalığı artırabilmek,
07:12yapay zeka okuryazarlığını özellikle artırabilmek ve bunlarla alakalı eğitimleri hızlandırabilmek oldukça önemli.
07:20Sanal medya platformları buna istedikleri gibi imkan tanıyorlar.
07:24Özellikle şiddet ve saplantılı bireyler için baktığımızda karşımıza bir profil çıkartıyor.
07:32Bu karşımıza çıkan yeni profil belirli bir ideolojiden çok şiddetin kendisine ilgi duyan çocukları gösteriyor.
07:40Saldırganları yüceltmek, katliam görüntülerini izletmek ve bu içerikleri çevresine yaymak zaman içerisinde normal bir hale gelmiş oluyor.
07:49Ve bu sayede suç normalleştiriliyor. Hatta çocuklar öne çıkmak için adeta bir suç parçası, suç aparatı haline gelmiş oluyor.
07:59Peki İngiltere'de tartışılan önleme sistemi nedir ve dijital tehditler karşısında neden çaresiz kaldı?
08:06Önleme, İngiltere hükümetinin dört ayaklı terörle mücadele stratejisinin en kritik parçası.
08:13Bu stratejinin aşamaları ise şunlar.
08:151- Önleme, kişilerin terörizme çekilmesini veya terörü desteklemesini engellemeye amaçlar.
08:222- Takip, yakalama, terör saldırılarını engellemek ve failleri yakalamak için çalışır.
08:283- Koruma, saldırılara karşı güvenlik ve savunma kalkanını güçlendirir.
08:344- Hazırlık, olası bir saldırının etkilerini en aza indirmeye hedefler.
08:382015 yılındaki terörle mücadele ve güvenlik yasasıyla öğretmenlere, doktorlara, belediyelere ve polise önleme bildirim görevi getirildi.
08:47Bildirilen kişiler polis değerlendirmesinin ardından Channel adı verilen çok kurumlu bir panele taşınıyor.
08:53Burada uzman mentorlar aracılığıyla kişinin radikal düşünceleri değiştirilmeye çalışılıyor.
09:00Ancak bu mekanizma sadece sabit bir ideolojiye sahip geleneksel terör zandıları için kurulduğundan,
09:07internette şiddet saplantısı kazanan çocuklara çözüm sunamıyor.
09:11Londra Emniyeti Terörle Mücadele Direktörü Lawrence Taylor bu çıkmazı şu sözlerle açıklıyor.
09:17Önleme ideoloji odaklı bir programdır.
09:19Ortada sabit bir ideoloji yoksa, yalnızca internetten beslenen şiddet takıntısı ve ruh sağlığı sorunları varsa,
09:27önleme bu kişilere müdahale edecek doğru mecra değildir.
09:31Nitekim resmi verilerde bu iflası kanıtlıyor.
09:34Bildirilen 4715 çocuktan %79'unun dosyası değerlendirme paneline bile gitmeden kapatıldı.
09:41İdeolojisi olmayan çocuklarda dosya kapatma oranı %86'ya ulaştı.
09:46Çocukların sadece %18'i Channel Destek Programı'na alınabildi.
09:52Sisteme yapılan çocuk sevklerinin %60'ı okullardan ve öğretmenlerden geliyor.
09:58Ancak önlemenin kapattığı dosyaların %48'i yine eğitim kurumlarına geri gönderiliyor.
10:03Özellikle okullardan gelen ihbarların en az %65'i hiçbir eylem planı veya geri bildirim sağlanmadan yeniden aynı öğretmenlere iade ediliyor.
10:13Bu iadelerin %93'ü hiçbir zaman bir uzman panelinde görüşülmüyor.
10:20Veriler son 10 yılda 1136 çocuğun önlemeye en az 2 kez, 187 çocuğun ise 3 ve daha fazla kez bildirildiğini
10:28gösteriyor.
10:29Sağlık kaydı bulunan çocuklar arasında otizm spektrum bozukluğu oranı %16 olarak kaydedildi.
10:35Bu rakam ülke genelindeki %3'lük ortalamanın 5 katından fazla.
10:39Uzmanlar akran zorbalığı ve aile içi ihmal yaşayan nöro çeşitli çocukların sanal ağlardaki şiddet istismarına çok daha açık hale geldiğini
10:49vurguluyor.
10:51Çocuk komiseri Damer Raşel de Souza bu sanal felaketin önüne geçmek için hükümete 12 maddeli kapsamlı bir reform listesi sundu.
11:00Bu maddelerden birkaçı ise sanal medya üzerinde.
11:03Platformlara kısıtlama, çocukları koruduğunu kanıtlamayan teknoloji şirketlerine erişim kısıtlaması getirilmeli.
11:09Öneri algoritmaları sonsuz kaydırma, gece erişimi ve yabancıların mesaj atması engellenmeli.
11:14Sonuç odaklı Ofcom denetimi.
11:16Bir çocuk internet içeriği sebebiyle terör veya şiddet suçuna karışırsa, ilgili sanal medya platformunun güvenlik yükümlükleri doğrudan soruşturulmalı.
11:23Burada sorumluluğu yalnızca aileye ya da çocuğa da yüklemek doğru değil.
11:27Platformun da doğrudan sorumluluk alması gerekiyor.
11:30Sanal medya mecralarının da taşın altına elini koyması gerekiyor.
11:34Yani bu mecralar çocuğu sadece ekranda tutabilmek için, tasarlandığı için ne yazık ki bu tarz ihbarlar, bu tarz bildirimler ya
11:42da çocukların can güvenliği ikinci aşamaya atılmış oluyor.
11:46Bizim için önemli olan işte bu çocuğu şiddet ve zararlı içerikten koruyacak güvenlik mekanizmalarının geliştirilmesi.
11:52Bunun için de denetiminin yalnızca kağıt üstünde kalmaması gerekiyor.
11:57Bir çocuk platformlardaki içerikler nedeniyle ciddi bir şekilde şiddete meyille bir hale geliyorsa, suça sevk ediliyorsa, burada platformun algoritması güvenlik
12:07önlemlerini almalı ve tabii ki devletler de bu tarz yasalar çıkartarak çocukların ve tabii ki ülkelerin milli güvenliğini tehdit altına
12:17alacak bu tarz eylemlerin mutlak suretle önüne geçmelidir.
12:20Çocuk komiserliğinin ortaya koyduğu bu 12 maddelik acil reçete, hükümetin dijital platformlara ve korunma mekanizmalarına karşı köklü bir zihniyet değişimine
12:30gitmesini şart koşuyor.
12:31Aksi halde sistemdeki bu sahipsizlik kısır döngüsü yeni trajedilerin kapısını aralamaya devam edecek.