- 1 week ago
- #reportersnotebook
Aired (August 29, 2026): #ReportersNotebook: "Lunod ang Ani, Lubog sa Utang”
Taon-taon, milyun-milyong halaga ng pananim ang nasisira dahil sa bagyo at pagbaha, dahilan para malugi at mabaon sa utang ang maraming magsasaka.
Sa Apalit, Pampanga, halos 3,892 ektarya ng palayan ang pinagkukunan ng kabuhayan ng libu-libong magsasaka. Pero dahil nasa flood-prone areas ang malaking bahagi ng mga sakahan, paulit-ulit na nalulubog at nasisira ang kanilang mga pananim.
Ano nga ba ang ginagawa ng pamahalaan upang matulungan at mapalakas ang sektor ng agrikultura? Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Taon-taon, milyun-milyong halaga ng pananim ang nasisira dahil sa bagyo at pagbaha, dahilan para malugi at mabaon sa utang ang maraming magsasaka.
Sa Apalit, Pampanga, halos 3,892 ektarya ng palayan ang pinagkukunan ng kabuhayan ng libu-libong magsasaka. Pero dahil nasa flood-prone areas ang malaking bahagi ng mga sakahan, paulit-ulit na nalulubog at nasisira ang kanilang mga pananim.
Ano nga ba ang ginagawa ng pamahalaan upang matulungan at mapalakas ang sektor ng agrikultura? Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Category
🎈
FunTranscript
00:11Alos taon-taon, ganito ang naranasan ng ilang mga magsasaka sa bansa.
00:24Pinipilit isalba ang mga sakahan na lubog sa baha.
00:33Gaya na lang nang nangyari sa Oksidental Mindoro.
00:40Dahil sa biglang pagtaas ng tubig sa kanilang lugar,
00:45naging pahirapan ang pagsalba ng mga magsasaka sa kanilang itinanim na palay.
00:50Bigla, bigla talaga yung lakas ng ulan, grabe.
00:55Tulong-tulong din ang mga magsasaka sa kalinga matapos palubogin ang baha ang kanilang sakahan.
01:03Balot na rin ang putik ang kanilang mga pananim.
01:13At nito lang na karaang linggo,
01:17lumubog din ang mga sakahan sa iba't ibang bahagi ng Pampanga,
01:21kasabay ng pananalasa ng mga bagyo at habagan.
01:35Ito yung palay ko.
01:36Ewan ko kung mabubuhay pa ito.
01:38Kasi ano na, lumubog nung ano,
01:41yung mga bagyong ano,
01:43pagagat, kanya-talaw yung mga magsasaka ngayon.
01:46Oo, nakipipangayang.
01:48Eh, pagod mo ito eh.
01:55Maulan ngayong araw dito sa bayan ng Apalit
01:58at ito na nga yung ikinakatakot ng marami sa mga magsasaka dito.
02:02Itong nakaraang buwan lamang sila,
02:04nagsimulang magtanim ng palay
02:06at sana ay anihin ito pagkatapos ng tatlo hanggang apat na buwan.
02:10Pero sa itsura ng palayan ay mukhang halos walang aanihin.
02:20Kaya ang ilang buwang pinagpagura ng mga magsasaka,
02:25mapupunta lang sa wala.
02:27Ang malungkot, mababaon pa sila sa utang.
02:32Pabuntis na po yung palay ko.
02:34Nung lumaki po yung tubig,
02:35ala o, nasira na mong todo.
02:37Wala na pong pakikinabangan.
02:39Puro utang lang kami.
02:41Lugil-lugi po kami.
02:42Anabahit ito, yung palay.
02:44Sa kapisilin mo, tinan mo,
02:46itim na itim.
02:47Wala na laman.
02:48Yung pagka buma,
02:49yun, pagka kasi sumasaka po ng palay,
02:53nagkatubig,
02:54ito yung naglalagay alaan ng laman.
02:57Kung tutusin,
02:58may teknolohiya na pwede sanang makatulong sa mga magsasaka,
03:02ang paggamit ng mga flood-tolerant rice varieties
03:06na kayang mabuhay pa rin kahit pinalubog na sa baha.
03:12Ito na kaya ang sagot sa matagal ng problema
03:15ng ating mga magsasaka.
03:34Umaga pa lang,
03:35binisita na ni Mang Ronald Alejandro
03:37ang kanyang sakahan.
03:41Pero hindi para maghanda sa anihan,
03:44kundi para silipin kung may
03:45maisasalba pa sa kanilang mga tanim na palay.
03:59Pinalubog kasi ng baha
04:01ang kanyang sakahan
04:02nung nagdaang mga bagyo at abagad.
04:09Maulan ngayong araw dito sa bayan ng Apalit
04:12at ito na nga yung ikinakatakot
04:14ng marami sa mga magsasaka dito.
04:16Ito lamang mga magkakasunod na bagyo
04:18ay talagang lumubog
04:20ang marami sa mga palayan
04:22dito sa bayan ng Apalit.
04:24Itong nakaraang buwan lamang sila
04:25nagsimulang magtanim ng palay
04:27at sana ay anihin ito
04:29pagkatapos ng tatlo hanggang apat na buwan.
04:32Pero sa itsura ng palayan
04:34ay mukhang halos walang aanihin.
04:41Ito po palayan nila
04:43Kasama po ito sa palayan ninyo
04:45Sus wala na hong natira
04:48Dati po puno ito
04:50Puno dati yan
04:51Tapos dahil nalubog sa baha
04:53Ano na po ba dapat ang itsura niya ngayon?
04:56Dapat yan green na green
04:59Sa darating na mga buwan sana
05:01ang inaasahang ani ni Mang Ronald
05:03mula sa kanyang mahigit isang hektaryang sakahan
05:06Kikita sana siya ng hanggang 80,000 pesos
05:13Ito ngayon ho
05:15Nangitim-ngitim na
05:17Iyan ang kamukha na yung ganyan
05:19Pamamatay na ho
05:19Hindi na tumutubo
05:21Parang ganyan
05:21Hindi na lumalaki
05:22Pagka ganun magsisimula na humabulo
05:25Tapos wala na
05:26Hanggang ganito na
05:27Malulusaw na siya
05:31Sayang ano
05:32Pagka kunyari
05:33Siya pong haraw
05:35Pagka kunyari
05:37Ito ho ilang araw siyang lubog
05:38Mga lima yata eh
05:41Pagka ganito na po yung sitwasyon
05:44Gano'ng kalaki yung lugi?
05:46Mga pagkakalaki ho
05:48Yung mga paging ko
05:50Ang lugi niya
05:51Mula do sa
05:53Pagkisa saka
05:56Pagbubunggal ang
05:57Ano
05:58Ang saka
06:0325,000
06:04Yan po yung puhunan
06:06Sa kada ektarya
06:08Mula ng sinimulang
06:10Itanim
06:11Kasama na po yung
06:13Lahat ng kasos
06:13Yung palay
06:16Dagdag pa
06:18Sa alalahanin ni Mang Ronald
06:19Ay kung paano babayaran
06:21Ang inutang na
06:2225,000 pesos
06:24Na ginamit na puhunan
06:25So yung 25,000 pesos po
06:29Na yun
06:30Inutang niyo ba yun?
06:32Oo, minsan
06:32Iminutang ka po
06:34Kasi yung ano
06:36Yung
06:37Saka yung
06:39Pasabag ng
06:40Pataba
06:41Misan inutang namin
06:42Talaga
06:44Lahat-lahat
06:45Lahat?
06:45Eh paano pagkaganito po ang itsura?
06:48Oo, eh
06:49Babawi namin sa
06:50Ano
06:51Sa Tagaraw na
06:52Eh dahil uutang na namin po ulit
06:54Uutang ulit?
06:58Itong ganito ho bang binabaha
07:00Taon-taon ko ba to?
07:02Pagka ano
07:03Talagang pagka may kalamidad na ganyan na
07:06Hulan
07:08May ano
07:09Patling na bagyo
07:10Yan talaga
07:11Sunod-sunod yan
07:12Aapaw ng ano dyan
07:14Yung mga
07:15Tubig
07:16Diyas sa ano
07:17Sa pagreper na yan
07:18Sululubog na po lahat
07:20Oo
07:20Yung ganito ho ang itsura na lubog
07:39Ayan
07:40Pagka ganyan
07:41Hindi hindi maninigil
07:43Sa ano na lang
07:44Sa susunod na
07:47Ani
07:49Pagkatapos nung ano
07:50Nga baka ganyan
07:52Uulit kami
07:53Sa Tagaraw na lang
07:57Buti hindi pa po kayo sumusuko
07:59Sa pagsasaka
08:00Na ano ko na yan
08:02Sa tatay ko eh
08:03Eh ang tatay ko na
08:06Bago mamadayan na
08:07I-stroke pa nga sa
08:08Sa pagsasaka
08:11Ako na nagtumuloy
08:13Eh
08:13Wala
08:14Walang mas kaso sa bukit
08:16Eh kundi ako na
08:17Sumagi na rin sa isip nyo yun ba
08:19Na tama na nga to
08:20Hanap na ng iba
08:21Sumagi na ba yan sa isip nyo
08:23Hindi
08:23Eh
08:25Ang isip ko
08:27Ang
08:27Tinayo ang tatay ko yan
08:29Yung ano
08:31Binili yan
08:33Tapos
08:34Bebenta mo
08:35Tapos
08:35Pag binenta mo yan
08:37Sandali
08:38Ubus yung pera
08:43Ngayong araw lang din
08:45Mabibisita
08:45Nang isa pang magsasaka
08:47Na si Mang Rodolfo
08:48Ang kanyang sakahan
08:49Matapos
08:50Ang mga pagulan
08:51Ito po yung palayan ko
08:53Nalubog na naman
08:54Wala naman po akong maasahan
08:55Puro utang lang kami
08:57Lugi-lugi po kami
08:59Ngayon
09:00Tagulan na naman po
09:01Wala naman po kaming
09:02May salba
09:03Gusto man po namin
09:04Maglagay ng
09:06Pagsabog ulit
09:06Wala naman po kaming
09:07Panggastos na
09:09Laking
09:10Panghihinayang ni Mang Rodolfo
09:12Lalo pat
09:13Higit isang buwan pa lang
09:15Makakapag-ani na sana siya
09:17Pabuntis na po yung palay ko
09:19Nung lumaki po yung tubig
09:21Halao
09:22Nasira na mong todo
09:23Wala na pong
09:23Pakikinabangan
09:24Malalim po yung tubig dito
09:26Hanggang
09:26Leg ko po
09:28Kaya lang po
09:29Ano ngayon
09:30Medyo bumaba na yung tubig
09:31Pero iniwan mo yung palay
09:33Wala na
09:34Hubos na po
09:34Ito po
09:35Umuulan na naman
09:36Gusto man po namin
09:37Magsabog
09:38Hindi kami makakapagtanim
09:40Kasi may bagyo na naman
09:42Tapos wala pa pong panggastos
09:44Kasi po
09:44Nalugi na po nalugi
09:45Yung pagod
09:47Tapos po yung
09:48Nakikita mo yung palay mo
09:50Napakaganda
09:50Tapos po
09:52Biglang
09:53Bumagyo
09:54Na walang parang ano lang po
09:55Parang bula lang
09:56Para makabawi
09:58Sa inutang na puho
09:59Ng 20,000 pesos
10:01Kailangan pa raw hintayin
10:03Ni Mang Rodolfo
10:04Ang susunod
10:05Na tag-araw
10:06Kaya ngayon
10:08Walang
10:09Sobra
10:09Puro talo ngayon
10:10Puro palual
10:11Kasi wala na
10:12Umaani doon
10:13Napakaira po
10:14Lalo na
10:15Pagka
10:16Pahirapan ng tubig
10:17Kung hindi ka maglamay
10:18Hindi ka magkakatubig
10:19Puyat pa
10:21Sa kapag nag-i-spray ka na
10:23Napakaira po yan
10:24Napakabigat
10:25Nang karga-karga mo
10:26Sa likod
10:26Wala oh
10:27Sobrang lungkot
10:28Nasirahan eh
10:29Wala na wong naisalba
10:31Sa probinsya ng Pampanga
10:33Isang apalit
10:34Sa itinuturing
10:35na Major Rice Producing Municipality
10:37Higit 3,800 na hektarya
10:40ng palayan
10:40Ang pinagkukuna
10:41ng kabuhayan
10:42ng libu-libong magsasaka
10:43Dito pa lamang
10:45Sa apalit
10:45Ang problema
10:46Malaking bahagi
10:48ng mga palayan
10:48na ito
10:49ay matatagpuan
10:50sa mga itinuturing
10:51na flood-prone areas
10:52na lumulubog
10:53basta't umaapaw
10:54ang Pampanga River
10:58Maagang naganda
10:59si Virgilio
11:00papunta sa kanyang sakahan
11:03Dahil tumigil na ang pagulan
11:05susubukan niya
11:06magtanim na mga
11:07binhi sa sakahan
11:13Susubok ko kami ulit
11:14magsabog
11:15Pag hindi ko namin
11:16ginawa to eh
11:17mas lalo
11:18kaming mahirapan
11:19sa ano
11:20wala kaming
11:21panganap buhay
11:22na palay
11:23para
11:25pambigas
11:26ulit kami
11:27sa susunod
11:27na paglalagay
11:29ng
11:29ano yan
11:30Apat hanggang
11:31limang buwan
11:31ang kailangan niyang hintayin
11:33bago makapag-ani
11:36Nilubog po kami
11:37rito
11:37nag-overflow po
11:38yung patubig
11:40namin
11:40tapos
11:42binapao kami
11:42sa bandang ilalim
11:44nung sinasaka namin
11:47kaya po
11:48matubig pa po
11:49yung bukid-bukid namin
11:50wala po kaming
11:51napainabangan
11:52alas po
11:53nasira
11:54nilubog ng tubig
11:55parang nalusaw sa tubig
11:57yung sinabog kong
11:59binhing
11:59ganito
12:00dahil nga
12:01sa lakas ng bagyo
12:02tapos
12:03yung baha
12:05alos
12:05inanod din yung iba
12:07hindi na ho
12:08siya lumitaw
12:08nung lumitaw siya
12:10alos
12:10wala ng palay
12:11malinis na
12:12malinis na rin
12:13yung bukid
12:16Dahil walang
12:17sariling lupa
12:18nakikisa ka lang
12:19si Virgilio
12:20sa halos
12:21isang hektaryang
12:22sakahan na
12:23pagmamayari
12:24ng kanyang tsahin
12:26Bali
12:27ako lang yung ginawa niyang
12:28tagapagsakan
12:29ng bukid niya
12:31yun lang
12:31hanggang doon lang
12:32kami sa buhay
12:33kung kailan lang
12:34kami haani
12:35doon pa lang ako
12:36kikita sa kanya
12:37mga 10%
12:38kami rito
12:40Pero dahil
12:41hindi na
12:42maisasalba pa
12:43ang mga binahang palay
12:45ngayon pa lang
12:46alam ni Virgilio
12:47na
12:47wala siyang
12:49kikitain
12:50Nakasalalay po
12:51yung ano
12:51sa pagbubukid ko
12:53pagsasaka ko
12:54mga pamilya ko
12:55doon lang po kami
12:57kumukuha ng
12:57pinagkakakitaan
12:59para
12:59maarauso kami
13:00sa araw-araw
13:01Pero hindi lang
13:03tanim na palay
13:03ni Virgilio
13:04ang lumubog
13:05sa baha
13:06dahil
13:07maging ang mga pananim
13:08niyang gulay
13:08hindi rin nakaligtas
13:12Ito naman po
13:13ito naman po
13:13yung tinanim ko
13:14mga gulay
13:14na bukod sa palay
13:15na tinanim namin
13:17ito nga po
13:18naapektuan
13:19gaya ng bagyo
13:20alus
13:22nagdilaw na po siya
13:23wala na po kami
13:24mapagkuhanan na bunga
13:25ng talong
13:26nagdilaw na po yung
13:28mga daon-daon niya
13:29tapos yung bunga niya
13:30parang
13:31ala na po
13:32nabubulok na rin po
13:35nasira
13:35nung bagyo
13:37ayan nga po
13:38ala
13:39talagang wala po tayong
13:40magagawa
13:40talaga pong
13:42lugi
13:43ganyan na lang po yan
13:44hanggang sa mamatay siya
13:46ayan nga po
13:47masakit ngayon
13:47wala na po kami
13:49mapagkuhanan
13:50ng mga pagkain namin
13:51sa araw-araw
13:52gaya ng gulay
13:54Pag-uwi ng bahay
13:56naghihintay na ang
13:57kanyang asawa
13:57at siyang nabwang gulang
13:59na anak
14:04dahil oras na
14:05ng tanghalian
14:06agad na rin
14:07naghanda si Virgilio
14:12isang isda
14:13ang pinagsaluhan nilang
14:15mag-anak
14:16galing po ng baha
14:18binigay po nung utol ko
14:20nahuli po nila
14:22kaya ako yung
14:23binigyan nilang isda
14:24mas sobrang hirap dito
14:26dahil nga
14:27unang-una
14:28binagyo kami rito
14:30hindi kami kagad
14:31nakapaglagay ng palay
14:33tapos malakas pa yung
14:34angin
14:35talagang mahirap na mahirap
14:36yung kalagayan namin dito
14:41ayon sa pag-asa
14:43nasa dalawampung bagyo
14:44ang pumapasok
14:45sa ating bansa
14:46kada taon
14:47lima rito may tuturing
14:48na mapaminsala
14:50at ang sektor
14:51na pinaka-apektado
14:53ay ang sektor
14:53ng agrikultura
14:54ito nga lang
14:55mga nagdaang bagyong
14:56Luis
14:57at Maymay
14:57na pinalala pa
14:58ng habagat
14:59umabot sa 1.79
15:02billion pesos
15:03ang halaga
15:04ng agricultural
15:05damage
15:06and losses
15:07kung tutusin
15:09may teknolohiya
15:11na maaaring
15:11makatulong
15:12sa mga magsasaka
15:13ito ang paggamit
15:14ng mga variety
15:15ng palay na
15:16kaya raw mabuhay
15:17kahit lumubog pa
15:19sa baha
15:21ang pamahalaan
15:22nag-develop
15:23ng mga flood
15:24tolerant rice varieties
15:26ilan sa mga ito
15:28ang NSIC
15:29RC-194
15:31Submarino 1
15:32na inilabas
15:33noong 2004
15:34kaya raw nitong
15:35tumagal
15:36ng dalawang linggo
15:37na nakalubog
15:38sa tubig
15:38ang NSIC
15:40RC-590
15:42Submarino 2
15:43ang unang
15:44rehistradong variety
15:45sa bansa
15:45na may tolerance
15:46sa complete
15:48submergence
15:49ang binhina
15:50PSBRC-68
15:52Sakobia
15:53bukod sa
15:54kaya makaligtas
15:55sa pagbaha
15:56meron din itong
15:57drought resistance
15:58o kayang
15:59mabuhay
16:00sa tagtuyot
16:03Pero
16:03ang tanong
16:05sa kabila
16:06ng pagkakaroon
16:07ng mga
16:07flood tolerant
16:08rice variety
16:09sa bansa
16:10bakit hindi na lang
16:11ito ang gamitin
16:12ng mga magsasaka
16:13na paulit-ulit
16:15na lang
16:16pinalulubog
16:16ng baha
16:17ang sakahan
16:22Ayon sa scientist
16:23na si
16:24Dr. Glenn Gregorio
16:25Maganda man
16:26ang adhikain
16:27ng programa
16:28pero
16:29paano ito
16:30mapakikinabangan
16:31kung hindi naman
16:32nakakarating
16:33sa mga magsasaka
16:34Walang promotion
16:35una
16:36kulang sa promotion
16:37hindi siya commercial eh
16:37dapat makita natin
16:39minsan
16:40nakakalimutan ng farmers
16:41babalik ulit siya
16:42sa kanyang variety
16:42biglang binaha
16:43wala ulit
16:45May mga lugar din
16:46na kulang ang access
16:47sa mga binhi
16:48lalo pat
16:49karamihan
16:50sa mga magsasaka
16:51Umaasa sa libreng binhi
16:53mula sa pamahalaan
16:54at mga kooperatiba
16:56Problema saan
16:57ng binhi?
16:58Sino magpuproduce
16:59ng binhi?
17:00Kasi ang pinuproduce
17:01ng binhi ng gobyerno ngayon
17:02ay
17:03maintindihan mo
17:03yung pangmalakihan
17:06RC216
17:06RC280
17:08Malakihang mega
17:09varieties
17:09na maganda pong tag-araw
17:12Dapat rin daw
17:13ay tuloy-tuloy
17:14ang suporta
17:15ng pamahalaan
17:16sa pagdidevelop
17:17ng mga produktong
17:18makatutulong
17:19sa mga magsasaka
17:21Developing flood tolerant
17:22or climate change
17:23resistant
17:24varieties
17:25or climate smart
17:26varieties
17:27tuloy-tuloy
17:28ang research dito
17:29Ang nangyayari
17:30ang research
17:31bumaba-baba
17:32ang budget
17:33ng research
17:34Walang science
17:35sa flood control
17:36na ginagamit
17:37Walang science
17:37sa anong binhi
17:38ang tinatanim
17:40Walang science
17:40sapat nandun ang science
17:42Tuloy-tuloy lang
17:42suportahan ito
17:43para ang promotion
17:44tuloy-tuloy
17:44suporta ng guberno
17:46sa atin
17:46yun ang malaking importante
17:49So, we have all the problem
17:51but we may have the solution
17:53Ang solution dito
17:54nandun yung science
17:56Aminado naman tayo
17:57we need to do more
17:58in promoting
17:59and for our farmers
18:00to accept
18:03and plant
18:04The technology is there
18:05plus
18:06pag nagpo-procure tayo
18:08sa binhi
18:09we have to talk
18:10to the farmers
18:11Pag nagtanim sila
18:12ngayon
18:13kailangan
18:14ma-insure nila
18:15nakikita sila
18:16Sa 7.2 trillion pesos
18:18na kabuoang panukalang
18:20national budget
18:21para sa taong 2027
18:23mahigit 194 billion pesos
18:26ang ilalaang pondo
18:28para sa Department of Agriculture
18:30Ito ay para pondohan
18:32ang modernisasyon
18:33ng agrikultura
18:34ayuda sa mga magsasaka
18:36inigasyon
18:37farm mechanization
18:39at disaster resilience
18:411.5 billion piso
18:43naman ang ilalaan
18:44para sa quick response fund
18:46o pondong ilalabas
18:47kapag may bagyo
18:48baha
18:49o iba pang kalamidad
18:53The frequency
18:54and severity
18:55of El Niño
18:56na mga pagulang
18:58pagbagyo
18:58is becoming more
18:59frequent
19:00and dangerous
19:01for the sector
19:02We need
19:03sustainable solutions
19:04sa ganito
19:06magmula
19:06sa infrastructure
19:07natin
19:07dapat anticipatory
19:09nga tayo
19:10matindi
19:11ang preparation
19:12natin
19:12na mas maiwasan
19:14Mechanization
19:14is also important
19:16sa pag-respond
19:17natin
19:18sa ganito
19:19mga issues
19:28Kalunos-lunos
19:29ang sinasapit
19:30ng mga
19:31nakilala naming
19:32magsasaka
19:35wala na nga silang
19:36naaning
19:37lubog pa sila
19:38sa utang
19:40nakapanghihinayang
19:41lalo pat
19:42napatunayang
19:43bilyong pisong
19:44pondong
19:45pipigil sana
19:45sa baha
19:46ang napunta
19:47lang
19:47sa katiwalian
19:50hihintayin pa ba
19:51nating muli
19:52silang lumubog
19:53sa baha
19:53bago sila
19:55tulungang
19:56makaahon
19:56namatay na rin
19:58niyo yung ano
19:58hanggang sa susunod
20:00na sabado
20:00ako si Maki Pulido
20:01at ito ang
20:02reporter's notebook
20:03na hain
Comments