00:00Magang naganda si Virgilio papunta sa kanyang sakahan.
00:05Dahil tumigil na ang pagulan, susubukan niya magtanim ng mga binhi sa sakahan.
00:15Susubo ko kami ulit magsabog.
00:17Pag hindi ko namin ginawa to, mas lalo kaming mahirapan sa wala kaming pang-anak buhay na palay.
00:25Para mga pambigas ulit kami sa susunod na paglalagayun ng anyan.
00:32Apat hanggang limang buwan ang kailangan niyang hintayin bago makapag-ani.
00:38Nilubog po kami rito, nag-overflow po yung patubig namin,
00:42tapos binapao kami sa bandang ilalim nung sinasaka namin.
00:48Kaya po matubig pa po yung bukid-bukid namin.
00:52Wala po kaming napainabangan, alos po nasira, nilubog ng tubig.
00:58Parang nalusaw sa tubig yung sinabog kong binhing, ganito.
01:02Dahil nga sa lakas nung bagyo, tapos yung baha, alos inanod din yung iba.
01:09Hindi na po siya lumitaw.
01:11Nung lumitaw siya, alos wala nang palay, malinis na rin po yung bukid.
01:18Dahil walang sariling lupa, nakikisaka lang si Virgilio sa halos isang ektaryang sakahan na pagmamayari ng kanyang tsahin.
01:28Bali, ako lang yung ginawa niyang tagapagsaka ng bukid niya.
01:33Yun lang, hanggang doon lang kami sa bukid.
01:35Kung kailan lang kami haani, doon pa lang ako kikita sa kanya. Mga 10% kami rito.
01:42Pero dahil hindi na maisasalba pa ang mga binahang palay, ngayon pa lang alam ni Virgilio na wala siyang kikitain.
01:52Nakasalalay po yung pagbubukid ko, pagsasaka ko, mga pamilya ko. Doon lang po kami kumukuha ng pinagkakakitaan para maarauso kami
02:02sa araw-araw.
02:03Pero hindi lang tanim na palay ni Virgilio ang lumubog sa baha. Dahil maging ang mga pananim niyang gulay, hindi
02:11rin nakaligtas.
02:13Ito naman po yung tinanim kong mga gulay na bukod sa palay na tinanim namin, ito nga po naapektuan gaya
02:21ng bagyo.
02:23Aluso nagdilaw na po siya, wala na po kami mapagkuhanan na bunga ng talong.
02:28Nagdilaw na po yung mga daon-daon niya tapos yung bunga niya parang ala na po, nabubulok na rin po,
02:36nasira nung bagyo.
02:38Ayan nga po, ala, talagang wala po tayong magagawa. Talaga pong lugi.
02:45Ganyan na lang po yan hanggang sa mamatay siya.
02:48Ayan nga po, masakit ngayon. Wala na po kami mapagkuhanan ng mga pagkain namin sa araw-araw gaya ng gulay.
02:56Pag-uwi ng bahay, naghihintay na ang kanyang asawa at siyang nabwang gulang na anak.
03:05Dahil oras na ng tanghalian, agad na rin naghanda si Virgilio.
03:14Isang isda ang pinagsaluhan nilang mag-anak.
03:18Galing po ng baha, binigay po nung utol ko, nahuli po nila. Kaya ako yung binigyan nilang isda.
03:26Sobrang hirap dito. Dahil nga unang-una, binagyo kami rito.
03:32Hindi kami kaagad nakapaglagay ng palay. Tapos malakas pa yung angin.
03:37Talagang mahirap na mahirap yung kalagayan namin dito.
03:43Ayon sa pag-asa, nasa 20 bagyo ang pumapasok sa ating bansa kada taon.
03:49Lima rito may tuturing na mapaminsala.
03:52At ang sektor na pinaka-apektado ay ang sektor ng agrikultura.
03:57Ito nga lang mga nagdaang bagyong luis at may-may na pinalala pa ng habagat.
04:02Umabot sa 1.79 billion pesos ang halaga ng agricultural damage and losses.
04:10Kung tutusin, may teknolohiya na maaaring makatulong sa mga magsasaka.
04:15Ito ang paggamit ng mga variety ng palay na kaya raw mabuhay kahit lumubog pa sa baha.
04:23Ang pamahalaan, nag-develop ng mga flood-tolerant rice varieties.
04:29Ilan sa mga ito ang NSIC RC-194 Submarino 1 na inilabas noong 2004.
04:36Kaya raw nitong tumagal ng dalawang linggo na nakalubog sa tubig.
04:41Ang NSIC RC-590 Submarino 2, ang unang rehistradong variety sa bansa na may tolerance sa complete submergence.
04:51Ang binhina PSBRC-68 Sacobya, bukod sa kaya makaligtas sa pagbaha,
04:58meron din itong drought resistance o kaya mabuhay sa tagtuyot.
05:05Pero ang tanong, sa kabila ng pagkakaroon ng mga flood-tolerant rice varieties sa bansa,
05:12bakit hindi na lang ito ang gamitin ng mga magsasaka na paulit-ulit na lang pinalulubog ng baha ang sakahan?
05:24Ayon sa scientist na si Dr. Glenn Gregorio, maganda man ang adhikain ng programa,
05:30pero paano ito mapakikinabangan kung hindi naman nakakarating sa mga magsasaka?
05:36Walang promotion. Una, kulang sa promotion. Hindi siya commercial eh.
05:40Dapat makita natin.
05:41Minsan, nakakalimutan ng farmers.
05:43Babalik ulit siya sa kanyang variety.
05:44Biglang binaha.
05:45Wala ulit.
05:46May mga lugar din na kulang ang access sa mga binhi,
05:50lalo pat karamihan sa mga magsasaka,
05:53umaasa sa libreng binhi mula sa pamahalaan at mga kooperatiba.
05:58Problema saan ang binhi?
06:00Sino magpuproduce ng binhi?
06:01Kasi ang pinuproduce ng binhi ng gobyerno ngayon ay,
06:05maintindihan mo, yung pangmalakihan.
06:07RC 216, RC 280,
06:10malakihang mega varieties na maganda pong tag-araw.
06:14Dapat rin daw ay tuloy-tuloy ang suporta ng pamahalaan
06:18sa pagdidevelop ng mga produktong makatutulong sa mga magsasaka.
06:23Developing flood tolerant or climate change resistant varieties
06:27or climate smart varieties,
06:30tuloy-tuloy ang research dito.
06:31Ang nangyayari ang research eh,
06:33bumaba-baba ang budget ng research.
06:36Walang science sa flood control na ginagamit.
06:39Walang science sa anong binhi ang tinatanim.
06:42Walang science, sapat nandun ang science.
06:44Tuloy-tuloy lang suportahan ito para ang promotion tuloy-tuloy.
06:47Suporta ng gobyerno sa ating,
06:49yun ang malaking importante.
06:51So we have all the problem,
06:53but we may have the solution.
06:55Ang solution dito, nandun yung science.
06:58Aminado naman tayo.
06:59We need to do more in promoting
07:01and for our farmers to accept and plant.
07:06The technology is there.
07:07Plus, pag nagpo-procure tayo ng sabinihi,
07:11we have to talk to the farmers.
07:13Pag nagtanim sila,
07:14ngayon,
07:15kailangan, ano eh,
07:16ma-insure nila nakikita sila.
07:18Sa 7.2 trillion pesos na kabuoang panukalang national budget
07:23para sa taong 2027,
07:25mahigit 194 billion pesos
07:28ang ilalaang pondo
07:30para sa Department of Agriculture.
07:32Ito ay para pondohan
07:34ang modernisasyon ng agrikultura,
07:36ayuda sa mga magsasaka,
07:38inigasyon,
07:39farm mechanization,
07:41at disaster resilience.
07:431.5 billion piso naman ang ilalaan
07:46para sa Quick Response Fund
07:48o pondong ilalabas
07:49kapag may bagyo,
07:50paha,
07:51o iba pang kalamidad.
07:55The frequency and severity of El Niño
07:58na mga pag-ulang pagbagyo
08:00is becoming more frequent
08:02and dangerous for the sector.
08:04We need sustainable solutions
08:06sa ganito.
08:08Magmula sa infrastructure natin,
08:10dapat anticipatory nga tayo.
08:12At talaga matindi ang preparation natin
08:14na mas maiwasan.
08:16Mechanization is also important
08:18sa pag-respond natin
08:20sa ganito mga issues.
Comments