- 1 week ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:00:07Редактор субтитров А.Семкин
00:00:39Корректор А.Кулакова
00:01:00Субтитров А.Семкин
00:01:13Корректор А.Кулакова
00:01:23Субтитров А.Кулакова
00:01:31Субтитров А.Кулакова
00:01:51Субтитров А.Кулакова
00:01:55Субтитров А.Кулакова
00:01:57Субтитров А.Кулакова
00:01:59А.Кулакова
00:02:04Субтитров А.Кулакова
00:02:28Субтитров А.Кулакова
00:02:37Субтитров А.Кулакова
00:02:43Субтитров А.Кулакова
00:03:00Субтитров А.Кулакова
00:03:15Субтитров А.Кулакова
00:03:40Субтитров А.Кулакова
00:03:48Субтитров А.Кулакова
00:03:59Субтитров А.Кулакова
00:04:06Субтитров А.Кулакова
00:04:08Субтитров А.Кулакова
00:04:10Субтитров А.Кулакова
00:04:11Субтитров А.Кулакова
00:04:13Субтитров А.Кулакова
00:04:16Субтитров А.Кулакова
00:04:27Субтитров А.Кулакова
00:04:33Почему бы с июницей каплилиной страны будут оставить на войне?
00:04:36Неплежит еще бы.
00:04:37В конце концов, как мы высытые годы вот это был в лечении, как мы продаем в лесу?
00:04:44В конце концов, как мы случаем еще раз, как мы делаем в Левекареве.
00:04:55Редактор субботних встреч.
00:05:07Редактор субтитров А.Семкин
00:05:37Корректор А.Кулакова
00:06:08Корректор А.Кулакова
00:06:29Корректор А.Кулакова
00:06:33Корректор А.Кулакова
00:06:38Корректор А.Кулакова
00:06:48Корректор А.Кулакова
00:06:52Корректор А.Кулакова
00:07:00Корректор А.Кулакова
00:07:10Корректор А.Кулакова
00:07:28Корректор А.Кулакова
00:07:35Корректор А.Кулакова
00:07:43Корректор А.Кулакова
00:07:50Корректор А.Кулакова
00:07:58Корректор А.Кулакова
00:08:00Корректор А.Кулакова
00:08:04Корректор А.Кулакова
00:08:11Корректор А.Кулакова
00:08:14А.Кулакова
00:08:14Корректор А.Кулакова
00:08:17Корректор А.Кулакова
00:08:21Корректор А.Кулакова
00:08:42Я думаю, что это не так, что это не так, что это не так.
00:08:53И вот эти 100-з годы продают Курты,
00:09:04Вместе с этим действием будет перед ухом.
00:09:34Время импераев обязанности, ввызмемене вибрации.
00:09:38Погущая действие прямо в большей части Кürт, много культ-кратия,
00:09:46Сим-катрия, Ар-Катрия, Зилан-катрия.
00:09:50И в США полностью в России и в других комплексах,
00:09:55поскольку люди ходят из культ-кратия,
00:09:57Украина катленного диафтита,
00:10:00Сурия, Ирак, Иран, Ирак.
00:10:06Нередейся о 100 иллых süре içerisinde
00:10:08aslında devletlerin Kürтler için
00:10:10belirlediği pozisyon
00:10:12aslında yok etme üzerinden
00:10:14kurulan bir pozisyondu.
00:10:16Bugün bunları
00:10:18konuşurken aslında Kürtler
00:10:20tarihsel, sosyolojik olarak
00:10:21sürece ele alıp konuşuyor.
00:10:23Bir yandan Abdullah Öcalan'ın,
00:10:25Kürt halkın beri Abdullah Öcalan'ın
00:10:27başlattığı 27 Şubat'tan bu yana
00:10:29barış ve demokratik toplum süreci var.
00:10:31Ve bu demokratik toplum süreci
00:10:33aslında bir anda gerçekleşen
00:10:35bir şey üzerinden ele alınan bir durum değil.
00:10:38Kürt halk önleri
00:10:39Abdullah Öcalan görüşme
00:10:41notlarında da her defasında
00:10:43dile getirdiği gibi
00:10:44Kürt Türk kardeşliğinden çokça atıfta
00:10:47bulunuyor ve aslında o günden
00:10:49bugüne bakıldığında
00:10:51tarihsel, sosyolojik bir delinlikle
00:10:53aslında meseleye bakılması gerektiğini
00:10:55ifade ediyor kendileri.
00:10:57Bu yönde de aslında evet
00:10:59bir yandan bunların hepsinin
00:11:02bu aşamaya gelmesi
00:11:03çok değerli bir yerde duruyor.
00:11:05Diğer tarafında da
00:11:06Kürt halkın aslında yaşatılan
00:11:09bu katliamın,
00:11:11bu soykırımın,
00:11:12bu kimliksizleştirme meselesinin
00:11:15çözüme evrilmesi gerektiği
00:11:17yönünden çok önemli bir süreci
00:11:19yaşıyoruz. Bu yönde aslında
00:11:20bir Eylül Dünya Barış Günü
00:11:22bu yönde çok önemli olacak.
00:11:24Kürt sorunun çözümü
00:11:25bugün sonuca
00:11:28bakan ama
00:11:30buraya gelene kadar
00:11:31yaşanılan süreci ele almayan
00:11:33bir zihniyetle de karşı karşıya
00:11:35Kürt halkı.
00:11:36Tüm bunların aslında bir bütünen
00:11:39yüzleşilmesi,
00:11:39şeffaf bir süreç içerisinde
00:11:41değerlendirilmesi
00:11:42bu yönlü bu alanlarda
00:11:45taleplerin tekrardan gün yüzüne
00:11:48çıkabileceği bir süreçti.
00:11:49Bu yönde aslında evet
00:11:51sadece işte Kürtler için
00:11:53bir Eylül bu yönü önemli değil.
00:11:56Orta Doğu halkları için de aslında
00:11:58bir barışın oluşması için
00:12:01onurlu bir barışın oluşması için
00:12:03bir daha hiçbir halktan insanları
00:12:05soykırıma kimliksizleştirmeye
00:12:09tabi tutulmaması için
00:12:11bu yönlü halkların
00:12:13kenetlendiği bir yılda olacak.
00:12:16Bu yönlü diyebiliriz ki aslında
00:12:18biraz
00:12:20bir Eylül
00:12:22barış günü
00:12:23tam da bu günlerde
00:12:26konuşulan süreçle
00:12:28çok bağlantılı ve anlamlı bir süreç olarak
00:12:30ele almak daha doğru olacaktır
00:12:32diyebiliriz.
00:12:33Tabi özellikle altını
00:12:36çizdim ve dikkat çektim.
00:12:38Yani Türkiye'nin
00:12:40kuruluşuyla başlayan Kürt sorunun da
00:12:42aslında
00:12:44yani bugün konuşulan
00:12:46100 yıllık sorun
00:12:47100 yıllık barışa
00:12:49evrilmesi bekleniyor.
00:12:50Şimdi bu konuda önemli
00:12:51eşiklerden biri
00:12:53süreç yasasının çıkmasıydı.
00:12:55Yasa çıktı.
00:12:57Komisyon
00:12:57yani ilk kurul
00:12:59ilk toplantısını yaptı
00:13:00ve dört komisyon
00:13:02kuruldu.
00:13:02Şimdi buna ilişkin
00:13:04elinde bilgi var mı?
00:13:05Bu takvim nasıl işleyecek?
00:13:06Neler konuşuluyor?
00:13:08Çünkü yani bir takvim
00:13:10verilmişti aslında
00:13:10Ekim itibariyle
00:13:11ancak bu konuda
00:13:12çok henüz ortaya çıkan
00:13:15bir şey yok.
00:13:16Komisyonlar kuruluyor mu?
00:13:17Kurulmuyor mu?
00:13:18Bu konuda bir sorun mu var?
00:13:20Ya da
00:13:20bir takvim oluştu mu?
00:13:22Neler söyleyebilirsin?
00:13:24Evet aslında geçtiğimiz hafta
00:13:27bu komisyonun ilk toplantısı
00:13:30gerçekleşmişti.
00:13:32Elbette ki önemliydi.
00:13:34Çünkü kök yasa dediğimiz aslında
00:13:36devletin de aslında çerçeve yasa dediği
00:13:40kanun teklifi milletvekili çoğunluğuyla
00:13:45meclisten geçmişti.
00:13:46Ondan sonra belirli adımlar
00:13:48somut adımların konuşulması bekleniyordu.
00:13:50Çünkü biliyorsunuz
00:13:51bu süreç neredeyse iki yıl
00:13:53aşkında bir süreci yaşıyoruz.
00:13:55Aslında atılan adımlara denk
00:13:58çok devlet nezdinde
00:14:00çok hızlı adımlar atılmadı.
00:14:02Bu sık sık kamuoyu tarafından da
00:14:04Türkiye halkları tarafından da
00:14:06Kürt halkı tarafından da
00:14:07sık sık eleştirilen bir noktada duruyordu.
00:14:10Nihayetinde geçtiğimiz aylarda
00:14:13bu çerçeve yasa en azından itirazlarla birlikte
00:14:18yine yeterli olmamakla birlikte
00:14:21meclisten geçti.
00:14:23Bununla birlikte bazı şeylerin artık
00:14:25bizlerden takip ederken de
00:14:28bazı şeylerin daha hızlı ilerlemesi
00:14:30gerektiğinden yana yorumlarımız söz konusuydu.
00:14:34Geçtiğimiz hafta bu komisyon kuruldu.
00:14:37O akabinde dört alt komisyonun
00:14:40kurulacağı bilgisi paylaşıldı.
00:14:43Şimdi süreç şey üzerinden konuşulanlar
00:14:46en azından şu şekilde
00:14:47Ekim ayı itibariyle
00:14:49bazı şeylerin somut
00:14:51bir çerçeveye evrilmesi
00:14:53üzerinde olacak.
00:14:54Nihayetinde zaten
00:14:56hem meclis tatili var
00:14:58ve adli tatilinde başladığı bir süreç
00:15:01Ekim ayı Ankara cephesi için
00:15:03hareketli süreçlerin yaşandığı bir yer.
00:15:05Çünkü Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılması
00:15:09yine adli tatilinin bitmesi
00:15:11ve bazı hukuki adımların şekillendiği
00:15:14bazı süreçlerin oluşacağı
00:15:16bir ay üzerinden ele alınıyor.
00:15:18Fakat evet komisyon kuru
00:15:21ilk toplantısını gerçekleştirdiği
00:15:23kısmı olarak eleştirilerle birlikte
00:15:25olumlu sonuçlar değerli bir yerde de
00:15:27duruyor nihayetinde bu mesele.
00:15:30Fakat eleştirilen diğer nokta
00:15:32aslında demokratik toplum sürecinin
00:15:36başladığı günden bu yana aslında
00:15:38iktidarın kilit nokta olarak
00:15:40kendisini sonuca evrilten
00:15:42sonuca odakladığı nokta oluyor.
00:15:44Nihayetinde bu komisyonun da
00:15:45biraz yapılan açıklamalarda da
00:15:48o öne tıktı.
00:15:49Sırf
00:15:50salt silahsızlanmaya kilitleyen
00:15:53bir komisyonun görevi işletileceği
00:15:56üzerinden eleştirilen söz konusu.
00:15:57Bu komisyonun aslında işlevli,
00:16:00çok yönlü, çok taraflı,
00:16:03çok pencereli bir yerde
00:16:05durması gerekiyor.
00:16:06Bu alt komisyonlar da nihayetinde
00:16:08bu amaçla kendisini
00:16:10şekillendiren bir yerde
00:16:11durması gerekiyor.
00:16:13Evet, Ekim ayı üzerinden
00:16:14bir konuşma kulis bilgileri
00:16:17söz konusu.
00:16:17Fakat şu ana kadar bazı şeylerin
00:16:20daha hızlı atılması gerekiyordu.
00:16:23Şimdi küphak öneri Abdullah Öcalan'ın
00:16:26ısrarla üzerinden durduğu
00:16:30teyit, tespit ve taahhüt meselesi
00:16:32üzerinden, taahhütü kendisinin
00:16:34yapabileceği üzerinden bir açıklaması
00:16:37söz konusuydu.
00:16:38Bu yönler şimdiye kadar bu kurulun
00:16:41oluşması için de bazı koşulların
00:16:43gerçekleşmesi gerekiyor.
00:16:45Nihayetinde evet Kürt Halk Önderi
00:16:48Abdullah Öcalan baş müzakereci olarak
00:16:51bu süreci yürütüyor.
00:16:53Fakat halen koşullarında herhangi bir
00:16:56düzenlemenin olmaması bu komisyonun
00:17:00işlevliğini de engelleyen bir yerde duruyor.
00:17:04Nihayetinde bu komisyonun işlevli olması
00:17:06için yürütebilmesi için bazı şeyler.
00:17:10Mesela handikap şu ki bu komisyon silahsızlanma
00:17:16işte teyit tespit işlemlerini gerçekleştirecek.
00:17:19Ama bu teyit tespit işlemlerini gerçekleştirmesi
00:17:21için de Kürt Halk Önder'i Abdullah Öcalan'ın
00:17:24bu sürecin içerisinde aktif olarak yer alması gerekiyor.
00:17:27Çelişki olan nokta da bu ki evet söylem var,
00:17:32basına deklere edilen noktalar var.
00:17:35Fakat somut adım atma noktasında
00:17:37sadece toplantı almakla, bazı söylemleri
00:17:41deklere etmekle yetinen bir süreci görüyoruz.
00:17:48Nihayetinde bu süreç böyle ilerleyince de
00:17:51tıkanmalar da kendisiyle birlikte bazı şeyleri getiriyor.
00:17:55Evet, Ekim ayına da çok az bir süre kaldı.
00:17:58Fakat halen de çerçeve yasalının
00:18:01meclisten geçtiğinden bu yana da
00:18:03çok da gerekli adımlarının atılmadığını görebiliyoruz.
00:18:07Bu sadece bizim kendi yorumumuz değil.
00:18:09Kamuoyu da bunu çok net görüyor.
00:18:11Halen talih şeylere takılan,
00:18:15kendisini sadece Türkiye'nin demokratikleşmesinden ziyade
00:18:21bir iktidarın menfaatine kilitleyen bir AKP iktidarı söz konusu.
00:18:29Bu yönlü de aslında eleştirilerin,
00:18:31bu yönlü okumanın aslında bundan sonraki sürecinde
00:18:35aslında devletin kendisinin yürütmesi gereken bazı somut adımlarının
00:18:39bir an önce yapması gereken bir yerde duruyor.
00:18:41Nihayetinde teyit tespit işlemleri
00:18:43evet hani bu komisyon mesela
00:18:45bir diğer tarafında bu komisyonun işlevliliği
00:18:47ne olacak?
00:18:48Şimdi ucu açık bir yerde durmuş.
00:18:50Yani tam olarak da bu komisyonun işlevliliği nasıl olacağına yönelik
00:18:58kendileri de bir açıklama yapmadı.
00:19:00Evet ben Aysel bir şey sormak istiyorum.
00:19:03Burada şimdi hani komisyonlar henüz oluşmamış anladığım kadarıyla
00:19:08en az bu konuda herhangi bir bilgi de yansımadı basına.
00:19:11Fakat başka şeyler yansıyabiliyor.
00:19:14Mesela işte diyelim özellikle AKP kulislerine dayandırılarak verilen haberler var.
00:19:20Biz geçmişte çerçeve yasa taslağı üzerinden de bunu çok gördük.
00:19:24Kimi gazetelerde, sitelerde, haber sitelerinde çıktı.
00:19:28Şimdi geri dönecek gerillaların siyasete katılmamasına dönük
00:19:37belli şeyler yani bir kulis çalışması yürütüldü
00:19:42ve bunun ısrarla önüne geçilmesine gerektiğine dair de belli haberler çıkıyor.
00:19:48Şimdi bunlar öylesine mi sızdırılıyor?
00:19:51Bunun bir karşılığı var mı?
00:19:53Yoksa sadece kamuoyunu mu rahatlatmak istiyor?
00:19:56Çünkü bir nihayetinde bu sorun iki taraflı bir sorun.
00:20:02Bir tarafını rahatlatsa öbür tarafını rahatsız eder.
00:20:05Neler konuşuluyor, neler var yanında?
00:20:07Hangi bilgiler var?
00:20:10Evet aslında biz bu süreç başladığından beri
00:20:14bir yandan Türkiye kamuoyu da aslında iktidarın özel savaş politikaları üzerinden yürüttüğü bir süreç de oldu.
00:20:25Yani hala belki şu dakikalarda bile dijital medya üzerinden,
00:20:32kendi yandaşları üzerinden algı oluşturma operasyonları çok hakim.
00:20:38Bu yöne aslında tüm kamuoyunun aslında bu sürecin hassasiyetini göz önünde bulundurarak bu tür söylemleri,
00:20:47bu tür algı operasyonlarına gelmemeleri yönünde belki bizler de buradan bir kez daha ifade etmemiz gereken bir husustur bu.
00:20:55Çünkü bir yandan dedik ya, evet yüzyıllık bir sorun çözülüyor.
00:21:01Bir yandan Türkiye'nin demokratikleşme meselesi konuşulurken,
00:21:05diğer tarafta Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında daha demokratik,
00:21:10daha barışçıl bir coğrafyada yaşanmanın konuşmaları yapılırken,
00:21:17diğer taraftan tıkatan söylemler, tıkatan algılar bu süreci tıkayan bir yerde duruyor.
00:21:25Her gün aslında güne başlarken AKP kulislerinden,
00:21:30AKP yetkililerinden kulis bilgilerle oynuyoruz.
00:21:33Yani bir yandan yani bu bir algı yürütme operasyonuna dönüşen bir yerde duruyor.
00:21:39Evet, şimdi aslında bugün demin de ifade ettik,
00:21:43yüzyıllık bir sorun var.
00:21:44Aslında bugün iktidar yarattığı algı operasyonunda çok açık görünüyor.
00:21:49Yani sonuca kilitleyen bir yerde duruyor.
00:21:52Şimdi Kürt halkı aslında bu sürece gelene kadar neler yaşadı?
00:21:57İşte bugün hareket yönetiminde yapılan önemli açıklamalar söz konusu.
00:22:02Yani halen biz iktidarı şu kulis bilgileriyle görebiliyoruz.
00:22:07Tasfiye edildi örgüt.
00:22:10Yok edildi örgüt.
00:22:11Yani bu bir süreçti ve örgüt kendini tasfiye etmedi.
00:22:16Fesil kararı vermiş, yeniden bir dönüşüm kararı aldı.
00:22:20Şimdi bununla bağlantılı aslında.
00:22:22Bugün dağa çıkan gerilla niçin dağa çıktı?
00:22:28Sebebi neydi? Onu oraya iten koşul neydi?
00:22:32Bunun için belki oturup tarihsel olarak baktığımızda
00:22:36elbette ki hiçbir genç güle oynayarak ya da mecbur olduğu için oraya gitmeyin.
00:22:45Yani bir şeyin taahhüt ettiği için, bir şeyin oluşturması için,
00:22:48özgürlüğü oluşturması için bu ezilen, kimliksizleştiren bir halkın onurunu korumak için dağa gitti.
00:22:56Bugün yansıyanlar ise AKP kulislerinden gelip gerilalar gelip siyaset yapmasınlar.
00:23:06Bu tamamen bir algı meselesi.
00:23:08Şimdi Türkiye'nin demokratikleşmesini siyasi demokrasiden söz ederken,
00:23:13bunu konuşmak ne kadar akılcı bir yerde duruyor.
00:23:16Çelişkili bir yerde duruyor.
00:23:19Bu insanlar geri döndüklerinde demokratik siyasete dahil olacaklar.
00:23:25Türkiye'nin demokratikleşmesi için mücadele edecekler, çalışma yürütecekler.
00:23:30Bu yönde bu söylemler aslında tamamen bir yandan işte devletin hassasiyet,
00:23:37kendi toplumunu hassasiyet, hassasiyetini gözetirken diğer tarafın hassasiyetini göz ardı eden bir yerde duruyor.
00:23:45Bu yönde aslında evet barış sağlanınca kazan kazan meselesi üzerine aslında kim kazanacak?
00:23:52Türkiye kazanacak.
00:23:53Bunun üzerinden ele alınması gerekirken bir diğer tarafta kendi hassasiyetini gözeten
00:24:00ama Kürt halkının onurunu, mücadelesini, özgürlük mücadelesini gözetmeyen bir süreci işletiyor.
00:24:08Bu yönlü de tam da işte çerçeve yasa çıktığında içerisinde bulunan maddeler aslında çok evet eleştirilen birçok nokta vardı.
00:24:19Fakat yani bu insanların demokratik siyasete katılımı da önünün açılabileceği mücadelesi de veriliyor.
00:24:28Şimdi dağdan gelen bir gerilaya şunu söyleyemezsin, sen siyasete katılamazsın, git evinde otur diyemezsin.
00:24:38Çünkü bu insanlar aslında yıllardır bunun mücadelesini verdiler.
00:24:42Ve bundan sonraki süreçte de demokratik bir toplumun mücadelesini verecekler.
00:24:48Demokratik komünel bir toplumun oluşumu için mücadele verecekler.
00:24:52Şimdi evet hani söylemler çok şey Kürt halkı için inciten bir yerde duruyor.
00:25:00Bir diğer tarafta sürekli evet Cumhurbaşkanı danışmanlığı da belki...
00:25:06Bir şey daha eklemek istiyorum oradan devam et istersen.
00:25:09Şimdi özellikle hani haber boyutuyla değerlendirdim.
00:25:12Dolayısıyla aslında biraz da medya, medya böyle evet o kulis bilgilerini toplumla paylaşmak önemli.
00:25:20Fakat hem iktidarın hem de ana hakkı medya diyeceğimiz.
00:25:24Özellikle bu son iki yıl yani yaklaşık aslında iki yıl medya dili hiç değişmedi.
00:25:31Ama bu süreç yasasından sonra da iktidar ve medyanın dilinde bir değişim görüyor musun?
00:25:37Çünkü halen tırnak içerisinde işte terör sorunu, terörsüz Türkiye sorunu mesela...
00:25:44Sen birebir de özellikle halkın içindesin, sahadan da takip ediyorsun.
00:25:50Ne tür tepkiler var bu tür söylemlere?
00:25:53Bu dilin değişmesi için halk ne diyor ya da değişmesini hangi yanlarıyla istiyor?
00:26:04Evet aslında sürekli bu süreç başladığından beri medyanın dili hep eleştirilen bir yerde oldu ama bu medyanın.
00:26:14Nihayetinde bazı gerçeklikler söz konusu.
00:26:18Bugün işte savaşlar medya üzerinden şekilleniyor.
00:26:22İşte bir ülkenin cumhurbaşkanı ya da başkanı kalkıp televizyon aracılığıyla faşizmi de yağıyor, militarizmi de yağıyor, savaşın ilanını da veriyor.
00:26:33Bir diğer taraftan bu yönlü medya üzerinden bir savaş yürüten bir 21. yüzyılı da yaşıyoruz.
00:26:43Şimdi bunların hepsinin aslında denklemi dönüp dolaşıyor.
00:26:46Evet bugün Türkiye'de konuşulan bu süreçte medyanın dili nerede durdu?
00:26:51Ana akım medyası bu süreç başladığından bu yana diline pelesenk ettiği söylemlerden biriydi.
00:27:01Terörsüz Türkiye hedefi üzerinden ele alındı.
00:27:04Komisyonun adı değişti, üzerinden birçok toplantılar yapıldı, ad konuldu.
00:27:13Ama bunların hiçbirinde aslında medyanın dilini etkileyen bir yerde durmadı.
00:27:19Şimdi biz şu gerçekliği çok iyi biliyoruz aslında.
00:27:22Medya yani devlet istese medyanın dilini çok iyi yönlendirebilir.
00:27:27Çünkü kendi bünyesinde çalışan aslında medya var.
00:27:32Ve bu yönlü de iktidar ya da devlet hangi dili kullanıyorsa medya da o dil üzerinden kendisini şekillendiriyor.
00:27:41Ve algı operasyonlarını bu yönlü yürütmeye çalışıyor.
00:27:46Bu yönlü aslında bu süreç başladığından beri evet barış ve kardeşlik üzerinden söylemler söz konusu oldu.
00:27:55Ama halen söz ederken yine Kürt halk önderi Abdullah Öcalan'ı ifadelendirirken bile halen çok absürt ummanlarla Kürt halk önderi
00:28:10Abdullah Öcalan'ı ifade ediyorlar.
00:28:12Yani yine bir süreci yürüten, barış ve demokratik toplumun sürecini yürüten baş müzakereci olarak bir halk önderini bu şekilde ifadelendirmek
00:28:23ne kadar barışı getirecek?
00:28:25Yine bunun yanı sıra bir yandan barıştan söz ederken, kardeşlikten söz ederken, bunun mesajını verirken diğer taraftan bunun mücadelesini yürütenlere
00:28:37halen terörist diyorsun.
00:28:38Ya elbette ki bu dil kazandırıcı bir dil değildir.
00:28:46Yani basın açısından da medya açısından da evet her bir medya kuruluşu bu yönlü barışın sorumluluğunu da alması gerekiyor.
00:28:59En büyük sorumluluğu aslında medyanın alması gerekiyor.
00:29:02Fakat görüyoruz ki bu yönlü çok da ona denk bir yayın dili oluşturulmuş dedi.
00:29:10Şimdi bu sahada nasıl bir karşılık buluyor?
00:29:13Elbette ki Kürt halkı biz yüzyıllık bir imka ve imhadan söz ettik.
00:29:20Kürt halkının bir tarihi hafızası var.
00:29:23Ve bu tarihi hafızası aslında hem Türkiye'yi de çok iyi tanıyan, devleti de çok iyi tanıyan bir yerde de
00:29:32duruyor.
00:29:32Yani bu dil tamamen halkın tepkisiyle karşı karşıya.
00:29:36Yani bir yandan evet şunu çok açıkça soruyorlar.
00:29:39Evet sizi bir yandan evet barışı biz istiyoruz.
00:29:43Biz bu kadar bedele rağmen bu kadar mücadeleye rağmen bir barışın olması gerektiğinden yanayız.
00:29:49Biz dilimizi bu yönlü pozitife evrilen bir yerde duruyoruz.
00:29:55Fakat halen devletin dili, devletin medyası bu yönlü dilini düzeltmiş bir yerde değil söylemlerini ifade ediyorlar.
00:30:05Ve bu ciddi manada toplumda bir rahatsızlığa sebebiyet veriyor.
00:30:12Bu yönde de aslında bunun belirli algı algıları da söz konusu hani tam da bu noktada belki diğer konu başlığımızla
00:30:22bağlantılı olarak da
00:30:23mesela geçtiğimiz günlerde Mehmet Uçum'un Cumhurbaşkanı Danışmanı Mehmet Uçum'un bir yazısı söz konusuydu.
00:30:31Şimdi bazı söylemler, kavramlar süreci iter bazısı da tıkatır.
00:30:38Şimdi bir yandan evet bir çerçeve yasanın çıktığını ifade ediyor.
00:30:44Yine komisyonların kurulduğunun olumlu olduğunu yani komisyonun kurulmasının önemli olduğunu ifade ediyor.
00:30:52Ama diğer tarafta Kürt halkı için bazı kavramların siyasallaştırılmaması gerektiğinden söz ediliyor.
00:31:02Nedir bu siyasallaştırılmaması gereken Mehmet Uçum'a göre siyasallaştırılmaması gereken durumlar?
00:31:08Şimdi yıllardır katledilen bir halkın siyasetini yürüten insanların sürgünde olması meselesi.
00:31:17Sürgün ideolojik bir kavrammış ve bundan ötürü de süreci tıkatacağından ötürü bu söylemlerin kullanılmaması gerektiğini ifade ediyor.
00:31:27Diğer tarafta siyasi tutsak kavramlarının kullanılmaması gerektiğini ve süreci tıkattığını iddia eden bir Cumhurbaşkanı Danışmanı.
00:31:38Şimdi evet şimdi Kürt yani doğruluk payı yüzleşme meselesi tam da burada devreye giriyor.
00:31:46Yani bir yandan evet sen öyle diyorsun da ama bu insanlar zindanlarda ömrünü 30 yıldır müebbet alan ağırlaştırılmış müebbet alan
00:31:55insanlar var.
00:31:56Bunlar tırf dilini kimliğini yok ettiğiniz bir halkın mücadelesini yürüten insanlar bunlar cezaevinde.
00:32:05Şimdi adlandırmalar bu yönünü neden rahatsız etsin ki neden süreci tıkatsın ki?
00:32:11Şimdi bir devlet kendi kamuoyunu bu yönünü kanalize etmiyorsa bu da bir sıkıntıdır.
00:32:19Evet 2 yıla aşkın bir süreçten söz ediyoruz.
00:32:25Bugüne kadar Türkiye toplumunun devletin kendi toplumunu bu yönünü hazırladığı bir dil söz konusu değil.
00:32:33Aksine evet bir yandan pozitif bir dil bir hafta kullanılırken ikinci haftada tamamen sürece aykırı bir dil görebiliyoruz.
00:32:43Bu yönlü bir dengesi söz konusu değil.
00:32:47Şimdi böyle olunca elbette ki işte Türkiye toplumunun da bu yönünü kafa karışıklığı söz konusu oluyor.
00:32:53İşte bir yandan aslında bu dilin kendisini nereye evrildiğini de görebiliyoruz.
00:32:58İşte son dönemlerde yaşadığımız ölçü saldırılar söz konusu.
00:33:03Yine son bir soru da söyleyeyim öyle tamamlamış ol özellikle bir örnek de böylece katmış olayım.
00:33:11Şimdi Ahmet spor Trabzon spor maçı hazırlıkları var ve tam da bahsettiğin o dilden kaynaklı yani bizzat iktidarın dilinden kaynaklı
00:33:21halk nasıl bir süreç yaşadığını da çok anlamıyor.
00:33:24Türkiye halkları da anlamıyor ve Ahmet formasından dolayı bir kadın saldırıya uğradı Trabzon'da tam da söylediğine örnek.
00:33:32Şimdi bu söylediklerle bağlantılı olarak da Küristan birçok kentinde özgürlük mücadelesini yaşamını yitirenler anıldı.
00:33:43Kitlesi anıldı almaya da devam ediyor.
00:33:45Sen de birebir takip etin biraz onu da aktarmanı istiyorum son soru olarak.
00:33:49Neler yaşandı?
00:33:50Halk nasıl karşıladı?
00:33:53Neler söyledi?
00:33:54Özellikle önümüzdeki dönem.
00:33:55Yani hem tepkileri neydi bu süreç açısından hem talepleri neydi?
00:33:59Bunları da almak isterim.
00:34:03Evet aslında bir haftadır hem Kürt halkı aslında evlatlarını anıyorlar.
00:34:12Yani bu yönlü bir yandan ilk anmalar Ahmet'te oldu.
00:34:18Akabinden yine Van Gever, Mardin ve Şırnak Cizre'de bu anmalar gerçekleşiyor.
00:34:26Ve aslında Türkiye'nin birçok yerinde de bu anmalar söz konusuydu.
00:34:30İlk anmaların olduğu noktalardan biri Ahmet'ti.
00:34:36Ahmet halkı üç gün boyunca aslında anma alanından hiç ayrılmadı.
00:34:43Evet acıları vardı.
00:34:46Evet her bir aileden belki bir ya da iki kişi yaşamını yitirmişti.
00:34:53Fakat halkın tutumu bu yönlü barışın gelmesinden yanaydı.
00:34:59Bu yönlü hem çok temkinli davranıyorlar da aynı zamanda değerlerine sahip çıkacaklarını mesajlarını sık sık alanda verdiler.
00:35:08Ve bu yönlü de aslında bu anmalar biraz bu sürecin ruhunu da açığa çıkartan bir yerde de durdu.
00:35:17Tam da belki hani bu tamamlama denilen noktada bu yönlü bu sürecin bu anmalarda gelen mesajlar tamamladı süreci diyebiliriz.
00:35:29Çünkü bu yönlü Kürt Halk Önder'i Abdullah Öcalan'ın başlattığı barış ve demokratik toplum sürecinin çok değerli olduğunu her
00:35:37bir aile defalarca ifade etti.
00:35:40Evet çocuklarını kaybetmişlerdi ama çocukların mücadelesinin sayesinde bugün bu süreci yaşadıklarını da sık sık ifade de ettiler.
00:35:51Her evde aslında yaşamını yitirenler olmasa da o anma alanında akşama kadar orada beklediler.
00:36:04Birbirlerine güç oldular aslında kolektif bir düşüncenin, kolektif bir hafızanın ortaya çıktığı bir atmosferde de aynı zamanda o alanda yaşananlar.
00:36:17Şimdi bu yönde aslında Kürt halkı aslında yıllardır şehitlerini uğruyor.
00:36:26Fakat bir yaz havasında değil, bir mücadele havasında, bir direniş havasında bunu gerçekleştiriyordu.
00:36:35Biz tam da aslında geçtiğimiz bir haftada da biz bu direniş havasını orada çok iyi gördük.
00:36:41Bu yönü de her birimize de belki düşen sorumlulukları tekrar tekrar hatırlattı.
00:36:46Çünkü bu sürecin evet bir döneme kadar yani inkar edilen Kürt halkının varlığını inkar edenler bugün kabul eden bir noktaya
00:36:59geldiğini ifade ettiler.
00:37:00Ve bundan sonraki aslında topluma düşen bu süreci yürütmek, bu sürecin mücadelesini vermek, kazanımlarını elde etmek gerektiğinin bilinci de çok
00:37:11hakimdi o alanlarda.
00:37:12Bu yönde Kürtler de eski Kürtler değil diyebiliriz yani.
00:37:17Çünkü bu noktada gerçekten acılarıyla da bir yerden kendi çocuklarının mücadelesini yürüten bir halk gerçekliği söz konusu.
00:37:28Yani son olarak belki şunu ifade etmek gerekiyor.
00:37:31Hani bu görüntüler açığa çıkan bu kolektif ruh, Kürt'ün yok olduğunu diyen zihniyete karşı bence o alanlar alanda çıkan
00:37:41tek ses bir cevaptı.
00:37:44Bu yönlü de dijital medya hesaplarından iki gündür aslında AKP yandaşlarının rahatsızlıkları söz konusuydu.
00:37:53Ve bu yönlü Kürt halkının bu kadar birbirine dayanışma içerisinde olması bir yerden de rahatsızlık yarattı diyebiliriz.
00:38:05Çünkü yine trollerin aslında bu dönemde dijital medya üzerinden, Kürt halkını hedef aldığı üzerinden gündemler söz konusu.
00:38:14Bu yönde aslında son olarak şunu ifade edebiliriz.
00:38:18Evet, 100 yıllık inkarın aslında bugün barış masasında konuşulan bir halk gerçekliğine ulaştığını söyleyebiliriz.
00:38:27Bundan sonraki süreçler bazı şeyleri daha çok netleştirecektir.
00:38:30Belki hani halk da bunun çok iyi farkında.
00:38:34Bundan sonraki süreçleri kendileri yürütecek.
00:38:37Ve bu yürütecekleri sürecin olumsuzu da kendilerini de etkileyeceğini çok iyi biliyorlar.
00:38:44Bu sadece bir barış süreci içerisindeyiz.
00:38:48Evet, bu barış sadece Kürt halkı için değil.
00:38:52Bugün Türkiye'de oluşacak barış, bugün Orta Doğu etkileyecektir.
00:38:57Orta Doğu'da oluşan atmosfer Türkiye açısından da demokratikleşmenin yolunu açacaktır.
00:39:04Bu yönünü belki son olarak ifade etmek gerekirse demokrasi de, barış da aynı kulvarda gitmesi gerekiyor.
00:39:12Önce bir şeylerin sonucu öne çıkartmanın bir anlamı yok.
00:39:18Bu sonuca gelene kadar yaşanılan süreçlerle yüzleşmenin, hakikat komisyonlarının kurulması,
00:39:25bu sadece söz ettiğimiz hassasiyet sadece Türkiye'nin, Türklerin hassasiyeti göz önünde bulunduruldu.
00:39:33Türklerin hassasiyetini bertaraf edildiği bir süreç olmaması gerekiyor.
00:39:37Bu yönlü hem hassas bir süreçten geçiyoruz, kullanılan dil, yapılan her bir eylemden uzun, tüm Türkiye halkları sorumludur.
00:39:47Bu yönlü barışı örmek de tüm halkın görevi olarak önümüzde duruyor.
00:39:54Bizler de basın olarak aslında bugün evet kritiğini yapıyoruz, dilden söz ediyoruz.
00:40:00Pozitif dili oluşturmak bizim elimizde.
00:40:04Bizler de barışın bir tarafını tutup o yönü ilerlememiz gerekiyor.
00:40:08Türkiye'ye kazandıracak olan budur, kaybettirecek olan ise aslında savaştır, silahtır.
00:40:15Bu yönlü de Türkiye'nin de, Türkiye halklarının da bu yönlü, barıştan kaybedecekleri bir şeyin olmaması gerektiğini,
00:40:25devletin kendi kamuoyuna ikna üzerinden gitmesi gerekiyor.
00:40:30Bunları ifade edebiliriz.
00:40:31Gazeteci Aysel Işık çok çok teşekkür ediyorum.
00:40:34Zaman ayrı programa katıldığın için, değerlendirdiğin için.
00:40:38Ben teşekkür ederim, kolaylıklar.
00:40:41Teşekkürler, iyi akşamlar.
00:40:42Evet, sevgili izleyenler, bu oldukça önemli bir süreçte, bu süreç içerisinde özellikle özgürlük mücadelesinde yaşamını yitirenlerin anılmasına dönük,
00:40:56Aysel Işık da bir şeye dikkat çekti.
00:40:58Bu yönlü kimi rahatsızlıklar da ortaya çıktı, özellikle dijital medyadan paylaşılıyorlar.
00:41:04Ama sanırım geçmiş yıllardan da bilinir ki halk da kendi çocuklarını bırakmayacak.
00:41:09Şimdi buna ilişkin bir köşe yazımız var.
00:41:14Jülnif Sin Kadının Kaleminden bölümünde gazeteci Semra Turan'ın fotoğraf karesine sığan son veda,
00:41:23son bakış başlıklı yazısını ekranlarınıza getiriyoruz.
00:41:29Kürt halkı önderi Abdullah Hocalı'nın öncülüğünde yürütülen barış ve demokratik toplum süreci yeni gelişmelerle devam ederken,
00:41:36özgürlük hareketi farklı tarihlerde şehit düşen yüzlerce gerilerinin kimlik bilgilerini açıkladı.
00:41:41Ahmet'ten Serhat'a, Serhat'tan Botan'a, Kürdistan'ın dört bir yanında ateş yüzlerce eve düştü.
00:41:47Kürdistan yasa boğuldu.
00:41:49Acı bir yana dursun, Kürdistan tarihinde iktidar yaşanıyor.
00:41:53Kürt halkı yüzyıllardır inkar edilen mecliste ilk kez kabul gördü.
00:41:57Kürdistan şu günlerde onuru, acıyı, gururu ve yası bir arada yaşıyor.
00:42:02Yok sayılan mecliste varlığı kabul edilirken,
00:42:04bunun için şehit düşen yüzlerce gerilasının yitirilişinin acısıyla sarsılıyor.
00:42:09Kürdistan ilk kez çocuklarının yasını, acılarını ortak yaşıyor.
00:42:13Bir yanımız yaz, bir yanımız onurlu barış ve özgürlük umuduyla kendisini toparlıyor.
00:42:19İsimleri açıklanan özgürlük savaşçılarının cenazesi yok.
00:42:22Aileleri sadece ilk yaşamını yitirdiklerini bildiler.
00:42:25Ne büyük acı, sevdiğini yitirirken yıllar sonra yasını tutabilmek,
00:42:30cenazesini toprağa gömememek, o toprağa bile dokunamamak,
00:42:34mezar taşını okşayamamak, son kez evladına feda edememek.
00:42:39Nasıl anlatılır bu acı, nasıl anlatılır bu yaz bilmiyorum.
00:42:44Ama bildiğim tek şey, Kürdistan'ın yüreği bir oldu, evlatları için yanıyor.
00:42:49On yıllardır evlatlarının yolunu gözleyen anneler, babalar, kardeşler, çocuklarının şehadetiyle sarsıldı.
00:42:56Kürdistan'a bir bütün acı sardı.
00:42:59İsimleri açıklananlarda herkes kendinden bir parça ararken,
00:43:03acı dinmeyen bir duyguya ortak bir yasa dönüştü.
00:43:07Yaz yerlerindeki görüntülerde en acısıysa,
00:43:10annelerin çocuklarının fotoğraflarına son bakışları,
00:43:13sarıldıkları bir fotoğraf çerçevesi,
00:43:16gözlerinde akıttığı gözyaşı oldu.
00:43:19Bu acı işlerinde sessiz bir tufana dönüştü.
00:43:21İçlerindeki özlem, hasre, sevgi, fotoğraf çerçevesi ve şeyt namırın sloganıyla yedinebildi.
00:43:30Bir fotoğraf karesine ne kadar bakılır, o kadar çok baktılar.
00:43:34Göz açlarını çerçevelerin camlarına akıttılar.
00:43:38Karşılarında çocukları varmış gibi fotoğraflarına dokundular.
00:43:41Sarıldılar, öptüler ve sonsuzluğa uğradılar.
00:43:45Yüzlerinde derin acı, tarifi imkansız bir bakış vardı.
00:43:49Bir fotoğrafa ne kadar çok bakılır, o kadar çok baktım.
00:43:54Her baktığımda da bambaşka bir duyguyla sarsıldım.
00:43:58Ömrümüzde unutamayacağımız bir kare daha zihnimize ve yüreğimize nakşedildi.
00:44:04Bu kaçıncı unutamadığımız fotoğraf karesi?
00:44:07Cenazesi kutuda teslim edilen mi?
00:44:10Katırların üzerinden taşınan roboskeli çocuklar mı?
00:44:13Kimyasallarla katledilen gelirliler mi?
00:44:16Sayamadım onlarca kareden birine daha eklendi, son yaşadıklarımız.
00:44:21Bu topraklar acıya kana doydu.
00:44:24O nedenle yaz evlerindeki çığlık sessiz bir bekleyişe dönüştü.
00:44:28Neydi o bekleyiş?
00:44:30Evlatlarının yoldaşlarına olan güven, bağlılık ve getirecekleri onurlu bir barıştır.
00:44:36Belki de tarihsiz olan acılarını onlarla yaşama umudu,
00:44:40onların getireceği barışta görecekleri umuduyla sessizler.
00:44:43Bu topraklar şehit düşen binlerce gerilanın hayalleriyle yaşamalı artık.
00:44:49Özgür olmalı.
00:44:50O güzel günler gelmeli.
00:44:52Çocuklar özgürce büyümeli.
00:44:54Özgür bir coğrafyanın özgür çocukları olarak yaşamalı.
00:44:58Aklım, annelerin fotoğraf çerçevelerindeki son bakışında kaldı.
00:45:10Evet yazısı böyleydi sevgili izleyenler.
00:45:13Bu süreç özellikle Kürt analar ve Kürt kadınlar açısından da oldukça önemli bir süreç.
00:45:19Ve anmalarda bu denli sahiplenme, katılım da biraz bu sürecin önemiyle ve aslında sonuçlanmasıyla ilgili,
00:45:28kalıcı bir sonuca ulaşmasıyla ilgili yorumları, açıklamaları da böyleydi.
00:45:34Şimdi programımıza devam edeceğiz.
00:45:36Biz girişte de söylemiştik, özellikle yüzleşme bu süreç aslında nasıl bir önem taşıyor, bunu konuşacağız.
00:45:45Bunu Menekşe Kızıldere, Berlik Kadın Meclisi üyesi ve aynı zamanda onu medya köşe yazarı Menekşe Kızıldere ile konuşacağız.
00:45:54Hoş geldiniz programımıza.
00:45:56Hoş bulduk, merhabalar.
00:45:58Teşekkür ederim.
00:46:01Hoş bulduk, merhabalar.
00:46:35Öncelikle bu 1 Eylül'ü karşılamak biraz garip oldu açıkçası.
00:46:41Çünkü aslında biz yas tutuyoruz Kürt halkı olarak.
00:46:46Şehitlerimizin yasını, yani sadece aileleri değil, bütün Kürtistan şehitlerinin yasını tutuyor.
00:46:53Her şeyden önce tekrardan baş sağlığı diliyorum ailelere ve yaslarında yalnız olmadıklarını, yani kilometrelerce ödete, gurbette, başka yerlerde, Kürt halkının
00:47:05örgütlü olduğu her yerde emin olsunlar yasları tutuluyor.
00:47:09Bununla birlikte şeyin garipliğini yaşadım açıkçası.
00:47:15Yıllarca özellikle Diyasporu'da yaşayan insanlar ailelerinin tutamadığı yasları tuttular.
00:47:24Ve bu çok önemliydi.
00:47:27Ben de ailelerinden hiç kimsenin gidemediği, şehitlerin yaslarına gitmiş biri olarak bu yas hakkının geri kazanması meselesi çok önemli.
00:47:38Ve yüzleşme de biraz buradan başlıyor.
00:47:41Yani sizin sorunuza şöyle cevap versem, hani barış süreçlerinde büyük zulümlerin ardından yüzleşme nasıl başlar, bunun anahtarı nedir diye soru
00:47:52sorsanız yas hakkı derim.
00:47:54Hem 1 Eylül'e giderken, Dünya Barış Günü'ne karşılarken böyle karışık duygular içerisinde aslında çok da onurlu bir meselenin
00:48:04tarafı, öznesi olarak hepimiz içindeyiz.
00:48:08Hiçbir Kürt yok ki bu meselede, bu şiddetin tarafında, zulmün tarafında özne olmasın.
00:48:14Yüz sene önce belki ben kendi geçmişimden bir şeyler söyleyebilirim.
00:48:19Ama bugün yaşanan şey aynı.
00:48:21Yani aynı, kayıp aynı, yas aynı.
00:48:26Evet, şimdi tabii 100 yıllık bir sorununla çözümünü konuşuyoruz.
00:48:35Dolayısıyla belki geçmişi değiştirme gibi bir, yani halk olarak, belki kadınlar olarak böyle bir durum yaşanmayabilir.
00:48:44Ancak özellikle yüzleşme konusunun, yani ben oradan devam edeceğim ama ondan önce de şeyi de sormak istiyorum.
00:48:53Şimdi yüzleşme bir, Kürdistan'da işte devletle Kürt halkı, Kürt kadınları arasında yaşanacak bir süreç olarak planlanıyor.
00:49:02Bunu en azından böyle öngörmek lazım.
00:49:05Yani 1 Eylül Dünya Barış Günü'ne giderken.
00:49:07Fakat Kürt sorunu sadece Orta Doğu veya Türkiye ile ilgili bir sorun değildi.
00:49:13Uluslararası güçlerin de bir Kürt politikası vardı.
00:49:16Özellikle Berlin'de olduğunuz için bunu da özellikle sormak istiyorum.
00:49:20Şimdi bu son dönemde dersimin tertelesine ilişkin bazı belgeler de çıktı.
00:49:26Ve bu haliyle şöyle bir soruyu da getiriyor.
00:49:29Yani bu yüzleşmenin de sınırları oldukça geniş.
00:49:33Bu konuda ne söylemek istersiniz?
00:49:35Bu belgeler ne anlama geliyor?
00:49:37Özellikle Alman, Alman devleti ya da Almanya açısından böyle bir dönem yaşanabilir mi?
00:49:45Aslında tarihin iç içe geçtiği bir süreç de yaşanıyor.
00:49:49Bunda elbette Kürt katliamlarında Almanya'nın payı var.
00:49:53Yani hem silah hem yardım hem eğitim sağlamış.
00:49:57Çünkü o tarihlerde dünyada şiddeti, nazizm rejmini, soykırımı öğreten belki de planlayan,
00:50:07bütün dünyaya bunu yayan ana akım bir siyasetti.
00:50:10Dolayısıyla bunun hazırlığını yapanlara, halk soykırımlarına, halk katliamlarına hazırlananlara bu zehri yaydılar.
00:50:20Geçen ay Almanya'da üst soyların nazi geçmişiyle alakalı evraklar, arşivler açıldı.
00:50:27Büyük bir tartışma yarattı.
00:50:28Berlin'de de hem sosyal medyada, medyada hem kendi Alman arkadaşlarımızla burada, kendi çevremizde görüşürken bir utanç duygusu hakim.
00:50:39Yani Alman toplumu her zaman çocuklarına, anayasaya da koyarak Yahudilere karşı bir utanç aşılıyor.
00:50:46Yani hiç o nesilden sorumlu olmayan çocuklar bunun utancıyla eğitim sisteminde tanışıyorlar.
00:50:53Ve böyle bir tavırları var.
00:50:56Ve bu nazi geçmişi olan, büyüklere olan Almanlar açıklandığında bu utanç meselesi daha da büyük bir kavram oldu.
00:51:03Daha da büyük tartışılır bir kavram oldu.
00:51:06Ama bunun yanında Almanya Devleti özellikle barış sürecinde Kürtlere, Kürt halkına, burada gelip sığınmacı olan insanlara, Kürt direnişçilerine, nedense barış
00:51:20süreçlerinde daha agresif bir tutum sergiliyor.
00:51:23Ve velev ki, yani öyle bir tarihin cilvesi ki o evraklar ortaya çıktı.
00:51:30Dersim tertelesiyle, Dersim katliamıyla alakalı.
00:51:33Kullanılan gazların Almanya Devleti, yani şirketler değil bayağı devlet satışıyla birlikte.
00:51:39Diğer silah yardımları, diğer eğitim yardımları, diğer askeri yardımları.
00:51:43Yani bunlar zaten belgeli şeyler.
00:51:45Kürt tarihi dağıtıldı ama tahrip edilemedi.
00:51:49Genç tarihçilerimiz, tarihçilerimiz bunu her zaman ortaya koydular.
00:51:53Ve Zilan'da da, Ağrı İsyanlığında da, Ağrı'dan sonra Sason'da da, Koçgiri'de de, hepsinde de Alman silahlarına, Alman teşhisatlarına dair bilgiler
00:52:03var.
00:52:03Ben kendi ailemden çok net bir şey söyleyebilirim.
00:52:07Ben Zilan kahramanlı Reşo Esilo'nun kendi torunlarından bir tanesiyim.
00:52:11Eşi Zeyno'yla beraber, eşi Zeyno ki bu isyanda silahını son bırakan kişidir.
00:52:17Onlar bir Alman silahıyla öldürüldüler.
00:52:20Yani ben bunu çok açık, net söyleyebilirim.
00:52:23Almanya Devleti'nin sağladığı silahlarla öldürüldüler.
00:52:28Bu bizim bildiğimiz bir şey ve bu Kürt halkının hem hafızasında hem evraklarda, hem belgelerde.
00:52:34Almanya Devleti aslında bunun hesabını da vermeli.
00:52:38Çünkü Nazizm bir küresel rejime dönüşmüştü.
00:52:41Etkiledi.
00:52:42Bunun etkilerinden biri de o dönemin Kürt katliamlarıydı.
00:52:46Dolayısıyla kendi ülkesinde utançla, geçmişiyle böyle yüzleşirken,
00:52:52ama ülkesinin dışında Nazizmin nelere yollaştığıyla yüzleşmemeyi tercih ediyor.
00:52:59Hele hele barış sürecinde burada yaşayan Kürtlerle alakalı tutumu da açıklanamaz.
00:53:08Şimdi siz özellikle yani hani tarihsel olarak bu sürecin Nazi dönemine ait olduğunu belirttiniz.
00:53:14Ama siz kendiniz de söylediniz.
00:53:15Aslında 52 yıllık Kürt mücadelesinde Alman silahları aslında her dönem gündemde.
00:53:22Her dönem buna dönük kanıtlar da çok vardı.
00:53:24Şimdi bu süreçte peki özellikle Almanya'da yaşayan Kürdistanlılar açısından buna dönük herhangi bir girişim olacak mı?
00:53:33Hani buna dönük en azından bir açıklama, talep, bu yönlü herhangi bir çalışma var mı acaba?
00:53:40Şu anda tarihçiler aslında araştırıyorlar.
00:53:44Belgelerin toplanması ve buradaki direkt dersin tertelesiyle alakalı çalışan kurumların elbette kendi çalışmaları da söz konusu.
00:53:55Ve şeyini de bir şey yapabilme, dava açabilme, bu evrakların, durumun, hukuki sürecin geldiğini de büyük ihtimalle biz yine dersin
00:54:06kurumlarından öğreneceğiz.
00:54:08Evet, şimdi tabii ben tekrar yüzleşme konusuna da dönmek istiyorum.
00:54:13Bir Eylül'e başlamıştık.
00:54:16Yani Kuzey Kürdistan aslında bir bütün bölgeyi de etkileyen, Orta Doğu'du da etkileyen Türkiye'de bir barış ve demokratik toplum süreci
00:54:24işliyor.
00:54:26Ve 100 yıllık bir sorunu çözmek adına çalışmalar yürütülüyor.
00:54:31Yani belli bir mesafede kat edildi denilebilir belki işin henüz başlangıcında.
00:54:36Böyle de tanımlanıyor.
00:54:38En son çıkan süreç yasası da böyle tanımlanıyor.
00:54:41Barış süreçlerinde yüzleşme neden önemli?
00:54:44Neden yüzleşme gerekiyor?
00:54:46Yani bu topluma ya da bu süreci ne katacak?
00:54:50Ne söylemek istersiniz?
00:54:53Yani çok uzak geçmişten değil, ben kendi hafızamdan da yakın geçmişten şahit olduklarımızdan da bir şeyler söylemek istiyorum.
00:55:03Mesela benim kuşağımı kişisel olarak en çok etkileyen olay hangisidir derseniz,
00:55:09ekinman olayı özellikle kadın yurtsever kuşağı için bir kırılma noktasıdır.
00:55:15Mesela bunu iktidarın, egemenin okuyamadığı bir kırılma noktasıdır.
00:55:21Zaten yıllarca savaşçılara, özellikle kadın savaşçılara yönelik yapılan özel savaş dilini zaten biliyoruz.
00:55:30Biz Taybet Han'a aklıma geliyor.
00:55:33Yani yine kırılma noktalarımızdan, yine kadın beleni üzerinden ve daha binlercesi, en yakınlardan.
00:55:43Şimdi bunun failleri hayattalar.
00:55:47Ben Zeyno'nun faili Dervişbek'le yüzleşemem.
00:55:50Ama Ekinman'ın failleri hayattalar.
00:55:54Diğer şiddeti uygulayan diğer taraflar hayattalar.
00:56:00Bunlar hakkında davalar açılmayacak mı?
00:56:03Yani yüzleşme böyle de başlıyor.
00:56:05Yas hakkı, hayatta olan faillerin cezalandırılması.
00:56:10Şimdi televizyonlarda yıllarca pekke direnişçilerine saygısız sözlerle hitap ede ede bu yalanı söyleye söyleye kendilerini inandırmış olabilirler.
00:56:22Ama biz Kürt halkı olarak bu çirkin kelimeleri, bu yalanı hiçbir zaman kabul etmedik.
00:56:27Yani bir halk direnişçisine, halkını savunan bir kişiye dünyanın hiçbir yerinde terörist denmiyor.
00:56:35Bu bir iftiradır neredeyse.
00:56:39Ve bununla, bu dille yüzleşmek lazım.
00:56:43O kadar acil ki şu anda görüyorsunuz.
00:56:46En acil şey.
00:56:47Yani yüzleşme deyince yüz sene öncesinden de bahsediyorum.
00:56:51Ama yüz sene öncesinde dildeki ırkçılıkla şu anda aynı şey.
00:56:56Yani zaman, tarih kendi kendini tekerrür eder, zaman iç içe yaşanır derler ya.
00:57:03Şimdi de aynı şeyler yaşanılıyor.
00:57:05Emin olun o küçük katliam alanlarında bir simülasyon gibi yaşanılan şeyleri geniş zamanda yayarak yaşanılan şeyler.
00:57:13Ben şunları düşünüyorum.
00:57:16Bu süreçte Rebarapo'ya ve PKK'ya yönelik çok çirkin bir dil özellikle.
00:57:22Çünkü Türkiye medyasında yıllarca bu meşrulaştı ya.
00:57:26En konforlu alan söz söylemek için.
00:57:28Başınıza hiçbir şey gelmez.
00:57:30Oradan söz kurarsanız.
00:57:31O sinsi, o aciz konforun arkasına gizlenip söyledikleri lafların hepsini Kürtlere söylüyorlar.
00:57:40Bizim büyüklerimiz Zilan katliamıyla alakalı hep şunu öğütlerlerdi.
00:57:44O katliam isyancılarıyla alakalı söylenen şeyler onlara söylenmedi.
00:57:49Kürtlere söylendi.
00:57:51Onları öldürmediler.
00:57:52Kürtleri öldürdüler.
00:57:53Yani bu yüzyıllık bir hafızadır.
00:57:56Ve ben burada aslında yüzyıllık bir hafızayı tekrarlıyorum.
00:57:59Hiç kimse bu yalana inanmasın.
00:58:03Yıllardır egemen tarafı oldukları için direnişçilere uydurdukları lafları, çirkin sözleri Önder Apo'nun ve PKK'ya gerilaların arkasına gizlenerek tekrarlamasınlar.
00:58:14Bunlar Kürtlere söylenen sözlerdir.
00:58:16Yüzleşme tam da burada başlıyor.
00:58:18Burada başlayacak ki biz Zilan'a kadar gidebilelim.
00:58:22Ama yüzleşme her zaman en acil, en büyük ihtiyaçta başlar.
00:58:26En büyük yüzleşme ihtiyacı şu an kurulan dil.
00:58:31Evet, biraz önce de gazeteciler karşımızda konuşmuştuk.
00:58:35Özellikle iktidar ve medya diline dönük genel bir rahatsızlık ve eleştiri var.
00:58:40Yani özellikle hedeflenen kardeşlik ya da yeni bir cumhuriyete giderken bu ciddi bir sorun olarak sürekli gündemde henüz de değişmemiş.
00:58:49Kısmi değişimleri de bilmek lazım.
00:58:51Yani kısmı bir değişim oldu ama esas sürecin ruhuna denk gelmiyor.
00:58:55Bu konuda eleştiriler vardı.
00:58:57Şimdi bu konuda özellikle yani dil konusu önemli ve bu sürecin gelişmesiyle bağlantılı olarak ikinci bir cumhuriyet Türkiye'de düşünülüyor.
00:59:09Dolayısıyla bir cumhuriyet siz de belirttiniz inkar ve imha üzerine kuruldu ve katliamlar üzerine kuruldu.
00:59:16Dolayısıyla yüz yıl aslında hem Kürtler hem de halklar açısından da son derece sancılı süreçler yaşandı.
00:59:23Şimdi cumhuriyeti ikinci yüzyılı inşa edilirken onarıcı adalet nasıl sağlanabilir?
00:59:33Bu konuda devlet neler yapabilir?
00:59:36Öncelikle bunu sormak istiyorum.
00:59:38Bununla bağlantılı olarak hem Kürt halkı, Kürt kadınları hem de halklar neler yapabilir?
00:59:44İkisini bir arada sormuş olayım.
00:59:50Devletin Kürt kadınlarına borcu çok.
00:59:53Yani Kürt kadınlarının mücadelesi ki Kürt kadının iradesi tarihsel bir iradedir.
01:00:00Elbette ki Kürt özgürlük hareketiyle birlikte zirvesine ulaşmıştır.
01:00:04Belki de o zirve hiçbir zaman yakalanmayacak.
01:00:05Ama Kürt kadını tarihsel bir aktördür.
01:00:10Bütün Kürt isyanlarında hep biz kadın iradesini görürüz.
01:00:15Dersim dediğimizde Zarife'yi hatırlarız.
01:00:18Zilan dediğimizde Zeyno'yu hatırlarız.
01:00:20Zeyno'nun hikayeleri benim aile hafızamda çok büyük yer kaplar.
01:00:26Çok kahraman bir kadın.
01:00:29Yani halkı için savaşmaya küçük çocuklarını evde bırakıp giden bir kadın.
01:00:34Evinde oturabilirdi, kaçabilirdi.
01:00:36Zilan'da isyancılar halkın kaçması için alanlar açmışlardı.
01:00:42Gitmedi, kaçmadı, silah aldı, çatıştı ve silahını son bırakan kişi.
01:00:47Çünkü yıllar sonra o katliamın, Zilan katliamından sorumlu olan komutan gelip Zeyno için özür dilemek bile istemiş.
01:00:58Ben o kadar kahraman bir kadını öldürdüm, başına bir kötülük gelmesin diye.
01:01:03Bununla yüzleşmek için gelmiş.
01:01:05Çünkü ölemiyormuş, son nefesini veremiyormuş.
01:01:09Bu hatıra bize şunu gösteriyor.
01:01:12Katil bile bir gün dönüp kendi silahının önüne geçebiliyor.
01:01:16Kendi kurşununun önüne geçebiliyor.
01:01:19Katil bile yüzleşebiliyor yaptığı şeyle.
01:01:24Savunmadan dolayı cana kıymak başka bir şeydir.
01:01:27Gelip insanların durup dururken canını almak başka bir şeydir.
01:01:30Katil derken bunu kastediyorum.
01:01:33Ve katil derken bu yüzleşmeyi, bu sorumluluğunu da yüklüyorum.
01:01:38O bile gelip yüzleşebiliyor.
01:01:40Yani yüzleşme böyle bir şeydir.
01:01:42Ve şu anda onarıcı adalet için yas hakkı.
01:01:47Her ne kadar itirazlar olur.
01:01:49Ama ben şuna inanıyorum.
01:01:51Son taziye görüntüleri çok güçlüydü.
01:01:54Hepimizde deprem etkisi yarattı.
01:01:57Ama hepimizde bir öze dönüş, bağlanma, bir gücü tekrar hatırlamayı da sağladı.
01:02:04Dolayısıyla bu her ne kadar duygusal gibi görünse de ama bu bir hak kazanımıdır.
01:02:11Yani onarıcı adalet böyle başlar.
01:02:14Şu anda yapılması gereken şey yaz hakkına saygısızlık edenleri susturmak.
01:02:19Ve bunun devamında gerila kayıplarının, kayıp mezar yerlerinin ailelerine iadesi.
01:02:27Çünkü bazı aileler, bazı anneler için vakit geçiyor, zaman işliyor.
01:02:33Hani hepimiz 80 yaşındaki annenin, oğlunun mezarı için dağ başına zorluklarla çıkarak gittiğini gördük.
01:02:40Yani adalet böyle bir şeydir.
01:02:42Adalet şimdi olması gereken bir şeydir.
01:02:45Adalet ertelenemez.
01:02:46Dolayısıyla ilk başta adaletin en acil olanları, hasta tutsakları, bir an evvel yuvalarına, bir an evvel ailelerine koşmak,
01:02:56sürgünde olan, Avrupa'da sürgünde olan, yani o kadar çok arkadaşımız var ki ailesini sürgünde kaybedip mezarına gidemeyen.
01:03:06Yani bunların hepsi acil şeyler.
01:03:09Ve onarıcı adalet bu acil duyguların kapatılmasıyla başlar.
01:03:13Ardından da geçmişteki Kürt katliamlarıyla yüzleşmek gerekiyor.
01:03:18Çünkü geçmişteki Kürt katliamlar, bu birinci hastalıkla Cumhuriyet'in ayaklarını oluşturdular.
01:03:24Eğer biz ikinci cumhuriyet aşamasına geçersek, geçmişin hayaletleriyle geçmemeliyiz.
01:03:31Yani eski Türk'ün hayaletini de, belki de eski Kürt'ün hayaletini de biz diğer cumhuriyette bırakıp geçmeliyiz.
01:03:38Bunun için de toplu mezarlarının açılması gerekiyor.
01:03:41Hem Dersim'de, hem Zilan'da, hem Koçgit'e, hem Sason'da, saydığım sayamadığım, o suç kurşundan Cize Bodrum'larına.
01:03:50Yani nereye dokunacağımı bilmiyorum.
01:03:53Sizler de aynı duygu içerisindesinizdir.
01:03:55Acı, hani hangi birini dilime getireceğimi bilmiyorum.
01:03:58Roboski'yi de dahil ediyorum.
01:04:00Ve o kadar çok davamız var ki, faili meçhuller var, yüzleşilmesi gereken.
01:04:05Yani bunlar hepsi kolaylıkla yapılabilir.
01:04:08Çünkü geriye dönük, geçmişe dönük adalet çalışması.
01:04:11Yani Zilan için, Dersim için yapacağı şey toplu mezarlarının belirlenmesi, bir anıt dikmek, gıyapta bir cenaze namazı, gıyapta bir dua.
01:04:20Yani artık hangi şartlarda olması gerekiyorsa.
01:04:24Bunlar hem insanların manevi açısından önemli, hem toplumsal olarak uzun savaşların ardından toplumun iyileşmesi için önemli.
01:04:32Ve böyle merhametsizlikle yüreği taş olup da eline sarı poşet alıp barış zamanında sallayanları da bastırmanın tek yolu radikal bir
01:04:43şekilde bu onarıcı adaleti işletmek.
01:04:46Çünkü gericilere karşı siyaset ayarını tutarsanız siyasetiniz her zaman geriye gider.
01:04:54Yani AKP iktidarının da bu kadar kritik bir dönemde bu hataya düşmeyeceğini düşünüyorum.
01:05:0324 senelik iktidar deneyimleri var.
01:05:06Şimdi ben araya girip bir şey daha sormak istiyorum.
01:05:09Tabii ki yüzleşme özellikle Kürt sorunu 100 yıllık bir sorun olduğu için bunun üzerinden daha çok konuşuyoruz.
01:05:1550 yıldır bir savaş yürüyor Türkiye ve Kürdistan'da.
01:05:19Yani Kürtler açısından belirttiniz, konuştunuz.
01:05:23Fakat bu süreç başladığından beri toplumsallaşmayan, topluma anlatılmayan bir yanı da var.
01:05:28Biraz önce özellikle bu Trabzon'daki olayı konuştuk.
01:05:32İşte genç bir kadın Ahmet spor formasını giydiği için işte hakarete uğruyor.
01:05:38Ve aslında linç olayları daha önce de çok yaşandı.
01:05:42Dilden dolayı da yaşandı.
01:05:43Şimdi bunu sadece Türkiye halklarının ya da Türkiye'deki bu noktaya gelmiş halkı suçlamak üzerinden bakılabilir mi?
01:05:55Yoksa gerçekten bu konuda iktidarların, rejimlerin bu halkı sürekli savaş üzerinden ve karşılaştırmak üzerinden getirdiği nokta olarak mı ele almak
01:06:06lazım?
01:06:07Bu nasıl aşılacak?
01:06:08Çünkü orada da onarılması gereken şeyler var.
01:06:11Yani çok ciddi bir ayrışma yaşandı.
01:06:14Aslında ciddi bir yabancılaşma da.
01:06:16Ne söylemek istersiniz bu konuda?
01:06:20Bir kere halka şu, iyice anlatılması gerekiyor.
01:06:24Öyle bir devirdeyiz ki, yani değil Orta Doğu'da bağımsız bir devlet kurmak, başka bir yapı kurmak.
01:06:30Orta Doğu'da var olan halkları katliama karşı koruyabiliyorsak, önümüzdeki 10-20 seneye çıkaracağız.
01:06:39Mesela İran Savaşı'nı görüyorsunuz.
01:06:41Zamana yayılmış bir savaş.
01:06:42Amerika Savaşı'ndan sonra çok daha kötüye gidebilir ve Orta Doğu kana bulanabilir.
01:06:47Dolayısıyla ne Kürtler ne Türkler güvende değiller artık bu topraklarda.
01:06:52Kimse devletin var diye, devletin var diye güvenmesin.
01:06:56Yani NATO'dan çıkmayı, NATO'dan NATO'yu dağıtmayı konuştular Amerika'da.
01:07:03Ve bunlar İsrail'in güçlendiğinde yapacağı şeyler, yapmayacağı şeyler değil.
01:07:09Dolayısıyla yani bu kadar zorluk, bu kadar sıkıntı altındayken hala kalkıp Kürtlere ırkçılık yapabilmek gerçekten ya bomboş maşa olmak, alet
01:07:23olmak bir şeylere
01:07:23ya da yani hayata dair herhangi bir fikri olmaması demek bir insanın.
01:07:33Şunu özellikle söylemek istiyorum.
01:07:37Bu olaylara dikkat ettiyseniz böyle münferit gibi görünmüyor.
01:07:41Yani Türkiye bir polis izleme devleti değil mi?
01:07:45Stadda beş kişi sarı poşet çıkardığında onun elinden polis alamaz mı o poşetleri anında?
01:07:52Anında alabilir.
01:07:53Daha bir hafta önceki maçta küçük bir çocuğun üstünde forma var diye küçük çocuğun üstünden formayı çıkarmaya çalışıyorlar.
01:08:00Polis hemen kahramanlık edip çocuğu kurtardı.
01:08:02Poşetleri de alamaz mı?
01:08:05Diğer olaylara bakıyoruz.
01:08:07Yani işçiler oraya zaten gidiyorlar, çalışıyorlar.
01:08:10Neden o gün?
01:08:11Niye o gün toplanıp saldırıyorlar?
01:08:13Bunların hepsi organize şeyler.
01:08:15Yani Reveropo en başta süreç başlarken bunun diyalektini anlatırken bunun ilerleyiş diyalektini yurtsever halka aslında böyle ilerleyeceğine dair çok net
01:08:27söylüyordu.
01:08:27Yani siz bir şey yaparsanız bununla karşında oluşan boşlukta başka şeyler olur.
01:08:33Ve öz savunma hakkınızı hiçbir zaman korumayın.
01:08:36Biz öz savunmayı eskiden çatışma meselesiyle birlikte düşünüyorduk.
01:08:41Ama öz savunmayı artık hem psikolojik hem ideolojik olarak düşünmemiz lazım.
01:08:45Siyasi olarak örgütlenme bakımından da düşünmemiz lazım.
01:08:49Bu diyalektik böyle.
01:08:51Maalesef bunun karşısında bir barış var ve 100 senelik meseleye barışa oturan bir devlet var.
01:08:58Hani biz ne kadar şehitlerimizle beraber zor bir duygu hali içerisindeysek emin olun masanın karşı tarafında da öyle bir zor
01:09:09duygu hali var.
01:09:10Ve uluslararası güçlerin barış sürecine olan etkilerini hiç unutmayalım.
01:09:16Yani Orta Doğu Savaşı'nın göbeğinde dünyanın bütün istihbaratlarının cirit atıp sosyal medyada herhangi bir grubu besleyip karşımıza çıkarıp ne
01:09:27olduğu belli olmadan bir süre manipülasyon yapıp ortadan kaybolabileceği zamanlardayız.
01:09:32Yani özellikle şunu söylemek istiyorum.
01:09:35İşte sosyal medyada Kürt milliyetçileri diye kadın düşmanı bir grup türedi.
01:09:41Yani bu türen gruplar bunların hepsi zaten Kürt özgürlük hareketine karşı bir takım unsurların geliştirdiği, bugüne kadar önünü açtığı unsurlar.
01:09:55Dolayısıyla bunu organize eden, buna dahil olan kolluk bellidir, buna dahil olan yapılar bellidir.
01:10:01Yani hiçbir zaman Kürt tarafının sorunu değil ki bunlar.
01:10:05Bunlar zaten egemen tarafının sorunu ve bu sorunları çözsünler.
01:10:09Eğer Türkler tarafında bir ırkçılık oluyorsa bu en başta iktidarın sorunudur.
01:10:15En başta bu masayı kuran Reberapo'ya bu barış için gidenlerin sorunudur.
01:10:22Çözmek zorundalar.
01:10:23Irkçılık Kürtlerin değil Türklerin sorunudur.
01:10:26Ve Türkler bunu çözmeli.
01:10:29Evet ama bu konuda şöyle düşünmüyor musunuz?
01:10:32Şimdi bir süreç işliyor belli ki iktidarın böyle çok çabası yok.
01:10:37Medyası zaten çok fazla bunu konuşmuyor.
01:10:39Çok sınırlı sayıda medya konuşuyor.
01:10:42Bu yani organize olarak bahsettiğiniz özellikle süreç karşıtı kesimlerden bahsetmiyorum.
01:10:50Süreç karşıtı kesimler de var.
01:10:51Bir de süreç karşıtı tam olarak süreci de anlamayıp ama nerede duracağını bilmeyen bir kesim de var.
01:10:57Bu konuda acaba topluma kadınlara da rol düşmüyor mu?
01:11:01Bunlar neler yapabilir?
01:11:03Tam bu bahsettiğiniz kesim her seçimde şey diye bahsedilir ya kararsız seçmen.
01:11:09Ama bütün meseleyi de onlar belirler.
01:11:12İşte siyasetin ve her şeyin doğru anlatılması gereken gruptur bu.
01:11:16Kararsız seçmen grubu.
01:11:18Hem dijital okuryazarlığı herkes gibi değildir.
01:11:22Belki sadece televizyondan okuyordur.
01:11:25Kararsız seçmen gibi düşünebiliriz.
01:11:27Yani bir alışkanlık olarak söyledim.
01:11:29Elbette ki kadınların rolü var.
01:11:31Yani biz tarihsel rolünü konuştuk.
01:11:33Kadınların tarihsel rol günümüzde de devam ediyor.
01:11:36Özellikle Kürt kadını.
01:11:38Reverofo'da Kürt kadının bütün komisyonlar tarihsel olarak yani bu barış sürecinin bir kanadı, bir kulu olarak komisyonlarda kurulacak.
01:11:48Komisyonlarda tam adını söyleyemiyorum birkaç böyle isim döndüğü için.
01:11:52Siz anladığınız barışla alakalı devletle birlikte kurulacak.
01:11:56Meclisin altında çalışacak.
01:11:57Alt kurullarda ve meclis dışındaki alt kurullarda yer alacak.
01:12:01Kadınların yer almasını, bir aktör olarak yer almasını istiyor.
01:12:06Çünkü zaten demokratik toplum manifestosu da yani kadınların öncülüğünde yeni bir cumhuriyetin kurulmasından.
01:12:16Çünkü Reverofo aslında demokratik toplum manifestosuyla birlikte bize ilk ezdenin kadın olduğunu söyleyerek yani kadın meselesini çözmeyen,
01:12:26kadının eşitliğini, kadını bir aktör olarak herhangi bir masaya oturtmayanın zaten eksik kalacağını söylüyor.
01:12:33Hele ki tarihsel olarak bir kadın meselesi olan Kürt meselesinin tarihsel barış masası kurulduğunda Kürt kadınlarının kurullardan eksik olması düşünülemez.
01:12:44Yani muhakkak yer almalı ve ta Göbeklütepe'ye dönersek kadınları tarihten silerek Anadolu topraklarında 12 bin sene hata ettiler.
01:12:56Yani bu toprakların kadim halkları olarak özellikle barış meselesinde bu hatayı tekrarlamayalım.
01:13:04Yani bütün adaletsizlik kadına yapılan adaletsizlikle başladı.
01:13:09Evet, şimdi son olarak şöyle bir soru sormak istiyorum.
01:13:13Yine kadın öncelikli, kadının öncülüğü üzerinden de özellikle bu dönem yani hem siz Orta Doğu'daki savaş sürecine dikkat çektiniz,
01:13:26yüzleşmenin gerçekten yaratacağı etkiler üzerinden de ama son talede bir bölgede çok yoğun bir savaş var.
01:13:33Bunun neyi evrileceği henüz de net değil, ne kadar yayılacağı da net değil.
01:13:36Tam da böyle süreçte bir yanıyla barış çalışmaları yürütülüyor.
01:13:40Ama öbür tarafta Kürdistan aslında savaşla da kuşatılmış bir noktada.
01:13:44Yani barış çalışmalarına rağmen de böyle bir gerçek var.
01:13:48Kürt halkı ve kadınları kendi öznelliğini nasıl kuracak, nasıl kurmalı bunu?
01:13:54Yani hem Avrupa açısından da görüşlerinizi almak isterim ama özellikle Kuzey Kürdistan ve birbir türen Kürdistan parçaları için neler söyleyebilirsiniz?
01:14:06Geçtiğimiz gün bir fotoğraf gördük.
01:14:08YPJ komutanı Şam'a gitti ve Şam yönetimiyle yan yana fotoğraf verdi.
01:14:16Yani bizde biraz sembolizm vardır.
01:14:19Çünkü bastığı, ezilmiş, mezopotamyalı bir halkın elbette kendini ifade yöntemi bir sembolizm olacaktı.
01:14:27Bu çok önemli bir fotoğraftı.
01:14:29Çünkü kadının varlığını reddeden neredeyse bir yapı, kadın savaşçının yanında poz vermek zorunda kaldı.
01:14:39Yani bu Kürt siyasi aklıdır.
01:14:42Herkes bunu belki şu anda anlamayabilir.
01:14:45Biz öznesi ve aktörleri olduğumuz için bizim için çok net.
01:14:48Ama seneler seneler sonra dönüp baktıklarında Kürt aklı nasıl dönüştüğünde o IŞİD zihniyetini, YPJ'yi gururla kabul eder pozisyona getirdiler
01:15:00diyecekler.
01:15:01Şimdi Roja Bey için kötü bir propaganda yönetiliyor, yenilmek böyle değil.
01:15:09Bir kere bütün varlığını korudu, asayişini korudu, bütün ekonomik kaynaklarını, sosyal kaynaklarını, emin olun bağımsızlığını, yarı bağımsızlığını almış bir devletten
01:15:21çok daha büyük imkanları var.
01:15:23Yani yarı İskoçya modeli gibi oldu ki yer yer İskoçya'dan daha iyi ve Mazlum Abdi'nin geldiği konumda şara değişir,
01:15:33Mazlum Abdi değişmez.
01:15:34Böyle bir konum işte, Kürt aklı böyle oluştu.
01:15:37Ve Kürt aklının öncüsünü kadınlardı.
01:15:40Biz görüşme başında Reverapo'nun jineolojiyi gönderdiği notu hatırlarsanız, beni fikirlerimi ilerleten jineoloji oldu.
01:15:50Aslında jineoloji şahsında kadın çalışmaları, kadınların yaptığı çalışmaları onurlandırdı.
01:15:55Biz de onun söylediği öncülüğü kabul ediyoruz.
01:15:59Dolayısıyla kadınlar aslında Barış'a öncülük ediyor.
01:16:03Barış'ın kurulduğu masanın diğer tarafı, ister etsin ister etmesin.
01:16:08Bugün Suriye'deki o fotoğrafa iyi baksınlar.
01:16:11Yani Kürt kadını, kadın öncülüğünü almayı kafaya koydu, alacak.
01:16:16Hani bunun karşısında duramazlar.
01:16:19Evet.
01:16:21Berlin Kadın Meclisi üyesi ve NU Medya yazarı Menekşe Kızılder'e çok teşekkür ediyorum.
01:16:27Bu akşam programımıza katılıp değerlendirdiğin için.
01:16:30Ben teşekkür ederim. İyi akşamlar.
01:16:33Teşekkürler, iyi akşamlar.
01:16:35Evet sevgili izleyenler, Menekşe Kızılder'in önemli değerlendirmeleri vardı.
01:16:39Hem yüzleşme açısından, yüzleşme neden özellikle barış süreçlerinde önemli, ne tür sonuçlar yaratır?
01:16:48Yine bölgesi olarak yaşananlar, Kürtler ve kadınlar açısından da ne anlama geliyor, değerlendirmeleri oldu.
01:16:54Programımızı burada noktalayacağız.
01:16:56Fakat bitirmeden önce, İlke TV yazarlarından Raşe Pütü'nün, rüvanşla geçen 100 yıl barışla kurulacak Cumhuriyet Başlığı yazısını ekranlarınıza getiriyoruz.
01:17:08Programda noktalıyoruz.
01:17:09Başka programda görüşmek üzere, hoşçakalın.
01:17:14Bir ismin etrafında 40 yıl boyunca büyüyen hüküm ile 100 yıllık Cumhuriyet'in kendi gölgesi bugün aynı soruda buluşuyor.
01:17:21Bütün bu ağır hafızaya rağmen eşit yurttaşlar olarak ortak bir Cumhuriyet fikrinde buluşabilecek miyiz?
01:17:27Abdullah Öcalan, bu sorunun dışında değil, tam ortasında duran isimlerden biri.
01:17:32Öcalan hakkında çok şey söylendi, Öcalan çok az tanındı.
01:17:35Onu tanımak için yalnız bugünkü sözler ne değil, onu ve Kürt hareketini ortaya çıkaran Türkiye'ye de bakmak gerekir.
01:17:41Çünkü hiçbir siyasal hareket boşlukta da olmaz.
01:17:44Cumhuriyet'in ilk döneminden itibaren Kürt meselesi büyük ölçüde güvenlik ve merkezleşme üzerinden ele alındı.
01:17:51Şarkıslahat planı, zorunlu iskan ve sürgün politikaları, dil ve kimlik üzerindeki baskılar birbirinden kopuk hadiseler değil.
01:17:57Mustafa Muğla'lı bakkasında 33 köylünün yargısız infazı.
01:18:01Güvenlik gerekçesiyle hukukun nasıl askıya alınabildiğinin en ağır örneklerinden biri olarak hafızaya kazındı.
01:18:07Kürt hareketinin ortaya çıkacağı toplumsal ve siyasal zemin bu tarihten bağımsız değil.
01:18:12Öcalan'ın düşünsel serüvenindeki dikkat çekici taraf, değişen dünyaya eski dünyanın kavramlarıyla bakmakta ısrar etmemesidir.
01:18:19Kürt meselesinin yüzyıllık tarihinde devlet uzun süre çözüm değil, sorunun merkezindeki yapılardan biriydi.
01:18:25Kürt kimliğini tanımayan, sınırlandıran, kimi dönemlerde inkar eden de devlet de hangi kimliğin kamusal alanda ne kadar görünür olabileceğine karar
01:18:33verendi.
01:18:34Öcalan'ın düşünsel dönüşümündeki esas kırılma buna başka bir devlet talebiyle cevap vermemesinde yatıyor.
01:18:40Devletin sahibini değiştirmek yerine devlet ile toplum arasındaki ilişkiyi değiştirmeyi yöneliyor.
01:18:46Çünkü Türkiye'nin demokrasi sorunu da hiçbir zaman yalnız devleti kimin yönettiği meselesi olmadı.
01:18:51Cumhuriyet'in ilk çeyrek yüzyılı tek partili dönemiydi. Çok partili hayata geçildi.
01:18:55Merkez saha iktidarlar, darbeler, koalisyonlar, parti kapatmaları ve farklı siyasal kadrolar birbirini izledi.
01:19:02İktidarlar değişti. Devletin toplumla kurduğu bazı temel ilişkiler çok daha dirençli kaldı.
01:19:07Üstelik otoriterlik Türkiye'de her zaman gericilik anlamına gelmedi.
01:19:11Kimi zaman ilericilik, çağdaşlaşma ve cumhuriyeti koruma adına da meşrulaştırıldı.
01:19:16Mesela hangi 25 yılın, hangi 75 yıldan daha iyi ya da kötü olduğunuzu hesaplamak değil.
01:19:22Yüzyıllık cumhuriyet tecrübesinden nasıl bir başka cumhuriyet çıkaracağımızdır.
01:19:26Öcalan'ın demokratik cumhuriyet fikrinin Türk elçisinden taşıdığı ağırlık da burada ortaya çıkıyor.
01:19:31Çünkü bu fikir yalnız Kürtler ne elde edecek sorusuna cevap aramıyor.
01:19:35Daha büyük bir soru soruyor. Nasıl bir cumhuriyette birlikte yaşayacağız?
01:19:39Kürt'ün kimliğinden vazgeçmeden eşit yurttaş oldu.
01:19:42Türk'ün de Kürt'ün eşitliğini kendi hakkından bir kayıp olarak görmediği bir cumhuriyet kurmak.
01:19:47Bunun adı demokratik cumhuriyet ise mesele artık yalnız Kürtlerin meselesi değildir.
01:19:52Türkiye'nin meselesidir. O halde soru artık yalnız Öcalan'a sorulamaz.
01:19:56Devlete de sorulmalıdır.
01:19:57Kürt'ü güvenlik meselesi olmaktan çıkarıp siyasal özne olarak tanıyabilir mi?
01:20:02Farklı kimliklerin varlığını devletin zayıflaması değil, demokratik toplumun olağan hali olarak kabul edebilir mi?
01:20:08Kürt hareketinin dönüşümüne karşılık devlet de çerçeve yasa iradesiyle kendi paradigmasının değişebileceğini kabul eden yeni bir eşiğe geliyor.
01:20:17Bu yüzden barışı yalnız Kürt hareketinin ne yapacağı üzerinden konuşmak eksiktir.
01:20:22Devlet ne yapacak? Siyaset ne yapacak? Toplum ne yapacak?
01:20:25Ve belki de en zoru hafızamızla ne yapacağız?
01:20:28Çünkü bu ülkenin hafızası ağır.
01:20:30Kürtlerin hafızasında inkar zorunlu göçler, boşaltılan köyler, faili meçhuller, cezaevleri, kayıplar ve uzun bir çatışmanın bıraktığı büyük acılar var.
01:20:40Türklerin hafızasında da çatışmada kaybedilen çocuklar, cenazeler, korkular ve yıllarca güvenlik dili içerisinde kurulmuş başka bir acı hafızası var.
01:20:48Bunlardan hangisinin daha büyük olduğunu tartışacak bir cumhuriyet kurulamaz.
01:20:52Tam burada hafıza ile rövanşı birbirinden ayırmak gerekiyor.
01:20:56Hafıza gereklidir. Ama hafıza ile rövanş aynı şey değildir.
01:21:00Hafıza geçmişi unutmamaktır.
01:21:02Rövanş ise geçmişin hesabını bugünün insanlarından sormaktır.
01:21:06Hesaplar kapatılmak istendi. Kapanmadı. Yalnızca rövanşın sahibi değişti.
01:21:10Öcalan'ın bugünkü siyasal pozisyonunu bu nedenle yalnız silahların bırakılması meselesini indirgememek gerekir.
01:21:17Rövanş değil ortaklık. İnkar değil tanıma.
01:21:19Tahakküm değil eşitlik. Geçmişi değiştiremeyiz. Geçmişe rağmen kuracağımız cumhuriyeti değiştirebilir.
01:21:51Altyazı M.K.
Comments