00:01Sa pabago-bago nating panahon, hindi na lang po sa mga kapatagan bumabaha, pati na rin sa mga kabundukan ng
00:11Nepal kung saan rumagasa ang natunaw na yelo at binura ang isang buong komunidad.
00:20Kuha ito sa CCTV. Walang na-i-record na audio pero ang mga imahe nakakakilabot.
00:30Ang gusali sa loob lang ng ilang segundo,
00:39pinadapa ng isang napakalaki at malatsyo naming alon na may kasamang puti at bato.
00:49Ang nagtatakbuhang mga tao, hindi na nagawang iligtas ang sarili.
01:01Kasama sila sa mga tinangay ng rumaragasang tubig at putik.
01:09Nangyari ito sa isang bayan sa pagitan ng border ng Nepal at Tibet umaga ng August 26.
01:22Kitang-kita sa mga video kung paano gumuho ang mga dinaanan
01:29ng daluyong ng putik at tubig
01:36at inanod ang mga nakaparadang sasakyan.
01:57Patitulay, bumigay.
02:05Makalipas lang ang dalawampung minuto,
02:09ang buong komunidad halos mabura.
02:13Una itong iniulat na flash floods,
02:18kalaunan debris flow.
02:22Ayon sa US Geological Survey,
02:25bunsod ito ng nangyaring glacier collapse
02:28o natibag na yelo mula sa mga kabundukan ng Himalayas,
02:33kung saan matatagpuan ang pinakamataas na bundok sa buong mundo,
02:40ang Mount Everest.
02:42Ang gumuhong bahagi ng glacier o yelo na tinatayang 2,000 feet ang lapad,
02:49bumagsak mula sa taas o elevation na 7,000 feet.
02:54Ang pagbagsak o pagtibag nito,
02:57nagdulot ng parang lindol,
02:59gumalaw ang lupa,
03:01natunaw ang yelo,
03:03nagka-landslide,
03:05hanggang rumagasa ang tinatawag nga debris flow.
03:09Sa bilis na 50 meters kada segundo,
03:13niragasa ng baha
03:14ang tinatayang 20 kilometers
03:17o katumbas ng mula Rizal Park sa Maynila
03:20hanggang antipolo sa Rizal
03:22sa loob lang ng ilang minuto.
03:26Sa satellite image na ito,
03:28makikita ang lawak ng iniwan nitong pinsala.
03:34Agad nagkasa ng rescue operations.
03:39Kinailangan pang gumapang sa putik ng ilan sa mga rescuer
03:44para mailigtas ang mga naipit sa tunnel.
03:54Sa ngayon,
03:56tinatayang 800 na ang narescue.
04:08Mahigit 600 ang mga nasawi.
04:11Pinatayang 3,000 pa ang pinagahanap hanggang ngayon.
04:18Kalahati ng bilang na ito,
04:20mga dayuhang turista.
04:24Kabilang sa mga nawawala,
04:26ang isa nating kababayan,
04:28si Dr. Juan Carlos Manalo ng Tarlac.
04:32Sa post ng kapatid niyang si Dr. Chiara Manalo,
04:36pasado alauna ng hapon daw,
04:38nito lang martes,
04:39o isang araw bago nangyari ang trahedya,
04:42nang huli niyang nakausap,
04:44si Dr. Juan.
04:45He was traveling with the Isha Saduru Group
04:48on their Kailash Yatretour.
04:50The group's last known whereabout
04:52was at the immigration office at Girong.
04:55Receiving and seeing the news about the catastrophe
04:57has been very difficult for us.
05:00Nakausap ng aming team,
05:02si Dr. Chiara.
05:03Tumanggi muna siyang magpa-interview
05:05sa harap ng kamera.
05:07Nakumpirma raw ng pamilya
05:08sa kanilang konta
05:10na nasa timore,
05:11si Dr. Juan.
05:12I think he wasn't permitted with the visa
05:14to cross to Tibet
05:15during the group's trip.
05:16He was one of the volunteer stations
05:18instead of with the pilgrimage group
05:20to Kailash.
05:21Please do pray for my brother
05:22and everyone affected.
05:25Nakikipagugnayan na raw ngayon
05:26sa mga otoridad
05:27ang pamilya.
05:29Ayon sa geologist
05:30at profesor
05:32ng University of the Philippines
05:33Resilience Institute
05:35na si Dr. Mahar Lagmay,
05:37ang nangyari raw sa Nepal
05:39makailang beses
05:40nang nangyari
05:41sa Pilipinas.
05:42Pag sinabing flash flood,
05:44tubig lang.
05:45Pero minsan kasi
05:47habang rumaragasa yung tubig,
05:50tumatangay ito
05:51ng mga bato,
05:52mga debris,
05:53mga puno,
05:55mga graba,
05:56buhangin,
05:57boulders.
05:58Ang tawag doon
05:59ay debris flow.
06:01Ipinaliwanag ni Dr. Lagmay
06:02kung saan
06:04at paano nangyayari
06:05ang tinatawag na
06:07debris flow.
06:08Normally,
06:09nangyayari ito
06:10dun sa mga
06:11mountain drainage network
06:13na sanga-sangay
06:14yung mga ilog,
06:15nagdudugtong siya
06:16hanggang
06:17lumabas siya dun
06:18sa bunganga
06:18ng drainage network
06:20ng kabundukan.
06:21At doon yun,
06:22si Matarek,
06:23tapos biglang magiging
06:24patag.
06:24So,
06:25medyo hihina yung
06:26bilis
06:26ng tubig.
06:27So,
06:27pag humina,
06:28ilalapag niya ngayon
06:29yung mga bato.
06:31Ang pagputok
06:33ng Mount Pinatubo
06:34noong June 1991,
06:37nag-iwan
06:37ang makapal
06:38at malawak
06:39na volcanic material
06:41o lahar
06:42sa maraming mga lugar.
06:43Ang isa
06:44sa pinakamapaminsalang
06:46lahar flow
06:47nangyayari
06:48July 1995
06:49sa kasagsagan
06:50ng isang bagyo.
06:52Mahigit 15,000
06:53na mga tao
06:54mula sa mga bayan
06:55ng Porak
06:56at Bakulor
06:57sa Pampanga
06:58ang napilitang lumikas
06:59noon
07:00dahil sa pagragasa
07:01ng lahar.
07:03Oktubre
07:04ng taong ding yun
07:05sa kasagsagan
07:06ng Bagyong Maming.
07:07Limang magkakasunod
07:09na lahar episodes
07:10ang naitala
07:11sa loob lang
07:12ng labing apat na oras.
07:15Taong 2012,
07:16sinalanta naman
07:18ng flash floods
07:19at landslide
07:20ang Compostela Valley
07:22sa Mindanao
07:23sa kasagsagan
07:24ng Bagyong Pablo.
07:25Dumaluyong
07:26ang tubig
07:27at debris
07:28mula sa kabundukan
07:29at ilog
07:30na nanalasa
07:31sa ilang barangay
07:33at kumitil
07:34sa buhay
07:34ng mahigit
07:35limandaang tao.
07:37Ano nyo po?
07:38Tatlong anak ko.
07:40Atang atong anak nyo?
07:41Tatlo.
07:42Atang atong anak nyo
07:43nakawala?
07:44Para mas mapaghandaan
07:47ang mga sakuna
07:48gaya ng baha,
07:50flash floods,
07:52landslides
07:53at lindol,
07:54taong 2012,
07:56inilunsad
07:57ng DOST
07:58o ng Department
07:59of Science
08:00and Technology
08:01ang Project NOAA
08:02o ang
08:03Nationwide Operational
08:05Assessment
08:05of Hazards.
08:06Sa UPNOAA
08:08portal,
08:09may digital maps
08:10na nagpapakita
08:11kung aling mga lugar
08:12ang madaling bahain
08:14o piligroso
08:15sa mga pagguho
08:17ng lupa
08:17o landslides
08:19o maaring
08:19maapektuhan
08:20ng storm surge
08:22o pagpasok
08:23ng dagat
08:24sa mga komunidad,
08:25tinutukoy rin nito
08:26ang mga lugar
08:27na posibleng
08:28magka-debris flow.
08:30Naka-identify kami
08:32ng mahigit
08:33isang libo.
08:34Ang daming mga komunidad
08:35na potensyal
08:36na magkaroon
08:37ng mga debris flows.
08:39Kailangan po
08:39upon advice
08:41ng ating pong
08:42mga experts.
08:43Lumisan na po tayo
08:44dun sa
08:45saan po tayo
08:46naka-
08:47what?
08:48naninirahan.
08:49Huwag na natin hintayin ma'am
08:50na matabunan tayo.
09:02Thank you for watching
09:04mga kapuso.
09:05Kung nagustuhan niyo po
09:06ang videong ito,
09:07subscribe na
09:09sa GMA Public Affairs
09:10YouTube channel
09:11and don't forget
09:13to hit the bell button
09:14for our latest updates.
09:16and don't forget to
09:16like, share with us.
