KMJS August 30, 2026 Full Episode | Kapuso Mo, Jessica Soho - video Dailymotion

GMA Public Affairs

Babala: Maselan ang video na inyong mapapanood.  Higit 600 katao, patay; mahigit 2,400 ang nawawala matapos ang rumaragasang tubig, putik at bato o tinatawag na ‘debris flow’ sa border na pagitan ng Nepal at Tibet.  Ilang tulay, dike at mga bahay, gumuho sa gitna ng pananalasa ng habagat sa iba’t ibang bahagi ng Luzon  Samantala, estudyante mula Isabela, aksidenteng napana sa leeg habang nagkaklase!  Habang mahigit apat na libong kaso ng leptospirosis, naitala ngayong taon; mga ospital, dinagsa ng mga pasyente  Ang radio talent na nagpasikat ng “Oops, oops, oops!” at iba pang mga nasa likod ng trending na boses, kilalanin!  At dalaga mula South Cotabato na napasugod sa palikuran dahil sa pananakit ng tiyan, sanggol pala ang iluluwal?!   “Kapuso Mo, Jessica Soho” (One at Heart, Jessica Soho) is the Philippines' top-rating news magazine program, hosted by one of the most-awarded broadcast journalists in the country, Jessica Soho. It features human interest stories, food, news personalities, travel, trends and pop culture. 'KMJS' airs every Sunday, 8:15 PM on GMA Network. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes. #KMJS

Transcript

00:00:01Sa pabago-bago nating panahon, hindi na lang po sa mga kapatagan bumabaha, pati na rin sa mga kabundukan ng

00:00:11Nepal kung saan rumagasa ang natunaw na yelo at binura ang isang buong komunidad.

00:00:20Kuha ito sa CCTV. Walang na-i-record na audio pero ang mga imahe nakakakilabot.

00:00:30Ang gusali sa loob lang ng ilang segundo,

00:00:39pinadapa ng isang napakalaki at malatsyo naming alon na may kasamang puti at bato.

00:00:49Ang nagtatakbuhang mga tao, hindi na nagawang iligtas ang sarili.

00:01:01Kasama sila sa mga tinangay ng rumaragasang tubig at putik.

00:01:09Nangyari ito sa isang bayan sa pagitan ng border ng Nepal at Tibet umaga ng August 26.

00:01:22Kitang-kita sa mga video kung paano gumuho ang mga dinaanan

00:01:29ng daluyong ng putik at tubig

00:01:36at inanod ang mga nakaparadang sasakyan.

00:01:57Patitulay, bumigay.

00:02:05Makalipas lang ang dalawampung minuto,

00:02:09ang buong komunidad halos mabura.

00:02:13Una itong iniulat na flash floods,

00:02:18kalaunan debris flow.

00:02:22Ayon sa US Geological Survey,

00:02:25bunsod ito ng nangyaring glacier collapse

00:02:28o natibag na yelo mula sa mga kabundukan ng Himalayas,

00:02:34kung saan matatagpuan ang pinakamataas na bundok

00:02:38sa buong mundo ang Mount Everest.

00:02:42Ang gumuhong bahagi ng glacier o yelo

00:02:46na tinatayang 2,000 feet ang lapad

00:02:49bumagsak mula sa taas o elevation na 7,000 feet.

00:02:54Ang pagbagsa o pagtibag nito

00:02:57nagdulot ng parang lindol,

00:03:00gumalaw ang lupa,

00:03:01natunaw ang yelo,

00:03:03nagka-landslide hanggang rumagasa

00:03:06ang tinatawag ngang debris flow.

00:03:09Sa bilis na 50 meters kada segundo,

00:03:13niragasa ng baha

00:03:14ang tinatayang 20 kilometers

00:03:17o katumbas ng mula Rizal Park sa Maynila

00:03:20hanggang antipolo sa Rizal

00:03:23sa loob lang ng ilang minuto.

00:03:26Sa satellite image na ito,

00:03:28makikita ang lawak ng iniwan itong pinsala.

00:03:34Agad nagkasa ng rescue operations.

00:03:39Kinailangan pang gumapang sa putik

00:03:42ng ilan sa mga rescuer

00:03:44para mailigtas ang mga naipit sa tunnel.

00:03:54Sa ngayon, tinatayang 800 na ang narescue.

00:04:08Mahigit 600 ang mga nasawi.

00:04:12Tinatayang 3,000 pa ang pinagahanap hanggang ngayon.

00:04:18Kalahati ng bilang na ito,

00:04:20mga dayuhang turista.

00:04:24Kabilang sa mga nawawala

00:04:26ang isa nating kababayan,

00:04:28si Dr. Juan Carlos Manalo ng Tarlac.

00:04:32Sa post ng kapatid niyang si Dr. Chiara Manalo,

00:04:36pasado alauna ng hapon daw

00:04:38ni Tulang Martes

00:04:39o isang araw bago nangyari ang trahedya

00:04:42ng huli niyang nakausap si Dr. Juan.

00:04:45He was traveling with the Isha Saduru Group

00:04:48on their Kailash Yatretour.

00:04:50The group's last known whereabout

00:04:52was at the immigration office at Girong.

00:04:55Receiving and seeing the news about the catastrophe

00:04:57has been very difficult for us.

00:05:00Nakausap ng aming team,

00:05:02si Dr. Chiara.

00:05:03Tumanggi muna siyang magpa-interview

00:05:05sa harap ng kamera.

00:05:07Nakumpirma raw ng pamilya

00:05:08sa kanilang konta

00:05:10na nasa timure,

00:05:11si Dr. Juan.

00:05:12I think he wasn't permitted with a visa

00:05:14to cross to Tibet during the group's trip.

00:05:16He was one of the volunteer stations

00:05:18instead of with a pilgrimage group to Kailash.

00:05:21Please do pray for my brother

00:05:22and everyone affected.

00:05:25Nakikipagugnaya na raw ngayon

00:05:26sa mga otoridad ang pamilya.

00:05:29Ayon sa geologist at profesor

00:05:32ng University of the Philippines Resilience Institute

00:05:35na si Dr. Mahar Lagmay,

00:05:37ang nangyari raw sa Nepal

00:05:39makailang beses nang nangyari sa Pilipinas.

00:05:42Pag sinabing flash flood,

00:05:44tubig lang.

00:05:45Pero minsan kasi habang rumaragasa yung tubig,

00:05:50tumatangay ito ng mga bato,

00:05:52mga debris,

00:05:53mga puno,

00:05:55mga graba,

00:05:56buhangin,

00:05:57boulders.

00:05:58Ang tawag doon ay debris flow.

00:06:01Ipinaliwanag ni Dr. Lagmay

00:06:02kung saan at paano nangyayari

00:06:05ang tinatawag na debris flow.

00:06:08Normally,

00:06:09nangyayari ito doon sa mga

00:06:11mountain drainage network

00:06:13na sanga-sangay yung mga ilog,

00:06:15nagdudugtong siya

00:06:16hanggang lumabas siya doon sa bunganga

00:06:18ng drainage network ng kabundukan.

00:06:21At doon yun,

00:06:22si Matarek,

00:06:23tapos biglang magiging patag.

00:06:24So,

00:06:25medyo hihina yung bilis

00:06:26ng tubig.

00:06:27So,

00:06:27pag humina,

00:06:28ilalapag niya ngayon yung mga bato.

00:06:31Ang pagputok ng Mount Pinatubo

00:06:34noong June 1991,

00:06:37nag-iwan ang makapal

00:06:38at malawak na volcanic material

00:06:41o lahar

00:06:42sa maraming mga lugar.

00:06:43Ang isa sa pinakamapaminsalang lahar flow

00:06:47nangyayari July 1995

00:06:49sa kasagsagan ng isang bagyo.

00:06:52Mahigit 15,000 na mga tao

00:06:54mula sa mga bayan ng Porak

00:06:56at Bakulor sa Pampanga

00:06:58ang napilitang lumikas noon

00:07:00dahil sa pagragasa ng lahar.

00:07:03Oktubre ng taong ding yun

00:07:05sa kasagsagan ng Bagyong Maming.

00:07:07Limang magkakasunod na lahar episodes

00:07:10ang naitala

00:07:11sa loob lang

00:07:12ng labing apat na oras.

00:07:15Taong 2012,

00:07:17sinalanta naman

00:07:18ng flash floods at landslide

00:07:20ang Compostela Valley

00:07:22sa Mindanao

00:07:23sa kasagsagan ng Bagyong Pablo.

00:07:25Dumaluyong

00:07:26ang tubig at debris

00:07:28mula sa kabundukan

00:07:29at ilog

00:07:30na nanalasa

00:07:31sa ilang barangay

00:07:33at kumitil sa buhay

00:07:34ng mahigit 500 tao.

00:07:37Ano nyo po?

00:07:38Tatlong anak ko.

00:07:40At kung anap nyo?

00:07:41Tatlo.

00:07:42At tatlong anak nyo?

00:07:43At kung anap nyo,

00:07:44para mas mapaghandaan

00:07:47ang mga sakuna

00:07:48gaya ng baha,

00:07:50gaya ng baha,

00:07:50flash floods,

00:07:52landslides,

00:07:53at lindol,

00:07:54taong 2012,

00:07:56inilunsad ng DOST

00:07:58o ng Department of Science

00:08:00and Technology

00:08:01ang Project NOAA

00:08:02o ang Nationwide Operational

00:08:05Assessment of Hazards.

00:08:06Sa UPNOAA Portal,

00:08:09may digital maps

00:08:10na nagpapakita

00:08:11kung aling mga lugar

00:08:12ang madaling bahain

00:08:14o piligroso

00:08:15sa mga pagguho

00:08:17ng lupa

00:08:17o landslides

00:08:19o maaring maapektuhan

00:08:20ng storm surge

00:08:22o pagpasok

00:08:23ng dagat

00:08:24sa mga komunidad.

00:08:25Tinutukoy rin nito

00:08:26ang mga lugar

00:08:27na posibleng

00:08:28magka-debris flow.

00:08:30Naka-identify kami

00:08:32ng mahigit

00:08:33isang libo.

00:08:34Andaming mga komunidad

00:08:35na potensyal

00:08:37na magkaroon

00:08:37ng mga debris flows.

00:08:39Kailangan po

00:08:39upon advice

00:08:41ng ating pong mga experts.

00:08:43Lumisan na po tayo

00:08:44dun sa

00:08:45saan po tayo

00:08:46naka

00:08:48naninirahan.

00:08:49Huwag na natin hintayin ma'am

00:08:50na matabunan tayo.

00:09:07Walang bagyong!

00:09:10Pero umiral na naman

00:09:12ang habagan.

00:09:14At katulad ng dati,

00:09:17rumagasa ang baha

00:09:18sa malaking bahagi

00:09:20ng Luzon.

00:09:22Ayan!

00:09:23Sakaan mo din na sa ila dyan?

00:09:27Wala itong sinanto

00:09:29lahat parang

00:09:31naging ilog

00:09:32o dagat.

00:09:34At katulad din

00:09:35ng dati,

00:09:36may mga tulay,

00:09:38dike,

00:09:39at flood control projects

00:09:41na gumuho

00:09:42at inanod.

00:09:47Sa ilang mga lugar,

00:09:49mga buhay

00:09:50at bahay

00:09:51ang nawala.

00:09:56Ay, Lord!

00:10:01Ay, Lord!

00:10:04Ay,

00:10:04s***!

00:10:12Nakakatakot

00:10:12ng dumain dito.

00:10:13Sa Olongapo City,

00:10:15bulay putik

00:10:17ang baha.

00:10:18Wala na,

00:10:18wala na yung tulay

00:10:19sa kabila.

00:10:20Kinailangang

00:10:21i-rescue

00:10:21ang mga residente

00:10:23sa abot-leeg

00:10:24na baha.

00:10:30Sa lakas ng Agos,

00:10:32bumigay

00:10:33ang mga istruktura.

00:10:35Dahil sa walang

00:10:36tigil na ulan

00:10:37sa tarla,

00:10:38nag-ngalit

00:10:39ang ilog.

00:10:40Sa lakas

00:10:41ng ragasa nito,

00:10:42ang bahagi

00:10:43ng Aquino Bridge.

00:10:46Bumigay!

00:10:48Hindi na ito

00:10:49madaanan ngayon

00:10:50ng mga motorista.

00:10:52Lalo't gumuho

00:10:54ang gitnang

00:10:55bahagi nito.

00:10:57Nagkaroon din

00:10:58ng pahabang

00:10:59butas

00:11:00na parabang

00:11:01sinkhole.

00:11:03Lumalaki na po yung butas

00:11:04at mas lalo po

00:11:05lumalalim, no?

00:11:07Sabado ng gabi,

00:11:09isa pang tulay

00:11:10sa tarla

00:11:11ang nag-collapse

00:11:12ang Agana Bridge

00:11:14sa Tarlac City.

00:11:15Isang sasakyan

00:11:17ang nahulog

00:11:18at inanot

00:11:19ng tubig.

00:11:20Nag-migay sasakyan.

00:11:21Lalo!

00:11:23Lalo!

00:11:24Lalo!

00:11:24Ubigay po ng tulong

00:11:25ngayon, no?

00:11:25Sa probinsya

00:11:26ng Pangasinan,

00:11:28nagka-landslide.

00:11:33Sa Mapanuepe Lake,

00:11:35sa bayan

00:11:35ng San Marcelino,

00:11:37may tumaob

00:11:38na bangkang

00:11:38may lulang

00:11:39labing tatlong tao.

00:11:41Apat

00:11:42ang narescue,

00:11:43habang anim

00:11:44sa mga sakay

00:11:45nitong

00:11:46mga katutubong

00:11:47Aita

00:11:47ang namatay.

00:11:48Kahapon,

00:11:50dalawa

00:11:50sa tatlong

00:11:51mga missing

00:11:52na recover

00:11:53ang mga bangkay.

00:12:02Kalbaryo pa rin

00:12:03sa mga taga-bulakan

00:12:04na malaking bahagi

00:12:06ng probinsya.

00:12:07Hindi pa rin

00:12:08tinantanan

00:12:09ng baha.

00:12:10Umabanan

00:12:11ng konti

00:12:12yung tubig

00:12:12ng mga

00:12:13for India

00:12:13siguro.

00:12:14Umabot

00:12:15ang baha

00:12:15hanggang

00:12:16sa NLEX

00:12:17o sa

00:12:18North Luzon

00:12:19Expressway

00:12:20na ang ilang

00:12:21bahagi nito

00:12:21parang

00:12:22naging

00:12:23ilog.

00:12:24Resulta

00:12:25katakot-takot

00:12:26na traffic.

00:12:31Hindi lang

00:12:32mga probinsya

00:12:33ng Luzon

00:12:33ang lubog

00:12:34pati na rin

00:12:35Metro Manila.

00:12:38Sa Paranaque,

00:12:39Bangkana,

00:12:40ang ginamit

00:12:41na mga residente,

00:12:42makatawid lang

00:12:43sa lagpas

00:12:45taong

00:12:45baha.

00:12:46Sa Valenzuela,

00:12:48nagbayanihan

00:12:49ang mga residente

00:12:50para masagip

00:12:51ang mga batang

00:12:52na stranded.

00:13:05Malubha rin

00:13:06ang epekto

00:13:07ng baha

00:13:07sa probinsya

00:13:09ng Pampanga

00:13:10dahil sa pag-apaw

00:13:11ng Pampanga River.

00:13:13Isa pa doon

00:13:15sa San Fernando

00:13:17City,

00:13:18ni-rescue

00:13:18ang isang

00:13:19senior citizen

00:13:20pero habang

00:13:21siya'y inililikas

00:13:22ang balsang

00:13:23pinagsakyan

00:13:24sa kanya.

00:13:28Tumaob!

00:13:40Itong biyernes,

00:13:41sa lakas

00:13:42ng ulan

00:13:43sa Bayan

00:13:44ng Lubaw,

00:13:45lumakas din

00:13:46ang agos

00:13:47ng ilog

00:13:47hanggang

00:13:48nagbagsakan

00:13:49na para

00:13:50lang mga

00:13:51laruan

00:13:51o kahon

00:13:52ang ilang

00:13:53mga bahay

00:13:54sa rumaragas

00:13:55ang ilog.

00:13:55Ah!

00:13:58Ahhhh!

00:14:00Yeah!

00:14:01Oh my God!

00:14:09He's done!

00:14:12Ahhhhh!

00:14:14He's done!

00:14:16He's done!

00:14:20He's done!

00:14:23Ahhhh!

00:14:26At last Saturday, I'm going to tell you what's going to happen.

00:14:34How do we have just been able to get rid of the trees and not be able to get rid

00:14:39of the trees in this way.

00:14:43Raquel, I'll tell you how to get rid of this video.

00:14:46I saw the blue tree, it's like it's on the top of the tree.

00:14:50And then, in our 10th century, we went straight and cut it.

00:14:55We went straight, and we went straight to water.

00:14:57Like this one, it's a way over.

00:15:04At the distance, the problem is more enough.

00:15:08I am here in Santa Rita at Santo Cristo,

00:15:13here in the Bayan Lubao, in Pampanga.

00:15:16Malakas pa rin po yung agos ng tubig dito sa kanilang dam.

00:15:21Ang naging problema po rito, kahapon kaya tumaas po yung tubig sa bandang ito ng Pampanga.

00:15:29Yung po kasing dam na barahan ng mga troso.

00:15:33Kaya yung tubig naghanap ng ibang madadaanan.

00:15:37Ayon sa hepe ng polis, bilang remedyo, tinatanggal na nila ang mga bumara sa dam.

00:15:44Pag bumara, papasok yung long arm.

00:15:47Ah, pupunin, oo.

00:15:49So inaagapan nila ngayon na mabarahan ng tuluyan yung dam.

00:15:55Meron na mga nakastandby na tinatawag nilang long arm.

00:15:59Ito po yung parang mga sasakyan na may mga panghakot po nung basura para lumuwag yung daluyan ng tubig.

00:16:07Ang problema, kahit matanggal ang mga bumara, nakagawa na ang ilog ng bago nitong daanan.

00:16:14Para na ngayong halimaw na nakawala ang ilog habang sinisira ang lahat ng kanyang madadaanan.

00:16:21Kapag nagalit ang inang kalikasan sa isang iglap, pwedeng magbago ang lahat.

00:16:28Kaya tigilan na ho sana natin ang paglapastangan sa kanya.

00:16:33Dahil kapag hindi humupa ang galit nito, maniningil ng pagkamahal-mahal.

00:16:41Tumawid kami sa kabilang bahagi ng pampang.

00:16:44So nandito pa rin po tayo dun sa mga bahayan na nanganganib nga hong mahulog din sa ilog.

00:16:52Alam ko pina-evacuate na sila eh, pero meron pa rin mga bantay daw na naiwan.

00:16:56Syempre kasi yung ibang bahay naman buo pa.

00:17:00Yung mga medyo nandun lang sa gilid ng ilog, yun yung mga nahulog na, yun yung mga nanganganib.

00:17:05Ngayon ah, baka bumagsak din katulad nung iba.

00:17:09Inabutan namin sa isa sa mga bahay si Tatay Carlin.

00:17:14Binabantayan ang bahay ng kanyang pamangkin na ilang dipa na lang ang layo mula sa ilog.

00:17:20Tayo mabuti, nandito pa ho kayo.

00:17:23Binabantayan nga namin yung mga bahay namin.

00:17:26May ilog pa kasi kasing gabit ng mga bahay.

00:17:28Pero pinapa-evacuate na ho kasi yung mga nandito dahil delikado nga ho.

00:17:32Hindi naman ho siguro.

00:17:33Kung talagang delikado naman, hindi na naman kami ng alit.

00:17:37Hindi lang pala mga tahanan ang parang sinasagasaan ngayon ng ilog, pati ang mga pananim o kabuhaya ng mga taga

00:17:46rito.

00:17:47Asan ang bukid dati?

00:17:48So pati ho yung mga bukid na nasagasaan na po ng ilog?

00:17:52O, meron ng bahay dito, sangka na ito.

00:17:58Ito ho.

00:17:59Yan, yan, yan.

00:18:00Yung natipak na yan.

00:18:01Oo.

00:18:02Ayaw yan.

00:18:03Sa kapatid ko.

00:18:04Pinsan ko yan.

00:18:05Pinsan.

00:18:06Yung isa.

00:18:07Yung natipak na tangay ng bahay dito, sunod-sunod yan hanggang doon.

00:18:12Magkakamag-anak daw lahat ng mga nakapagpatayo ng bahay dito.

00:18:17Napakalungkot na tila pare-pareho sila ngayon ng kapalaran.

00:18:27Wala na.

00:18:29Anak ni Nanay Angeles ang may-ari ng bahay na nahulog sa ilog nitong biyernes.

00:18:35Sabi ko, ito na yung tubig para tingnan.

00:18:38Bakit ka sa taas?

00:18:39Sabi, ayoko, mabilis ang tubig.

00:18:42Uwi na kayo.

00:18:43Sabi, uwi na po ako.

00:18:44Nagpunta ako sa bandaroon.

00:18:46Magkano ho na gastos sa anak niyo para doon sa bahay niya?

00:18:48Ay, siguro ko meron na rin po mga tatwa-tawa ko.

00:18:51Maha.

00:18:513 milyon.

00:18:52Kasi buho na po eh.

00:18:54Lilipat na lang po siya.

00:18:55Walang natira?

00:18:56Wala po.

00:18:57Meron na pong gamit sa loob yun.

00:18:59Kwento ni Nanay, street food vendor sa Pasig.

00:19:04Ang kanyang anak, dugo at pawis ang ipinuhunan para sa tahanang unti-unting binuo sa loob ng maraming taon.

00:19:13Nasa loob lang daw pala ng ilang segundo.

00:19:19Mahuhulog at aano rin.

00:19:23F*** Lord!

00:19:28Pabalit po ng mga anak niya.

00:19:29Nag-ipon na po siya.

00:19:30Ngayon po, magang namatay yung asawa niya.

00:19:33Saan na lang pong mag-isa nag-alaga sa mga anak niya?

00:19:35Ngayon, wala na po yung bahay.

00:19:37Saka po siya nagtitinda.

00:19:38Hanggang po ngayon nagtitinda pa po siya.

00:19:40Anong sabi po niya?

00:19:41Sabi po niya, buti po, di daw kami nangamatay.

00:19:44Tanaw sa kabilang pampang ang bahay na ito na mukhang tinatapos pa lang.

00:19:49Konti na lang ang kulang.

00:19:51Kaso, nasa bingit na rin ito ngayon ng panganib.

00:19:55Ang bahay ay ipinapatayo ni JM at ng kanyang misis.

00:20:00Katas daw ng lahat ng kanilang paghihirap.

00:20:03Paano ngayon, ganito yung sitwasyon dito sa inyo?

00:20:06Baka po ako naman.

00:20:07Hindi na po namin dito po rin asawa ko.

00:20:09Pag hindi po siya nahulog, kukurin po namin yung makikinambangan namin dahil bubong po.

00:20:13Kasi mahal po ngayon ng materialis.

00:20:15Magkano na ba na gastos mo?

00:20:17Siguro ma.

00:20:18Walang kulang na rin po sa milyon.

00:20:19E di, asama ng loob nyo dito sa nangyari.

00:20:22Ah, sobrang sama po.

00:20:24Kasi natanggal po sa muna pa o.

00:20:25Tapos yung bahay namin kaka-o-bisa lang po.

00:20:27Mag-start pa lang po kami, pamilya.

00:20:29Talaga po.

00:20:30Kasi magpukundar kang may parang wala po.

00:20:33Talagang ang sakit po.

00:20:35Sobrang sakit.

00:20:36Ilang oras lang mula nung nakapanayang po si JM,

00:20:39nabalitaan na lang namin na ang bahay na pinangarap niya

00:20:43at ng kanyang misis sa ilog din bumagsak.

00:20:46Bumagsa.

00:20:51Hello?

00:20:52Ba't nandito ka pa?

00:20:54Kunti na lang at aabuti na rin ang ilog ang bahay ni na Joseph.

00:20:59May panawagan ka pa sa gobyerno?

00:21:01Wala na akong masasabi kasi ganun na talaga sila.

00:21:03Mga korab.

00:21:04Buti andito pa yung maalaga mong bibe.

00:21:06Tsaka yung aso.

00:21:07Alam, binabantayan.

00:21:09Binabantayan nyo na lang kung tataas pa yung tubig.

00:21:11Ganun ba?

00:21:12Ang dam na ito, ginawa para makontrol yung daloy ng tubig

00:21:17para maproteksyonan din yung mga kabahayan, yung mga komunidad,

00:21:21pati na yung kabuhayan ng mga taga rito.

00:21:24Yun nga lang ho, nitong biyernes,

00:21:26mukhang ito pa ang dahilan kung bakit napinsala yung ilampung mga bahayan dito.

00:21:32Batay sa nakalap naming impormasyon, ilang taon na ang dam.

00:21:37Pero, bago pa lang daw ang sementadong mga tagiliran ng ilog.

00:21:42Kaso, bago man, butas na ngayon.

00:21:47Sa nangyari tuloy, tilan nawalan ng kumpiyansa at tiwala

00:21:51ang marami sa mga taga rito sa mga proyekto.

00:21:54Masyadong malilit ang mga...

00:21:57Butas niya.

00:21:58So, nakakapangbare po, ma'am.

00:22:00Yung mga previews po ng mga mabibigat na ulan, bagyo, wala hong ganito?

00:22:05Wala naman po, ma'am. Ngayon lang po talaga.

00:22:07Anong solusyon ho kaya dyan ngayon na nakikita ninyo?

00:22:11Yung kabarangay po po, gusto nila tanggalin na ito, ma'am.

00:22:14Yung dam.

00:22:15Nung wala ho ba yung dam, hindi ganito?

00:22:17Hindi naman po.

00:22:18Malaking bahagi ng Central Luzon, kapatagan.

00:22:21Mababa ang elevation.

00:22:23Kaya dito rin bumabagsak ang mga ulan at baha mula sa mga matataas na lugar.

00:22:29At isa nga ho sa mga sumasalo ng malaking volume ng tubig na yan,

00:22:34ang lalawigan ng Pampanga.

00:22:36Sa ilang mga lugar dito, hindi lang araw o buwan ang binibilang bago bumaba ang baha.

00:22:43Si DPWH Secretary Vince Dizon mismo,

00:22:47nung nagtungo rito, kahapon lang, hindi naitago ang kanyang pagkadismaya sa pumaliyang mga proyekto.

00:22:56P*****, p*****, p*****, p*****.

00:22:57P***** mo naman eh.

00:22:59Ayoko lang nga nakakarinig nung mga tapos yung akin, tapos yung hindi tapos yung iba.

00:23:03Mia project ito eh.

00:23:05Ang problema talaga, since na harang ito, nasira ito.

00:23:08Kasi yung tubig wala ng dadaan.

00:23:10Lalo pang nainis si Dizon,

00:23:12nung nalaman niyang sa itaas na bahagi pala ng ilog,

00:23:16may isa pang proyekto,

00:23:17ang DPWH,

00:23:19na mukhang natenggalang o hindi tinapos.

00:23:24Problema, for the last 6 years now to 7 years,

00:23:27hindi tinapos yung project.

00:23:29Tinamag ako yung tao namin na in charge na matagal na,

00:23:31nagtuturoan si Ka, tapos na daw yung part nila,

00:23:34pero yung bottom nga, hindi pa tapos yung buong project.

00:23:36Ang mga aberyang ito,

00:23:38naiwasan sana at hindi nauwi sa sakuna,

00:23:42lalo na para sa mga nawalan ngayon.

00:23:46Aaaaaaah!

00:23:49Aaaaaah!

00:23:50P*****!

00:23:50Oo nga't wala tayong kapangyarihan

00:23:54para pigilan ang malakas na ulan

00:23:57at ang pag-iral ng habagat.

00:23:59Pero hindi naman siguro kalabisan na umasa

00:24:03na sa dunong at karanasan ng ating mga eksperto

00:24:07sa tulong ng bagong teknolohiya

00:24:10at sa laki ng pondo na napupunta sa mga proyekto,

00:24:15ay basta na lang nating tanggapin ang lahat ng ito

00:24:19na normal lang at bahagi

00:24:22ng ating buhay.

00:24:23Ayan!

00:24:24Ayan!

00:24:25Paano din na sila dyan?

00:24:27Ay, Diyos ko!

00:24:29Hanggang dito na lang ba talaga,

00:24:32wala na ba talagang magagawa?

00:24:35Aaaaaaah!

00:24:37P*****!

00:24:42Hindi inasahan at hindi inakala,

00:24:46pero nangyari pa rin.

00:24:48Akalain niyo po sa Isabela,

00:24:51may estudyanteng napanasaliig.

00:24:57Sa pool, sa videong ito,

00:25:00ang kaguluhan kamakailan sa isang eskwelahan

00:25:02sa bayan ng San Mateo sa Isabela.

00:25:06Ang estudyante kasing sinasaklulohan ng mga rescuer

00:25:11nasa loob daw ng classroom.

00:25:13Nang aksidente ito.

00:25:17Napanak!

00:25:18Wag kang matutulog anak, ha?

00:25:20P*****!

00:25:23P*****!

00:25:23Ang Pana nakabaon pa sa leeg ng estudyante

00:25:28nang isinunggod ito sa ospital.

00:25:31Pero saan nang galing ang Pana?

00:25:38Mag-aalas 5 na raw ng hapon nitong August 11

00:25:42nung natanggap ng Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office

00:25:47ng bayan ng San Mateo

00:25:49ang ulat tungkol sa estudyanteng na Pana.

00:25:52At doon na sila naasinta ng kabah

00:25:56nang naabutan ang kalunos-lunos na sinapit ng biktima.

00:26:00Ang 15-anyos na grade 10 student

00:26:02na itago natin sa pangalang Fatima.

00:26:05Yung ulo ng Pana na nakabaon doon sa leeg ng bata,

00:26:08ganyan lang po kalaki.

00:26:09Yung estudyante, medyo makutlana pero hindi tumutulo ang dugo.

00:26:14Lagyan namin ng donut para hindi gumalaw yung Pana.

00:26:17Huwag na huwag na po natin galawin yung biktima

00:26:19kasi makakadagdag po minsan yung paggalaw natin ng injury.

00:26:24Huwag kang matutulog anak, ha?

00:26:28Pagkatiposan po lang siya, pinapunan namin doon sa stretcher.

00:26:31Babal po siyang ipahiga sa stretcher kasi magagalaw yung Pana.

00:26:35Sa isang private hospital sa Santiago City,

00:26:39isinugod si Fatima.

00:26:40Doon, in-x-ray siya at nalaman na nasa 2 to 3 inches ng Pana

00:26:46ang bumaon sa kaliwang bahagi ng leeg ni Fatima.

00:26:50Based on the x-ray alone, hindi ko iisipin na buhay yung pasyente.

00:26:55Itong bright, bright area na yan, yan yung Pana.

00:26:58Yung lugar niya, kung saan siya nandun, parotid artery galing sa puso yung direct

00:27:01and yung jugular vein naman, bumababa yun galing sa utak.

00:27:04Tinignan ko, ay naku, kako, yung apo ko, kako.

00:27:09Kaya, inalis na ako doon.

00:27:13Naiiyak na ako.

00:27:14Alam ko talagang patay na siya.

00:27:17Dahil paana.

00:27:18Bilang mga guardian niya,

00:27:20hindi na namin alam kung anong mararamdaman namin.

00:27:23Pero sa harap na yung ***,

00:27:26nagpakatapag kami.

00:27:27Ang balita sa sinapit ni Fatima,

00:27:31simbilis ng sibat na nakarating sa ina nitong si Michelle

00:27:35na nung mga oras na yun,

00:27:36nasa Macau kung saan siya nagtatrabahong domestic helper.

00:27:41Iniisip mo na yung mga anak mo, isip sila kasi nasa school.

00:27:44Mas biglang-bigla po, ganun po yung malalaman mo.

00:27:47Kung gusto kong makausap po si ***,

00:27:49ayaw po nila.

00:27:50Pinilit ko po sila.

00:27:51Nagulat ako.

00:27:52Yun palamay.

00:27:53Nakatusok pa rin po yung pana sa leeg.

00:27:54Gumuho po yung mundo.

00:27:56Kasabi ko, wala na yung anak ko.

00:27:58Nagpabuk po sila agad po na uuwi po ako ng Pinas.

00:28:01Dahil oras ang kalaban nila,

00:28:04agad nang nagdesisyon ang mga doktor na operahan na si Fatima.

00:28:08At matapos ang pitong oras na operasyon,

00:28:13matagumpay nilang natanggal ang pana na bumaon sa leeg ni Fatima.

00:28:18Buti hindi na tumawid dun sa kabilang side.

00:28:20It's already a miracle.

00:28:21Hindi tinamaan yung carotid artery sa jugular vein.

00:28:24Siguro a fraction of a millimeter or at the most, one millimeter.

00:28:29Ganun kalapit yun.

00:28:30Napakaswerte pa rin.

00:28:31Nagkaroon siya ng pangalawang buhay.

00:28:33Malaki ang pagkawin ko sa ama na hindi niya pinabayaan.

00:28:36Himala talaga.

00:28:37Nung dumating na po ako dito,

00:28:39nasa ICU na po.

00:28:40Natanggal na po yung pana.

00:28:42Awang-awa din naman po ako.

00:28:43Yung gusto ko, ako na lang po yung nandun po sa kalagayan niyang ganun.

00:28:48Dalawang linggo, matapos ang insidente,

00:28:51unti-unti nang naghihilom ang sugat ni Fatima.

00:28:55Wala na po akong masyadong nararamdaman po.

00:28:57Pero andito pa rin po ako sa bahay,

00:28:59hindi pa rin po pumapasok.

00:29:01Kailangan pong linisan at takpan pa rin yung sugat

00:29:03kasi hindi pa po siya gaano humihilom.

00:29:07Kahit napakabilis ng mga pangyayari,

00:29:10tandang-tanda raw ni Fatima

00:29:12kung paano siya tinamaan ang pana sa lieg.

00:29:16Naglileson lang po kami nun.

00:29:20Hindi ko po naramdaman yung pana po.

00:29:23Nalaman ko lang po na meron na po yung pana sa akin

00:29:25nung nagsigawan na po lahat ng classmate ko.

00:29:27Sa taranta, sinubukan niya raw hugutin ang pana

00:29:31pero pinigilan daw siya ng kanyang mga kaklase.

00:29:34Wala po kong nararamdaman sakit.

00:29:36Parang may nakabara po siya sa loob.

00:29:38Inong katagalan po is nangingilo na po ako.

00:29:41Hindi na po kumakahinga.

00:29:44Ngunit ang malaking tanong ngayon,

00:29:46saan nang galing ang pana na tumama sa kanya?

00:29:51Nung mga oras na yun,

00:29:52nagsasanay di umano ang isang baguhan na archery player.

00:29:57Tinatayang 10 meters lang ang layo

00:29:59mula sa classroom ni na Fatima.

00:30:02Hindi ko rin po alam kung bakit

00:30:04nandun po yung shooting po nila,

00:30:05yung pinagtatamaan po ng archery nila.

00:30:08Dito sa may left side part ng gymnasium,

00:30:11yung classroom.

00:30:11May bintana doon.

00:30:13Yung target niya,

00:30:13nandun nakatapad din sa may bintana.

00:30:15Siguro hindi niya natansya doon sa papapractice niya.

00:30:18Aksidente na kalabit niya,

00:30:20hindi pa na iasinta doon sa mismo target.

00:30:24Ang aksidente na nakapana kay Fatima,

00:30:27isa ring grade 10 student.

00:30:29Wala naman daw alam yung mga estudyante

00:30:31at saka yung mga teachers

00:30:32na biglang nagpractice siya.

00:30:34Sinubukang kapanayamin ng aming team

00:30:36ang kanyang pamilya,

00:30:37pero tumanggi sila.

00:30:39Ayon kay Michelle,

00:30:40patuloy naman daw na tumutulong

00:30:42at nakikipag-ugnaya ng mga ito sa kanila.

00:30:45Yung bata po na nakapana is tumakbo din po,

00:30:47pumunta daw po sa loob ng room.

00:30:49Tapos nakita niya po yung anak po na

00:30:51nandun na nga po yung pana sa may leeg niya.

00:30:53Kaya yung bata parang natroma din po,

00:30:56na nagwala din po siya,

00:30:57na ang sinasabi niya is nakapatay na siya.

00:30:59Naawa din po ako.

00:31:00Ang estudyante, sumasa ilalim na rin daw ngayon

00:31:03sa counselling.

00:31:04Wag kang matutulog anak, ha?

00:31:06Pero sa sinapit ni Fatima,

00:31:08may dapat bang managot?

00:31:10Lalot bakit may estudyante

00:31:12yung nag-e-ensayo

00:31:13sa labas lang ng classroom?

00:31:15Gayong napakadelikado nito.

00:31:19Ang pamunuan ng eskwelahan,

00:31:21tumanggi ring magpa-interview.

00:31:23Ngunit ayon sa investigasyon ng PNP,

00:31:25kaya raw nandoon ang tinatawag na target phase

00:31:29o pinagpapraktisan ng archery team

00:31:32dahil masama raw ang panahon nung araw na yon.

00:31:36Pinapasok nila dun sa gym dahil umuula,

00:31:38nauulan na yung target kasi masisira sa ulan dun.

00:31:40Di naman nila akalain na ganun ang mangyayari.

00:31:42Nag-practice yung bata.

00:31:43Kung babasayan natin yung pangyayari,

00:31:45may liable dan yung bata na nakatama sa kanya.

00:31:47Ngunit ganun pa man,

00:31:49exempted dun kasi minor siya.

00:31:51May pananagutan din po talaga.

00:31:53Yung school, dapat meron pong place po talaga na safe na pag-anuhan po nila.

00:31:57Hindi po talaga dun mismo sa paligid lang ng classroom.

00:32:00Under Articles 218-219 of the Family Code,

00:32:04basta nasa school yung bata or within school custody,

00:32:07principally and solidarily liable ang school.

00:32:10They can explore civil damages against the school personnel.

00:32:14They can also explore administrative sanctions sa DepEd.

00:32:19Ayon naman sa Office of the Schools Division Superintendent ng Isabela,

00:32:25may direktiba na raw ang kanilang opisina

00:32:27na reviewin ng mga eskwelahan ang kanilang safety protocols.

00:32:32Binigyan din ang safety regulation sa lahat ng sports

00:32:36na gumagamit ng potentially hazardous equipment gaya nga ng archery.

00:32:42Sa paunang ulat, inihahandal lamang ng ating paaralan,

00:32:47yung target para sa paglilipat dito sa isang segregated at secured area.

00:32:52Ito ay batay na rin doon sa salaysay ng ating school head.

00:32:57Nag-usap-usap naman na po kami.

00:32:59Nangako naman po sila na hanggang sa makarecover po si ***,

00:33:02hanggang po sa gumaling, gagastusan po nila.

00:33:05Huwag ka matutulog anak ah!

00:33:07Magbibigay rin daw ng psychosocial support ang eskwelahan

00:33:11sa estudyanteng nakapana at sa mga guro at iba pang estudyante

00:33:16na nakasaksi sa insidente.

00:33:18Yung trauma ay kailangan po natin i-address immediately.

00:33:20Lalo po sa minor, so kailangan po natin macheck yung salitang PSI.

00:33:24Una-una po, gaano ka-persistent?

00:33:26Does it affect yung kanyang sleep?

00:33:28Pakalawa, severity and interfering.

00:33:30Sa kabila ng kanyang sinapit, napatawad na raw ni Fatima

00:33:34ang kaiskwelang aksidenteng nakapana sa kanya.

00:33:38Wala din naman po akong tinanim na sama ng loob po sa kanya.

00:33:41Pinatawad ko na din po siya.

00:33:43Hindi po ako galit sa kanya kasi aksidente naman po talaga ang nangyari

00:33:47at naiintindihan ko po yun.

00:33:49Ang pana!

00:33:50Kapag pinakawalan sa ating mga kamay,

00:33:53wala na sa atin ang control.

00:33:56Pero ang pag-iingat, pwedeng planuhin at paghandaan.

00:34:02Huwag kang matutulog anak, ha?

00:34:03Para ang disgrasya, hindi tayo ang mabulsay.

00:34:16Leptospirosis, sakit na kadalasan nakukuha sa ihi ng daga na humahalo sa baha.

00:34:25Matagal na nating kabisado ito.

00:34:28Pero alam niyo ho bang ang bakterya na nagiging sanhi nito,

00:34:34tila lalo pang nagiging malupit.

00:34:40Hindi lahat ng panganib sa baha nawawala kasabay ng paghupa ng tubig.

00:34:48Ang ilan, pahimik na pumapasok sa ating katawan.

00:34:54Sa sunod-sunod na mga pagulan at pagbaha nitong mga nakaraang linggo,

00:34:59maraming Pilipino ang napilitang lumusong sa napakaruming tubig.

00:35:08Pagkalipas ng ilang araw.

00:35:13Mataas na lagnat.

00:35:14Matinding pananakit ng katawan.

00:35:17Pamungula o paninilaw ng mata.

00:35:20Hirap sa paghinga, pati na sa pag-ihit.

00:35:23Ang biglang naramdaman ng ilan.

00:35:26At ngayon,

00:35:28hindi na lang mga kalsada ang binabaha.

00:35:32Pati mga ospital,

00:35:34dinadagsana ng mga pasyente.

00:35:37Ang salarin,

00:35:39bakterya mula sa ihit ng daga at iba pang hayop

00:35:43na kumalok sa baha at pumasok sa katawan ng tao na hindi namalayan.

00:35:51Leptospirosis.

00:35:53Habang ginagawa ang ulat na ito,

00:35:56mahigit apat na libong kaso na ng leptospirosis

00:36:00ang naitala sa bansa ngayong taon.

00:36:02Daan-daan dito,

00:36:04nadagdag sa loob lang ng nakalipas na dalawang linggo.

00:36:08Ang ilan sa mga pasyente,

00:36:10tinamaan ng malubha,

00:36:12nagkakomplikasyon sa kidney o bato

00:36:15at kinailangan pang sumailalim sa dialysis.

00:36:19Dahil sa patuloy na pagdami ng mga kaso,

00:36:22tinumpirma ng DOH o ng Department of Health

00:36:25na meron ng leptospirosis surge sa Pilipinas.

00:36:30Dose-dose ng pampublikong mga ospital na

00:36:33ang nagbukas ng espesyal na fast lane.

00:36:41Nito'ng Webes,

00:36:42pumunta ako sa San Lazaro Hospital.

00:36:45Ready na itong kanilang 10, 10 beds

00:36:48kasi kailangan nilang i-sort

00:36:50parang i-classify yung mga pumapasok na pasyente

00:36:54kung mild, moderate o severe.

00:36:56Pag severe, diretsyo sa ospital,

00:36:58bagamat yung ospital daw po punong-puno.

00:37:00Sa baba po na kailangan nung maskin.

00:37:03Bakit kailangan na kung ganitong sistema?

00:37:05Kasi po overflowing po sa ER.

00:37:07Sa dami?

00:37:08Opo, sa dami.

00:37:09So wala po silang tiligaan.

00:37:11So nag-prepare po kami ng tent.

00:37:13Parang pandemic lang po, no?

00:37:15Yes po.

00:37:15Kamusta naman po kayo ng mga medical personnel

00:37:18sa ganito pong sitwasyon?

00:37:19Actually, I'm from office po.

00:37:21Pero we were pulled out this leptospirosis surge

00:37:26para pong mag-bedside muna pang samantala.

00:37:31Humupa na ang baha sa maraming mga lugar.

00:37:34Pero ang binabaha ngayon ng mga pasyente,

00:37:37ang ating mga ospital na lulang-lula

00:37:41sa dami ng mga nagkakaleptospirosis.

00:37:45Good morning, Doc.

00:37:46Yes.

00:37:47Good morning.

00:37:48Sinamahan akong mag-ikot sa San Lazaro Hospital

00:37:51ng kanilang medical chief, si Dr. David Suplico.

00:37:55Kamusta po kayo, Doc?

00:37:56Naoko, may ringa pa.

00:37:58Pero mas baganda.

00:37:59Marami nang kumbutulong sa aming mga ospital na yun.

00:38:03Doc, pasensya na kayo ha.

00:38:04Pero marami natutuwa doon sa inyong accent.

00:38:08Para daw po kayong nagtutula.

00:38:11A problem po.

00:38:12Kasi alam na ng bumbo ka tao.

00:38:14Ilobdo kasi ako.

00:38:15Kamusta po yung ospital,

00:38:17lalo na po ang mga medical personnel?

00:38:19Pag ganito po na parang overwhelmed po kayo.

00:38:22Yes.

00:38:23Marami na kaming nahiging ng tulog.

00:38:26Yung Jose Reyes at Jose Fabella Hospital

00:38:29around San Lazaro, kumpang.

00:38:32Nagbigay din ang kanilang mga prisoners.

00:38:34Parang papunta na sa tuhod mo, Sir Quadra.

00:38:37Sabi nila na pinakaroon yung tautog mo San Lazaro.

00:38:40They have no choice but mag-wade sila.

00:38:43Lumusong sa mga ha.

00:38:44So may mga pasyente kami na empleyado na nalepto.

00:38:48Ang weird ng sitwasyon, no?

00:38:49Okay, kung gumagamot na lepto,

00:38:52yung ilan po sa inyo na lepto rin.

00:38:53Yes, that is correct.

00:38:55Medyo nanghirapan din kami.

00:38:57Una-muna namin pinuntahan

00:38:59ang kanilang ER o emergency room

00:39:02na sa ngayon,

00:39:03lagpas na ng tatlo hanggang limang beses

00:39:08ang maximum capacity nito.

00:39:10Amusta po ang pasyente ninyo?

00:39:13Ano nangyari sa'yo?

00:39:14Lumusong ka?

00:39:15Trabaho po po kasi may kamita ko.

00:39:18Dalawang patay na daga.

00:39:19Oo.

00:39:20May linis po namin.

00:39:21Tapos pagkabo,

00:39:22binabrush po yung sahig.

00:39:24Tog po ako dun sa mismong topik.

00:39:26Eh, sugat ka ba sa paano?

00:39:27Wala po.

00:39:27Ayun na nga eh.

00:39:28Ang pagkakaalam po ng marami,

00:39:31kung wala kang sugat sa paa,

00:39:33wala kang ikakabahala.

00:39:35Pero may nabasa ko ako recently,

00:39:37pag nababad po pala yung balat natin

00:39:40ng mahaba.

00:39:41Lumalambot.

00:39:42Ang skin natin is our natural barrier.

00:39:45But we also have the mucosal membrane

00:39:48that is from our eyes, nose, and mouth

00:39:51na pwede doon pumasok.

00:39:53Sometimes, we also see people

00:39:56through their paglilinis ng puko,

00:39:59minsan doon din pumapasok sa paa.

00:40:03Leptospira ang tawag sa bakterya

00:40:05na nagdudulot ng leptospirosis.

00:40:08Pwede nitong sirain

00:40:10ang ating mga lamang loob.

00:40:12Yung bakterya that causes leptospirosis,

00:40:15pumapagsignin ho.

00:40:16Marami rin kaming nakikitang

00:40:18mga motorcycle drivers.

00:40:20Hindi kasi nila alamin

00:40:21saan may mga paltos yung kanilang pa.

00:40:24So blisters lang.

00:40:25Yung akala natin,

00:40:26mga maliliit lang na kalyo,

00:40:28na may opening pala yung skin.

00:40:31Yes.

00:40:32Mula sa ER,

00:40:33umakyat kami sa second floor

00:40:36ng San Lazaro.

00:40:37Doc, ilan mo ang admitted mo ngayon

00:40:39na pasyente?

00:40:39Presently, we have around

00:40:41155 patients admitted dito

00:40:44sa San Lazaro Hospital.

00:40:45Ilang words kung ay nakadedicate ko

00:40:47sa leptopisis?

00:40:49Nakumukhang buong San Lazaro Hospital na.

00:40:52At yung 155 na pasyente

00:40:55na leptospirosis,

00:40:56kung tinotal mo ang lahat

00:40:58ng may leptospirosis sa Metro Manila,

00:41:00that would comprise around 35%

00:41:03of all patients in hospitals,

00:41:06ngayon 35%

00:41:07are here in San Lazaro Hospital.

00:41:09Ang ilan sa mga kwartong ito,

00:41:12dating nakalaan

00:41:13para sa mga may dengue

00:41:14at pneumonia.

00:41:15Pero ngayon,

00:41:16para na lang

00:41:17sa mga tinamaan ng leptospirosis.

00:41:20Hiwalay ang mga lalaki

00:41:22sa mga babaeng pasyente.

00:41:24Kamusta ko kayo?

00:41:25Pasensya na po kayo sa istorbo.

00:41:27Nakilala ko rito

00:41:28ang 24 anyos

00:41:30na si Marilyn

00:41:31na mag-iisang linggo

00:41:32ng nakaratay.

00:41:34Marilyn,

00:41:34ano ba nangyari sa'yo?

00:41:35Paano ka nagka leptospirosis?

00:41:37Nag-iaba po.

00:41:38Lumusong ka ba sa baha?

00:41:40Ako.

00:41:40O, gaano ka pa ba?

00:41:42O, ano?

00:41:53Pagkamat fungal infection

00:41:55ang alipunga

00:41:56o athlete's food,

00:41:58maaari itong magdulot

00:41:59ng bitak

00:42:00o sugat sa balak

00:42:01at ang maliliit

00:42:02na opening ng balak

00:42:04posibleng maging daanan

00:42:06ng bakterya

00:42:07ng leptospirosis.

00:42:09Samantala,

00:42:10dahil hirap daw

00:42:11makaihi si Marilyn

00:42:12ngayon

00:42:13dahil tinamaan na

00:42:14ng sakit

00:42:15ang kanyang kidney,

00:42:16kinailangan na niyang

00:42:17mag-dialysis.

00:42:19Severe case to doon.

00:42:20This is already

00:42:21a severe case

00:42:22of leptospirosis

00:42:23kasi yung team din niya

00:42:25na i-involve na.

00:42:26Pag na-involve

00:42:27yung kanyang atay,

00:42:28maninilaw lang ang pasyente.

00:42:30Pag na-involve

00:42:31yung kanyang respiratory system,

00:42:33hirap po siya huminga

00:42:35na kailangan na namin

00:42:36intubate

00:42:37para tulungan siya

00:42:38sa pag-linga.

00:42:39Mabuti na lang

00:42:40sa pasyente na ito,

00:42:41nagpakonsulta siya kaagad.

00:42:43Prognosis is good

00:42:44naman daw.

00:42:45Presently,

00:42:46ngayon,

00:42:46nakaka-ealing na siya.

00:42:47So,

00:42:48she is getting better.

00:42:50Leptospirosis

00:42:50may po lang

00:42:51na ito.

00:42:52Si Mary Ann,

00:42:53hindi raw lumusong

00:42:54sa baha

00:42:55at wala rin daw

00:42:56siyang sugat

00:42:57sa paa.

00:42:58Pero tinamaan pa rin

00:42:59ng leptospirosis.

00:43:01Di ba po binahas

00:43:02yung bahay na

00:43:03parang mga tapos

00:43:04yun ay pinipigay

00:43:06yung mga basahad.

00:43:07Siguro po

00:43:08may sugat ako sa kanya.

00:43:09May sugat ka?

00:43:10Wala?

00:43:10Baka mayroon kami

00:43:11mga kipo.

00:43:12Mga maniliit lang daw

00:43:13pwede.

00:43:14Kutob naman

00:43:15ng ginang na ito.

00:43:17Nagka-leptospirosis

00:43:18siya

00:43:19sa palengke.

00:43:20Namalengke lang po po.

00:43:22Kaso may mga

00:43:23talsik-talsik.

00:43:24May sugat po ba

00:43:25kayo sa paa?

00:43:26Opo.

00:43:27Kahit na may

00:43:27gumagaling po pa daw,

00:43:29tinapasokan pa rin

00:43:30po wala siya.

00:43:31Pero ang isa

00:43:32sa pinakanapuruhan

00:43:34ang 57 anyos

00:43:36na si Eva.

00:43:37Dahil nahirapan na siyang

00:43:38huminga,

00:43:39kinailangan na siyang

00:43:40kabitan

00:43:41ng oxygen.

00:43:44Ayun.

00:43:45May swimming po.

00:43:47Pinaharaw

00:43:48ang bahay

00:43:48ni na Eva

00:43:49sa Kaluokan.

00:43:50Umabot po hanggang

00:43:50sa tuhod po.

00:43:51Yung nanay ko po

00:43:52is nilimas niya po

00:43:53yung tubig

00:43:54kasi ayaw niya po

00:43:55na may tubig

00:43:56sa loob

00:43:57ng bahay namin.

00:43:58Matapos niyang

00:43:59lumusong sa baha,

00:44:01nilagnat na.

00:44:02Nag-chill

00:44:03na po siya.

00:44:03Mas sumasakit po

00:44:04yung chan niya.

00:44:05Nangihina po siya.

00:44:06Sabi niya po eh,

00:44:07namamadid na po

00:44:07yung binti niya po.

00:44:09Hindi na po niya

00:44:09kaya yung sarili niya

00:44:10maglakad.

00:44:11Doon na po namin siya

00:44:13tinakbo po ng hospital.

00:44:14Nung una,

00:44:15negatibo raw siya

00:44:16sa leptospirosis.

00:44:18Kaya agad

00:44:19dinischarge.

00:44:20Pagpawi po namin

00:44:21ng bahay,

00:44:22nawalan po siya

00:44:23ng malay po noon.

00:44:24Tatlong

00:44:25hospital ng araw

00:44:26ang pinagdalhan

00:44:27sa kanya.

00:44:28Wala pong

00:44:28available room.

00:44:29Hindi naman po namin

00:44:30kakayanin

00:44:31pag napunta kami

00:44:31sa ibang

00:44:32private hospital.

00:44:33Hanggang napunta na siya

00:44:35ng San Lazaro.

00:44:36Sinasabi nila,

00:44:37is acute kidney

00:44:38nga daw po,

00:44:38injury.

00:44:39Nanginana po siya noon eh.

00:44:40Hindi ko kaya makita

00:44:41yung nanay ko na

00:44:42nahihirapan po eh.

00:44:46Kasi mas kaya ko

00:44:47pungtisan yung sakit

00:44:49kaysa pang ito.

00:44:50Makita ko po siya

00:44:51na nahihirapan eh.

00:44:53Tanghirap din po

00:44:54kasi

00:44:55sa bawat pag-stay ko po dito,

00:44:57ang dami-dami kong

00:45:00nasasaksihan

00:45:01na namamatay

00:45:02sa harapan pa po namin.

00:45:04So,

00:45:04iniisip ko,

00:45:05posible,

00:45:06ang nanay ko

00:45:07isa na po

00:45:08sa mga susunod.

00:45:09So,

00:45:11hindi ko po kaya yun.

00:45:25Pati sa third floor

00:45:27ng San Lazaro,

00:45:28meron ng

00:45:29Leptospirosis Ward.

00:45:31Ang adults

00:45:32is 117

00:45:34at meron ding

00:45:34mga bata,

00:45:3531.

00:45:36So,

00:45:37yan po yung

00:45:37latest

00:45:38as of

00:45:39today,

00:45:40Thursday.

00:45:41For the last

00:45:4224 hours,

00:45:4340 po

00:45:43ang amin na.

00:45:44Wow,

00:45:45ang dami eh.

00:45:46No,

00:45:47Parang

00:45:47almost

00:45:48two cases

00:45:49every hour.

00:45:50Hi,

00:45:50dok.

00:45:51Naabutan namin doon

00:45:52ang ilang mga doktor

00:45:53na nagra-rounds.

00:45:54How does this compare

00:45:56to the previous

00:45:57Leptosurge po?

00:45:58Do we see that

00:45:59the bacteria is...

00:46:00Yeah, that's a good question.

00:46:01Evolving.

00:46:02In the previous years

00:46:03kasi,

00:46:03wala tayong ganitong

00:46:04yung parang

00:46:05mala-undoy na

00:46:06whole day

00:46:08na puro tubig.

00:46:09Ngayon,

00:46:09within a week,

00:46:10makikita na namin

00:46:11nagsisivir na.

00:46:12Even younger people,

00:46:13hindi itong mga matanda.

00:46:15These are 25,

00:46:1726,

00:46:1829.

00:46:19So,

00:46:19yung incubation period

00:46:20ko ba yun, dok?

00:46:21So,

00:46:22that means that

00:46:23they may be exposed

00:46:24more

00:46:25or they may have

00:46:26more organisms

00:46:27entering the body.

00:46:29Hello,

00:46:30bossing.

00:46:31Isa sa mga na-admit,

00:46:32si Carlo,

00:46:33isang rider.

00:46:34Ano nangyari sa'yo?

00:46:36Nang-electosurge

00:46:36ko sabi ay gumamit.

00:46:38May sugat ka ba

00:46:39sa paa?

00:46:39Yung wali po nga ba?

00:46:40Pakunta na siya

00:46:41sa civil.

00:46:42Pag nahirapan ka

00:46:43kung puminga.

00:46:44Actually,

00:46:46nakikita natin

00:46:47na naninilaw

00:46:48mata niya.

00:46:48So,

00:46:48naapekto ka na

00:46:49ang kanyang atay.

00:46:51Pagaling ka ha.

00:46:52Kapwa rider

00:46:53ni Carlo,

00:46:54si Leonardo,

00:46:55na kinailangan daw

00:46:56lumusong sa baha

00:46:58nung siya'y

00:46:58namasada.

00:46:59O linggo na po,

00:47:00nilagnat na po siya.

00:47:02Tapos,

00:47:02pinainom ko ng gamot,

00:47:03nawala naman yung lagnat.

00:47:04Pag uwi niya ng tanghali,

00:47:06nanginginig na yung katawan niya.

00:47:07Nung chinek up

00:47:08si Leonardo

00:47:09ng doktor,

00:47:10komplikado na

00:47:11ang kanyang

00:47:12leptospirosis.

00:47:13Tinamaan,

00:47:14hindi lang

00:47:15ang kanyang

00:47:15kidney o bato,

00:47:17pati ang kanyang

00:47:18puso

00:47:18at baga.

00:47:19Itong nasa liig niya,

00:47:21dito,

00:47:21ano,

00:47:22dito yung oksigen

00:47:23para makaingas siya

00:47:25ng maayos.

00:47:25Nga malaban din na patas,

00:47:27ganito nangyayari sa atin.

00:47:28Laban na lang

00:47:29para sa pamilya.

00:47:31No choice talaga eh.

00:47:35Araw-araw ako umiiyak,

00:47:36hindi ko pinapakita

00:47:37talaga sa asawa ko

00:47:38para malakas lang loob.

00:47:40Sabi ko,

00:47:40kaya natin to

00:47:41pag-sama

00:47:43at pag-anuhan natin.

00:47:45Basta huwag ka lang

00:47:47umigay,

00:47:48mag-ano ka lang.

00:47:49Kapit ka lang,

00:47:50dasag ka lang.

00:47:52Ang masaklap pa rito,

00:47:54hindi lang si Leonardo

00:47:55ang tinamaan ng

00:47:56leptospirosis

00:47:57sa kanilang pamilya,

00:47:58pati ang panganay niyang anak

00:48:00na si JL

00:48:01na naka-admit din ngayon

00:48:03dito sa San Lazaro.

00:48:08Nalubog daw kasi

00:48:09ang eskwela

00:48:10hanina JL

00:48:10sa baha

00:48:11noong August 17.

00:48:13Wala po akong bota

00:48:14at nagyapag na po ako

00:48:15pa labas.

00:48:16Nagugas naman po ako

00:48:17ng pakakasya lang.

00:48:18Mga ilang araw po,

00:48:19nilagnat po ako

00:48:20tapos sumakit yung ulo ko.

00:48:22Saka yung sapa ako

00:48:22masakit din po eh.

00:48:24Mahihirap din po kasi.

00:48:25Dalawa kayo sa pamilya

00:48:26may sakit.

00:48:27Tapos yung mamami

00:48:28hindi naman kaya lahat.

00:48:29Hindi ko alam po

00:48:30anong gagawin ko.

00:48:31Katuloy kagabi,

00:48:32kailangan ako ng anak ko,

00:48:34kailangan din ako niya.

00:48:35Ako lang isabantay dito.

00:48:37Sa fourth floor

00:48:38ng ospital,

00:48:39ang mga naka-admit

00:48:40mga bata.

00:48:42Ang ilan sa kanila,

00:48:43mga nagtampisaw

00:48:45o lumusong

00:48:45sa baha.

00:48:46Ilan po ang pediatric patients

00:48:48na may lepto ngayon, Dok?

00:48:4931.

00:48:5031.

00:48:51Naligo siya.

00:48:52Umaga, umulan.

00:48:54Tapos umulan po ulit

00:48:55ng hapon.

00:48:56Naligo po ulit siya.

00:48:57Pero walang baha?

00:48:58Wala naman po.

00:48:59Yung mga ulan lang

00:49:00na napakapakanilang

00:49:02alisang mga bubo.

00:49:04May isugat ka ba sa paa?

00:49:06Dok, paano siya

00:49:07nagka-leptospirosis, Dok?

00:49:08Kahit po walang baha,

00:49:10kung mayroon pong

00:49:11tubig na tansi,

00:49:12pwede yan tumama sa mata

00:49:14o sa bibig,

00:49:14pwede pa rin po

00:49:15magkaroon ng leptospirosis.

00:49:17Ang isa sa pinakabatang

00:49:19pasyente rito,

00:49:20si Sebastian,

00:49:217 taong gulang.

00:49:22Paano siya

00:49:23nagkaroon po ng

00:49:24ano,

00:49:24ng lepto?

00:49:25Lumangoy po siya sa baha.

00:49:27Ay!

00:49:27Nag-swimming sa baha.

00:49:29Bakit ka nag-swimming sa baha?

00:49:31Kasi masaya.

00:49:33Apat na araw po siya

00:49:34nilagnat.

00:49:35Mata niya po lang,

00:49:36pulang-pula po.

00:49:36Kaya dinala po namin siya

00:49:38dito sa San Lazaro.

00:49:40Yan nga po,

00:49:40ng positive po siya

00:49:41saan yun,

00:49:43leptospirosis.

00:49:43Huwag na mag-swimming

00:49:45sa baha, ha?

00:49:46Oo, mag-swimming.

00:49:47Mag-swimming na lang

00:49:48sa batsya.

00:49:49Sa batsya ni mami, ha?

00:49:51Oo, yan.

00:49:51Sige, pagaling ka.

00:49:53Kumpara sa mga nakatatanda

00:49:55na kung minsan

00:49:56moderate to severe

00:49:58ang leptospirosis

00:50:00ang sa mga bata,

00:50:01mild to moderate lang daw.

00:50:03Mas komplikado raw

00:50:05kasing gamutin

00:50:06ang mga nakatatanda,

00:50:07lalo na kung meron na silang

00:50:09mga comorbidity

00:50:10o mga sakit.

00:50:12Pero ibang-iba

00:50:13ang kaso ni Miracle

00:50:15sa mga kapwa niya

00:50:16batang pasyente.

00:50:17Miracle.

00:50:18Uy, ang ganda naman

00:50:19ang pangalan,

00:50:20Miracle.

00:50:21Paano ka nagka-leptospirosis?

00:50:23Naligo po siya

00:50:24sa swimming pool po.

00:50:25Tapos nalunod,

00:50:26takainong ng maruming tubig.

00:50:28Ah!

00:50:30Yung swimming pool,

00:50:31marumi eh.

00:50:32Baka contaminated din po

00:50:34yung swimming pool

00:50:34ng ihinam daga.

00:50:36Kaya pwede rin

00:50:36naman po yung mangyari.

00:50:40Seryosong sakit

00:50:41ang leptospirosis.

00:50:43Pwede pa itong magdulot

00:50:45ng mga komplikasyon

00:50:46na pwedeng ikamatay.

00:50:48Sa apat na libong

00:50:50nagkaroon na nito

00:50:51ngayong taon,

00:50:52mahigit dalawang daan na

00:50:54ang namatay.

00:50:55Dok, bakit ho may namamatay

00:50:57sa leptospirosis?

00:50:58Sa libro kasi,

00:51:00leptospirosis can really heal.

00:51:02It has 50% mortality

00:51:04if it is severe.

00:51:05So 50% chance

00:51:07na mamamatay ka?

00:51:08You are in severe

00:51:09leptospirosis.

00:51:10Okay.

00:51:11At saka siguro pag late

00:51:12ho dalhin sa doktor

00:51:13o hospital?

00:51:14That is already severe.

00:51:15Kasi kailangan lang natin

00:51:17maagahan ang magbigay

00:51:19ng antibiotic

00:51:20at supportive management

00:51:21sa pasyenteng may

00:51:22na leptospirosis.

00:51:24So far po,

00:51:25may casualty na po

00:51:26mortality sa San Lazaro?

00:51:28Meron na po aming

00:51:29nine na namatay

00:51:30sa leptospirosis.

00:51:32Isa sa mga sinawimpalad

00:51:35ang tricycle driver

00:51:36mula sa tundo

00:51:37na si Joel.

00:51:38Kwento ng mga

00:51:39naulilan niyang anak

00:51:40na sina Nicole at Christine

00:51:42sa kabila ng baha

00:51:43na masada pa rin

00:51:45ang kanilang ama

00:51:45noong August 19.

00:51:47Kinakailangan niya pong

00:51:48itulak ang tricycle niya

00:51:50dahil yung gulong daw po

00:51:52ay hindi na naandar.

00:51:53Kaya lumusong po siya

00:51:55sa baha.

00:51:55Ang laban niya sa buhay

00:51:57sa kalsada,

00:51:58kahit na yung kalsada

00:52:00binabaha,

00:52:00kailangan niyang suungin

00:52:02kasi kailangan niyang

00:52:04maghanap buhay.

00:52:06Nadulas pa nga raw

00:52:07si Joel.

00:52:08Sa bandang to

00:52:09yung impact

00:52:10ng pagkakadulas niyo po.

00:52:12Akala po talaga niya

00:52:13dahil lang sa pagkadulas niya.

00:52:15Kaya po siya

00:52:15nagkaroon ng lagnat

00:52:17na panalakit

00:52:18ng katawan po.

00:52:19Dahil kinutuban na raw sila

00:52:21na baka

00:52:21magka-leptospirosis

00:52:23si Joel,

00:52:24nagtungo ito

00:52:25sa health center

00:52:26para humingi

00:52:27ng doxycycline,

00:52:28gamot

00:52:29na pampigil sana

00:52:30ng leptospirosis infection.

00:52:33Kaso,

00:52:34sarado raw

00:52:35ang health center

00:52:36nung oras na yon.

00:52:37Hanggang hindi na raw

00:52:38bumaba

00:52:39ang lagnat ni Joel

00:52:40at isinugod na ito

00:52:42sa ospital.

00:52:43Sabi niya po,

00:52:44nakdalin mo na ako

00:52:45sa ospital,

00:52:46mamamatay na ako.

00:52:47Sumasakit daw po

00:52:48yung batok niya sobra.

00:52:50Tapos masakit yung dibdib,

00:52:52nahihirapan na pong huminga.

00:52:53Then yung lalamunan po niya talaga

00:52:55is sobrang sakit na daw po talaga.

00:52:58Pagdating sa ospital,

00:52:59severe na

00:53:00ang leptospirosis ni Joel.

00:53:02Tinamaan na

00:53:03ang kanyang batok.

00:53:04Kinailangan niya pong

00:53:05i-catheter

00:53:06dahil hindi na po siya

00:53:08makaihi.

00:53:08Nahihina po niya yung dugo.

00:53:10Yung mata po niya kasi

00:53:11medyo

00:53:12naninilaw na po.

00:53:14Nakaschedule na siya

00:53:15ng dialysis

00:53:16pero hindi na niya ito

00:53:17inabot

00:53:18dahil madaling araw

00:53:19nitong lunes,

00:53:20binawian na siya

00:53:21ng buhay.

00:53:22Masakit kasi

00:53:23nursing student po ako eh.

00:53:25So,

00:53:25kumbaga,

00:53:26parang alam ko na po

00:53:27yung signs na

00:53:28severe na po talaga

00:53:29yung naramdaman niya.

00:53:31Hindi po talaga

00:53:32namin inaasahan

00:53:33kasi nilalaban po talaga

00:53:35niya eh.

00:53:35Sabi niya po sa akin

00:53:36na gusto ko pang mabuhay,

00:53:38gusto ko pang makita

00:53:39yung mga apo ko.

00:53:41Kadalasan po,

00:53:41ang nasasalan po namin

00:53:43is 8 hanggang sa pang pasyente

00:53:45po sa 24 hours po natin.

00:53:46Naischedule po namin po yun

00:53:48based po doon sa

00:53:49priorisization

00:53:50ng mga doktor po natin.

00:53:52Do you have enough

00:53:53dialysis machines, doc?

00:53:54We only have 6 chairs

00:53:56ng dialysis machines

00:53:58and this dialysis machine

00:54:00already works.

00:54:01Ang iba kasing problema

00:54:03pag dumating sa amin,

00:54:06medyo malala na

00:54:07ang kanilang sembery.

00:54:08Pumapalya na

00:54:09ang kanilang mga vital organs.

00:54:12So, paano yan, doc?

00:54:12Nagtatawag kami

00:54:14ng tulong

00:54:15sa ibang DOH hospital.

00:54:17Para doon nalang

00:54:18hundalhen pag kailangan.

00:54:19Nito lang webes,

00:54:21nag-ikot si DOH

00:54:22Secretary Edwin Mercado

00:54:24sa San Lazaro Hospital.

00:54:26Samantala,

00:54:27ayon kay Dr. David Suplico,

00:54:30maiiwasan ang pagkamatay

00:54:32sa leptospirosis

00:54:33kung maaga

00:54:35ang pagpapa-checkup

00:54:37o pagpapa-hospital.

00:54:39Doc, meron pa ko bang

00:54:40dapat maalala

00:54:41ang publiko?

00:54:42Minsan,

00:54:43pinipiis nila

00:54:44ang kwalting

00:54:45trangkasos.

00:54:46Pumunta kayo

00:54:47pa agad sa ospital

00:54:48kasi pag mild to moderate

00:54:50lang ang leptospirosis,

00:54:52maanggapan kayo namin.

00:54:53That's the best way

00:54:54din daw ho

00:54:55para matulungan natin

00:54:56si na Dr. Suplico,

00:54:58yung ating mga ospital,

00:54:59lahat po ng ating mga doktor

00:55:00na ngayon ho

00:55:01ay overworked

00:55:02at toxic na

00:55:03dahil po

00:55:04sa dami ng cases.

00:55:06Doc,

00:55:06thank you very much.

00:55:07Maraming salamat.

00:55:08Maraming salamat po

00:55:09sa inyong serbisyo.

00:55:11Sana ho matapos na itong surge

00:55:12para

00:55:14mag-normalize na po.

00:55:16Makarinig

00:55:17at makaunawa

00:55:18ng sakit

00:55:19ng leptospirosis.

00:55:21Samantala,

00:55:21nag-uulan na naman

00:55:23nitong biyernes

00:55:24sa maraming lugar

00:55:25sa Luzon,

00:55:26lalo na

00:55:27sa Pampanga,

00:55:28sa Bayan ng Makabebe.

00:55:30Para sa buwan ng Agosto,

00:55:32tatlo

00:55:32ang naitalang kaso

00:55:34ng leptospirosis.

00:55:35Isa na rito

00:55:36si Angelo,

00:55:37tiga barangay

00:55:38kaduwang tete.

00:55:39Nag-iya yung mga pisan ko

00:55:40na mamariro kami.

00:55:42Maraming lutang na isda.

00:55:43Ang ulam din naman,

00:55:44nakalusong kami sa ba.

00:55:45Wala kaming bota

00:55:46hanggang sa dibdib yung tubig.

00:55:48Pagka uwi,

00:55:49agad daw naramdamdam

00:55:50naman ni Angelo

00:55:51ang sintomas.

00:55:52Sumakit na yung kasu-kasuan ko.

00:55:53Pagdating ng gabi,

00:55:54linagnat ako,

00:55:55hiningal.

00:55:56Nagkukulaps na ako

00:55:57nung dalhin ako sa hospital.

00:55:58Iyon nga po,

00:55:59positive ako sa

00:56:02leptospirosis.

00:56:03Mabuti na lang

00:56:04at naagapan niya.

00:56:05Kaya,

00:56:05nitong Martes,

00:56:06na-discharge na siya.

00:56:08Gayunman,

00:56:09hindi pa rin niya

00:56:09maiwasang mangamba.

00:56:11Lalo't lagi raw

00:56:12binabaha

00:56:13ang kanilang lugar.

00:56:14Kung may

00:56:15flag control lang

00:56:16sana kami na

00:56:17mga sakit na ganito,

00:56:18hindi namin magadanasan.

00:56:19Pati ang katabing barangay

00:56:21ni na Angelo

00:56:22ang saplag david,

00:56:24lubog.

00:56:25Ang kalsada

00:56:26para ng ilog.

00:56:28Kaya,

00:56:28ang mga residente

00:56:29nagbabangka.

00:56:31Mga ulam po

00:56:32tsaka merienda.

00:56:33Kami na lang

00:56:33kuyang nagpupunta

00:56:34sa mga bahay-bahay

00:56:35para makapagtinda.

00:56:36Sa takot

00:56:37ng mga residente

00:56:38sa leptospirosis,

00:56:40ang iba

00:56:41sa second floor

00:56:42ng evacuation center,

00:56:44tumuloy.

00:56:52At dahil

00:56:53isang buwan

00:56:54nang suspendido

00:56:55ang mga klase,

00:56:56nakamodular

00:56:57ang mga estudyante.

00:56:59Wala munang

00:57:00face-to-face

00:57:01na mga klase.

00:57:04Baha ngayon,

00:57:06leptospirosis bukas.

00:57:08Ganito na lang ba

00:57:09ang kapalaran

00:57:11ng mga nakatira

00:57:12sa mga bahaing lugar

00:57:13sa kabila

00:57:15ng bilyones

00:57:16o trilyones pa nga

00:57:18na pondong napunta

00:57:19sa di o mano

00:57:20flood control projects.

00:57:24Isang taon na

00:57:25mula

00:57:26nung binigyang diin

00:57:27ni Dr. Tony Liachon

00:57:29ang salitang

00:57:31kleptospirosis

00:57:32para patungkulan

00:57:33ang sakit

00:57:34na sanhi

00:57:35ng korupsyon.

00:57:36Sorry po,

00:57:37it's a bad

00:57:38governance problem.

00:57:39It's a corruption problem.

00:57:41It's a healthcare problem.

00:57:43It's an education problem.

00:57:45So therefore,

00:57:46it's a systemic failure

00:57:47of the government

00:57:48to anticipate this

00:57:49because ito nangyayarin

00:57:51not only during

00:57:52this administration

00:57:53kahit noon pa man

00:57:54hindi mawawala

00:57:56ang leptospirosis

00:57:57kung may korupsyon

00:57:58sa flood control.

00:57:59Ang dalawang dapat

00:58:00natin binibigang

00:58:01importansya

00:58:02actually,

00:58:03healthcare

00:58:03at saka education

00:58:04kasi yan ang human capital

00:58:06a healthy and educated population.

00:58:08Defunded ang PhilHealth.

00:58:10Ang utang ng government

00:58:11sa PhilHealth

00:58:12ay 330 billion.

00:58:13Terbisyo sa taong!

00:58:15Ang dapat panawagan

00:58:16ng bawat Pilipino

00:58:17is to ask

00:58:18the government

00:58:19for transparency,

00:58:21accountability,

00:58:22at saka justice.

00:58:23Tapos,

00:58:24dapat sa bayan

00:58:25to empower

00:58:26every Pilipino

00:58:27to become educated

00:58:28about the diseases.

00:58:29Kailangan managot na yung

00:58:31nagkuha ng puno

00:58:32ng maplod

00:58:33with control na yan.

00:58:34Kasi kung hindi naman

00:58:35nila binulsa yan,

00:58:36dapat di magkabawa.

00:58:37hindi nilagay-lagay-lagay sa bulsa

00:58:39ang pera.

00:58:40Paano naman

00:58:41ang mga tao

00:58:41na nahihirapan?

00:58:45Kali ko pala yung nakaranas,

00:58:47mas may igagalit pa pala

00:58:49kasi nawalan ka

00:58:50ng maayos sa buhay.

00:58:51Hindi na

00:58:52sana nangyari

00:58:53kung binigyan talaga

00:58:55ng pansin.

00:58:56Hanggang kailan pa ba

00:58:57dapat may mamatay pa

00:58:58para lang

00:58:59mabigyan talaga

00:59:01ng sulit?

00:59:04Ang leptospirosis

00:59:06sakit na nakukuha

00:59:08sa baha

00:59:09pero ang bahang

00:59:10hindi pa rin

00:59:11masolusyonan

00:59:12dahil sa katiwalian

00:59:14sakit na

00:59:15ng buong bayan.

00:59:16At habang

00:59:17hindi napapanagot

00:59:18ang mga nasa likod

00:59:20ng mga kinurakot

00:59:21naman ng mga proyekto,

00:59:23ang publiko

00:59:24ang patuloy

00:59:25na nagbabayan

00:59:26hindi lang gamit

00:59:27ang kanilang mga buwis

00:59:29kundi

00:59:29pati

00:59:30ang kanilang

00:59:31kalusyon.

00:59:31At buhay!

00:59:58Ups! Ups! Ups!

01:00:00Kilalanin ang

01:00:01viral na boses

01:00:03sa likod

01:00:04ng mga linyang yan

01:00:05at iba pang

01:00:07mga boses

01:00:07na trending

01:00:08ngayon

01:00:09online.

01:00:11Three signs

01:00:12na thunders

01:00:14o matanda ka na raw

01:00:15according

01:00:16sa mga baguets.

01:00:17Number one,

01:00:18hindi nyo na raw

01:00:19ito mag-gets.

01:00:20Walang pasok bukas?

01:00:22Six signs.

01:00:22Number one,

01:00:23pa is lang is pa is

01:00:24sop is bu is ka is.

01:00:25Say, take your order po.

01:00:27Four is me,

01:00:28ka is ra is mel

01:00:28is ma is ka is ya is to.

01:00:30A is no is raw?

01:00:32Este, ano raw?

01:00:34Number two.

01:00:35Papasatch, catch, catch, match,

01:00:37match, watch,

01:00:37match.

01:00:37Huwag maingay,

01:00:38kasi may mga galit

01:00:39din atintahin.

01:00:40Ditch,

01:00:41nyotch,

01:00:42rich,

01:00:42ito,

01:00:43na intindihan,

01:00:44o hindi nyo rin

01:00:46ito maintindihan?

01:00:48Ito,

01:00:48da kaya maes.

01:00:50Charot!

01:00:51At ang

01:00:51pinaka-challenging

01:00:53sa lahat. Ito rao number

01:00:55three.

01:00:56Oops! Oops! Oops!

01:00:58Nagsulta lang

01:00:59ako sa tinon, Sir I.

01:01:02Para kasi masakyan

01:01:03ang trend na ito, kailangan

01:01:05mo rao ipitin

01:01:08nipisan

01:01:10at taasan

01:01:11ang iyong boses

01:01:12habang sinasabi ang linyang ito.

01:01:15Oops! Oops! Oops!

01:01:17Nagsulta lang ako sa tinon, Sir I.

01:01:20Para sa mga

01:01:21litong-lito na rin,

01:01:23ang pinagmulan daw ng linyahang yan

01:01:25ang viral videong ito.

01:01:27Oops! Oops! Oops!

01:01:30Nagsulta lang ako

01:01:31sa tinon, Sir I.

01:01:33Ang isang radio talent,

01:01:35feel na feel ang pagbitaw sa linya

01:01:37ng ginagampanan niyang karakter.

01:01:40Wapanganggut ko ayo

01:01:41si Daryl, pero

01:01:43ako nalang may atras.

01:01:46Ang babae sa video

01:01:47taga Cebu na

01:01:49bukang bibig ngayon

01:01:51ng mga bay.

01:01:52Oops! Oops! Oops! Oops!

01:01:55Oops! Oops! Oops!

01:01:56Ang saman ka, Mama, ay!

01:01:58Siya,

01:01:59ang 52-anyos

01:02:00na radio talent

01:02:02na si Beth.

01:02:03Oops! Oops! Oops!

01:02:05Nagsulta lang ako sa tinon,

01:02:07Sir I.

01:02:07Yung pangalawa kong anak.

01:02:09Sabi niya,

01:02:10yung pangalawa kong anak, sabi niya,

01:02:10matingnan mo,

01:02:10di ba video mo to?

01:02:11Dami ng views sa TikTok daw.

01:02:13Ang inipis ng busis

01:02:14para nang dalagita, sabi.

01:02:16Natutuwa naman.

01:02:17Kasi nakilala ako sa ano,

01:02:19kahit saan pupunta yung video ko.

01:02:21Oops! Oops! Oops!

01:02:23Oops!

01:02:23Nagsulta ba ako sa tinood,

01:02:25Sir I?

01:02:26Yung drama tungkol naman doon sa ano,

01:02:29yung leading lady namin.

01:02:31Tapos yung si Darrell,

01:02:32kababata niya galing sa probinsya,

01:02:34may relasyon sila dati.

01:02:36Yung papa niya,

01:02:37may malaking utang.

01:02:38Sinabi niya ng papa niya

01:02:40na gawin niya ng asawa yung anak niya

01:02:42galing sa probinsya.

01:02:43Si Darrell naman,

01:02:44sinunda niya si Alina sa syudad.

01:02:45Tapos doon pumasok si Darrell

01:02:46sa bahay nila ni

01:02:48bilang isang gwardya.

01:02:49At kaya raw,

01:02:51napakanibis ng boses ni Beth

01:02:52sa radio drama

01:02:54ang ginagampanan kasi niyang karakter

01:02:56na si Tanya,

01:02:57isa palang maarteng kasambahay.

01:03:00Oops! Oops! Oops!

01:03:02At huwag kayo,

01:03:04challenging daw ang role ni Beth dito.

01:03:06Para raw kasi pagtakpan

01:03:08ang pag-iibigan ng dalawang bida,

01:03:11kailangan niya raw magpanggap

01:03:13na siya ang nobya ng leading man.

01:03:16Wapanganggad ko ayo si Darrell,

01:03:19pero ako nalang may atras.

01:03:22Kaya mo naman nagdaghan

01:03:24kahit kong karepan.

01:03:26Sobrang happy kami, ma'am.

01:03:28Saan siya kayo?

01:03:29Bantay mo!

01:03:29May mga taong armado!

01:03:31Ano sa kundi?

01:03:32Oops!

01:03:34Boom naman na ang amang mga drama.

01:03:36Diba audio lang niya?

01:03:37Sa radio lang?

01:03:38Pero nalipay niya.

01:03:40Nanabuhi pagbalik.

01:03:41Bago napadpad ng Cebu,

01:03:44si Beth,

01:03:44tubong negros.

01:03:47Oops! Oops! Oops!

01:03:49Oops!

01:03:49Kung ang kinawiwilihan ng mga tao ngayon,

01:03:52panunood ng mga vertical drama sa cellphone,

01:03:55ang kinalakhan daw ni Beth,

01:03:57sa bukid,

01:03:58pakikinig ng mga drama sa radyo.

01:04:01Pakikinig kami sa drama.

01:04:02Pag umiiyak,

01:04:03gagayahin namin.

01:04:04Sabi ko,

01:04:04parang kaya kong gawin yung boses niyan.

01:04:07Isang Sam is Paul nga riyan, Beth?

01:04:10Yung iyak ng bata na nagugutom.

01:04:12Mama!

01:04:15Ang sakit na ng tiyan ko.

01:04:18Nagugutom na ako.

01:04:20Hanggang sa nadiskubre niya

01:04:22na hindi lang pag-iya

01:04:24ang kaya niyang gayahin.

01:04:26Pagagaya ko yung salita ng bata.

01:04:28Ang cute naman ang telebay ko.

01:04:31Matanda.

01:04:32Uwe na kayo sa bahay niyo.

01:04:34Gabi na.

01:04:35Lalaki.

01:04:35Oops! Oops! Oops!

01:04:36Pare!

01:04:37Saga po punta.

01:04:38Pero ito raw

01:04:39ang pinakapaborito niyang gayahin sa lahat.

01:04:49Gusto ko muminun

01:04:51ng sariwang dugo.

01:04:56Beth, dalawang buwan pa ha

01:04:58bago mag-KMJS Gabi ng Lagim.

01:05:02Hanggang noong 1996,

01:05:05ang nooy nagde-deliver

01:05:06ng pagkain sa bangko

01:05:08na si Beth

01:05:09na ligaw sa isang radio station

01:05:12sa Cebu

01:05:13at dito siya

01:05:14napasabak

01:05:15sa audition.

01:05:16Binigyan ako ng script

01:05:18yung hinihingal na ano roll

01:05:19tapos umiiyak.

01:05:21Kuha ko rin naman

01:05:21tapos sabi niya,

01:05:22sige,

01:05:23sa lunis mag-standby ka na dito ha,

01:05:24tanggap ka na.

01:05:25Ang problema,

01:05:27hindi raw siya pinayagan

01:05:28ang kanyang amo noon

01:05:29na mag-resign.

01:05:30Kaya,

01:05:31si Beth

01:05:32nag-ala

01:05:32tan niya.

01:05:36OMG,

01:05:38siya na ba

01:05:39ang knight

01:05:39and shining armor ko?

01:05:43Kinuntsaba niya

01:05:43ang isa niyang kakilala

01:05:45para magpanggap

01:05:46na nobyo niya.

01:05:48Sabihin mong manang

01:05:49na mag-asawa na tayo,

01:05:50sabi ko gano'n.

01:05:51Siya yung

01:05:52nagpaalam sa

01:05:53mam ko.

01:05:54Effective naman daw

01:05:56ang kanyang naging palusot

01:05:57at hindi lang daw

01:05:58karera ni Beth

01:05:59sa radyo

01:06:00ang umusbong

01:06:01mula nung araw na yon.

01:06:02Pati na

01:06:03ang kanyang

01:06:04love life.

01:06:05Ang lalaki kasing

01:06:06kinuntsaba niya

01:06:08na maging kasintahan

01:06:09kuno

01:06:10ang kanya ring

01:06:11nakatuluyan.

01:06:13Ops,

01:06:13ops,

01:06:14sa kabilang kamay.

01:06:16Nabiyayaan sila

01:06:17ng anak

01:06:18pero

01:06:19ang kanilang pagsasama

01:06:21hindi na uwi

01:06:22sa forever.

01:06:23Nag-iba na siya

01:06:24ng bahay.

01:06:26Mahal!

01:06:26Eh bakit ba

01:06:28ako iniluko?

01:06:29At hindi na raw

01:06:30nasabi ni Beth

01:06:31sa sarili na

01:06:32oops,

01:06:33I did it again.

01:06:34Hindi na raw

01:06:35kasi siya

01:06:36umibig pang muli.

01:06:37Ang oras

01:06:39at atensyon

01:06:40ibinubuhos na lang niya

01:06:41sa kanyang mga apo,

01:06:43anak,

01:06:44at trabaho.

01:06:45Yung pagraradyo,

01:06:46yun talagang buhay ko.

01:06:48Doon ako masaya

01:06:48talaga.

01:06:50Oops,

01:06:50success!

01:06:52Sa lahat naman

01:06:53ang gumawa

01:06:54ng sariling

01:06:55versyon

01:06:55ng

01:06:56oops,

01:06:57ni Beth.

01:06:57Oops,

01:06:58oops,

01:07:00teka lang,

01:07:01may isa raw

01:07:01na nag-stand out

01:07:02ang kanya kasing

01:07:04version,

01:07:04hindi lang in Bisaya.

01:07:06Nag-salti na ba

01:07:07ako sa tinuod,

01:07:08Sir Ai?

01:07:10Isinalin pa niya ito

01:07:11sa Filipino.

01:07:12Wapo naman kasi

01:07:13talaga ng sabra

01:07:14si Daryl.

01:07:15Pati na

01:07:16sa Japanese.

01:07:18Ray,

01:07:18baruso,

01:07:19dakara.

01:07:20Sa akin niya

01:07:20pero si

01:07:21toko kanate.

01:07:23Yuhu!

01:07:24Dito ang

01:07:25tingin

01:07:25sa voice talent

01:07:26mula

01:07:27kaluokan

01:07:28na si

01:07:28Saika.

01:07:29Kailangan mo na

01:07:30umalis si Papa.

01:07:31Kailan ka pupapalik?

01:07:32Mag-iingat

01:07:33kabalduha.

01:07:34Ang talento

01:07:35ni Saika

01:07:36na hasa

01:07:37niya raw

01:07:37kakapanood

01:07:38ng mga anime

01:07:39at k-drama.

01:07:40Isa rin po yun

01:07:41sa mga naging

01:07:42factor ko

01:07:42kung bakit ko yun.

01:07:44Gusto ko maging

01:07:45boses

01:07:45sa likod

01:07:46ng karakter na yun

01:07:47and yun yung

01:07:48mga isa sa

01:07:49naging

01:07:49pangarap ko

01:07:50sa buhay.

01:07:51Ah, hello kuya.

01:07:52Walang kahirap-hirap

01:07:53din daw

01:07:54para kay Saika

01:07:55na magboses

01:07:55babae.

01:07:56Katunayan,

01:07:57maraming delivery rider

01:07:59na raw ang nalito

01:08:00kapag nagahatid

01:08:02ng kanyang

01:08:02parcels.

01:08:03Ah, sige po

01:08:04palabas na po kuya.

01:08:05Pag lumabas na po

01:08:06ako ng bahay,

01:08:07lalaki.

01:08:08E di sasabihin ni kuya.

01:08:10Ay,

01:08:10Sir,

01:08:10ma'am po.

01:08:11Nagilito na po siya.

01:08:13Love,

01:08:14kising ka na.

01:08:15Si Saika,

01:08:16meron din daw

01:08:17kaboses

01:08:18na si Kat.

01:08:19Hello,

01:08:20ano na,

01:08:20dito ako sa

01:08:21meeting place natin.

01:08:22Nahanap na kita eh.

01:08:23Dito lang ako eh.

01:08:25Ah,

01:08:25asal ka ba?

01:08:26Di po ako sa

01:08:27Angel Luxin.

01:08:28Boses,

01:08:29Angel Luxin lang ako eh.

01:08:31At nung siya'y

01:08:32nanalo

01:08:32sa isang

01:08:33voice acting challenge

01:08:34noong 2022,

01:08:36kinarir na ni Saika

01:08:37ang pagtatalent

01:08:38sa radyo

01:08:39sa tulong

01:08:40daw nito.

01:08:41Natustusan niya

01:08:42ang kanyang pag-aaral.

01:08:43Kinukuha ko po yung

01:08:44pang tuition

01:08:45and pang

01:08:46mga bills ko

01:08:47eh sa voice acting po.

01:08:48graduating na siya ngayon

01:08:50sa kursong

01:08:51BA Communication.

01:08:53Always discover

01:08:54and explore yourself.

01:08:56Ups! Ups! Ups!

01:08:58Nagsasabi lang naman ako

01:08:59ng totoo, sir!

01:09:01Kung sa tingin nyo,

01:09:03interesante ang mga karakter

01:09:05na binibigyan nila

01:09:06ng buhay,

01:09:07Ups! Ups! Ups!

01:09:09ang kanilang mga kwento

01:09:11may sarili ring

01:09:13tinig.

01:09:15Ups! Ups! Ups!

01:09:16Nag-soltero ba ito

01:09:18sa tinuod, sir,

01:09:20ay?

01:09:22Totoo,

01:09:23may babaeng sumakit

01:09:24ang tiyan.

01:09:25Nagpunta ng CR,

01:09:27umire,

01:09:28at

01:09:28nanganak na

01:09:30nang hindi niya

01:09:31nalalaman

01:09:32na siya palay

01:09:33buntis.

01:09:35Ang bare months

01:09:36nung nakaraang taon

01:09:38ng senior high school student

01:09:39mula Santo Niño,

01:09:41South Cotabato

01:09:42na si Princess.

01:09:45Jump-packed!

01:09:47September 2025,

01:09:49humataw siya

01:09:51sa sinalihang

01:09:52cheer dance competition.

01:09:54Ben,

01:09:54amig the beauty mo, te.

01:09:55Sa sumunod na buwan,

01:09:57nag-out of town sila

01:09:58ng kanyang mga kaibigan.

01:10:00Nag-graduation pictorial naman

01:10:03pagdating ng November,

01:10:05suot ang kanyang

01:10:06fit na fit

01:10:07na uniform.

01:10:09Pagdating ng December,

01:10:11si Princess

01:10:11party mode.

01:10:13Pero,

01:10:14sa pagsalubong niya

01:10:15ng New Year,

01:10:16si Princess

01:10:17sumakit daw bigla

01:10:19ang puson.

01:10:20Akala ko parang

01:10:21cramps lang

01:10:21kasi baka

01:10:22dadating yung menstruation ko,

01:10:25pinainom nila ako

01:10:25ng gamot

01:10:26pero hindi pa rin

01:10:27nawawala.

01:10:28Nafifeel ko po,

01:10:29parang nadudumi ako.

01:10:30Papunta na ako

01:10:31ng CR.

01:10:32Napastop ako

01:10:33kasi parang

01:10:33merong bilog dito

01:10:35sa private park ko.

01:10:37Pag-upo ko,

01:10:38parang nagtutush ako.

01:10:39Pero laking gulat niya

01:10:41ng ang kanyang

01:10:42naiire.

01:10:44Ulo na pala

01:10:45ng bata.

01:10:47Sanggol.

01:10:48Doon ko na siya

01:10:49finish niyang

01:10:49dalawang beses.

01:10:50Nasa loko po yung ulo niya

01:10:51kasama na yung katawan.

01:10:53Kansang doon na siya

01:10:54umiyak.

01:10:55Wal ko,

01:10:55hala baby,

01:10:56wala to.

01:10:56Ang hindi lubos

01:10:58mawari ni

01:10:59princess,

01:11:00paano siya

01:11:00nagluwal

01:11:01ng sanggol?

01:11:02Gayong sa nakalipas

01:11:04na mga buwan,

01:11:05binadapnan

01:11:05o nire-regla

01:11:07pa rin daw siya.

01:11:08Natulala ako

01:11:08kasi hindi ako

01:11:09makapaniwala na

01:11:10may baby pala

01:11:11akong dinadala

01:11:12within nine months.

01:11:14Paano

01:11:15nangyari ito?

01:11:17Panaginip ba to?

01:11:18Wala naman akong

01:11:19nararamdaman

01:11:19na buntis pala ako.

01:11:25Matapos mag-isang

01:11:26inilual ni

01:11:27princess

01:11:27ang kanyang baby,

01:11:29halos nawalan

01:11:30daw siya

01:11:30ng malay.

01:11:31Yung ambilicard cord

01:11:32niya po,

01:11:33nandun pa rin.

01:11:34Yung placenta niya

01:11:34nasa baba.

01:11:35Hindi ako makatayo

01:11:36kasi nanginginig

01:11:36yung dalawang pa ako.

01:11:38One hour and a half

01:11:39kami nag-antay.

01:11:40Luckily,

01:11:41yung lolo ng barkada

01:11:42namin napadaan

01:11:43doon sa CR.

01:11:44Sabi ko,

01:11:44lo, pwede ba

01:11:45pakitawag ng ate ko?

01:11:46Kailangan ko ng tulong.

01:11:48Ang kakagising lang noon

01:11:50na nobyo ni Princess

01:11:51na si Francis

01:11:52na wala naman

01:11:54ang amat

01:11:55sa kanyang nalaman.

01:11:57Nantugo yung mulo ko

01:11:58sa pader

01:11:58kasi akala ko po

01:11:59panaginip lang.

01:12:00Nakatulog ako

01:12:01tapos pag-ising ko

01:12:02may tatay na ako.

01:12:03Si Francis

01:12:04dali-daling

01:12:05dinala

01:12:06si Princess

01:12:07sa kumadrona.

01:12:08Tarangang pinilit ko

01:12:09talagang makatayo.

01:12:10Yung placenta niya

01:12:11nilagay sa parang

01:12:12tabo

01:12:13sa bahay mismo

01:12:14ng midwife.

01:12:15Puputulin yung

01:12:16bilicard cord

01:12:17ng baby.

01:12:18Sa kabila

01:12:19ng nangyari,

01:12:19malusog naman daw

01:12:21ang iniluwal

01:12:22na prinsesa

01:12:23ni Princess

01:12:24na pinangalanan niyang

01:12:25Kiara.

01:12:26Ito na po

01:12:27si Kiara ngayon.

01:12:28She is

01:12:297 months old.

01:12:31Open,

01:12:32closed,

01:12:33open.

01:12:34Dahil graduating

01:12:35na noon

01:12:36ng senior high school

01:12:37si Princess,

01:12:38pagkasilang niya

01:12:39kay Kiara,

01:12:40balik eskwela rin

01:12:41agad siya.

01:12:42January 1

01:12:42nanganag ako.

01:12:43January 5.

01:12:44Kailangan ko talagang pumasok

01:12:45kasi finals na dun kasi yan.

01:12:48Baka

01:12:48ikismis ako sa school.

01:12:49Bata ka pa,

01:12:51nanganak ka na.

01:12:52Meron pa akong isang

01:12:52friend sinabihan.

01:12:54Uy,

01:12:54nabuntis ako.

01:12:55Sabi niya,

01:12:55ha,

01:12:56totoo ba?

01:12:56Pero pinakanahirapan

01:12:59daw siyang

01:13:00ipagtapat ito

01:13:01sa kanyang ina.

01:13:02Tinawaban ko po siya na,

01:13:03ma,

01:13:04pumunta ka sa akin

01:13:05kasi nanganak ako.

01:13:06Parang hindi siya naniwala.

01:13:08Hindi niya ako pinagalitan.

01:13:09Umiyak na siya

01:13:09tapos kinuha niya yung baby.

01:13:11Tanggap ko yung baby,

01:13:12pero nung nagsink na sa akin

01:13:14yung situation niya,

01:13:15yung lahat ng what ifs,

01:13:16buti nakayanan niya.

01:13:18Pero paanong hindi

01:13:19nalaman ni Princess

01:13:20na may sanggol na pala

01:13:22sa kanyang sinapupunan

01:13:24sa nakalipas na

01:13:25siyam na buwan?

01:13:29Una,

01:13:30hindi raw siya

01:13:31nagka-baby bump.

01:13:33Ang birthday ko rin po

01:13:34nagpicture din kami

01:13:35ang late rin po nang channel.

01:13:36Hindi rin daw siya

01:13:37nakaranas

01:13:38ng tinatawag na

01:13:39morning sickness

01:13:41o yung pagduduwal

01:13:42o pagsusuka

01:13:43na nararanasan

01:13:44ng mga buntis.

01:13:47Katunayan,

01:13:48Agosto rin

01:13:48ng nakaraang taon

01:13:50nakapag-shoot pa raw

01:13:51si Princess

01:13:52ng kanilang short film

01:13:54na wala siyang

01:13:55kamalay-malay

01:13:56na five months

01:13:57na pala siyang buntis.

01:13:59Ako as videographer

01:14:01ng film namin,

01:14:02pagtakbo ko,

01:14:03naslide yung pa ako

01:14:04tapos naanod ako

01:14:05ng tubig.

01:14:06Wala pa akong naramdanan,

01:14:07parang normal lang po.

01:14:08Parang namaga lang

01:14:09yung pa ako dito.

01:14:10Higit sa lahat,

01:14:12hindi niya raw malalaman

01:14:13kung buntis siya

01:14:14dahil irregular

01:14:15ang kanyang menstruation.

01:14:17June meron po,

01:14:19July wala,

01:14:20August meron,

01:14:21September wala,

01:14:22October,

01:14:23November meron,

01:14:24tapos pag December

01:14:25wala na po.

01:14:27Pero paano nga ba

01:14:28nabuo sa sinapupunan

01:14:30ni Princess

01:14:31ang isang sanggol

01:14:32nang hindi raw niya

01:14:33na malayan?

01:14:35Wala, baby,

01:14:36wala po.

01:14:39Iluluwal na

01:14:40ang sagot

01:14:41sa aming

01:14:42pagbabalik.

01:14:47Nung nagbanyo

01:14:49ang 19 anos

01:14:50mula South Cotabato

01:14:52na si Princess

01:14:54hindi dumi

01:14:55ang lumabas sa kanya,

01:14:56kundi

01:14:58baby.

01:14:59Pag upo ko,

01:15:00parang nagpupush ako.

01:15:02Ulo na pala

01:15:03ng bata.

01:15:03Kala ko po,

01:15:04panaginip lang,

01:15:05nakatulog ako.

01:15:06Tapos pagising ko,

01:15:07may tatay na ako.

01:15:08Ito na po,

01:15:09si Chiara ngayon,

01:15:10she is

01:15:107 months old.

01:15:13Irregular daw kasi

01:15:14ang menstruation

01:15:15ni Princess.

01:15:16Kaya hindi niya

01:15:17namalayan

01:15:17na siya'y buntis.

01:15:19Meron daw kasi

01:15:20siyang

01:15:21PIMOS

01:15:21o

01:15:22Polyendocrine

01:15:23Metabolic

01:15:24Ovarian Syndrome,

01:15:25ang bagong

01:15:26tawag ngayon

01:15:27sa PICOS

01:15:28o Polycystic

01:15:29Ovary Syndrome.

01:15:31Isa itong

01:15:32uri

01:15:32ng

01:15:32hormonal

01:15:33imbalance

01:15:34sa mga babae

01:15:35na maaaring

01:15:36magdulot

01:15:37ng irregular

01:15:38menstruation.

01:15:39Nakakaranas ako

01:15:40ng 11 months

01:15:41walang regla.

01:15:42Minsan 6 months,

01:15:43minsan 3 months,

01:15:44wala.

01:15:45Ayon sa

01:15:46OB-GYNY,

01:15:47ang tawag

01:15:47sa kondisyon

01:15:48ni Princess,

01:15:49cryptic pregnancy

01:15:50o unrecognized

01:15:52pregnancy.

01:15:531 out of

01:15:54500

01:15:54pregnant patients

01:15:56wouldn't know

01:15:57na buntis na sila.

01:15:58This is

01:15:59usually

01:15:59associated

01:16:00sa mga

01:16:02patients

01:16:02na nagkaroon na

01:16:03ng history

01:16:04ng irregular

01:16:05menses.

01:16:06It's very

01:16:06common

01:16:07sa mga

01:16:08teenage pregnancies

01:16:09and mga

01:16:10early 20s,

01:16:11they are

01:16:11unaware of

01:16:12what to feel

01:16:13and kung ano

01:16:14ang mga usual

01:16:14na simptomas

01:16:15ng isang buntis.

01:16:17Yung weight

01:16:17ni ma'am

01:16:18is hindi din siya

01:16:19yung normal

01:16:20na weight.

01:16:21So,

01:16:21ang paglaki

01:16:21ng chan

01:16:22pwedeng

01:16:22makunsil.

01:16:23At ang akala

01:16:24ni Princess

01:16:25na regla,

01:16:26ibang

01:16:27senyales

01:16:28na pala.

01:16:28Mukhang

01:16:29nagt-threatened

01:16:30miscarriage

01:16:30siya

01:16:30during the

01:16:31earlier month.

01:16:32Narealize ko po

01:16:33datang

01:16:33sabang

01:16:34blessed ko

01:16:34sa baby

01:16:35kasi normal

01:16:36po talaga

01:16:37lahat.

01:16:37Wala po siyang

01:16:38complication.

01:16:40Karamihan

01:16:40daw sa

01:16:41makaso

01:16:42ng cryptic

01:16:43pregnancy,

01:16:43kabuwanan na nila

01:16:45kapag natuklasan.

01:16:47Most of the time,

01:16:47ang nangyayari,

01:16:48ang nasa sacrifice

01:16:49is the baby's health

01:16:50kasi hindi nabigyan

01:16:52ng adequate na

01:16:53nutrition

01:16:53all throughout

01:16:54the pregnancy.

01:16:55On the side

01:16:56naman ng mother,

01:16:57ang delikado

01:16:58is kung may mga

01:16:59complications

01:17:00na associated

01:17:01sa pregnancy.

01:17:03Para mamonitor

01:17:04ang kalusugan

01:17:05ni baby

01:17:05Kiara,

01:17:07ipinakonsulta

01:17:07na rin

01:17:08namin

01:17:08siya.

01:17:08Wow,

01:17:09you're so

01:17:10heavy.

01:17:11As far as

01:17:12our assessment

01:17:12goes,

01:17:13normal naman

01:17:13ang paglaki

01:17:14ng ating baby

01:17:15girl.

01:17:16Parang

01:17:16na-proud

01:17:17lang po

01:17:17ako sa

01:17:18one niya

01:17:18kasi

01:17:23sobrang

01:17:23lakas

01:17:24niya po.

01:17:24Hanggang

01:17:25sa paglaki

01:17:26niya,

01:17:26parang

01:17:26talagang

01:17:27healthy

01:17:27po siya.

01:17:28Talagang

01:17:28blessing

01:17:28po siya

01:17:29sa akin.

01:17:30Malaking

01:17:31pagbabago

01:17:31ang

01:17:32unplanned

01:17:33pregnancy

01:17:34para sa

01:17:34mga

01:17:35kabataan,

01:17:35lalo na

01:17:36sa

01:17:36isang

01:17:37teenager.

01:17:38Maaari

01:17:39itong

01:17:39makaapekto

01:17:40sa physical

01:17:41at mental

01:17:42health nila,

01:17:43pag-aaral,

01:17:43relationships,

01:17:44finances,

01:17:45and future

01:17:46plans.

01:17:46Kailangan

01:17:47natin

01:17:47ng

01:17:48comprehensive

01:17:49sexuality

01:17:50education,

01:17:51hindi

01:17:51lamang

01:17:52sa mga

01:17:52eskwelahan,

01:17:53kundi

01:17:53pati

01:17:53sa

01:17:54tahanan.

01:17:55Kailangan

01:17:55maintindihan

01:17:56ng kabataan

01:17:57kung paano

01:17:57nangyayari

01:17:58ang pregnancy,

01:17:59paano

01:17:59gumamit

01:18:00ng tamang

01:18:00contraception,

01:18:02ano

01:18:02ang

01:18:02consent,

01:18:03at saan

01:18:04makakakuha

01:18:04ng tamang

01:18:05sexual

01:18:05and reproductive

01:18:06health

01:18:07services.

01:18:07Hindi lang

01:18:08ito tungkol

01:18:08sa pag-iwas

01:18:09sa pagbubuntis,

01:18:10kasama rito

01:18:11ang pag-uunawa

01:18:12sa sariling

01:18:12katawan.

01:18:13Kapag may tama

01:18:14at sapat

01:18:14na impormasyon

01:18:15tungkol sa

01:18:16sexual

01:18:16and reproductive

01:18:17health,

01:18:17mas kaya

01:18:18nilang

01:18:18gumawa

01:18:19ng

01:18:19tamang

01:18:20desisyon

01:18:20para sa

01:18:21kanilang

01:18:21katawan

01:18:22at

01:18:22kalusugan.

01:18:23Sa ngayon,

01:18:24pinagsasabay

01:18:25nila

01:18:25Princess

01:18:26at

01:18:26Francis

01:18:27ang

01:18:27pag-aalaga

01:18:28sa

01:18:28kanilang

01:18:29anak

01:18:29at

01:18:29ang

01:18:29pagpapatuloy

01:18:31ng

01:18:31kanilang

01:18:31pag-aaral.

01:18:32Naging

01:18:33inspiration

01:18:33ko po

01:18:34ngayon

01:18:34yung baby

01:18:35ko na

01:18:35need ko

01:18:35talaga

01:18:35makagraduate

01:18:36ng college

01:18:37for her

01:18:37future.

01:18:39Yung

01:18:39journey

01:18:40ko,

01:18:40nagbibigay

01:18:41lang po

01:18:41ko

01:18:41ng

01:18:42inspirasyon,

01:18:43kung anong

01:18:43posible

01:18:44mangyari

01:18:44sa inyo,

01:18:45paano

01:18:45nyo

01:18:45i-handle,

01:18:46di yung

01:18:46mag-encourage

01:18:47ka ng

01:18:47teenage

01:18:48pregnancy.

01:18:48Ang

01:18:50pagkakaroon

01:18:51ng

01:18:51anak,

01:18:52pinaghahandaan.

01:18:53Pero para

01:18:54sa mga

01:18:55hindi

01:18:56ito

01:18:56inasahan,

01:18:58isa itong

01:18:58pagsubok

01:18:59at

01:19:00pagpapala

01:19:01rin.

01:19:02May

01:19:02kaakibat

01:19:03nga lang

01:19:04na mga

01:19:04responsibilidad

01:19:06na kailangang

01:19:07panindigan

01:19:08bilang

01:19:09bagong

01:19:10mga

01:19:10magula.

01:19:14Thank you

01:19:15for watching

01:19:16mga kapuso.

01:19:17Kung

01:19:17nagustuhan

01:19:18niyo po

01:19:18ang video

01:19:19ito,

01:19:19subscribe

01:19:20na

01:19:21sa

01:19:21GMA

01:19:22Public

01:19:22Affairs

01:19:22YouTube

01:19:23channel

01:19:23and

01:19:24don't

01:19:24forget

01:19:25to

01:19:25hit

01:19:25the

01:19:26bell

01:19:26button

01:19:26for

01:19:27our

01:19:27latest

01:19:27updates.

KMJS August 30, 2026 Full Episode | Kapuso Mo, Jessica Soho

Category

Transcript

Comments

Recommended