• 12 minutes ago
lawa, hindi lamang daw iisa ang crater? At sa likod ng kahanga-hangang tanawin nito, taglay rin daw ng naturang bulkan ang panganib. 

Balikan natin ang kasaysayan ng Taal Volcano pati na rin ang iba pang bulkan sa bansa. Paano nga ba nakaapekto ang pagsabog ng mga bulkang ito sa kabuhayan ng mga Pilipino? Panoorin ang video!

Category

🎈
Fun
Transcript
00:00It's like smoking over there.
00:03Bandang alauna ng tanghali noong Januari 12, 2020.
00:08Nagsimula ang Phreatic Eruption
00:09o yung singaw na tinutulak na mainit na tubig
00:12sa loob ng main crater ng Taal.
00:16Dahil sa sulud-sulud na pagyanig
00:17at pagtaas na makapal na usok,
00:20mabilis na itinaas ang alerto mula sa Level 2
00:22hanggang sa Alert Level 4.
00:25Ang Phreatic Eruption,
00:27mabilis na umakyat sa Phreatic Magmatic Stage
00:30na may lakas na BEI-4.
00:33Ang taal ay nagsimunang maglabas
00:34ng napakataas na asp room
00:36na may kasamang volcanic lightning.
00:39Ang asp wall ay umabot sa buong Batangas,
00:41Cavite, Laguna, Rizal, Metro Manila
00:44at ilang bahagi ng Central Zone.
00:4639 katao ang naiulat na namatay.
00:49Kung gayo nito,
00:50higit 500,000 katao pa
00:51ang napilitang mag-evaculate
00:53mula sa 14-kilometer danger zone.
01:00Ang pagsabog na ito'y nagdulot
01:02ng malawakang cancellation of flights
01:03sa Ninoy Aquino International Airport
01:05maging ang pagsasara ng mga paaralan
01:07sa buong Metro Manila at Calabarsoon.
01:11Pero hindi ito
01:12ang unang mapaminsalang pagputok
01:14ng Taal Volcano.
01:16Ayon sa FIVOX,
01:18sa pagitan ng taong 1572
01:19at taong 1977,
01:2233 times nang pumutok
01:23ang Taal Volcano.
01:24Pero mga pagputok nito
01:26noong 1754,
01:281911,
01:29at 1965
01:30ang naging pinakakilalang pagsabog nito.
01:33Ang pagsabog ng vulkan Taal
01:35noong 1754
01:36ay tinuturing na pinakamatindi
01:38at pinakamatagal na pagputok
01:40sa naitalang kasaysayan ng vulkan.
01:42At umabot ito
01:43ng halos 7 buwan
01:44mula May 15
01:45at ng December 5,
01:471754.
01:50Ayon sa mga historical records,
01:52sa sobrang lakas na pagsabog,
01:54nalubog sa abo at putik
01:55ang bayan ng Lipa,
01:56Tanawan,
01:57Taal at Sala
01:58na nasa paligid ng vulkan.
02:02Kalauna ng mga bayan ng Lipa,
02:03Tanawan at Taal
02:04ay nirelocate sa mas mataas na lugar
02:06malayo sa lawa.
02:08Habang ang sala
02:09ay hindi namuling pinayo
02:10at permanenteng sinama
02:11bilang bahagi ng Tanawan.
02:14Ang pagsabog naman
02:15ng vulkan Taal
02:16noong 1911
02:17ang tinuturing na isa
02:18sa pinakamabilis
02:19at pinakadedling trahedya
02:21sa kasaysayan ng Pilipinas.
02:24Nang pumutok ang vulkan Taal,
02:26nagpakawala ito
02:27ng base surges
02:28o yung mabilis
02:29pahalang na pagragasa
02:30ng mainit na uso,
02:31abo,
02:32steam
02:32at mga pirapirasong
02:33bato at putik
02:34na lumalabas mula
02:36sa bungangan
02:36ng isang vulkan
02:37na may bilis
02:38ng tulad sa bagyo.
02:39Mabilis na kumalat
02:41ang mainit na gas
02:41at volcanic material
02:42sa paligid ng vulkan,
02:44maraming bahay
02:45at pamayaran
02:46sa vulkino island
02:47ang nawasak.
02:48Tinatayang umabot
02:49ang 1,300 katao
02:51ang nasawi
02:51sa trahedya.
02:52Pero ang base surge
02:54na identify pa lamang
02:55ng mga scientist
02:56sa pagputok din
02:57ang Taal
02:58noong 1965 lang.
03:00Ang 1965 eruption
03:01ng Taal
03:02ay isang uri
03:03ng freato magmatic eruption
03:04o pagtatagpo
03:05ng napakainit na magma
03:07at tubig ng lawa.
03:09Dahil sa tindi ng pressure,
03:11naitalam pagkabuo
03:12ng isang bagong bunganga
03:13na may habang 1.5 kilometers
03:15sa timog kandurang bahagi
03:16ng Volcano Island
03:17na tinawag
03:18na Mount Tamaro.
03:21Dalawang daak residente
03:21ng lugar
03:22ang namatay
03:22dahil sa pagsabog na ito.
03:25Pero hindi lang sa Taal
03:26naranasan
03:27ang mapaniram
03:28puwersa ng kalikasan.
03:30Sa Mindarao,
03:31may dalawa pang vulkan
03:32na nag-iwan
03:32ang malalim na bakas
03:33sa kasaysayan.
03:34Sa ista ng Kamigin,
03:37ang second smallest province
03:38sa Pilipinas,
03:39naganap na ba
03:39ng pagsabog ng vulkan
03:40na ating babalikan?
03:41Dito merong pitong vulkan
03:43na makikita
03:44at isa nito
03:45minsan ang sumabog
03:46at kumitil
03:46ng maraming buhay.
03:47Ito ang pagputok
03:48ng Mount Hibok-hibok
03:50noong 1951.
03:5275 years na ang nakalipas
03:54na maganap
03:55ang pinakapatinding pagsabog
03:56ng Mount Hibok-hibok
03:57sa Kamigin Island.
03:59Mula sa taong 1948,
04:01ang Hibok-hibok
04:02ay pabalik-balik na
04:03sa pagbuga ng usok
04:04at paglikha
04:04ng maliliit na pagyanig.
04:07Pero noong umaga
04:08ng December 4, 1951,
04:10habang marami pang residente
04:11ang natutulog,
04:12ang Mount Hibok-hibok
04:13biglang sumabog.
04:16Nagpakawala ito
04:17ng naglalaki
04:18ang nagbabagang bato,
04:19kumukulong lava
04:20at ang nakamamatay
04:21na pyroclastic flow.
04:24Sa loob lamang
04:25ng ilang minuto,
04:26hinupok nito
04:26ang lahat ng madaanan
04:27sa loob ng 5 kilometrong radius.
04:30Partikular
04:31sa bayan ng Mambahaw
04:32na siyang kabisera
04:33ng isla.
04:35Pumigit kumulang
04:36na 500
04:37na gan 3,000 tao
04:38ang nasa huwi
04:39sa trahedya.
04:41Noong Junyo 20, 1952,
04:43sa visa
04:44ng Republic Act
04:44No. 766,
04:46opisyal na tinatag
04:47ang COMVOL
04:48o Commission
04:49on Volcanology
04:50na mas kilala natin
04:51ngayon
04:51sa tawag
04:52na FIVOX.
04:53Taong 1641,
04:54nang maulat
04:55na nagtidilimdi
04:56umano
04:56ang kalangitan
04:57ng ilang bahagi
04:58ng Mindanao.
04:59Ang dahilan,
05:00ang pagputok
05:01ng Vulcan Parker
05:01o Melibingoy
05:02na naganap
05:03sa South Cotabato
05:04noong 1641.
05:06Ayon sa pag-aaral
05:07na na-publish
05:08sa Journal
05:09of the Geological Society
05:10of the Philippines
05:11noong 1997,
05:12ang January 4,
05:141641,
05:15erupsyon
05:15ng Mount Melibingoy
05:16ay kasing pagsik
05:17ng pagsabog
05:18ng Mount Tinatubo.
05:20Ayon sa ilang record,
05:22sobrang kapal
05:22ng abo
05:23na binugan nito
05:23kaya naulat
05:24na nagdilim
05:25ang kalangitan
05:25sa ilang bahagi
05:26ng Mindanao.
05:28Ang pagsabog
05:29ng Vulcan Parker
05:29ang nagbigay daan
05:31sa pagbuo
05:31ng malaking bungangan
05:32ng vulkan
05:32na kalaunan
05:34ay napuno ng tubig
05:35at naging isang lawa
05:36na ngayon
05:36ay tinatawag
05:37na Lake Olon.
05:38Hindi lang sa Pilipinas
05:40naramdaman
05:40ang epekto
05:40ng pagputok
05:41ng Mount Melibingoy.
05:43Ang abo
05:43at volcanic aerosol nito
05:45ay nagdulot
05:45ng pagbabago
05:46sa klima
05:47na iniuog
05:48na isang matinding
05:48tagtuyot,
05:49tagutom
05:50at pagbagsak
05:51ng Ming Dynasty
05:51sa China
05:52noong 1644.
05:55Sa likod
05:56ng kahanga-hangang
05:56anyo nito
05:57meron palang
05:58tasaysayan
05:58ng mapanirang
05:59pagputok
06:00ang susunod
06:01nating vulkan.
06:02Hindi lang sa ganda
06:02at hugis nito
06:03kailang vulkang Mayon.
06:05Noong 1897
06:06nagkaroon ito
06:06ng malakas na pagputok.
06:07Maraming mga pamayan
06:09ang napektuhan.
06:10Ang pagputok
06:11ng Mayon Volcano
06:12noong Hunyo
06:13hanggang Hulyo
06:131897.
06:15Sa likod
06:15ng kahanga-hangang
06:16anyo nito
06:17meron palang
06:18tasaysayan
06:18ng mapanirang
06:19pagputok
06:20ang susunod
06:20nating vulkan.
06:21Hindi lang sa ganda
06:22at hugis nito
06:23kailang vulkang Mayon.
06:24Noong 1897
06:26nagkaroon ito
06:26ng malakas na pagputok.
06:28Maraming mga pamayan
06:28ang napektuhan.
06:30Ang pagputok
06:31ng Mayon Volcano
06:32noong Hunyo
06:33hanggang Hulyo
06:331897.
06:35Ang pangalawa
06:36sa pinaka-papigsala
06:37at pinaka-uninterrupted
06:38na pagsabog nito
06:39sa kasaysayan
06:40ng vulkan.
06:42Sa loob
06:43ng pitong araw
06:43ang vulkan
06:44ay walang humpay
06:45na nagpaulan
06:46ng abo,
06:46apoy
06:47at kumukulong putik.
06:49Pero sa mga
06:50nagdaang pagputok
06:51ng Mayon,
06:51hindi lang mga pamayanan
06:53ang naapektuhan,
06:54may mga strukturang
06:55na natiling saksi
06:55sa lakas ng vulkan
06:57at sa trahedyang
06:57dinulot nito.
06:59Isa sa mga
07:00kilalang lugar
07:01na konektado
07:02sa kasaysayan
07:02ng pagputok
07:03ng vulkan
07:03sa Pilipinas,
07:04ang Cagsawa Church.
07:06Noong 1814,
07:07isang malakas
07:08na pagsabog
07:08ng Mayon
07:09ang nagbaon
07:10sa malaking bahagi
07:11ng bayan
07:11sa abo
07:12at iba pang materials
07:13mula sa vulkan.
07:14February 1,
07:161814,
07:17naganap
07:18ang pinakamalupit
07:19na pagputok
07:19ng Mayon.
07:20Ayon sa
07:20Philippine Information
07:21Agency,
07:22approximately
07:231,200 na katao
07:25ang nasawi
07:26sa trahedya.
07:26Ayon sa
07:27FIVOX,
07:28ang pagsabog
07:28ay classified
07:29na Plinyan Eruption,
07:30ang pinakabayolenteng
07:32klase ng pagsabog,
07:33kung saan
07:34nagbubuga ang vulkan
07:35ng dambuhalang
07:36as kolum
07:36at bato
07:37patungo sa stratosphere.
07:40Umabos natin natin
07:41ang 50 kilometers
07:42ang taas
07:43ng haligi
07:43ng abo
07:44na binugan
07:44ang vulkan
07:45dahilan upang
07:46mga trimong paligid
07:47na animoy gamina.
07:49Habang umaagos
07:50ang painit
07:51na putik
07:51at abo
07:52mula sa vulkan,
07:53kasabayang pagulan
07:54ng nagbabagang
07:55bato
07:55sa mga bahay.
07:57Isa sa mga lugar
07:58na lubhang naapektuhan
07:59ang dating bayan
08:00ng Kagsawa
08:01sa Albay.
08:02Ayon sa
08:03National Historical
08:04Commission
08:04of the Philippines
08:05o NHCP,
08:07nasira nito
08:08at nabaon
08:08ang St. James
08:09of the Apostle Church.
08:11Ang kampanaryo nito
08:13ang isa sa mga
08:13natitirang bahagi
08:14ng struktura
08:15na makikita pa rin
08:16ngayon.
08:17Sa lahat
08:18ng pagsabog
08:18ng vulkan
08:19na naganap
08:19sa Pilipinas
08:20may isang pangyayari
08:21na hindi lang
08:21magbabago
08:22sa anyo
08:22ng ating paligid
08:23kundi
08:24naka-apekto
08:25sa klima
08:25ng buong mundo.
08:26Isang napakalakas
08:27na pagsabog
08:28na nagpakawala
08:29ng bilyon-bilyon tonelada
08:30ng volcanic materials
08:31sa ipapawid.
08:33At ang pangyayaring ito
08:34naganap
08:35noong 1991
08:35ang isa sa mga
08:36pinakabalakas
08:37na magputok
08:38ng vulkan
08:38na naitala
08:39sa buong mundo
08:40sa 20th century
08:41ang pagsabog
08:42ng vulkang pinatubo.
08:44April 1991.
08:46Nagsimula itong
08:47magtala
08:48ng sulud-sulud
08:48na pagyanig
08:49at paglabas
08:49ng sulfur dioxide.
08:51Mga senyales
08:52na posibleng
08:52pagputok nito.
08:53Dahil matagal
08:54nang naninirahan
08:55sa paligid
08:55ng pinatubo
08:56kabilang ang mga
08:57katutubong Aita
08:58sa mga unang
08:59nakapansin
08:59sa kakaibang
09:00pagpaparamdam
09:01ng vulkan.
09:03Dahil sa mga
09:04senyales na ito,
09:05ang baybayan ng
09:06FIVOCs
09:06at mga scientist
09:07mula sa USGS
09:09o United States
09:10Geological Survey
09:11ang volcanic activities
09:12bilang paghada
09:14sa posibleng
09:15malaking pagsabog.
09:16Nagsimula
09:17ang malawakang paglikas
09:18sa mga mamamayan
09:19sa paligid nito.
09:21Kasama sa mga lumikas
09:23ang humigit-kumulang
09:24na 20,000
09:25katutubong Aita
09:26na kailangang
09:27iwan ang kanila
09:27mga tahanan
09:28upang makaiwas
09:29sa panganib.
09:32Ngunit sa kabila
09:32ng mga paghahanda,
09:33hindi pa rin
09:34maiwasan
09:34ang laki ng pinsala
09:35na nakahandang dumating.
09:39Noong June 12, 1991,
09:41kasabay ng pagdiriwang
09:43ng kalayaan ng Pilipinas,
09:44nagsimula
09:45ang mas malakas
09:46na pagsabog
09:46ng pinatubo
09:47na nagbuga
09:48ng makapal na abo
09:49at mainit na gas.
09:50Pero ito pala'y
09:51simula pa lamang
09:52ng mas matinding pagsabog.
09:55Hanggang noong
09:56June 15, 1991,
09:58tuloy ang naganap
09:59ang pinakamalakas
10:00na pagsabog
10:00ng pinatubo
10:01na umabot
10:02sa DEI-6.
10:06Sa loob
10:07na humigit-kumulang
10:07na siyam na oras,
10:09umabot sa maging
10:1035 kilometro
10:11ang haligin
10:12ng abo
10:12na binuga nito.
10:14Hindi lang abo
10:15ang binuga
10:15ng pinatubo.
10:16Rumagasa din
10:17pababa nito
10:18ang pyroclastic flow
10:19o mainit
10:20na halo ng gas,
10:22abo,
10:22at bato
10:23na mabilis
10:24dumaloy
10:25at tumabon
10:25sa mga madadaaran nito.
10:27Lalo pang lumala
10:28ang sitwasyon
10:29nang sabay na dumating
10:30ang bagyong
10:30yun niya
10:31noong taong ito.
10:32Habang sumasabog
10:34ang pinatubo
10:34dahil sa malakas na ulan,
10:36nabasa
10:36at bumigat
10:37ang makapal na abo
10:38sa mga bubong
10:39ng mga bahay
10:40at gusali
10:40na naging dahilan
10:41ng pagbuko
10:42ng marami sa mga ito.
10:47At hindi rin natapos
10:49ang pangarim
10:49sa paglipas ng bagyo
10:50dahil sa paghahalo
10:52ng ulan
10:52at volcanic debris
10:53na buo ang lahar
10:54na tumabon
10:55sa maraming bahay,
10:56kalsada,
10:57tulay
10:57at sakahan
10:58sa paligid
10:59ng pinatubo.
11:00Dahil sa lawak
11:01ng pagkasira,
11:02maraming pamilyang
11:03nawalan ng tahanan
11:04at kamuhayan,
11:05lubang na apektohan
11:06ng mga katutubong
11:06ayta
11:07na hindi lamang
11:08napalaya
11:08sa kanilang mga tahanan
11:09kundi nawalan din
11:11ang bahagi ng lubang
11:12matagal ng pinagkukunan
11:13ng ikinabubuhay.
11:14Pero hindi lamang
11:15sa Pilipinas
11:16naramdaman
11:17ang epekto
11:18ng pagsabog na ito.
11:19Tinatayang
11:2020 milyon tonelada
11:21ng sulfur dioxide
11:22ang naibuga
11:22ng pinatubo
11:23sa ipapawid.
11:24Ang mga particles
11:25na nabuo mula rito
11:26ay kumalad sa buong mundo
11:28at nagdulot
11:29ng pansamantalang
11:29pagbabaan
11:30ng karaniwang
11:30temperatura ng daigdig
11:32na humigit kumulang
11:33na 0.5 degrees Celsius.
11:36Matapos
11:37ang napakalaking
11:38pagsabog,
11:39nagbago na rin
11:40ang Mount Pinatubo.
11:41Nabuo sa dati
11:42tuktok nito
11:42ang isang malaking kaldera
11:44na puno ng tubig
11:45at naging kilala
11:46bilang Lake Pinatubo.
11:49Pagkalipas
11:50ng pinakamatinding
11:50pagsabog,
11:53nagpatuloy pa rin
11:54ang epekto nito
11:54sa mga komunidad
11:55sa paligid ng bulkan
11:57sa mga sumurod na taon.
12:01Hindi natin
12:02kayang pigilan
12:03ang pagputok ng bulkan.
12:04Hindi rin natin
12:05kayang kontrolin
12:06ang lakas nito.
12:07Pero may isang bagay tayong
12:09kayang gawin
12:09ang maging handa.
12:12Dahil sa bawat
12:12pagputok
12:13na nagaganap
12:13sa ating kasaysayan,
12:14may mga aral
12:16na dapat nating baunin.
12:19Para sa susunod
12:20na pagyanig
12:21ng kalikasan,
12:22ang kaalamang ito
12:23ay pwedeng
12:24makapagligtas
12:25ang buhay.
12:26Kayo,
12:27anong pagsabog
12:28ng bulkan
12:28sa iba't ibang bahagi
12:29ng mundo naman
12:30ang naaalala nyo?
12:49Teh.
12:50Teh.
13:19Transcription by CastingWords
13:20CastingWords

Recommended