00:04This country hosts 23 active volcanoes.
00:22No June 15, 1991,
00:24isang vulkan sa Pilipinas
00:25ang sumabog ng napakalakas.
00:28Isang pagpuntok na nagdulot
00:30ng epektong naramdaman ng buong mundo.
00:33Ang binugan nitong makapal na usok,
00:35abo at gas ay umabot
00:37sa mataas na bahagi ng atmosfere.
00:39Ang sulfur dioxide mula dito
00:41ay naging maliit na particles
00:43na nagbisturang kumot,
00:44na bumalot at pansamantalang
00:46nagpalamig sa temperatura
00:47ng ating planeta.
00:51Pero hindi lamang ito
00:52ang pagsabong ng vulkan sa Pilipinas
00:54na nag-iwan ang malalim na bakas
00:55sa ating kasaysayan.
00:57Mula sa mga bayang
00:58natabunan ng abo at putik
00:59hanggang sa mga pamayanang niragasa
01:01at ng napakainit na mga baton,
01:06balikan natin ang ilan
01:07sa pinakmalakas
01:08at pinakamapanirang pagputok
01:09ng vulkan
01:10na naganap sa ating bansa.
01:23Ano nga bang nagtatakna
01:24kung gaano kapaminsana
01:26ang isang pagputok?
01:28Sa ating pagbabalik tanaw,
01:30hindi lang natin titignan
01:31ang lakas ng pagsabog
01:32at lawak ng pinsala.
01:35Sinuri din natin
01:36ang available reports
01:36at historical records
01:37para alamin kung ilang buhay
01:39ang naapektuhan
01:40at anong naging epekto nito
01:42sa mga tao at kapaligiran.
01:44Noong monyo, 2024,
01:46muling puputok ang
01:47vulkan Kanlaon
01:47sa Negros Island.
01:48Sa loob lamang
01:49ng ilang minuto,
01:50nagbuga ito
01:50ng makapal na abo
01:51na umabot
01:52ng ilang kilometro
01:53ang taas.
01:54Nagbuga din
01:54ang mainit na daloy
01:55ng abo o gas
01:56at bato
01:56na mabilis na buwaba
01:58sa gilid ng vulkan.
02:00Ang Mount Kanlaon,
02:01ang pinakabataas na bundok
02:03sa buong Visayas region
02:04sa taas na 2,425 meters
02:07above sea level.
02:09Isa siya sa mga
02:10destination
02:10ng mga adventure seekers
02:12kaya maraming
02:14pumunta sa crater.
02:15Noong Hunyo, 2024,
02:17muling puputok ang
02:17vulkan Kanlaon
02:18sa Negros Island.
02:19Sa loob lamang
02:20ng ilang minuto,
02:21nagbuga ito
02:21ng makapal na abo
02:22na umabot
02:23ng ilang kilometro
02:24ang taas.
02:25Nagbuga din
02:25ang mainit na daloy
02:26ng abo o gas
02:27at bato
02:27na mabilis na buwaba
02:28sa gilid ng vulkan.
02:31Itinunay itong
02:32pinakaaktibong vulkan
02:33sa gitnang bahagi
02:34ng bansa.
02:36Noong June 3, 2024,
02:38bandang alas 6 ng gabi
02:39habang tahimik
02:40na naghahaponan
02:41ang mga residente.
02:43Nang Mount Kanlaon,
02:45tuloy ang sumabog.
02:47Agad na tilaas
02:49na FIVOX
02:49o Philippine Institute
02:50of Volcanology
02:51and Seismology
02:52ang alert level 2
02:53sa lugar.
02:55Ang gabi ng hapunan
02:56naging gabi ng pagtakas.
02:59Bibi-libong residente
03:00ang gilikas
03:01mula sa 4-kilometer
03:02radius permanent
03:03danger zone.
03:06Nilamon ang makapanlaabo
03:07at amoy asupre
03:09ang mga lunsod
03:10ng Kanlaon,
03:11La Castellana
03:12at Bago.
03:14Ang US Geological Survey
03:16ginagamit ang
03:17Numerical Scale
03:18na Volcanic Explosivity Index
03:20o VEI
03:21upang sukatin
03:22ang lakas
03:22ng pagsabog ng vulkan.
03:24May kukumpara ito
03:25sa Richter Scale
03:26na ginagamit naman
03:27sa pagsubaybay
03:28sa mga lindol.
03:29Ayon dito,
03:30ang pagputok
03:31ng mga kanlaon
03:32ay tinuturing
03:33ng severe
03:34sa ilalim
03:35ng Volcanic Explosivity Index
03:36No. 3.
03:41Paglipas
03:42ng tatlong araw,
03:43bumuhos
03:43ang marahas na ulan.
03:45Ang abong naipon
03:46sa taluktok
03:46naging mapanirang lahar
03:48isang rumaragasang
03:49ilog ng itim na putik
03:50at malalaking pato
03:52na nagpapagsak
03:53sa mga kalsada
03:54at lumunod
03:54sa mga pananim.
03:55Nag-iwan ito
03:56ng milyong-milyong pisong pinsala
03:58sa agrikultura,
03:59ari-ariyan
04:00at tag-hudyat
04:01sa siburan ng serya
04:01ng pagsabog ng kanlaon
04:03noong taong din ito.
04:09Noong Enero 2020,
04:11biglang nagbuga
04:11ng napakalaking usok
04:13at abo
04:13ang vulkan.
04:14Taal,
04:15umabot ang asphalt
04:16sa iba't ibang bahagi
04:17ng Canabarzon,
04:17Metro Manila
04:18at mga karating lugar.
04:19sa mga karating lugar.
04:49sa mga karating lugar.
05:02Christmas