• 14 minutes ago
Aired (November 21, 2026): Nakakapaminsala man, itinuturing pa rin na likas na yaman ng mga Pilipino ang ilan sa bulkan na matatagpuan sa Pilipinas. Sa kasaysayan ng bansa, ano-ano nga bang mga bulkan ang nag-iwan ng pinakamalaking pinsala sa buhay ng mga Pilipino? Panoorin ang video.

Category

🎈
Fun
Transcript
00:00Na kaganganganyo nito, meron palang kasaysayan ng mapanirang pagputok ang susunod nating vulkan.
00:07Hindi lang sa ganda at hugis nito kinilang Bulkang Mayon.
00:10Noong 1897, nagkaroon to ng malakas na pagputok.
00:13Maraming mga pamayanang napektuhan.
00:15Ang pagputok ng Mayon volcano noong hunyo hanggang Hulyo 1897.
00:20Ang pangalawa sa pinakapapigsala at pinaka-uninterrupted na pagsabog nito sa kasaysayan ng vulkan.
00:27Sa loob ng pitong araw, ang vulkan ay walang humpay na nagpaulan ng abo, apoy at kumukulong putik.
00:34Pero sa mga nagdaang pagputok ng mayon, hindi lang mga pamayanan ang naapektuhan,
00:39may mga strukturang na natiling saksi sa lakas ng vulkan at sa trahedyang dinulot nito.
00:44Isa sa mga kilalang lugar na konektado sa kasaysayan ng pagputok ng vulkan sa Pilipinas,
00:50ang Cagsawa Church.
00:51Noong 1814, isang malakas na pagsabog ng mayon ang nagbaon sa malaking bahagi ng bayan sa abo at iba pang
00:58materials mula sa vulkan.
01:00February 1, 1814, naganap ang pinakamalupit na pagputok ng mayon.
01:05Ayon sa Philippine Information Agency, approximately 1,200 na katao ang nasawi sa trahedya.
01:12Ayon sa FIVOX, ang pagsabog ay classified na Plinian Eruption,
01:15o ang pinakabayolenteng klase ng pagsabog kung saan nagbubuga ang vulkan ng dambuhalang ash column at bato patungo sa stratosphere.
01:25Umabos natin natin ang 50 kilometers ang taas ng haligin ng abo na binugan ang vulkan.
01:30Dahilan ko pang mga hindi mong paligid na animoy gamina.
01:34Habang umaagos ang painit na putik at abo mula sa vulkan,
01:38kasabayang pagulan ng nagbabagang bato sa mga bahay.
01:42Isa sa mga lugar na lubhang naapektuhan, ang dating bayan ng Kagsawa sa Albay.
01:48Ayon sa National Historical Commission of the Philippines, o NHCP,
01:52nasira nito at nabaon ang St. James of the Apostle Church.
01:56Ang kampanaryo nito ang isa sa mga natitirang bahagi ng struktura na makikita pa rin ngayon.
02:02Sa lahat ng pagsabog ng vulkan na naganap sa Pilipinas,
02:05may isang pangyayari na hindi lang magbabago sa anyo ng ating paligid,
02:09kundi naka-apekto sa klima ng buong mundo.
02:12Isang napakalakas na pagsabog na nagpakawala ng bilyon-bilyon tonelada
02:15ng volcanic materials sa ipapawid.
02:18At ang pangyayaring ito naganap noong 1991.
02:21Ang isa sa mga pinakabalakas na magputok ng vulkan na naitala sa buong mundo
02:25sa 20th century, ang pagsabog ng vulkang Pinatubo.
02:29April 1991.
02:32Nagsimula itong magtala ng sulud-sulud na pagyanig at paglabas ng sulfur dioxide,
02:36mga senyales na posibleng pagputok nito.
02:39Dahil matagal nang naninirahan sa paligid ng Pinatubo,
02:42kabilang ang mga katutubong Aita sa mga unang nakapansin
02:45sa kakaibang pagpaparamdam ng vulkan.
02:48Dahil sa mga senyales na ito,
02:50agad na sinubaybayan ng PHIVOCs at mga scientist
02:52mula sa USGS o United States Geological Survey
02:56ang volcanic activities.
02:58Bilang pagada sa posibleng malaking pagsabog,
03:02nagsimula ang malawakang paglikas sa mga mamamayan sa paligid nito.
03:07Kasama sa mga lumikas ang humigit-kumulang na 20,000 katutubong Aita
03:11na kailangang iwan ang kanila mga tahanan upang makaiwas sa panganib.
03:16Ngunit sa kabila ng mga paghahanda,
03:19hindi pa rin maiwasan ang laki ng pinsala na nakahandang dumating.
03:24Noong June 12, 1991,
03:27kasabay ng pagdiriwang ng kalayaan ng Pilipinas,
03:29nagsimula ang mas malakas na pagsabog ng pinatubo
03:32na nagbuga ng makapal na abo at mainit na gas.
03:36Pero ito pala'y simula pa lamang ng mas matinding pagsabog.
03:40Hanggang noong June 15, 1991,
03:42tuloy ang naganap ang pinakamalakas na pagsabog ng pinatubo
03:46na umabot sa DEI-6.
03:51Sa loob na humigit-kumulang na siyam na oras,
03:54umabot sa magigit 35 kilometro
03:56ang haligin ng abo na binuga nito.
03:59Hindi lang abo ang binuga ng pinatubo,
04:02rumagasa din pababa nito
04:03ang pyroclastic flow
04:05o mainit na halo ng gas,
04:07abo at bato
04:08na mabilis dumaloy at tumabon sa mga madadaaran ito.
04:13Lalo pang lumala ang sitwasyon
04:14nang sabay na dumating ang bagyong June niya
04:16noong taong ito.
04:18Habang sumasabog ang pinatubo,
04:20dahil sa malakas na ulan,
04:21nabasa at bumigat ang makapal na abo
04:23sa mga bubong ng mga bahay at gusali
04:26na naging dahilan ng pagbuho
04:27ng marami sa mga ito.
04:33At hindi rin natapos
04:34ang pangarim sa paglipas ng bagyo
04:36dahil sa paghahalo ng ulan at volcanic debris
04:38nabuo ang lahar na tumabon
04:40sa maraming bahay,
04:41kalsada,
04:42tulay
04:42at sakahan
04:43sa paligid ng pinatubo.
04:45Dahil sa lawak ng pagkasira,
04:47maraming pamilyang nawalan ng tahanan
04:49at kamuhayan,
04:50lubang na apektuhan
04:51ng mga katutubong Aita
04:52na hindi lamang napalayas
04:54sa kanilang mga tahanan,
04:55kundi nawalan din
04:56ang bahagi ng lubang
04:57matagal ng pinagkukuna
04:58ng ikinabubuhay.
05:00Pero hindi lamang sa Pilipinas
05:01naramdaman
05:02ang epekto ng pagsabog na ito.
05:04Tinatayang 20 milyon tonelada
05:06ng sulfur dioxide
05:07ang naibugan ng pinatubo
05:08sa ipapawid.
05:10Ang mga particles
05:11na nabuo mula rito
05:12ay kumalad sa buong mundo
05:13at nagtulot ng pansamantalang
05:15pagbaba ng karaniwang
05:16temperatura ng daigdig
05:17na humigit kumulang
05:18na 0.5 degrees Celsius.
05:21Matapos ang napakalaking pagsabog,
05:24nagbago na rin
05:25ang Mount Pinatubo.
05:26Nabuo sa dating tuktok nito
05:28ang isang malaking kaldera
05:29na puno ng tubig
05:30at naging kilala
05:31bilang lake pinatubo.
05:34Pagkalipas ng pinakamatinding
05:36pagsabog,
05:38nagpatuloy pa rin
05:39ang epekto nito
05:40sa mga komunidad
05:41sa paligid ng bulkan
05:42sa mga sumunod na taon.
05:46Hindi natin kayang pigilan
05:48ang pagputok ng bulkan.
05:50Hindi rin natin kayang
05:51kontrolin
05:51ang lakas nito.
05:52Pero may isang bagay tayong
05:54kayang gawin
05:54ang maging handa.
05:57Dahil sa bawat pagputok
05:58na nagaganap
05:58sa ating kasaysayan,
06:00may mga aral
06:01na dapat nating baunin.
06:04Para sa susunod na
06:06pagyanig ng kalikasan,
06:07ang kaalamang ito
06:08ay pwedeng
06:09makapagligtas
06:10ang buhay.
06:11Kayo,
06:12anong pagsabog ng bulkan
06:13sa iba't ibang bahagi
06:14ng mundo naman
06:15ang naaalala nyo?
06:50KONIEC!
06:52KONIEC!
06:59KONIEC!
07:06KONIEC!

Recommended