00:00Umanin ang iba-ibang reaksyon ng pahayag ng Mayor Rodriguez Rizal
00:05na magpa-second floor na lang ang mga binabaha sa kanilang bayan.
00:09Ang sabi niya ngayon, dapat mataas na rin ang mga sunod na pabahay ng gobyerno.
00:15Pero ang sabi ng UP Resilience Institute,
00:20dapat alisin kasi kung may nakatira sa mga tinatawag na floodplain.
00:27Alamin, alamin kung ano yan sa pagtutok ni Maki Pulido.
00:34Makapal na putik ang iniwan ng lagpas taong baha sa malaking bahagi ng Rodriguez Rizal
00:40kasunod ng pananalasa ng habagat nitong weekend.
00:43Sabi ni Rodriguez Mayor Ronnie Evangelista,
00:46imbudo kung may tuturing ang kanilang lugar kaya natural na bahain.
00:50Sa mapa ng UP Resilience Institute,
00:53sa panahon ng tag-init, ganito ang itsura ng Rodriguez.
00:56Ang mga kulay asul ay mga ilog at sapa na dinadaluyan ng tubig mula sa bundok.
01:01Kung bumuhos ang malakas na ulan sa kabundukan,
01:05tulad ng nangyari nitong weekend,
01:07aapaw ang mga sapat ilog papunta sa floodplain.
01:10Dahil tinayuan na ng mga bahay at gusalyang floodplain, maraming binabaha.
01:15Kita nga sa mapang ito kung paanong lumapad ang kulay asul.
01:19I think that's what happened there.
01:21Heavy rainfall, it went down the slopes,
01:25a long river, surface runoff,
01:27na-overwhelm yung mga sapa, yung mga ilog,
01:30nag-overtop.
01:31Pumunta doon sa floodplains where the communities are built.
01:35Dahil sa climate change,
01:37itagaraw sa Bato, mauulit pa ito.
01:39Because of climate change,
01:41we have been observing that those big flood events
01:46that happen rarely,
01:48probably once in our lifetime,
01:51happens now more frequently.
01:54Maybe once every five years,
01:56once every ten years.
01:58Solusyon na nakikita ng Alkalde ng Rodriguez,
02:02pag-aralang mabuti ang flood control projects.
02:04Kaya panawagan niya sa gobyerno,
02:06Let us re-study the flood control projects.
02:10Kung ito ba ay nakaka-contribute sa pag-east ng flood
02:15o baka mamaya nakaka-contribute siya sa flood.
02:18Kasi seemingly,
02:21hindi siya nakakatulong eh.
02:23Suwestiyon din niya sa binakang pabahay ng gobyerno,
02:26magtayo ng second floor ang mga residente.
02:29Hiling din niya sa national government
02:31kapag nagtayo muli ng mga pabahay sa lugar.
02:35Gawing two-story na yung lahat ng mga flood-prone areas.
02:43Two-story na yung mga magpapano ng housing,
02:45magpapagawa ng mga subdivision.
02:47Dapat two-story na.
02:49Kasi hindi kakayanin lahat ng evacuation center.
02:54Sinusubukan pa naming makuha ang panig ng Malacanang.
02:57Pero para kay Lagmay,
02:58hindi raw makakatulong ang simpleng dike lang.
03:01Mas makakabuti raw kung magpatupad ng zoning
03:04para iiwas na ang mga komunidad sa mga floodplain.
03:08Sa mapa, dapat daw ang tinatayuan lang ay yung kulay puti.
03:12Kasi if we will be experiencing this kind of scenario,
03:17especially with climate change,
03:19that is going to be more frequent,
03:21ang mangyayari ay paulit-ulit na
03:23ang daming losses and damages.
03:26Magsasuffer ng paulit-ulit yung mga tao.
03:28Mackie Pulido, Nakatuto, 24 Horas.
