00:00Yeni analizimize hoş geldiniz. Doğrudan konuya girelim. Bugün mercek altına alacağımız yer Ardahan.
00:05Neden mi Ardahan? Çünkü burası, sokaktaki vatandaşın o bitmek bilmeyen hayatta kalma mücadelesiyle,
00:11yerel siyasetçilerin tamamen kendi içlerine kapalı, tuhaf dünyaları arasındaki uçurumu gösteren tam bir mikrokozmos.
00:18Gerçekten, veriler bize, vatandaşın derdiyle siyasi kulislerin gündeminin nasıl birbirinden tamamen kopuk iki farklı evrene dönüştüğünü inanılmaz net bir şekilde
00:27gösteriyor.
00:28Pekala, hadi bu konunun derinliklerine inelim.
00:31Karşımızdaki şu tezat aslında tüm resmi özetliyor.
00:34Bir tarafta Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen gibi siyasiler, gölede bir konuk evi için neşeyle kurdele kesiyor.
00:41Harika, değil mi? Ama hemen komşu ilçelere, çıldırağa, hanağa bakıyorsunuz, insanlar şiddetli yağmur ve doludan kelimenin tam anlamıyla sular altında
00:49kalmış.
00:50Üstelik bölge şap, şarbon ve kuduz yüzünden tam bir karantina ablukasında.
00:54Yani bir yanda kutlamalar ve kesilen kurdeleler var, diğer yanda karantinalar ve seller.
00:59Bu da bizi ilk ana konumuza getiriyor.
01:02Birinci bölüm, fiziksel çöküş.
01:05Altyapı sular altında kaldığında tam olarak ne oluyor?
01:09Önce bir vatandaşın bastığı o toprağa bakmamız lazım.
01:12Şehrin altyapısı kelimenin tam anlamıyla dökülüyor.
01:15Düşünün, sadece beş dakikalık bir yağmur yağıyor ve o aylarca bitmeyen, sırf yapıldı denilen incecik asfaltı söküp götürüyor.
01:24Merkeze sular neden mi taşıyor?
01:27Çünkü eksik bırakılan derme çatma belediye çalışmaları yüzünden yağmur suyu giderlerinin üzeri kapatılmış.
01:33Suyun gidecek hiçbir yeri yok.
01:35Bir de işin müteahhit boyutu var tabii.
01:37Dağ gibi devasa binalar diken ama ortada tek bir ruhsatı olmayan kaçak inşaatçılar.
01:43Doğrudan kazıya giriyor, sonuç bu yasa dışı kazılar şehrin ana kanalizasyon ve telekomünikasyon hatlarını darmadağın ediyor.
01:51Ve işin en çarpıcı kısmı ne biliyor musunuz?
01:54Tüm bu plansız, güvensiz inşaatlar yüzünden müteahhitlere hesap sorulduğunda ya da yetkililer ceza kesmeye kalktığında o meşhur savunma devreye giriyor.
02:03Ne istiyorsunuz kardeşim? Biz Ardahan'a yatırım yapıyoruz.
02:06Dahası var, kuralları uygulamaya çalışan görevlileri anında rüşvet istemekle suçlayıp işin içinden sıyrılıyorlar.
02:13Ortada hesap sorulabilen, sorumluluk alan hiç kimse yok.
02:17Asfalt ve betonu arkamızda bırakıp biraz kırsala, tarımın kalbine doğru gidelim, ikinci bölüm çoban ekonomisi.
02:25O hiç beklenmedik tarım krizi.
02:26Şimdi buradaki asıl ilginç nokta şu, 60 bin lira.
02:31İnanabiliyor musunuz?
02:32Tarım sektöründeki muazzam işçi kıtlığı sıradan bir çobanın aylık maaşını tam 60 bin TL'ye fırlatmış durumda.
02:39Ancak para ne kadar büyükse, risk de o kadar devasa.
02:43Düşünün, bölgede sadece son bir ay içinde 30'dan fazla hayvan çalındı ve bulunamadı.
02:49Yani sistem vahşi bir dengesizlik içinde çalışıyor.
02:52Bu inanılmaz rakamların nasıl bir çekim gücü yarattığını görmek için Ali Haydar Fişenk'in hikayesine bakmamız yeterli.
02:59Kendisi sıradan biri değil, iki farklı üniversite diplomasına sahip.
03:02Peki şu an ne yapıyor?
03:04Ulgar Dağı'nda çobanlık.
03:05Evet, Ankara Üniversitesi'ndeki felsefe doktorasını finanse edebilmek için o yüksek maaşlı çobanlık işine girmiş.
03:11Saf, yalın bir ekonomik zorunluluğun böylesine eğitimli bireyleri bile nasıl dağlara ve tarlalara çektiğini gösteren çok canlı bir örnek bu.
03:19Ali Haydar'ın bu felsefe geçmişi aslında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bir süre önce söylediği şu sözle çok ilginç bir şekilde
03:25örtüşüyor.
03:26Çobanlığın felsefesini, psikolojisini anlamayan insan yönetemez.
03:30Çobanlığa atfedilen bu saygın, felsefi yaklaşım bir yana dursun, yereldeki tablo bambaşka bir boyuta geçmiş durumda.
03:37Neden mi?
03:38Çünkü o 60 bin liralık cazip ekonomi doğrudan seçilmiş köy muhtarlarının iştahını kabartıyor.
03:44Evet yanlış duymadınız, köy muhtarları bu kazançlı işi başkasına kaptırmamak için kelimenin tam anlamıyla kendi ofislerini kilitliyor ve şahsen çobanlığa
03:53başlıyorlar.
03:54Seçildikleri görev rafa kalkıyor, hatta kazandıkları paralarla minibüsler alıp okul servisçiliği rantına bile giriyorlar.
04:01Ama işin zirve noktası neresi derseniz, Arpaçay'da bir muhtar köye ait koskoca bir dağ, bildiğiniz dağı senet karşılığında yabancı koyun
04:09göçebelerine yasa dışı yollarla sattığı için tutuklandı.
04:12Şu an aynı soruşturma kapsamında 8 muhtar daha inceleniyor, inanılmaz değil mi?
04:17Yani buradaki can alıcı nokta şu, çiftçi selden, hastalıktan, hayvan hırsızlığından kırılırken koca koca kurumlar ne yapıyor?
04:25Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği, üreticiye ayrılan desteklerden %3 oranında örgüt güçlendirme payı adıyla sessiz sedasız bir kesinti yapıyor.
04:34Bunun bedeli tam 6 milyon Türk lirası.
04:36Her yıl milyonlarca lira kasaya giriyor ama ortada çiftçiye sunulan tek bir sumut yardım, tek bir destek yok.
04:43Sıfır.
04:44Kurumsal eylemsizlikte, gerçek devlet desteği arasındaki o keskin zıtlığı tam burada görüyoruz.
04:50DSYB gibi tarım birlikleri milyonları alıp kriz anında yok olurken İşkur gerçekten elini taşın altına koyuyor.
04:57İşkur, Hoçvan'da eski bir hükümlü olan Ercen Sanin'e 12 adet gebe koyun alıp kendi küçükbaş hayvancılık işini kurması için
05:05tam 432 bin TL hibe desteği verdi.
05:08Bir yanda sadece para kesip ortadan kaybolanlar, diğer yanda sahaya inip yeni bir hayata dokunan somut adımlar var.
05:15Ve gelelim son perdeye.
05:17Üçüncü bölüm.
05:18Siyasi gerçeklik.
05:20Kaos, sabıka kayıtları ve o bitmek bilmeyen çatışmalar.
05:24Vatandaş sel ve ekonomik çalkantılarla boğuşurken politikacıların tamamen nasıl kendi iç dramalarına odaklandığına bakacağız.
05:32Tarafsız kaynakların verilerine baktığımızda tablo çok net.
05:36AK Parti'ye geçen Yeni Göle Belediyesi enerjisini nereye harcıyor dersiniz, ilçe yolları harabeye dönüşken onların ana mesaisi eski CHP
05:45binasının altındaki kalorifer dairesini satmak olmuş.
05:48Bitmedi.
05:49Belediye meclisinin 3'te 2 çoğunluk kararı gerekmesine rağmen bu kuralı es geçip sokak isimlerini Mehmet Sekben gibi politikacıların adıyla değiştiriyorlar.
05:57Bütün odak, tabela değiştirmek ve mülkelden çıkarmak.
06:01Peki CHP cephesinde durum ne?
06:03Orada da tam bir kurumsal kaos hakim.
06:06Ulusal düzeyde partiyi sarsan o mutlak butlan, yani kesin hükümsüzlük hukuki krizi, yerel teşkilatları kelimenin tam anlamıyla felç etmiş durumda.
06:15Eski milletvekili Ensar Öğüt gibi isimlerin başını çektiği hizipler arası öyle bir iç çatışma var ki,
06:21parti binalarının yasal olarak kime ait olduğu, teşkilatı kimin yönettiği tam bir muammaya dönüşmüş.
06:27Bunun nasıl geliştiğine bakmak için adım adım ilerleyelim.
06:30Eski çıldır CHP ilçe başkanı Sezgin Senemoğlu'nun siyasi serüveni gerçekten baş döndürücü.
06:37Önce partisinden istifa ediyor, 10 gün sonra yeni kurulan bir partiye geçip ilçe başkanı olmaya çalışıyor.
06:43Ama seçim kurulu müdahale edip, sabıka kaydın var olamazsın diyor.
06:47Sonuç ne mi oluyor?
06:48İlçe başkanlığı koltuğuna Yukarı Canbaz Köyü'nün eski muhtarı getiriliyor.
06:53Köy muhtarlığından parti ilçe başkanlığına uzanan tuhaf ve hızlı bir koltuk trafiği.
06:58Ve bu durum yaşanan siyasi gerilimin şiddet boyutunu harika bir şekilde özetliyor.
07:03Eski bir AK Partili olan Yusuf Eşluk, bu karmaşada damal CHP ilçe başkanı olarak atanıyor.
07:09Ama bu atamayı sindiremeyen rakip izip, Güpegündüz Hanak Çarşısı'nda Eşluk'a resmen pusu kuruyor.
07:15Sokak ortasında itiş kakış başlıyor ve parti ofisinin anahtarları fiziksel olarak zorla, gasp edilerek elinden alınıyor.
07:23Tabi böylesine bir saldırının ardından destek de göremeyen Eşluk, anında görevinden istifa ediyor.
07:29İşte tüm bu analizimizin ardından zihnimizde kalması gereken asıl soru şu.
07:35Gerçek, yakıcı krizler bir şehri yutarken, insanlar selden, hastalıklardan geçim kaynaklarını kaybederken,
07:41gençler hayatta kalmak için dağlarda çobanlık yaparken,
07:46politikacıların bomboş bir parti ofisinin anahtarları için sokak ortasında kavga etmesinin,
07:51siyasi tiyatrolar oynamasının gerçek bedelini sizce kim ödüyor?
07:55Verilerin bize kanıtladığı bu devasa kopukluk, üzerinde gerçekten uzun uzun düşünmemiz gereken bir gerçeklik.
08:01Bizi dinlediğiniz için teşekkürler, bu sorunun cevabını kendi içinizde aramaya devam edin.
