00:00Biliyor musunuz bazen koca bir ekosistemin yani o devasa doğal mirasın gözlerimizin önünde sessizce eriyip gidişine tanık oluyoruz.
00:08İşte bu incelememizde tam da böyle bir konuyu Doğu Anadolu'da giderek büyüyen ve aslında hepimizi yakından ilgilendiren o çarpıcı ekolojik
00:17krizi masayı yatırıyoruz.
00:19Birlikte doğal güzellikleriyle aklımıza kazınan bir bölgenin nasıl adım adım değiştiğine bakacağız.
00:24Altyapı fiyaskolarından tutun da sivil toplumun o kafa karıştırıcı sessizliğine kadar her şeyi konuşacağız.
00:31Ama her şeyden önce cevabını aradığımız çok temel ve sarsıcı bir soru var.
00:35Ardahan'ın o meşhur sarı çam ormanları nasıl yok oluyor?
00:39Hazırsanız yerel basının ve bölge halkının feryatlarına kulak verip bu işin iç yüzünü birlikte incelemeye başlayalım.
00:46Şu isyan dolu sözlere bir kulak verelim.
00:48Yerel gazeteciler tam olarak şöyle diyor.
00:51Orman gençleştirme yalanı adı altında talana devam bitene kadar kesin hiç durmayın devam.
00:57Bakın bu çok ciddi bir iddia.
00:59Göleden Hana'a kadar uzanan o geniş coğrafyada son derece agresif ve durmak bilmeyen bir ağaç kesimi yaşandığını söylüyorlar.
01:07Bölgeden gelen bu tepkiler öyle sıradan bir sitem değil.
01:10Koca bir doğa harikasının adeta göz göre göre yok edilişine duyulan öfkenin ta kendisi.
01:15Peki gerçekten ne oluyor bu sarı çam ormanlarında? Gelin bu işin kökenine inelim.
01:21Bugün yaşananları anlamak için aslında biraz eskiye.
01:25Bölgenin tarihsel dokusuna bakmamız şart.
01:27Düşünün ki bu bölge yüzyıllar boyunca o kadar sık o kadar muazzam ormanlara ev sahipliği yapmış ki
01:33meşhur seyyah Evliya Çelebi buraları gezerken ağaçların yoğunluğundan büyülenip yöreye Meşardahan, Yalnızçam ve Yeşil Göle isimlerini vermiş.
01:43Yüzyıllarda dindik ayakta duran, koca bir coğrafyaya nefes veren o yemyeşil örtüden bahsediyoruz.
01:48Ancak ne yazık ki o destansı ormanlar bugün acımasız bir kesim tehlikesiyle karşı karşıya.
01:54İşte burada çok kritik bir yol ayrımına geliyoruz.
01:58Olayı iki farklı cepheden okumamız gerekiyor.
02:00Bu resmi makamların dediği gibi bir gençleştirme mi yoksa bölge halkının iddia ettiği gibi bir talan mı?
02:07Kağıt üzerinde baktığımızda yetkililerin savunduğu şey gayet standart bir uygulama.
02:12Orman gençleştirme dediğimiz şey temelde yeni fidanların ışık alabilmesi ve ormanın genişleyebilmesi için
02:19yaşlı veya hastalıklı ağaçların kontrollü olarak kesilmesidir.
02:23Yetkililerin göle ve hanaktaki devasa tomruk asadını açıklarken kullandıkları resmi gerekçe tam olarak bu.
02:29Yani biz ormanı korumak için kesiyoruz diyorlar.
02:33Ama işin rengi sahada hiç de öyle görünmüyor.
02:36Yani yerel kaynakların, gazetecilerin paylaştığı o güncel fotoğraflara ve raporlara baktığınızda
02:43resmi anlatıyla taban tabana zıt bir manzara var.
02:46Bölgedekiler bunun dikkatli bir gençleştirme falan olmadığını söylüyorlar.
02:50Aksine devasa alanların tamamen tıraşlandığı, son derece agresif ve kontrolsüz bir kesimden,
02:57hatta tabiri caizse bir doğa katliamından bahsediyorlar.
03:01Hal böyleyken insan sormadan edemiyor.
03:04Bütün bunlar olurken kentin hakkını savunması gereken sivil toplum nerede?
03:08Neden bu kadar sessizler?
03:10İnanılması güç ama raporlar sivil toplum kuruluşlarının tamamen başka dünyalarda olduğunu,
03:16bu krize inanılmaz bir ilgisizlik gösterdiğini ortaya koyuyor.
03:20Düşünsenize, ormanlar yok oluyor ama yerel STK'lar kışın kaz yemeği davetleri düzenlemekle,
03:26yazın festivaller yapmakla veya ofislerini alıp İstanbul'a taşımakla meşguller.
03:30Şehri koruması gereken kurumların bu en kritik anda sahadan çekilmiş olması krizi çok daha tehlikeli bir boyuta taşıyor.
03:38Şimdi tam bu noktada komşu ilçe Şavşat'a bir uzanalım.
03:41Çünkü oradaki tablo Ardahan'daki ilgisizliğe o kadar çarpıcı bir tezat oluşturuyor ki şaşırırsınız.
03:48Aradaki uçuruma bir bakar mısınız?
03:50Bir yanda festivallerle, kaz yemekleriyle meşgul olan, orman kıyımına tamamen sessiz kalan Ardahan STK'ları var.
03:58Diğer yanda ise bölgelerinde yapılması planlanan rüzgar santrallerine karşı aktif olarak bilimsel raporlar hazırlatan,
04:05dava açan ve su kaynaklarını mahkemelerde aslanlar gibi savunan Şavşat STK'ları.
04:11Bu, sivil toplumun isterse ne kadar güçlü olabileceğini gösteren muazzam bir kıyaslama.
04:17Şavşatlıların bu bilinçli direnişini şu sözler o kadar güzel özetliyor ki,
04:22bizim karşı olduğumuz yenilenebilir enerji değildir.
04:25Şavşat'ın doğasını, suyunu ve yaşam alanlarını korumaktır.
04:29Yani körü körüne bir karşıtlık yapmıyorlar.
04:32Hatalı bilirkişi raporlarına itiraz ediyor, ekolojiyi bilimsel verilerle korumak istiyorlar.
04:39İşte gerçek bir sivil inisiyatif böyle olmalı değil mi?
04:42Tabii, sivil toplumun bu denetim eksikliği sadece ormanları etkilemiyor.
04:47Aslında ağaç kesimleri, Ardahan'da giderek kontrolden çıkan devasa bir yönetim ve altyapı yapbozunun sadece bir parçası.
04:55Gözetim mekanizmaları işlemeyince adeta bir domino etkisi yaşanıyor.
05:00Bir tarafta suları Karadeniz'e yönlendirecek olan Beşikkaya HES projesi,
05:04diğer yanda yolları ve kaldırımları tamamen işgal eden o denetimsiz inşaatlar bitmedi.
05:09Şantiyelerdeki işçi güvenliği skandalları ve çöken altyako projeleri, hepsi üst üste biniyor.
05:15Bu zincirleme reaksiyon kentin nasıl sahipsiz bırakıldığını çok net gösteriyor.
05:21Mesela altyapıdan çok sinir bozucu günlük hayattan bir örnek vereyim.
05:25Şehir merkezindeki yollar için tam 200 milyon liralık devasa bir bütçe ayrılıyor.
05:31Fakat denetim sıfır olduğu için o yepyeni yollardaki su tahliye mazgalları asfaltın altında kalıyor,
05:37eğimler yanlış yapılıyor, sonra ne oluyor?
05:40En ufak bir yağmurda o 200 milyon liralık yollar sular altında kalıp bildiğiniz nehre dönüşüyor.
05:47Gerçekten inanılır gibi değil.
05:49Ve altyapının da ötesinde belki de en hayati ve en tehlikeli konuya Kura Nehri'ne geliyoruz.
05:55Bu nehir sadece Ardahan için değil, ta Azerbaycan'a kadar uzanan bölgenin can damarı olan bir su kaynağı.
06:02Ve şimdi Beşikkaya HES projesiyle bu suların yönünün Karabeniz'de, Artvin'deki barajlara çevrilmesi planlanıyor.
06:10Sivil toplum uyuduğunda sadece ağaçların değil, bir coğrafyanın can suyununda nasıl tehlikeye girebildiğini çok acı bir şekilde görüyoruz.
06:19Ve böylece bu çaypıcı tablonun sonuna geliyoruz.
06:22İşin özeti şu.
06:23Ortada ciddi anlamda sahipsiz bırakılmış bir ekosistem ve geleceği tehlikede olan bir bölge var.
06:29Soru aslında çok basit ama bir o kadar da ağır.
06:32Tarihi meşe Ardahan ormanları, o canım Kura Nehri ve bu kentin yarınları tamamen yok olmadan önce
06:39sivil toplum bu derin kış uykusundan uyanıp hesap soracak mı?
06:42Yoksa bu yıkımı izlemekle mi yetineceğiz?
06:45Bu sorunun cevabı sadece Ardahan'ın değil hepimizin geleceğini şekillendirecek.
06:50Bu incelememize katıldığınız için teşekkürler.
06:52Bir sonrakinde görüşmek üzere.
Yorumlar