00:00Herkese merhaba. Bugünkü analizimizde Orta Doğu'nun en karmaşık, en çok tartışılan denemeklerinden birini masaya yatırıyoruz.
00:06Peşmerge nasıl oldu da ulusal bir orduya dönüştü?
00:09Ortada gerçekten inanılmaz bir tezat var.
00:11Bir tarafta anayasanın o soğuk katı metinleri, diğer tarafta ise sahadaki bambaşka canlı bir askeri gerçeklik.
00:17Şöyle düşünün, kağıt üzerinde aşılması imkansız çok net hukuki sınırlar var.
00:22Ama sahaya iniyorsunuz, karşınızda tek çatı altında toplanmış yepyeni bir ordu duruyor.
00:27Kaynaklarımız tam da bu noktaya parmak basıyor.
00:29Irak'ta şu an yasalarla topraktaki güç dengeleri arasında, deyim yerindeyse, devasa bir uçurum yaşanıyor.
00:35Peki bu kör düğümü nasıl çözeceğiz?
00:37Haritamız oldukça net.
00:39Önce Irak anayasasının aslında ne dediğine bakacağız.
00:42Sonra bu güçlerin adım adım birleşme sürecini, liderlerin gözünden bu yeni ordunun ne anlama geldiğini,
00:48perde arkasındaki Amerika ve koalisyon faktörünü inceleyeceğiz.
00:50En sonunda da tüm bunların Türkiye ve bölgesel güvenlik için ne ifade ettiğini konuşacağız.
00:56Hemen birinci kısımla başlayalım.
00:57Irak anayasası tam olarak ne diyor?
01:00Sahadaki o karmaşayı anlamak için yasanın temeline inmemiz şart.
01:04Anayasanın 9. ve 110. maddelerine baktığımızda her şey çok net.
01:07Sadece ve sadece federal silahlı kuvvetlere izin var.
01:10Sınır güvenliği, savunma, bunların hepsi tamamen merkezi yönetimin işi.
01:15Peki 121. madde ne diyor?
01:17Bölgesel hükümetler sadece iç güvenlik birimleri, yani polis ve muhafız gücü kurabilir.
01:21Uzun lafın kısası, yasalara göre ortada bölgesel bir ordu falan olmaması gerekiyor.
01:27Kaynağımızın buradan çıkardığı sonuç son derece açık.
01:30Hukuki mercekten bakarsak peşmerge ulusal bir silahlı kuvvet değil ve herhangi bir sınır ötesi operasyon yapma yetkisi yok.
01:36Kurallar bu kadar keskin.
01:37Ama tabii hepimiz çok iyi biliyoruz ki Orta Doğu'da gerçek hayat pek de anayasa kitaplarına göre akmıyor.
01:43Ve işte bu bizi ikinci bölüme getiriyor.
01:45Birleşme süreci.
01:46Çünkü kağıt üzerindeki o kas katı yasalardan çıkıp sahadaki o çok dinamik askeri gerçekliğe adım atıyoruz.
01:53Aslında öyle bir gecede olan bir şeyden değil, adım adım işleyen bir süreçten bahsediyoruz.
01:57Dönüm noktası 2014 yılı.
01:58Hatırlayın tüm o hukuki kısıtlamalara rağmen peşmerge IŞİD'e karşı Kobani için sınır ötesi bir operasyona çıktı.
02:04Üstelik Türkiye topraklarını kullanarak.
02:05İncelediğimiz kaynaklar bunu sahadaki değişimin ilk büyük sinyali olarak görüyor.
02:10Ardından 2018'de Uluslararası Koalisyon'un o 35 maddelik reform projesi devreye giriyor.
02:152022'ye geldiğimizde Pentagon ile dev bir mutabakat imzalanıyor.
02:19Ve bugün, bugün o birleşme süreci artık tamamen tamamlanmış durumda.
02:23Peki bunun sonucunda yapısal olarak ne oldu derseniz olayın en can alıcı noktası şu.
02:28O bildiğimiz klasik KDP ve KYB güçleri arasındaki tarihi bölünme ortadan kalkıyor.
02:33Artık o eski parti çizgileri yok.
02:34Bunun yerine doğrudan peşmerge bakanlığına bağlı modern ve birleşik bir ordu var karşımızda.
02:39Yani peşmerge sadece partilerin silahlı gücü olmaktan çıkıp resmi bir devlet kurumuna evriliyor.
02:45Geldik 3. bölüme.
02:46Bu yeni ordu liderlerin gözünden nasıl görünüyor?
02:50Sahadaki bu devasa değişim yerel liderlerin söylemlerine nasıl yansıyor?
02:54Gelin ona bir bakalım.
02:55Netçivan Barzani'nin o meşhur birleşme töreninde söylediği bir cümle var.
02:59Aslında her şeyi özetliyor.
03:00Diyor ki, bu sadece idari bir değişim değil, kurumsal devletleşme yolunda atılmış devasa, ulusal bir adımdır.
03:06Kaynak analizimizde en çok dikkatimizi çeken kavram tam olarak bu.
03:09Kurumsal devletleşme.
03:10Yani karşımızdaki şey sıradan bir askeri reform falan değil.
03:13Düpedüz bir devlet yapısı inşa etme projesi.
03:15Tabi işin bir de o soğuk ve rasyonel siyasetin ötesinde çok daha duygusal, ağır bedeller ödenmiş tarihi bir boyutu var.
03:22Peşmerge Bakanı Şoreş İsmail'in ifadeleri Barzani'nin resmi tonundan epey farklı.
03:281976'dan beri en yüce hayalimiz, halkımızın sarsılmaz kalesi olacak birleşik bir ordu kurmaktı, diyor İsmail.
03:34Bu uğurda dökülen kanları, kaybedilen hayatları hatırlatıyor.
03:37Kaynakların bize gösterdiği net bir şey var.
03:39Bu ordu projesi onlar için sadece stratejik bir satranç hamlesi değil,
03:42geçmişin acılarıyla yoğrulmuş kutsal bir emanet olarak görülüyor.
03:46Dördüncü bölüme geçiyoruz, ABD ve koalisyonun rolü.
03:49Çünkü takdir edersiniz ki bu çapta bir askeri dönüşüm öyle kendi kendine kapalı kapılar ardında olmuyor.
03:55İşin uluslararası boyutuna baktığımızda kaynaklarımız çok çarpıcı bir detayın altını çiziyor.
04:00Amerika, İngiltere, Almanya gibi batılı müttefikler bunlar süreci öyle uzaktan desteklemekle kalmadı.
04:05Üst düzey askeri danışmanlarıyla süreci bizzat yönettiler.
04:08Hatta daha da ilginci, güçlerin tek bir çatı altında toplanması fikri,
04:11yerel liderlerden ziyade koalisyon güçlerinin kesin ve net bir ısrarı sonucunda gerçekleşti.
04:16Bölgesel liderlerin her fırsatta batılı ortaklarına neden resmi olarak teşekkür ettiklerini şimdi çok daha iyi anlıyoruz değil mi?
04:22Ve gelelim beşinci, belki de en sıcak bölüme.
04:25Bölgesel güvenlik ve Türkiye.
04:27Şimdi kameramızı biraz geri çekip büyük resme bakalım.
04:30Çünkü bu coğrafyada olan hiçbir şey kendi sınırları içinde kalmaz.
04:33Şu an Irak'ta kelimenin tam anlamıyla çok taraflı, nefes kesen bir satranç oynanıyor.
04:37Irak Başbakanı'nın ve resmi sözcülerinin açıklamalarına dayanan verilere göre tablo şöyle.
04:42Bir yanda Amerika var.
04:44İran destekli minislerin silah bırakıp devlet kontrolüne girmesi için muazzam bir baskı kuruyor.
04:48Buna karşılık Şii minisler ne diyor?
04:50Silah bırakırız ama önce ABD ve Türk askerleri Irak'tan tamamen çekilecek.
04:55Diğer yanda ise Ankara'yı görüyoruz.
04:57Onların hedefi de oldukça net.
04:58Terörsüz Türkiye stratejisi kapsamında PKK'nın Irak'taki varlığının kökünden kazınması.
05:03Masada herkesin çok farklı, çok keskin bir hesabı var.
05:07Anlayacağınız bu bölgesel denklem tam bir çıkmaz sokağa sürüklenmiş durumda.
05:11Bir tarafta Şii milislerin o tavizsiz talebi var.
05:13Biz silahsızlanmadan önce tüm yabancı güçler gidecek.
05:16Diğer tarafta ise Türkiye'nin kesin kırmızı çizgisi duruyor.
05:19PKK kampları ve silahlı varlığı tamamen koşulsuz bir şekilde tasfiye edilecek.
05:24İki tarafında milim geri adım atmadığı son derece karmaşık, çok bilinmeyenli bir askeri resleşmeyle karşı karşıyayız.
05:30Tüm bu anayasal çelişkileri, adım adım gerçekleşen askeri birleşmeyi ve o sert bölgesel resleşmeleri alt alta koyduğumuzda
05:38kaynağımız bizi gerçekten çok kışkırtıcı bir soruyla baş başa bırakıyor.
05:41Acaba şu an şahit olduğumuz tüm bu gelişmeler İran'ın karadan kuşatılmasının son aşaması mı?
05:46Yoksa yepyeni kurumsal bir bölgesel bağımsızlığın ayak sesleri mi?
05:50Eğer böyleyse bu iş sadece Irak'ın bir iç meselesi olmaktan çıkar, tüm Orta Doğu'nun, küresel güç dengelerinin ve
05:56hatta sınırların baştan çizilmesi anlamına gelir.
05:59Bu yoğun analizimizde bana eşlik ettiğiniz için çok teşekkürler.
06:02Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere.
06:04Bilgiyle kalın.
06:06İzlediğiniz için teşekkür ederim.
