- 15 dakika önce
Dr. Damla Taşkın: BM Genel Kurulu'nda neler yaşandı?
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Değerli izleyiciler, şimdi Ankara'ya gidiyoruz.
00:02Ankara Haber Müdürümüz Korhan Önder'in değerli bir konuğu var.
00:05Güncel gelişmeleri değerlendirecekler.
00:07Söz sizde Korhan.
00:11Teşekkürler Zeya Kaplan.
00:13Evet, haber dilimimizin bu saatteki kısmında Ankara stüdyomuzda
00:19Uluslararası İlişkiler Uzman Akademisyen Sayın Doktor Damla Taşkın Hanımefendi ile beraberiz.
00:24Hoş geldiniz hocam.
00:25Hoş bulduk. Çok teşekkür ederim. İyi yayınlar diliyorum.
00:27Sağ olun hocam.
00:27Şimdi önemli bir Birleşmiş Milletler Zirvesi gerçekleşiyor.
00:33Sayın Cumhurbaşkanı dönüş yolunda önemli açıklamaları da olacak mutlaka.
00:39Ama biz basitden takip ettiğimiz kadarıyla her sene olduğu gibi bu senede son 16 yılda olduğu gibi yine kürsüden önemli
00:48çağrılarda bulundu.
00:49Ve tabii ki Trump'la baş başa görüşecek mi görüşmeyecek mi çok merak ediliyordu.
00:57Öyle beklenir gibi programlı bir görüşme gerçekleşmedi.
01:00Ama tabii yine kendisinin açıklamasını beklememiz lazım.
01:04Belki bir ayaküstü sohbet şeklinde olmuş olabilir.
01:07Siz şu ana kadar gözlemlediğiniz konularla ilgili nasıl değerlendirirsiniz?
01:12Evet öncelikle tabii 81. Birleşmiş Milletler Zirvesi New York'ta gerçekleşiyor hala bildiğiniz gibi.
01:20Ve Sayın Cumhurbaşkanımız da bu zirvenin yani Birleşmiş Milletler Zirvesi'nin ilk gününde dördüncü sırada kürsüye çıktı.
01:26Şimdi tabii konuşmanın seyrinde yani Birleşmiş Milletler'in esasen misyonuna bakarsak bildiğiniz gibi işte savaşların bitmesi, çatışmaların çözülmesi, önlemlenmesi ve
01:40bununla birlikte de mevcut olan krizleri de kolektif olarak çözme misyonu aslında içeriyordu eskiden.
01:46Fakat günümüze geldiğimiz noktada bizim Birleşmiş Milletlerine kadar işlevsel olmayan, işlevsiz kaldığını ve aynı zamanda da mevcut olan misyonunu yerine
01:59getiremediğini aslında biliyoruz.
02:01Bunun en somut örneği de maalesef ki Gazze'deki soykırıma karşı bir direniş gösterememesi, bir icraatta bulunamaması.
02:10Şimdi tabii bu çerçevede baktığımız zaman maalesef Birleşmiş Milletler eskiden olduğu kadar ki eskiden de aslına bakarsın çok daha güçlü
02:20bir yapı sayılmazdı.
02:21Fakat alternatifi olmadığı için hala devam eden bir platform aslında.
02:27Dolayısıyla hani günümüzde geldiğimiz noktada da hala bunun maalesef ki çok daha faaliyete geçemeyen, konuşulan konuları sahada uygulayamayan bir mekanizmaya
02:39dönüştüğünüz.
02:40Sayın Cumhurbaşkanımız aslında ifade etti.
02:42Dedi ki Birleşmiş Milletler maalesef ki şu an işlevini yerine getiremiyor ya da getirtilemiyor dedi.
02:50Kan kaybetmeye devam ediyor yönü dedi bir açıklamasını yaptı.
02:53Bu bence oldukça önemli bir vurguydu.
02:56Şunu söylemek istedi.
02:57Bizi bir arada tutan bir uluslararası bir mekanizma Birleşmiş Milletler sadece bu var alternatif yok.
03:04Fakat bu bile kan kaybetmeye başladı.
03:07İşlevini yerine getiremiyor.
03:08Hani buna artık durdurmamız lazım yoksa parçalanacak şeklinde.
03:12Büyük bir öngörü de aslında bulundu.
03:14Bence altın çizdiği en önemli konulardan biri elbette ki buydu.
03:18Diğer taraftan yine geçen senede biliyorsunuz oldukça önemli açıklamalar yapmıştı.
03:24Bu senede yine Gazze'de meydana gelen insani krize çok büyük bir vurgu yaparak
03:30diğer ülkelerin de artık buna net bir şekilde bir duruş sergilemesi için çağrıda bulundu.
03:36Ve bu çağrının da ben yansımaları olacağını düşünüyorum.
03:39Geçen sene de bildiğiniz gibi yine bu konuşma ardından Filistin tanıma kararı gelmişti pek çok ülke tarafından.
03:45Keza ben yine bu senede bu konuşmanın ardından belki hızlı olmayabilir ama ardından mesela geçen sene sunut filosu ortaya çıkmıştı.
03:54Buna benzer bir çağrıyla bu soykırma ve çatışmanın haline yönelik de yine güçlü bir kolektif dayanışma sağlayabilir diye düşünüyorum.
04:03Yani genel çerçevede Birleşmiş Milletler'in maalesef ki ondan önceki kuruluş dönemlerine nazaran artık günümüzdeki dönemde çok da işlevsiz olan
04:14bir yapıda olduğunu görüyorduk.
04:16Ben de daha önce Birleşmiş Milletler'de çalıştım biliyorsunuz.
04:19Ve bu çerçevede baktığımız zaman hakikaten maalesef ki oldukça üzücü bir tablo var.
04:24Birleşmiş Milletler'in misyonunda olan pek çok şeyin artık çalışamaz durumunda olduğunu görüyoruz.
04:29Ki Donald Trump biliyorsunuz yeniden başkan olduğunda geçen iki sene önce Birleşmiş Milletler'in pek çok kuruluşundan da çekilmişti.
04:37Dünya sağlık örgütü de dahil olmak üzere.
04:40Dolayısıyla Amerika'nın da yani dünyanın şu an süper gücü olarak görülen hala Amerika Birleşmiş Milletler'in de Birleşmiş Milletler
04:47'e çok da önem vermediğini, fon sağlamadığını,
04:51bunun yerine Trump'ın kendi mekanizmalarını kurmak istediğini aslında düşünmeye başlamıştık.
04:56Keza geldiğimiz noktada da bunu görüyoruz.
04:58Ama yine de şu çok önemli Korhan Bey, yine de tüm dünyaya sesleniş yapabilecekleri bir kürsü sağlıyor BM.
05:06Yani şu an belki de tek işe yarayan faaliyeti bu.
05:10Çünkü hem ülkeler, liderler görüşlerini ve niyetlerini ya da bir duruma işaret etmek istedikleri durumu orada ifade edebiliyorlar.
05:20Mesela dün Pezeşkiyan biliyorsunuz yine önemli bir seslenişte bulundu.
05:25Tam diyecektim Sayın Cumhurbaşkanı'dan sonra en çok ses getiren isimler Pezeşkiyan ve Macron.
05:32Kesinlikle.
05:33Burada çok serteleştirilir vardı İsrail'e. Pezeşkiyan zaten bir çatışma savaşı içerisindeler.
05:39Evet, buyurun.
05:40Evet, kesinlikle öyle. Yine beni şaşırtan Ürdün Kralı'nın da konuşması oldu.
05:45Çünkü biliyorsunuz Ürdün ve İsrail pek çok konuda aslında ortak projeleri ve faaliyetleri var.
05:51Komşusu dibinde.
05:52Aynen öyle. Dolayısıyla ben Ürdün'den böyle bir açıklamam olacağını pek açıkçası öngörmüyordum.
05:58Bu da iyi bir gelişme sayılabilir şaşırtıcı bir şekilde.
06:02Fakat işte genel çerçevede bakarsak liderlerin, ülkelerin özellikle şu an mevcut olan uluslararası krizdeki konulara yönelik söylemlerini iletebildikleri bir kürsü
06:14görevi görüyor.
06:15Dolayısıyla bu anlamda Birleşmiş Milletler'in tabii ki devam etmesi gerekiyor.
06:20Burada tabii ki Sayın Pezeşkian'ın yapmış olduğu açıklamalar, görsellerle göstermesi de daha önce Cumhurbaşkanımızın yaptığı gibi o fotoğraflarla orada
06:31olan bitenleri dünya kamuoyunda göstermesi açısından bence çok değerliydi.
06:35Keza yine maalesef işte Mahmut Abbas'ın gidememesi ama gidememesine rağmen de Cumhurbaşkanımızın Gazze'de olan bitenleri yani kilisin temsil eden
06:47orada bu söylemlerde bulunması da çok önemliydi.
06:49Ve işte Pezeşkian'ın konuşması dediğim gibi yani yine Birleşmiş Milletler'e bence damga vuran konuşmalardan bir diğeri işte Pezeşkian
06:58'ın konuşmasıydı.
06:58O da işte İran Savaşı'nın aslında kendilerini istemediğini Amerika Beşik Devletleri tarafından dünyanın bir ucundan gelip burada bir insan
07:09kriz yaratmaya çalıştıklarını direnmeye devam edeceklerini söyleyen güçlü bir konuşma yaptı.
07:15Ve bu konuşmanın ardından tabii salonda zaten doluydu açıkçası hani herkes şey bekliyordu İran ya da Pezeşkian konuşmaya başladığı zaman
07:24BM'deki salon yarısı boşalır diye bir öngörüde bulunan yorumcular vardı.
07:31Fakat gördüğümüz çerçevede gayet salon doluydu öyle boşta değildi.
07:37Keza bu da bence şunu da gösteriyor olabilir hakikaten insanların hani İran konusuna çok dikkatli baktığını çok dikkatli takip ettiğini
07:44düşündüren bir tabloydu.
07:46Keza Trump'ta konuşmasında şunu söyledi ara seçimlerden sonra İran'la anlaşma yapacağız dedi.
07:52Evet bu da bence oldukça önemli bir göstergeydi çünkü evet 3 Kasım'da bir ara seçim var bildiğiniz gibi fakat ara
08:01seçimlerden önce barış yapmak istememesi de düşündüren bir konu yani neden seçimlerden sonrasına anlaşmayı atıyor bu da tabii ayrı bir
08:11şekilde değerlendirilmesi analiz edilmesi gereken bir husus.
08:14Mutlaka burada altı doldurması gereken konular var gibi görünüyor hem finansal anlamda hem barışın neyi getirebileceği konusunda bir endişesi olabilir.
08:27Çünkü seçimler öncesinde tabii bu krizden de fayda sağlıyor.
08:31Çünkü bir ülkeyle savaş halindeyiz işte kahraman Amerika yanında bir algı yaratmak istediği için seçmen tabanında bu kriz elbette ki
08:42seçim öncesinde kampanyasına da yarayan bir durum.
08:44Trump'ın o yüzden de belki bu anlaşma hakikaten seçimden önce yapabilirken belki de yapmak istemiyor.
08:51Çünkü burada seçmen yani seçim için de kendisi de politik ve siyasi bir hamle olarak da görüyor olabilir.
08:58Dolayısıyla hani bu konuşmalardan tabii yani Birleşmiş Milletler'in işte iki gün boyunca yapmış olduğu konuşmalardan aslında ben bu mesajları
09:06çıkarttım.
09:07Aynı zamanda sadece bu mesajlarda değil bir nevi de olabileceklere yönelik de sanki bir gizli bir örtülü bir mesaj verdiler.
09:17Yani Donald Trump'tan bunu tabii ki sıklıkla duyduk.
09:20İran'la barış yapacağız anlaşacağız yönünde biliyorsunuz sizi de çok yakından takip ediyorsunuz.
09:24Fakat ilk kez spesifik bir tarih verdi ve dedi ki ara seçimlerden sonra yani Kasım'dan sonra bir anlaşma yapacağız dedi.
09:34Fakat işte bu seçimden önce yani Kasım'dan önce olan biten ya da olabilecekler konusunda da bir şey söylemedi.
09:41Yani bu hala savaşın devam edeceğini, imesinin ne olacağını onu da kestiremediğini fakat bu anlaşma sürecinin Kasım'dan sonra kaldığını ifade
09:52etmiş oldu.
09:53Bu da tabii ki gerek maalesef ki yani bu konuşmalar dairinde gerek Gazze konusunun, Gazze'deki soykırımın şu ana kadar devam
10:03eden her türlü müzakereye ya da işte barış masası Mısır'daki yapılan mesela barış kuruna rağmen eyleme geçemeyen bir sorun olarak
10:12devam ettiğini gösteriyor.
10:13Öteki taraftan da yine Filistin tanıma kararı alan diğer ülkeler tarafından da az da olsa artık bu konuya bazı söylemler
10:22ekleyebildiklerini gösteriyor.
10:24Öteki taraftan da biraz önce bahsettiğim gibi Pezeşkan'ın konuşmasıyla birlikte hala bu konunun İran konusu yani İran tarafından sıkı
10:34sıkıya direnç gösterildiğini ve kesinlikle taviz vermeyeceklerini söylemeleri de bence oldukça önemliydi.
10:40Bu çerçevede biliyorsunuz yine bugün de pek çok konuşma olacak hatta maalesef ki yakalama kararı olmasına rağmen New Jersey'ye
10:51inen Netanyahu'nun da bugün akşam saatlerinde 8-9 gibi bir konuşma yapacağı ilan edildi, paylaşıldı.
10:59Ve kendisinin yapmış olduğu bir açıklamada da şu yazıyordu Korhan Bey.
11:03Bugün çok sıra dışı bir konuşma yapacağım.
11:07Bundan önceki Birleşmiş Milletler konuşmalarımdan farklı olacak.
11:11Oldukça sarsıcı sürprizler olacak.
11:15Mutlaka izleyin gibi bir paylaşım da yapmış.
11:18Ki Manbadi biliyorsunuz şunu söylemişti yani Netanyahu yani New York'a gelirse tutuklayacağım demişti.
11:24Fakat belli ki bu konuda bir taviz var.
11:263-4 saat yine kalıp ülkesine döneceği ilan ediliyor.
11:30Akşam saatlerinde göreceğiz ne söyleyeceğini.
11:33Evet şimdi o çok beklenen bir şey.
11:37Çok merakla ilgiyle beklenen bir durumdu Trump-Şiçip'in zirvesi.
11:44Şimdi ona geleceğim ama öncelikle Sayın Erdoğan'ın bir temaslarını da konuşalım istiyorum.
11:50Ardından o konuya da geçeriz.
11:53Şimdi Zelenski ile de bir görüşmesi oldu Sayın Cumhurbaşkanı'nın baktığımız zaman.
12:02Yine Ermenistan Başbakanı ile Paşinyanlı oldu.
12:06Ve ondan önce de işte İngiltere gibi bir ülkenin başbakanı ve yine bölgemizdeki Orta Doğu'daki önemli ülkelerin devlet başkanı bir
12:19görüşme gerçekleştirildi.
12:21Peki bu zirve konuşması dışındaki bu ikili görüşmeler Türkiye'nin bundan sonraki bölgesteki rolü açısından nasıl değerlendirilmeli?
12:33Şimdi herkes diyor ki zaten bir G20 zirvesi var.
12:37Türkiye ile ABD arasındaki ikili konular aslında oraya bırakıldı.
12:40Kasım'daki zirve sonrasında aralıktaki G20 Miami'ye.
12:43Orada rahat rahat bir görüşme olabilir.
12:46Dolayısıyla bu konular aslında hiç açılmadı.
12:48Tabi Sayın Cumhurbaşkanı'nın açıklamasını beklemek gerekiyor bu anlamda ama
12:53siz o noktada hem oradaki işte Türk diasporası iş adamlarımız yapılan görüşmeler de önemliydi.
13:01Çünkü 100. yıl Türkiye-Amerika ilişkilerinin Cumhuriyet dönemine beraber sağlanması.
13:08Neler söylersiniz bu noktada?
13:10Ardından Trump-Şişip'in konusuna geçeriz.
13:14Öncelikle tabi ki bu görüşmeler yani Cumhurbaşkanı'nın görüştüğü konular ve kişileri aslında baz alarsak
13:20evet hepsinin oldukça önemli farklı içerikleri olduğunu düşünüyorum.
13:24Hepsinde farklı konular konuşulmuş olduğunu kanaat ediyorum.
13:28Tabi bunlardan bir tanesi Andy Burnham işte ABD'nin yeni başbakanı İçi Partisi'nden.
13:35Tabi kendisi yeni geldi bildiğiniz gibi.
13:37Yaklaşık bir buçuk iki ay civarında bir süre oldu.
13:40Ve tabi ki bu görüşmenin Birleşmiş Milletler Zirvesi'nde yapılacak olmasını açıkçası biz bekliyorduk.
13:47Tabi bu hem tanışmaydı hem de tabi ki Andy Burnham'ın işte yeni başlamış olduğu bu işte başbakanlık sürecinde,
13:55yeni siyasi kariyeri sürecinde Türkiye ile İngiltere arasındaki bu ilişkilerin seyirine yönelik de bir tanışma,
14:03kısa bir görüşme yaptıklarını düşünüyorum açıkçası.
14:06Çünkü bildiğiniz gibi Birleşik Krallık son zamanlarda İrlanda, İskoçya konusunda da pek çok karışıklık yaşıyor.
14:13Ve yine bu doğrultuda İngiltere'nin özellikle mevcut olan krizlere yönelik yaklaşımları hatta işte sanıyorum iki hafta öncesindeydi.
14:23İki hafta öncesinde İsrail'in Doğu Kudüs yolundaki yerleşim yerine maalesef ki işgalci yerleşim yerine yönelik satışlar ve ticaret konusunda
14:36da bir yaptırım kararı açıklamıştı İngiltere.
14:39Hatta bu yaptırım kararıyla birlikte yaklaşık 10 ülkede İngiltere'ye destek çıkmıştı.
14:46Bu aslında İngiltere'nin yani bu konuda yapmış olduğu ilk icraat da diyebiliriz.
14:50Yani özellikle de Endibor'un döneminde.
14:51Çünkü bu bence oldukça kritik ve üzerine daha çok konuşmamız gereken bence bir konu.
14:57Çünkü ilk kez İngiltere ki düşünün yani İngiltere sayesinde aslında İsrail bölgede vardı biliyorsunuz Balfour Deklarasyonu'yla.
15:06Buna rağmen bakın öyle bir süreç geçmiş ki artık çıkarlar menfaatler de değişmiş.
15:11Ve Endibor'un şunu yapmış oldu.
15:13İsrail bu bölgede E1 dediğimiz bölgede İsrail'in yapmış olduğu her türlü ticari faaliyeti net bir şekilde yasakladığını ilan etti.
15:23Ve İsrail'e yönelik aslında büyük bir yaptırım kararı başlattı.
15:27Şimdi bu karar oldukça önemliydi.
15:29Keza bizi de ilgilendiren bir konudu.
15:32Çünkü bölgenin güvenliğini de etkileyebilecek bir konu bu.
15:34Çünkü gerçekten bu konu o kadar büyük parçalara gebe ki bir parçayı tuttuğunuz zaman başka bir parça da altından çıkabiliyor.
15:43Çünkü bu ticari kararla birlikte ticari güzergahtaki yolların da güvenirliği tesis edilmiş oluyor.
15:52Dolayısıyla evet Endibor'un bu kararla birlikte bence siyasi sahnesine iyi bir giriş yaptığını söylememiz çok da yanlış olmayacaktır.
16:01İkincisi tabii ki Paşinyan görüşmeleri.
16:03Zaten Ermenistan ve Azerbaycan arasında bildiğiniz gibi barış müzakereleri başlamıştı.
16:10Ve bu başlangıcı da yine ev sapliği yapan Amerika Beşiklidarı olmuştu.
16:15Trump olmuştu.
16:16Çünkü barışa giden bir yolda bu sürecin ilk parafını birlikte atmışlardı.
16:22Keza tabii bu doğrultuda da Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki bu barış süreci içinde tabii yeni kararlar alınmıştı.
16:31Ve Ermenistan'ın yeniden seçimleri sonrasında yeni bir anayasa değişikliği yapılması öngörülmüştü.
16:37Fakat tabii ki bu süreç hala orada devam ediyor.
16:39Seçimler olup bitmiş olmasına rağmen.
16:41Yine de bu durum tabii ki hem Paşinyan yani Ermenistan yönetiminin hem de Türk Cumhuriyetleri açısından iyi bir sürecin başladığını
16:50da aslında göstermişti.
16:52Dolayısıyla biz belki bundan yıllar önce görmediğimiz bazı görüşmelerin ve sahnelerin de tabii artık yaşanabiliyor olmasından dolayı da tabii ki
17:00seviniyoruz.
17:01Dolayısıyla bu görüşmenin yapılması da bence son derece olumluydu.
17:06Muhtemeldir ki burada Zengezir Koridoru konuşulacaktır.
17:09TÜT Dünyası İşbirliği sınırlardan yapılabilecek yeni ticari kalemler üzerinden de görüşmeler olmuştur.
17:18Bu görüşmelerin de ben yine işte Trump'ın trip projesi dediği ama tabii bizim Zengezir dediğimiz projenin de bir başlangıcı
17:26içinde süreç konuşulmuş olabilir diye düşünüyorum.
17:28Öteki taraftan bildiğiniz gibi yine Körfez Ülkeleri ile de bir görüşme sağlandı ve ben açıkçası Körfez Ülkeleri ile olan görüşmelerin
17:38çok daha önemli içerikler ürettiğini düşünüyorum.
17:42Çünkü Körfez Ülkeleri şu an dünyanın gözü kulağının olduğu dikkatinin çekilmesi gereken en büyük coğrafya ve bildiğiniz gibi son zamanlarda
17:52hem krizlerin çatışmaların yaşandığı da bir coğrafya alan.
17:56Burada hem işte biliyorsunuz enerji kaynakları çok fazla enerji kaynaklarının seyri güzergahı çok önemli ve maalesef ki bununla birlikte işte
18:07Hürmüz Boğazı'nın hala çözümsüz bir sorunu olarak devam ediyor olması.
18:13Bununla birlikte yine Husler tarafından Babül Mendep'in kontrol altında alınmış olması yani Kızıldeniz Körfez'indeki maalesef şu anki çözümsüz
18:20durumda Körfez Ülkeleri'ne ne kadar önemli bir süreç geçirdiğini gösteriyor.
18:25Aslında bir kriz de aşamasında olabilirler ve tabii bizim burada Suudi Arabistan yani Mekke Anlaşması'ndan dolayı Suudi Arabistan Pakistan
18:33Türkiye İttifakı'nda olan Mekke Anlaşması'na yönelik de yeni adımların yeni üyeliklerin açılabileceğini düşünüyorum.
18:39Çünkü bu sadece güvenlik konsepti değil aynı zamanda da ekonomik konsept sosyal ve kültürel de bir konsept ve ben bu
18:48görüşmelerin de ben burada yapıldığını düşünüyorum açıkçası Körfez Ülkeleri'yle arasında.
18:52Çünkü evet Donald Trump'la Körfez Ülkeleri arasında görüşme oldu olmaya da devam etmesi gerekiyor.
18:58Çünkü İran krizi var biliyorsunuz ki gün geçtikçe daha farklı krizler ortaya patladı.
19:03Ama Gazze'de bir adım ilerlenemedi maalesef Şermenşehir'ten beri yani müsbet hiçbir şey göremedik hala bombalama hala saldırı yani harfiyat bile
19:13kaldırılamadı.
19:13Yani günümüz üzerine bir de böyle bir toplantı yapılması evet söylemler güzel şey ama işte İsrail var işin içinde yani.
19:24Evet İsrail'e karşı anladığım kadarıyla Donald Trump'ın şöyle bir politikası var şu an için seçimlerine kadar karışmayayım seçimlerden
19:33sonra ne yapacağım bakayım.
19:35Yani bence Trump burada biraz kurnazlık yapmaya çalışıyor tabiri caizse.
19:39Çünkü biliyor ki Yahudi lobisiyle savaşamaz çünkü Siyonist lobisi daha doğrusu Siyonist lobisi şu an Trump yeniden başkan yapmayı sağlayan
19:48o finansal kaynağın merkezi.
19:50Şimdi onlarla net ve açıktan bir savaşa giremeyeceği için de Netanyahu'ya yönelik bizzat bir karar alamıyor.
19:58Dolayısıyla şu an şunu bekliyor bence biliyorsunuz Ekim'de yani işte çok az zaman kaldı haftalar içinde İsrail'e bir seçim
20:05gerçekleşecek.
20:06Ve Netanyahu'nun gitme durumu da var şimdi bu da bir gerçek.
20:09Evet yıllardır kendi partisi olan Likud Partisi ile koalisyon hikmeti kuruyor.
20:17İşte Ben Giver gibi pek çok karakterle birlikte.
20:20Fakat son düzlemde ben de orayı çok iyi takip etmeye çalışıyorum maalesef Netanyahu gidecek mi acaba diye.
20:28Görünen o ki şu an 61 sandalyeyi dahi çıkaramıyorlar Korhan Bey.
20:32Bu durumda hükümetin kurulamamasını sağlayacak gibi görünüyor.
20:36Ki içeride de çok büyük bir savaş var.
20:38Kendi aralarında düşünün aşırı sağcılar arasında Netanyahu ve Ben Giver dediğimiz iki figür arasında büyük bir çıkar çatışması var.
20:46Şimdi bu çıkar çatışmasını biz sosyal medyadan bile artık görüyor olduk.
20:50Çünkü hakikaten artık bu gizlenebilecek bir durum değil.
20:54Şimdi bu rekabet varken kendi içlerinde buradan fırsat sağlayan bir sol hükümet de gelebilir.
20:59Şimdi bu sol hükümet gelirse de Netanyahu gidecek demektir.
21:03Şimdi dolayısıyla belki Donald Trump da yani Amerika Birleşik Devletleri de bu seçimin sonucunu merak ediyor olabilir.
21:10Çünkü ona göre de yatırım yapacak.
21:12Yani pozisyon alacaklar.
21:14Hamlesini belirleyecek.
21:15O yüzden sanki biraz bana dişini sıkıyor gibi de geliyor.
21:19Tabii diğer taraftan bu bizim yorumladığımız tabii ki Trump Netanyahu'ya birazcık sabır gösteriyor gibi okuyoruz.
21:27Ama öteki taraftan tabii ondan da menfaat sağlıyor.
21:30Bu da bir gerçek ama Netanyahu'ya gitse bile yine yerine gelecek olan kişi tabii ki yine Amerika ile arası
21:36iyi olacak.
21:37Yani İsrail ve Amerika'yı ayrı ayrı tutmamız zaten mümkün değil.
21:40Ama bana öyle geliyor ki bu seçimlerde eğer Netanyahu giderse yerine gelecek olan kişi de umarım eğer yine aşırı sağ
21:49bloktan olmazsa
21:50Oslanlaşması'ndaki gibi yine Filistin'le daha iyi bir ilişkiye girmek isteyen bir yönetim de gelebilir.
21:58Dolayısıyla seçimlere yakın zaten süreci daha iyi anlamamız ortaya çıkacaktır.
22:03Şimdi zilvenin öne çıkan başkan bir tanesi de en sonunda Groenland'da istediğin %100 olmasa da %70 alan tebessüm eden en
22:13azından imzayı alan bir Trump.
22:16Ve bunun avantajıyla şimdi Xi Jinping ile görüşecek.
22:20Masada çok etken var işte VTR'de izledik İran var, değerli madenler var, Tayvan var, gümrük var, var da var.
22:33Birkaç ay önce kendisi hatta işte NATO zirvesi sonrasında ziyaret etmişti Çin'i.
22:39Dün de işte sabahta kapıda karşıladı uçağın kapısında.
22:44Aslında baştan beri zirve için zirvenin önemi den fazla Xi Jinping'in görüşmesi.
22:51O da NATO düzeltiyor, Birleşmiş Milletler zirvesi için aslında geliyor.
22:56Ama tabii ki Trump ve Xi Jinping zirvesi dünyada şu anda bir numaralı gündem maddesi olacak.
23:04Bu şeyden nasıl bir sülf bekliyorsunuz?
23:08Daha doğrusu hani ben çatışma zaten beklemiyorum da denilen şu katıları mısınız?
23:14Amerika Gronland'ı aldı karşılığında Tayvan'ı, Rusya'ya, Ukrayna'yı.
23:19Üç, ekvom 10.
23:21Böyle de bir düşünce var.
23:22Bir paylaşım.
23:23Ben de buna inananlardanım.
23:25Bir paylaşım yani gayri resmi bir paylaşım.
23:28Çünkü Gronland noktasında Rusya'yla doğrudan hani komşudaş.
23:34Çin o bölgede şey yok ama Çin'in deniz filosu noktasında bir.
23:40Aslında çok da mantıklı bir görüşünüz var.
23:43Çünkü neden?
23:45Rusya'da Çin'le birlikte biriks ülkesi.
23:47Ve aynı zamanda da Artik okyanusunda birlikte ticaret yapıyorlar.
23:52Dolayısıyla evet çok mantıklı.
23:53Yani eğer böyle bir paylaşım yapıldıysa bu paylaşım belki de konusu Alaska'da konuşuldu.
23:59Şimdi biz mesela bilmiyoruz Alaska Zirvesi'ni hatırlayın günlerce konuştuk ama çıktısını konuşamadık.
24:05Çünkü sıcak savaş veya çatışmadan hep Çin imtina etti.
24:09Olsa zaten Yek'ten Rus, İran'ın yanında dururlardı.
24:14Ne Rusya ne Çin doğrudan cephede yanında durmadılar.
24:18Silah göndermeyeceğim dedi Trump'ın İran.
24:21Trump'ın Çin ziyaretindeki görüşmelerinde İran'ı destek yeseceğim dedi.
24:27Hal böyle olunca ikisi için de önce money, money talks deniliyor ya yani ticaret, para ve iki ülkenin de aslında
24:38sen benim işime karışma ben senin işine karışmayayım şeklindeki şey.
24:43Çünkü ikisinin zotlaşması dünya ekonomilerini de etkiliyor.
24:49Onunla iş yapan ülkeleri de Çin işte Çin'le çalışan ülkeye de şu kadar koydum vergi bunu yaptım.
24:55Hep bunu gördük.
24:57Neticede Trump evet eski inandırıcılığı belki yok ama neticede genel Amerikan başkanı ağzından çıkanlar kelimeler spekülatif oluyor her zaman piyasalar
25:09için.
25:09Bunu nasıl değerlendirmek lazım?
25:11Öncelikle gerçekten çok doğru ifade ettiniz Korhan Bey.
25:15Burada şuna da bakmamız gerekiyor.
25:17Evet Çin oldukça önemli bir ülke ve in krizi artışı çok yüksek bir teknolojiye sahip olan ve ekonomiye sahip olan
25:28da bir ülke.
25:29Bu bir gerçek ve tabii ki ABD'nin alternatif olabilecek süper güç niteliği taşıyan bir ülke Çin.
25:37Dolayısıyla şu an biz evet Xi Jinping ve Trump'ın temsil ettiği iki farklı ekosistemin görüşmesini aslında bekliyoruz.
25:45Ve bu aynı zamanda şunu da gösteriyor olabilir bize.
25:49Buradan çıkabilecek sonuçlar belki bundan sonraki ilişkilerinin seyrinde bizzat bize net gösterecek adımlar olabilir.
25:57Tabii burada biz siz biraz önce bahsettiniz hani Gronan'dı aldı diğer taraftan işte Tayvan konusu ona diğeri de işte Rusya
26:05'ya Ukrayna mı acaba paylaşımı olacak konusundaki bir teoriniz vardı.
26:10Bu tabii ki mümkün olabilir.
26:12Çünkü yani uluslararası ilişkilerde özellikle ve ki maalesef ki son dönemde dönen uluslararası konjüktürel süreçlerinde seyrine bakarsak artık hiçbir şeyin
26:23mümkün olmadığını söylememiz doğru.
26:26Yani her şey olabilir.
26:27Şimdi tabii bu da çok geniş bir persiflik açıyor doğru.
26:31Burada da bir kısıtlılık var ama şunu unutmamamız gerekiyor bence.
26:35Biz Alaska zirvesinden sonra Putin ile Trump'ın ne konuştuğunu hiçbir zaman öğrenemedik.
26:43Şimdi bu konuşmada yani bu görüşmede belki yıllar sonrasında yani bir eylem planı yapılmış olabilir ve şu an görmüş olduğunuz
26:52konularda belki orada zaten görüşüldü.
26:54Bu da bir gerçek.
26:55Dolayısıyla ben hala bu üçlünün yani Amerika, Rusya ve Çin'in benzer bazı politikalarda görüştüğünü, görüşmeye devam ettiğini düşünüyorum.
27:08Ki bu işte biraz öncesinde söylediğiniz gibi özellikle Artik bölgesinin çok önemli bir bölge olduğunu da bir kez daha ortaya
27:17çıkartmış olan bir gelişme oluyor.
27:19Çünkü bakın yani yıllar sonra ilk kez şu ikiliyi bizzat görüyoruz konuşma yapıyorlar.
27:25Neden şimdi?
27:27Yani konu sadece İran mıdır? Hayır değildir.
27:29Ya da Çin'in Amerika'ya gitmesi, Trump'ın bu şekilde uçakta onu karşılaması elbette ki bence farklı konuların da
27:37bir göstergesi.
27:39Bu tabii ki enerji konusu son derece önemli ki Amerika biliyorsunuz Orta Doğu'da şu an İran'da savaşmasının sebebi de zaten
27:45enerji.
27:46Yani enerjiye sahip olabilmesi.
27:47Ama öteki taraftan enerjiyi de taşımak da önemli.
27:50Dolayısıyla burada en önemli güzergahlardan biri olan Artik ticaret yolu da Çin ve Rusya tarafından daha güçlü bir şekilde işleniyor.
27:59Zaten o yüzden Trump, Groenland'ı bu kadar çok istiyordu.
28:03Dolayısıyla hani parçalar yerine oturuyor buradan bakan.
28:06Groenland burada ne olacak?
28:07Bir meze mi tabaktaki yoksa gerçekten ilmek ilmek dokunan bir stratejinin sıçrama tahtası mı?
28:15Çünkü bakın üst üst açıklamalar, uzay komutanlığı kuruldu biliyorsunuz geçen hafta takip ettiyseniz Amerika'da.
28:22Hemen dün bugün İngiltere.
28:25Yani çok hızlı bir sirkülasyon var.
28:29Biz Ay'a uydu gönderiyoruz yıl sonu itibariyle.
28:34Bununla ilgili birimlerimiz hızlandı.
28:36İşte bir platform, bir üst kurma Somali'de devam ediyor olduğunu biliyoruz.
28:44Yani hatta Amerika'ya karşı Rusya ve Çin silah noktasında sert bir açıklama yaptı.
28:51Hani hatırlarsınız çünkü Amerika hani bir tabiri caizse gene güvenlik çemberini uzayda silah kullanabilme noktasında getirdi.
29:02Rusya ve Çin buna sert şekilde karşılık verdi ve Çin'in de böyle bir uzay gücü kurması.
29:08Yani yıldız savaşlarına Star Wars'a doğru hızlı evlen yapay zeka konuştuğumuz yani neyi yaşıyoruz biz diyorlar ya.
29:16Bu noktada biz kendi dünyadaki kavgamızı bitirememişken sizce bu uzaya çıkma rekabeti ya da değerli maden ne var?
29:27Bilmediğimiz bir şey mi var?
29:30Açıkçası takip edebilmek bizim için de çok zor Korhan Bey.
29:34Çünkü bizim aklımıza gelmeyen hayal bile edemediğimiz teknolojilerle uğraşıyorlar şu an.
29:39E tabi bu aynı zamanda hani dünyanın bu ekosistemini de bizzat etkileyen bir konu.
29:44Hani bazen böyle yayınlar oluyor da fütüristikçiler öteki göndem denilenler yani bu uzay sevdası, ay merakı, mars merakı bir anda
29:54neden son dönemde depreşti?
29:56Ya senin zaten Ukrayna Rusya savaşıyor, körfezle dolar petrol almış başına gidiyor, ülkelerde açlık, had safhada bu kadar kaos.
30:09Ama bir başka pencereden baktığınız zaman da sanki her şey güllük gülistanlık, dünya refah seviyesi muhteşem.
30:17Artık sıra uzaya geldi, hani uzayı pisletmeye geldi noktasına geldik.
30:22Aslında ben burada birkaç araştırma yapmıştım, farklı işte Kavoyundan medyayı takip ediyorum, hatta birkaç makalde okudum.
30:31Ben burada şunu öğrendim, Amerika ve Çin'in özellikle uzayda silah sanayi konusunda testler yaptığını okudum.
30:42Yani aslına bakarsanız orada hem test hem de deneyi yapıyorlar.
30:45Çünkü dünya üzerinde yapamıyorlar.
30:47Yani bunlardan tabii ki bir tanesi nükleer denemeler.
30:49Ve dediğim gibi yine bizim çok da içinde olmadığımız...
30:52Bir tanesi patlatacaklar yani tabiri caizse ya da bilmediğimiz bir tehlikeye karşı gene böyle fütüristik bilim kurgu filmleri vardır ya
31:01yaklaşan bir meteor riskine karşı bir silah veya bir uzaylı istilası.
31:08Yani bilinmeyen bir şey hızlandırdı bu yarışı.
31:12Evet çünkü teknoloji hızlanıyor.
31:14Teknolojinin getirmiş olduğu da savunma sistemi mantığı işte bunlar sayesinde aslında ilerleniyor.
31:20Yani şunu düşünüyorlar, ikili arasındaki teknolojik ilerleme yarışı daha nasıl bir adım öteye götürülür?
31:28İşte Türkiye giderse 9. ülke olacak Ay'a araç gönderen...
31:33Hatırlayın yani Hiroshima ve Nagasaki'ye de aslında bakarsanız bir test yapmak istemişlerdi.
31:38Tabii.
31:39Sözde onlara göre nükleer attıklarında.
31:41Yapay zeka burada nerede olur?
31:43Şimdi yapay zekanın iki ülke arasındaki rekabette de hem akıllı cep telefonları hem diğer teknolojiler işte Tayvan mesela Çin'in
31:51benim dediği Tayvan dünyanın en büyük çip üreticilerinden bir tanesi.
31:56Amerika'nın bu pozisyondaki rekabetçiliğini sarsmak istemiyor.
32:02Tayvan'ı hep bir koz olarak kullanıyor ama az önce dediğimiz gibi bir algülüm vergülüm mevzusu da olabilir bu noktada.
32:09Sanki bu yapay zeka gelişmiş teknolojiler hepsi Çin çünkü bunu kaşıyan yani korkunç üreticiler yapıyorlar gördüğünüz gibi.
32:19Yani çok hızlanmış durumda ve hatta bazı yöneticilerin off the record biz o eşiği geçtik maalesef kontrolden çıkmak üzere de
32:31çıktı gibilerinden yapay zekanın kendi arasında konuştuğu.
32:34Yani bir terminatör filminin canlısının başlangıcında gibiyiz.
32:38Bu noktada acaba bu iki süper güç bunun da tıpkı nükleer silahlarda olduğu gibi yapay zeka ve siber teknolojinin de
32:48sınırlandırılması ve kontrol altına alınması noktasında bir anlaşma yapabilir mi?
32:53Evet yapması da gerekiyor zaten.
32:55Yani çok doğru bir yere aslında temas ettiniz Korhan Bey.
32:57Şimdi tabii ki yapay zeka dediğimiz şey evet doğru ve bilinçli ve sınırlı kullanıldığı sürece elbette fayda sağlayan bir zekası.
33:06Tabii ki biz bu konuyla ilgili yorum yapmak istediğimizde bir sağlık sorununda bize yol gösterdiğinde mutlaka.
33:13Ama işimizi elimizden almaya çalıştığı zaman bizi düşman olarak rakip olarak görmeye başladığı zamana gelindiğinde iş farklı bir boyut.
33:24Çünkü insanların işsiz kalması gibi bir riskle karşı karşıya büyük bir işsizlik çığı dünyanın en son karşılaşmak isteyeceği şeylerden biri
33:36olur.
33:36Milyonlarca milyarlarca işsiz ordusu üretimin olmadığı bir dünya eşittir kaos.
33:42Evet aynen öyle ve düşünün ki yapay zeka dediğimiz şey bir program değil aslında.
33:49Yani her bilgisayarın bizim eskiden kullandığımız bu hatırlayın kasası falan olan bilgisayarlar vardı.
33:54Onlar da bir yapay zeka aslında.
33:57Yani aslında makineler bir yapay zekadır.
34:00Şimdi dolayısıyla biz dünyada makineleri yok etmediğimiz sürece yapay zekanın artık bitirilmesi pek de mümkün değil açıkçası.
34:09Bu makineler de bitebilir mi?
34:11Bakın elimizde telefon var.
34:12Her şeyi dijital kullanıyoruz.
34:14Şimdi yapay zekanın kullanım alanı ve erişebileceği her şey çok geniş ve detaylı olduğu için şu an yapay zekanın durdurulması
34:24bence çok da mümkün değil.
34:26Ama bunun için önlemler ve sınırlamalar alınabilir.
34:29Çünkü bildiğiniz gibi bunlar koddur.
34:31Eğer bu kodları sınırlılıklarını belirleyecek bir şekilde yaparlarsa evet bu zaman daha makul bir dünya mümkün olabilir.
34:41Fakat şunu da ilerlemek istiyorum son olarak.
34:43Yapay zeka kendi kendine düşünüp aynı zamanda da kendi kendine aksiyon alabiliyor.
34:50Yani bu Amerika Birleşik Devletleri'nde veya Çin'de örnek veriyorum herhangi bir konuda herhangi bir kurumda savunma alanında ya da
34:59örnek veriyorum bir karar mekanizması haline dönüşebilir.
35:03Yani devlet haklı ile düşünebilir.
35:07Ya da düşünün ki yöneticisiniz siz bir insansınız fakat size verilecek olan kararlar, istatistikler, analizler yapay zeka üzerinden geliyor.
35:15Yani sizi yanlış da önlendirebilir ya da sizin kontrolünüzü de elinizden olabilir ya da kendi kendine saldırı da yapabilir.
35:22Çünkü nükleer silahlar vesaire.
35:24Her şey olabilir.
35:25Bunun sebebi de dediğiniz gibi işte Çin ve Amerika arasındaki bu teknolojik rekabetin, yarışın kontrolsüz bir şekilde ilerlemesi.
35:34O yüzden biraz önce söylediniz ya bazı insanlar geri çekilmeye başladı çünkü kontrolden çıktı diye.
35:40Şimdi bu oldukça ciddi ve büyük bir kaos yaratacak bir konu.
35:44Dolayısıyla evet bu konuda kesinlikle yapay zekada konuşulacağını ben düşünüyorum.
35:48Maalesef hala yapay zekanın ne kadar tehlikeli sonuçlara varabileceğini anlayamıyoruz hala.
35:56Evet.
35:56Sanki bize fizik saldırılar daha gerçekçiymiş gibi geliyor.
36:00Hani ikili arasındaki görüşme İran olduğu zaman örnek veriyorum.
36:04Evet son derece önemli ama yapay zekada en az fizik saldırılar kadar önemli bir tehdit içeriyor.
36:10Tabii.
36:11Çünkü kendi kendini füzede atabilir, nükleerde atabilir.
36:14Ya da sizinle ilgili sizin paylaşmadığınız bir şey paylaşabilir, sizin söylemediğiniz bir sözü sizin ağzınızdan söyleyebilir.
36:21Evet şu anda bu ayırt edilebiliyor güç bela.
36:25Ama bir noktada gelecek gerçekle sana yalanla doğru ayırt edilemeyecek bir noktaya bilir kişilerin onu ayırt edemeyeceği bir noktaya da
36:35gelebilir.
36:36Kesinlikle ve yanlış bir istihbarat verdiklerini düşünsenize belki de oldu belki haberimiz yok.
36:42İran'ın bazı noktalarının vurduğunu Amerika böyle söylüyor yani çünkü o füzeler koordinata göre gidiyor diyorlar binde bir de olsa
36:51böyle bir şey olmuş olabilir.
36:53Yani olmayan bir şey suçlatmak da hani yapay zeka denilebilir.
36:58Tabii doğru da olabilir ama onun üzerine atmaları da artık olanak tanıyan bir şey oldu.
37:03Yani her hatayı ya da bir istihbarat hatasında artık yapay zekadan dolayı diye de atabilirler.
37:10Çünkü tüzel bir kişilik değil.
37:11Yani bu cezası...
37:12Rusya Ukrayna konusuna da denelim dilerseniz Zelenski vardı Putin yoktu Putin'in G20 zirvesine davet edildi Miami'dekini biliyoruz.
37:23Burada nasıl bir gelişme olur Zelenski ve Ukrayna'nın son dönemde agresifleştiğini görüyoruz.
37:31Sert söylemler buna karşı sabrının zorlandığı bir Rusya ama burada da her an her şeyin olabileceği bir süreç.
37:41İşte Polonya geçen günlerde bir olağanüstü hal durumunu yaşadı.
37:47Almanya ile bir sürtüşme vardı.
37:50Uzaktan İngiltere'nin hali hazırda kışkırttığı bir ortam.
37:54Neler olabilir?
37:56Aslında burada...
37:572-3 dakikada bunu alıp kapatalım.
37:582 dakika hatta direkt.
38:00Evet tamam.
38:01Bence burada özellikle Zelenski ile Cumhurbaşkanımızın görüşmelerinin temelinde Karadeniz'deki güvenlik vardı bence.
38:07Çünkü biliyorsunuz son zamanlarda artık hani maalesef ki bu savaştan dolayı deniz üzerinden bize de gelen bazı mühimmatlar olabiliyor.
38:16Şimdi tabii burada Karadeniz'deki mayınların taranması ve temizlenmesi konusunda ortak bir iş birliği gerekiyor.
38:22Dolayısıyla bizi etkileyemeyecek bir durumda bir projenin geliştirilmesi ve bu ortak tatbikatlar özellikle işte Karadeniz'deki bu mayınların, denizaltıların, denizaltı savarların
38:38özellikle korunması, kontrollü bir şekilde işletilmesi ve temizlenmesi için de bence bu ikili arasındaki görüşmenin bir sebebi olabilir.
38:48Dolayısıyla ben burada en önemli konunun Karadeniz güvenliği olduğunu düşünüyorum.
38:54Ve bununla birlikte de yine Uluslararası Adalet Divanına yansıyan bir dava var.
38:59Burada tabii ki çünkü Rusya Ukrayna Savaşı'ndan dolayı zarar gören bir gemiciyle ilgili muhtemelen konularda bu çerçevede gerçekleşmiş olabilir.
39:09Teşekkür ediyoruz Sayın Hocam.
39:11Verdiğiniz yorumlar değerlendirmeler için.
39:14Sağ olun.
39:14Teşekkür ederim. İyi yayınlar.
39:15Evet değerli izleyenler Uluslararası İlişkiler Osman'ın Sayın Doktor Damla Taşkın Hanım Efendi ile birlikte son dönemdeki BM zirvesiyle yaşanan
39:25gelişmeler,
39:26Sayın Cumhurbaşkanı'nın buradaki açıklamaları, zirve marjında yaptığı görüşmeler ve Trump'la ŞİÇİP'nin görüşmesinin satır başlarını konuştuk.
39:36Bu arada Sayın Cumhurbaşkanı geride kalan saat diliminde 15 sularında İstanbul'a geldi.
39:41Tabi zirvedeki ile ilgili basınla yaptığı açıklamaları da belki gün içinde belki yarın kamuoyuyla paylaşılacaktır diyelim ve haber maratonumuz devam
39:53edecek.
39:53Akit TV ekranında bizden ayrılmayın diliyorum.