- 8 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:18Müzik
00:18Adalet Defteri'nden merhaba sevgili izleyenler.
00:22Bir programda daha karşınızdayız.
00:24Bugün Kürtüs meselesinin çözüm ve demokratikleşme sürecinin ikinci yılı başlamasına itibaren daha doğrusu 1 Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet
00:35Bahçeli'nin bir el sıkışmasıyla başladı.
00:39Kamuoyu yönünde bu süreç. Böyle adlandıralım.
00:42Ve iki yıllık bir aslında sürekli gündemimizde olan belki bir noktada maratonda diyebileceğimiz bir sürece girdik ve hala devam ediyor.
00:50Şu an elimizde ne adım atıldı derken bir çerçeve yasa var.
00:54Bununla dair kurul kuruldu.
00:56Komisyon çalışmaları olacak.
00:58Hani daha fazla adamın, daha fazla gelişmenin yaşanmasının beklendiği bir süreçteyiz.
01:03Bu yüzden de bu ikinci yılda biraz süreç hukuki anlamda hangi zeminde artık, hangi garantiye kavuştu, nasıl işleyecek, biraz neler
01:11eksik bunları konuşmak istiyoruz.
01:13Konuğum da benim DEM Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu'nu en sözcüsü Sevda Çelik Özbingöl.
01:18Hoş geldiniz Zeynep Zeynep Zeynep.
01:19Hoş bulduk, iyi yayınlar diliyorum.
01:21Açılışta da bahsettiğim gibi aslında ilk oradan sormak istiyorum.
01:24İki yıllık bir süreci geçirdik ve iki yıl boyunca aslında herkes önce komisyon kurulmasını bekledi.
01:29Komisyon kurıldı, rapor beklendi ama tabii bu süreçte hep bir tahliyeler beklendi, kayyumlara ilişkin bir açıklama beklendi.
01:38Devlet Bahçeli, Kürsü'den Ahmetler makama, Demirtaş evine şeklinde mesela açıklama yaptı.
01:45Hep aslında bir adımların atılmasının beklendiği bir süreçti ve geldik çerçeve yasa oluştu.
01:53İşte kök yasa, çerçeve yasa, bunu farklı şekilde taraflar adlandırıyor ama bir yerde de beklentileri karşıladı, bir yerde de karşılamadı.
02:03Hani çok da fazla aynı zamanda eleştiriler var.
02:06Bu anlamda ikinci yılında süreç, hukuki zemin oturması açısından artık somut adımların atılması açısından hangi aşamada?
02:13Şimdi siz bu çatışma çözüm sürecinin ülkemiz gerçekliğindeki barış ve demokratik toplum olarak adlandırılan dönemin resmi boyutunu,
02:26ülke bürokrasi içerisindeki kısmını kısmen anlattınız.
02:31Ancak bu süreci besleyen bir de Kürt sorunun barışçılığı ve demokratik çözümünün artık çatışmasız, silahlar olmaksızın bir çözümle,
02:45bir mücadele yöntemiyle çözülmesi kararlılığının silahların bırakılması yönü ve ona dair atılan adımların da beraber değerlendirilerek
02:57bu sürecin hem okunması hem de bundan sonraki adımların da bugüne kadarki tarihi süreci de beraber işleyerek
03:05ele alınması gereken bir çözüm, pratikler, yol haritası, gerçekliğinizi önümüze koyan
03:14ve sadece devleti, sadece meclisi, sadece hükümeti, mevcut iktidarı, sadece Kürt halkını değil,
03:22doğrudan ülkemizin bütün bileşenlerini, yani kadını, genci, Alevisi, bütün toplumsal bileşenleri,
03:33kadını, Türk, Kürt, Arap, bütün halk bileşenlerinin de içerisinde yer alması gereken bir süreci aslında biz konuşuyoruz.
03:44Dünya çatışma çözüm örneklerini hepimiz Kürt sorununun barışçıl çözümü yollarını ararken
03:52hepimizin tartışma başlıkları içerisinde yer alıyordu ve biz bugün aslında çatışma çözüm süreçlerinin
04:01bir yanı negatif barışken bir tarafı pozitif barış olan kısmının aslında negatif barış kısmını konuşuyoruz.
04:11Nedir? Silahların bırakılması, bırakılması yöntemi, silahlı mücadelenin içerisinde yer alan kişilerin
04:19sosyal ve siyasal yaşamın içerisine katılmasının şekli ve bir sorununun silahlı mücadeleyle çözülmesi
04:30arayışının dışında barışçıl çözümlerle bu sorunun sebeplerini ortadan kaldırmak üzerine bir çözümü,
04:40bir yol haritasını ve aslında barışçıl birlikte yaşamanın, bir ortak gelecek kurmanın aslında mücadele zeminini
04:50oluşturmanın tartışmalarını yürütüyoruz biz hepimiz beraberimizde.
04:56Şimdi İmralı'da Sayın Öcalan'ın öncülüğünde gelişen Devlet Bahçeli'nin mevcut siyasi iktidarın içerisinde yer aldığı
05:09barışın hayati ve gerekliliği üzerine oluşturulan ve devam eden süreç, bu sürecin elbette ki yürütücüleriyle yürütülmesi
05:20gerekliliği zorunluluğunu önümüze çıkarıyor ve bu gereklilik beraberinde bazı adımları da getiriyor.
05:26Hani bir güven sorunu yaşıyoruz elbette ki toplumda çünkü şeffaflık isteyen, herkesin geleceğe dair bu kaygılarını,
05:36endişelerini de ortadan kaldıracak bir süreci konuşmamız lazım.
05:40Çünkü biz barış konuşurken barışın bile güvenlikçi bugüne kadar yürütülen, inkarcı mı yaklaşımın,
05:51yok sayan bir halkı bu toplumun bileşeni olarak adlandırmayan mevcut kurulu sistemin içerisinde
06:02ortak eşit bir paydada buluşturan, eşit yurttaşlık temelinde bir araya getiren anlayışın kurulması sürecinde
06:13bu inkarın güvenlikçi politikalarla yok sayılışını da biz hepimiz beraber yaşadık.
06:20Yani bu yok sayış kelimelerin açıkçası yetersiz kaldığı bir süreç.
06:25İşte biz binlerce insanın hayatını kaybettiği bir süreci konuşuyoruz.
06:30Bu yüz yıllık süreç içerisinde gelişen ağrıyı, dersimi, coğrafyanın diğer birçok alanında
06:38tarihsel olarak önümüzde olan yeniden okunması, yeniden tariflenmesi,
06:43tarihi olarak da ideolojik olarak da yeniden izahının yapılması gereken barışçıl zeminde
06:51belki tarihi düzenlemeleri de yapabileceğimiz.
06:53Son 50 yılda binlerce köyün boşaltıldığı, binlerce faili meçhulün olduğu çatışma alanlarında
07:02binlerce insanın, yurttaşımızın ayrım yapmaksızın, yani coğrafyamızın her alanında
07:08hem kolluk personeli hem silahlı mücadeleyi tercih eden çatışma gerçekliği içerisinde
07:21büyük kayıplarla, büyük bedellerle yaşanmış bir süreç.
07:26Bu tarihi okumayı da iyi yapmak ve bu temelde de çözümler üretmek gerekiyor.
07:32Bu noktada güvenlikçi anlayışa dair bir başlığı öncelikli olarak konuşmamız gerekiyor.
07:38Çünkü güvenlikçi anlayışla geliştirilen politikalar inkari imhai da beraberinde getirirken
07:46bugün güvenlik odaklı bir ekonomiyi, güvenlik odaklı bir sakınmayı,
07:52güvenlik odaklı birbirinden ayrıştıran, toplumu da birbirine yabancılaştıran bir politik zemin ve sorun alanı karşımıza çıkarıyor.
08:02Hani barış derken belki 100 yıllık tahribatı da giderecek bir politik zemini oluşturmamız gerekiyor.
08:10O yüzden sadece birkaç teknik düzenleme olarak adlandırmak ya da biz bugün bunu yaptık hani pazarlık alanı olarak düşünmek
08:19ya da ne verdik ne aldık tartışmasının dışında bir tartışma yürütmek gerekiyor.
08:27Barış neyi gerektiriyor?
08:29Bunu soracağım aslında.
08:30Asıl soru bu.
08:31Şu ana kadar gördüklerimiz güvenlik odaklı değil mi?
08:35Mesela bunun dışında bir adım gördük mü?
08:37Nelerin yapılması gerekiyor?
08:38Evet. Bunlar da süreç işi.
08:40Çünkü güvenlikçi politikalar da kanıksanır hale gelmeye başlıyor ki o yüzden barışın dilini konuşuyoruz.
08:47Barış süreci konuşuluyorsa barışı yürütenlerin barışçıl bir dil konuşması gerektiği,
08:54yapıcı bir yaklaşımla yaklaşması gerektiği,
08:57herkesin kendisini barışın parçası adlederek bu sürece yaklaşması gerektiği,
09:02kendini barışın aslı unsuru kabul eden bir yerden bu sürecin parçası olmak,
09:08eksikliklerin giderilmesi konusunda dahil olmak üzerine bir yaklaşımı o yüzden çok önemli ve çok değerli buluyoruz.
09:17Güvenlikçi yaklaşım bugünkü sürece kadar buna rağmen, bu güvenlikçi anlayışa rağmen
09:26hızlı yol kat eden dünyadaki çatışma çözüm örneklerinin aksini kendi barışımızı,
09:34barışçıl çözümümüzü üretebileceğimiz potansiyele sahip olduğumuz bir hem irade ile
09:41hem de politik barışçıl bir güçle yol ilerleyebileceğimizi gösteren bir iki yıllık sürece biz tanıklık ettik.
09:48Şimdi ne yapmak gerekiyor?
09:50Karşılıklığın ötesinde barışın gereklilikleri üzerinden bir değerlendirme yapmamız gerektiği sonucuna ulaşmamız gerekiyor.
10:01Bu noktada evet bir negatif barış süreci var.
10:04Silahlı mücadelenin, tarafları silahlı mücadelenin sonlandırılması yönünde bir kararlaşma veriyorlar.
10:10Bunun kararlaşmaya varıyorlar.
10:12Güçlü bir irade beyanı da bu konuda tesis ediliyor.
10:16Akabinde mecliste bu sürecin çünkü meclise taşınması bir zorunluluk.
10:21Çünkü bundan sonraki toplumsal barışı inşa etmek bu coğrafyanın bütününün bileşeninin dahiliyetiyle
10:28ve toplumun asıl iradesiyle ki irade demek meclis demek.
10:33Bunu göz ardı etmemek gerekiyor.
10:35O yüzden mecliste kurulan komisyonun anlamı bu temelde çok kıymetli ve çok değerliydi.
10:42Ancak biz negatif barış odaklı tartışmalar yürüttük.
10:46Bunun paralelinde bir pozitif barış sahasının gerekliliklerini de bu tarihi zeminde tartışmak gerekiyor.
10:55Neye geliyoruz bu noktada?
10:57Ülkemizin demokratik sorunlarına beraberinde geliyoruz.
11:01Çünkü çatışmalı alanın, çatışmalı süreçlerin ve gündemlerin oluşturduğu sorunlar ve antidemokratik süreç
11:10hepimizi barış temelinde çok başlıklı bir çözüm arayışının içerisine de yönlendiriyor.
11:19Ki bizim ülkemizin demokratik ve antidemokratik sorunsalının fotoğrafını biz önümüze koyduğumuz zaman
11:26cezaevi önemli alanlardan bir tanesi.
11:30Fikir, düşünce, ifade, özgürlükleri önemli alanlarından bir tanesi.
11:35Seküler yaşama dair kaygılar, kadına, gençliğe, ekonomik alana dair sorunlar.
11:41Belki bir sonraki aşama olarak adlandırılabilir ama barış süreçlerinin hakikat ve yüzleşme başlığı da
11:49ayrıca önemli başlıklarının içerisinde yer alıyor.
11:53Bunların hepsini beraber ele alabileceğimiz bir sürecin işletilmesi gerekiyor.
11:58Bir yasal düzenleme yapıldı.
12:00Biz kıymetli bir yasal düzenleme olduğunu düşünüyoruz.
12:03Geliştirilmesi gereken ancak bugüne kadar saydığımız yüz yıllık sorunun çözümü olan bir yasadan bahsetmiyoruz aslında.
12:13Silahlı mücadelenin sonlandırılıp negatif barış sürecine ilişkin atılan ilk yasal ülkenin bütün mevcut bürokratik düzenlemesiyle,
12:25yapısıyla içerisinde yer aldığı bir ilk başlangıç sürecinden bahsediyoruz.
12:32İlk adımdan bahsediyoruz aslında.
12:34Bu temelde çok kıymetli.
12:37Ancak bu haliyle bile negatif barış sürecinin içeriğine cevap vermek konusunda da eksiklikler barındırıyorum.
12:47Elbette daha itiraz ettiğimiz, geliştirilmesini düşündüğümüz, en azından bütün herkesi kapsaması gerektiği konusunda
12:56hiçbir ayrım yapmaksızın, bütün herkesi doğrudan kapsayan bir kapsayıcılıkta olması gerektiği,
13:02olabildiğince daha hızlı, daha şeffaf yürütülmesi konusunda bir işleyişin yürütülmesi gerektiği temelinde de
13:11itirazlarımız da var, taleplerimiz de var, ancak desteklediğimiz olması gereken,
13:18ancak aşamalarda hepimizin dahiliyetiyle de geliştirilme potansiyeli de taşıyan,
13:25denetlenerek, desteklenerek, yeni yasal düzenlemelerle de,
13:29boyutu da, kapsamı da barışı kalıcılaştırabilecek bir kurumsallığa dönüştürebilecek bir işleyişe elbette ki dönüştürülmesi gerekiyor.
13:39Burada neyi konuşabiliriz öncelikle?
13:42Alt komisyonlar kurulacak.
13:45Bu alt komisyonlar kurulurken bu sürecin kurumsallaşması elbette ki önemli.
13:52Ama barış derken yine güvenlikçi yaklaşımın ötesinde...
13:55Yani ilk kurul, çerçeve yasının içerisindeki belirtilen kurul altında komisyonlardan bahsediyoruz.
14:05Bu kurulun kendisi bile biraz güvençi bir perspektifle hazırlanmış bir kurul değil mi?
14:10Şimdi birkaç kurul oluşacak açıkçası.
14:13Belki ihtiyaçlara göre de şekillenebilir.
14:16Bu noktada dahil olmayı talep etmek lazım.
14:18Ben kadınların dahil olmayı talep etmesi gerektiğini düşünüyorum.
14:21Toplumun hak savunucusu kesimlerinin dahil olmayı istemesi ve dahil olmak için çaba göstermesi gerekiyor.
14:31Çünkü barış hepimizi ilgilendiriyor.
14:34Bahsettiğim pozitif barış, hepimizin birlikte yaşam iradesini göstermesi ve yeni bir yaşamı inşa etmesi üzerine kurulu.
14:44Şimdi yasal düzenlemenin oluşan kurulların bir aşaması da gözlemci kurul kısmı.
14:52Ki burada mecliste kurulacak gözlemci kurulun biz çok önemli olduğunu düşünüyoruz.
14:57Mesela ilk etapta mecliste kurulan komisyonun neredeyse yüzde yüze yakın toplumsal birleşyenin ve bütün mecliste bulunan ve bulunmayan siyasi partilerin
15:10dahiliyetiyle oluşturulması,
15:12barışın inşa edilmesi konusundaki toplumsal konsensus açısından çok önemli bir fotoğraftı.
15:21Bunun bu gözlemci kurulda da oluşturulmasını biz çok önemli oluyoruz.
15:26İzleme komisyonundan bahsediyorsunuz değil mi?
15:27Tabii ki, evet.
15:27Oraya tekrar geleceğim. O yüzden bir virgül gitmek istiyorum.
15:30Çünkü izleme komisyonuna dair de açıklamalar var.
15:33Bundan sonraki sürece dair adımları geçmeden evvel bir de Öcalan'ın, Abdullah Ünal'ın pozisyonunda konuşmak istiyorum.
15:38Çünkü tam olarak bu komisyon üzerinden en çok konuşulan şeylerden bir tanesi bu.
15:43Hem Öcalan'ın statüsü, ikinci bir tartışma olarak konut tartışması.
15:48Biraz magazinleşti belki bu konut tartışması bazı taraflar tarafından.
15:51Ama nihayetinde bu sürecin yürütülebilmesi için gerekli bir çalışma ortamının oluşturulması olarak adlandıralım.
15:58Mehmet Uçum'un son açıklaması vardı.
16:02Komisyonda, silahsızlandırma ve strateji alt komisyonunda yer alacak Abdullah Öcalan dedi.
16:08Yakın zamanda İlke TV'den, İderek Odabaşı'nın bir dem kaynaklarını dayandırdığı bir haberi vardı.
16:14O da pozisyonunun bir koordinatör olarak olacağı, altında bir kurumun olacağı şeklinde bir yorum vardı.
16:21Biraz burada o yüzden bu komisyonların süreçte Öcalan'ın bir fiil aslında belki de kamuoyunun gözü önünde de aynı şekilde.
16:30Çünkü komisyon demek biraz da böyle.
16:32Alacağı rol, pozisyon üzerinden sormak istiyorum.
16:36Statü bir bağlamında aslında nasıl olmalı ya da nasıl olacak?
16:40Size de gelen bilgiler ne yönde?
16:42Şimdi çatışmanın taraflarıyla elbette ki barış süreci yürütülecek.
16:47Hem merkezi düzeyde hem mevcut iktidar düzeyinde bir dizi açıklamalar elbette ki yapılıyor.
16:53Bu sürecin doğru şekilde yürütülmesi ve amaçlanan nihai barışın tesis edilmesi konusunda da doğru yöntemlerle ve doğru şekilde ilerlemek gerekiyor.
17:06Yasada bahsettiğim ayrımcı yaklaşımın önlenmesinin öncelikli başlıklarından bir tanesi bu.
17:13Çünkü örgütsel işleyişin en üst noktasından en alt noktasına kadar bir bütünlük içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor.
17:25Ancak silah bırakma sürecinin Sayın Öcalan üzerinden gelişen sürecin silah yakma noktasına kadar gelen
17:36ve silahlı mücadelenin bırakılması temelindeki sürecin ve işleyişin asli muhatabının Sayın Öcalan olduğu gerçekliğinin tartışmasız olduğunu hepimiz açık bir şekilde
17:50biliyoruz.
17:51Bu sürecin elbette ki Sayın Öcalan'ın dahiliyetiyle, doğrudan dahiliyetiyle yürütülmesi gerekiyor.
17:57Bugüne kadar yürütülen ben magazinel tartışmaların açıkçası çok barış odaklı, barış sürecine katkı sunan tartışmalardan öte sürecin ciddiyetinden uzak tartışmalar
18:14olarak değerlendiriyorum.
18:15Elbette ki Sayın Öcalan'ın bu süreçteki rolü ve misyonunu, muhataplığını ve statüsünü kabul eden bir yerden, buna saygı duyan
18:26bir yerden de bu sürecin hem işletilmesi hem yürütülmesi
18:30ve bütün toplumsal kesimlerin de özellikle sosyal ve siyasal yaşamın içerisine dahiliyet konusunda da bu bütünlüğü kabul ederek yaklaşması gerekiyor.
18:41Ben açıkçası barış sürecine hak ettiği temelde yaklaşmayan yaklaşımlar olarak değerlendiriyorum.
18:51Ben aslında bu tartışmaları çok tartışmaya değer bir noktada ele almamak gerektiğini düşünüyorum.
18:58Elbette ki doğru temelde itirazlar sunmak lazım.
19:00Ancak bu süreci magazinel ele almak, tarihsel olarak 100 yıllık süreç içerisinde ödediğimiz bedeller, yaşanan acılar ve toplumsal gerçeklikler,
19:14toplumsal sorumsalımız ve barış beklentilerinin karşısında da açıkçası tanımlamak konusunda da ciddiye almamak gerektiğini ben düşünüyorum.
19:27Doğru cevaplar ve doğru itirazlarla bu sürecin herkes tarafından önemsenerek el alması gerektiği yönünde bir cevapla ancak cevaplayabilirim bu süreci.
19:39Ben herkes tarafından tartışmasız bir şekilde bu sürecin elbette ki Sayın Hoca'dan tarafından yürütülmesi gerektiğini,
19:46hem devlet hem hükümet hem mevcut iktidar bu sürecin işletilmesi açısından da elbette ki muhataplarıyla yürütecektir.
20:01Bu sürecin mimarı olma vasfıyla da açıkçası hiç kimsenin de bunu yadırgamaması gerekiyor.
20:08Barış karşıtlığı bir tutum ve söylem olarak adlandırabilirim ben ancak bu tartışma başlığı adı altındaki söz ve söylemleri.
20:16Bu çok magazinel kısmı, konut kısmı artık zaten çok belli bir kesimler tarafından yapıldı ama
20:21aslında sormak istediğim biraz da şuydu, şimdi hem baştan itibaren bu güvenlik politikalarından bahsediyoruz.
20:29Abdullah Öcalan için Mehmet Uçum'un açıklamasını söylüyorum.
20:33Hani silahsızlandırma ve strateji komisyonunda olacak açıklaması sizin için tatmin edici miydi?
20:38Çünkü yani süreçin baş muhatabı, yani şey, Kürt halkının tarafı üzerinden bir muhatabı olarak baktığımızda,
20:47baş müzakereci olarak baktığımızda bu süreci eşit koşullar altında yürütmek adına,
20:52bu Pers Bey, bu ilki adına baktığımızda doğru bir pozisyon mu ya da başka roller alacak mı?
20:59O yüzden aslında sordum.
21:00Hani bu kurulda üye olarak yer alacakla koordinasyon, koordinatör olacak kısım çok farklı yaklaşımlar
21:07ve tam da sizin bahsettiğiniz silahsızlandırma kısmı bu işin negatif barış kısmı.
21:14Daha ilk aşamasının hala içinde olduğumuz kısmı.
21:16Yani ötesine geçemeliğimiz kısım, ötesinde işin pozitif, yani demokratikleşme sürecinde,
21:22pozitif barış sürecinde, Abdullah Hoca'nın görevi ne olacak?
21:25Bu süreçte doğrudan muhatap olarak bu komisyonların ve bu çalışma alanlarının içerisinde
21:33hem muhatap alınması hem de bu sürecin yürütücüsü olarak ele alınması gerekiyor.
21:39Buna dair de yöntemi, şekli tartışılır.
21:43Ancak bu statüyü, bu kimliği, bu pozisyonu da kabul ederek önümüzdeki süreçleri de görmek
21:50ve bugüne kadar işlettiği sürecin kendisine dair pozisyonuna da uygun bir muhataplıkla da
22:00elbette ki o sürecin yürütücüleri arasında, yürütücüsü olarak da o çalışmanın içerisinde yer alması gerekiyor.
22:07Önümüzdeki süreçte biz belki buna dair tartışmaları tekrar yürütüyor olacağız.
22:13Çünkü bu süreci yürütürken de karşımıza çıkacak pratikler olacak.
22:19Belki sürecin nasıl işletileceği konusunda kamuoyunun da dahiliyetiyle,
22:25diğer toplumsal birleşenlerin de dahiliyetiyle, süreç işlemeye başlaması,
22:30sürecin işlemesiyle beraber de ki biz yeni birçok pratik şeylerle karşılaşacağız.
22:38Bu temelde bu sürecin Sayın Öcalan açısından özgür çalışır, özgür yaşar bir şekilde yürütülmesi,
22:46resmi yürütme sürecinin de doğrudan yürütücüsü vasfıyla da bu statünün yasal şekliyle de tanınarak da yürütülmesi gerektiğini düşünüyoruz.
22:56Ben bunun aksine de bir yaklaşımın sergilenmesinin bu sürece çok katkı sunmayacağını düşünen bir yerden bakıyorum.
23:06Şimdi bunu bir tarafını biz bu şekilde belirlerken,
23:10diğer tarafta da bu sürecin sadece mevcut iktidar ve hükümetle yürütülmemesi gerektiği konusunda da
23:18dahiliyeti biz çok önemli buluyoruz ki oluşacak komisyonun, gözlemci komisyonların misyonu bu temelde çok önemli.
23:29O yüzden içerisinde toplumun bütün kesimleri yer almalı, bütün siyasi partiler yer almalı.
23:34Meclis boyutu elbette ki önemli.
23:36Ancak bunun dışında da dahil olanlar olmalı ya da kadınlar bu süreci görmek istemeli.
23:44İnsan hakları savunucusu, siyasetçiler, bu ülkenin geleceğine dair kaygı duyan ilerici, seküler, demokrat, herkes,
23:55mütedeyin, muhafazakar bütün kesimlerin bu sürece dair doğru işletilmesi konusunda da
24:02biz de varız demesi gerekiyor ve barışı sahip çıkması gerekiyor.
24:06Belki görmediğimiz yönleri de olabilir.
24:09Çünkü çok büyük bir sorundan bahsediyoruz ve tarihi bir süreçten bahsediyoruz.
24:14Ekonomik sorunlar çıkacak karşımıza, psikososyal sorunlar çıkacak karşımıza.
24:21Barışçıl bugüne kadar arasına sınır konulan bir toplumsal kesim gerçekliği varken
24:29belki tarihsel olarak oluşturulan kavgacı ve birbiriyle belki düşmanlaştırılan eğilimlerin de değiştirilmesi gerekiyor.
24:39Ciddi politik tartışmalar yürütmek gerekiyor.
24:42Bu temelde hepimize büyük sorumluluklar düşüyor.
24:46Siyasetçilerin dili bu temelde çok önemli.
24:49Barışçıl yaklaşımları bu temelde çok önemli.
24:52Gazetecilerin dahil olma çabası bu temelde çok önemli.
24:56Mesela biz konutu ve İmral'ı ziyaretlerini konuştuğumuzda bu noktada süreci dahil olma çabası içerisinde olmalı herkes.
25:04Hem siyasetçiler hem basın alanında basın mensupları, akademisyenler, hukukçular.
25:13Bu toplumun demokratik geleceğini inşa edecek kesimden bahsediyoruz.
25:19Mesela biz ilk sohbete başladığımızda hukuk alanında bahsettik.
25:22Ancak hukuka gelene kadar biz aslında toplumsal sürecin tamamının inşasını konuşuyoruz.
25:28Ne geliyor karşımıza?
25:30Cezaevleri geliyor karşımıza.
25:33Bugün cezaevinde olan halen onlarca siyasetçi var.
25:37Cezaevinde olan onlarca gazeteci var, hukukçu var.
25:41Halen toplumun birçok öteki kesimlerine karşı halen operasyonlar gerçekleştiriliyor.
25:48Ötekileştirme politikaları halen devam ediyor.
25:51Yani toplumsal barışın içerisinde sadece Kürt halkı gerçekliği yok.
25:59Aslında Kürt halkının demokratik varlığını beraber konuşurken, eşit yurttaşlığı konuşurken aslında biz bu sefer bütün halk bileşenlerimizin eşit yurttaşlığının yanında
26:13inançların da eşit temsiliyetini konuşuyoruz.
26:17Alevlerin eşit temsiliyetini konuşuyoruz.
26:21Kadınların eşit temsiliyetini konuşuyoruz.
26:24Toplumun bütün ötekileştirilen, tek olmaya zorlanan bütün kesimlerinin kendi renkleriyle var olmasının aslında çabasını yürütüyoruz.
26:34Barış bir şekilde bizim bütün toplumsal çeşitliliğimizle de barışmak olarak adlandırabileceğimiz bir yerde yer alıyor.
26:42Aslında belki de şöyle diyebiliriz yani hem hapishaneler söz konusu olduğunda hem kayın uygulamaları söz konusu olduğunda ya da işte
26:50bizim bu süreçle beraber konuştuğumuz ahim kararları söz konusu olduğunda
26:54hani artık bu alanlardaki sorunların ya da ihlallerin tek muhatabının kürt hareketi, kürt halkı ya da kürt halkı tebisicileri değil
27:03toplum diğer kesimleri olduğunda söyleyebiliriz.
27:06Bu bir yerde aslında herkesi kapsıyor o yüzden.
27:09Ben hani çok az vaktimiz kaldı ama şu soruyu mutlaka sormak istiyorum.
27:12Çünkü gözlemci komisyon.
27:13O da şu hani yakın zamanları çıktı hani bu komisyonun belki yasa yapma ihtimali de olabileceği üzerine.
27:20Şimdi bu tasarıda siz de burada ifade ettiğiniz hani herkesi kapsamaması üzerinden ki bu tasarın yani çerçeve yasanın özür dilerim
27:29çerçeve yasanın yani anayasa mahkemesine yine bu eşlik ilkesini ihlal ettiği gerekçesine sadece bir tek örgütü kapsadığı için gideceğine yönelik
27:38de bazı söylentiler dolanıyor.
27:42Şimdi burada çok önemli 2005 öncesi aslında mahkumiyeti almış olanlar ya da soruşturması başlamış olanların bu yasanın kapsamamasından bahsediyoruz.
27:54Bu son soru olarak sorayım çünkü önemli bir soru.
27:57Bu gözlemci komisyon, izleme komisyonu, meclisi altında kuruluşları sürecek olan komisyon ki hani yasa yapma, yasa çalışması yürütme yetkisi de
28:05olduğuna göre ne yapması gerekiyor?
28:07Yani şu süreçte evet bu ahim kararları, kayyumlar, mahpuslar bunları hep söylüyoruz özel bir yargı düzenlemeye ihtiyaç yok diye ama
28:17bu sürecin ihtiyacı olan bazı hala daha yasal düzenlemeler var.
28:21Çıkarılması gereken yasalar var.
28:22Bu komisyon çalışacaksa neyi çalışmalı?
28:25Neleri öncelikli olarak gündemini almalı?
28:28Son soru olarak bu sorayım.
28:29Şimdi bu komisyon meclis bünyesinde oluşacak olan bir komisyon.
28:33Şimdi yasa yapma yetkisi her halükarda meclise ait.
28:36Tavsiye mahiyetinde öneriler sunabilecek.
28:40Sürecin işletilmesi konusunda yasal zorunlulukları da meclisin gündemine de raporlamalarla da sunabilecek bir komisyon olacak.
28:49Şimdi biz barış sürecini konuşurken karşımıza birçok sorun başlıkları çıkacak.
28:55Yani yasa bir dizi düzenlemeler içeriyor beraberinde.
29:00Ancak bu düzenlemelerle beraber karşımıza elbette ki belki terörle mücadele yasası çıkacak.
29:06İnfaz yasasına dair düzenlemeler çıkacak.
29:09Mesela biz cezaevlerini konuştuk ama hasta tutsakları konuşmadık.
29:12Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin verdiği kararların uygulanması konusundaki yargısal sorunlarımızı konuşmadık.
29:20Bunların da bu süreç işletirken karşımıza çıkacak önemli başlıklardan ki barış sürecinin de aşılması gereken, çözülmesi gereken sorun başlıkları içerisinde
29:34yer alan ve düzenlenmesi zorunluluk olarak da önümüzde olan alanları olarak düşünüyoruz.
29:40Bu temelde terörle mücadele yasası bizim gündemimizde olmak zorunda.
29:45Terör tanımının uluslararası mevzuata uygun bir düzenlemeyle yapılması elbette ki gerekiyor.
29:51Ceza ve gözlem kurullarına ilişkin elbette ki karşımıza sorunlar çıkacak.
29:56Ve bunun yasal düzenlemelerle de düzenlenip toplumsal sorunların da çözümü üzerine de bir çalışma yürütmesi lazım.
30:05Ben bunun da eksik kalacağını düşünüyorum.
30:09Zira bu komisyon belki alt komisyonlar da oluşturmak zorunda olacak.
30:14Çünkü çok yakın zamanda tecrübe ettiğimiz önceki barış dönemi süreçlerinde ve halen barış çözümü bekleyen birçok alan var ki çok
30:25yakınımızdadır burada.
30:27Cumartesi anneleri her cumartesi burada oturuyor.
30:29Çocuklarının, yakınlarının, mezarlarını ve kaybedilişlerinin en azından adalet zemini içerisinde cevabını ve çözümünü isteyen, adalet bekleyen de başlık, çalışma başlıkları
30:47var.
30:48Önceki barış denemeleri süreçlerinde konuşulan başlıklar da bunlar.
30:54Belki bu konularda komisyonlar oluşturulması, çalışmalar yürütülmesi, farklı alanlarda boyutlu çalışmalar yürütmemiz gerekiyor olabilir.
31:04Cezaevinden tahliye olacak binlerce insanın sosyal ve siyasal yaşamın içerisine dahil olması konusunda belki sosyal, siyasal birçok çalışma başlığı karşımıza
31:16çıkacak.
31:16Şu an aslında belki öngöremediğimiz de birçok sorun başlığı, çalışma alanı, toplumsal bir belki de açıkçası seferberlik ruhuyla da sahipleneceğimiz
31:30bir barış gerçekliği süreci karşımıza çıkacak.
31:33Ben bu sürecin ele alınırken hiçbir siyasi politik kaygı ve öncelik duymaksızın, hiçbir politik ayrışma içerisinde olmaksızın barışın hepimizin barışı
31:47olduğu temelinde bir anlayışla yaklaşmamız gerektiğini düşünüyorum.
31:51Ki biz barışı ele alırken kayyum meselesi sadece Kürt coğrafyasının, Kürt illerindeki seçilmiş Kürt halkının iradesine yönelik bir tutum değil,
32:05biz kayyum politikasına karşıyız.
32:07İstanbul kayyumunu da tartışmamız gerekiyor.
32:09Bugün fikir, düşünce ve ifade özgürlüğü içerisinde kendini ifade edebilen, etmekte zorlanan ve buna dair bir sorun alanı olarak karşımızda
32:22duran toplumun diğer bütün kesimlerini ilgilendirilen bir temelde biz sorunun bütüncül ele alınması gerektiğini düşünüyoruz.
32:30Nasıl yasa uygulanırken ayrımcı yaklaşıma doğru yaklaşmıyorsak, barışı inşa ederken toplumumuzun bütün kesimlerini içeren bir barış anlayışıyla ve açıkçası hiçbir
32:43politik siyasi kaygı da duymaksızın karşımıza çıkabilecek bütün sorunları da çözebilecek bir hassasiyetle
32:51ve sorumluluk bilinciyle de hepimizin barışın yürütücüsü olduğumuza inanarak bu sorumlulukla da süreci el alması gerektiğimizi düşünüyorum.
33:01Ben kat ettiğimiz yolun önemli ve kıymetli olduğunu biliyorum.
33:05Eksiklikler elbette ki taşıyor.
33:09Bunu gidermek konusunda da hem ısrarcı olmak hem de sürecin hiçbir şekilde bozulmasını da önleyecek bir hassasiyetle de sorumlulukla da
33:20sürece yaklaştığımızda
33:21noktada da ben demokratik barışınca, barışın da eşit yurttaşlık temelinde bir geleceğin de kurulmasının önünde hiçbir engelinde bulunmadığını düşünüyorum.
33:33Çok teşekkür ederim. Çok sağ olun Sevda bu konumuz olduğunuz için.
33:36Ben teşekkür ederim. Çok sağ olun.
33:38Sevgili izleyenler bir programın daha sonuna geldik.
33:41Önümüzdeki hafta başka bir dosyayla yeniden karşınızda olacağız.
33:43Şimdilik hoşçakalın.