- 48 dakika önce
Yemen'de savaş yeniden alevlendi. Husiler, ülkenin birçok bölgesinde ilerleyişini sürdürüyor. Suudi Arabistan'la Husiler arasında gerilim her geçen gün tırmanıyor. Füze ve İHA saldırıları, Kızıldeniz'deki gerilimi de yeniden hareketlendirdi. Yıllardır süren Yemen savaşı, artık sadece ülkenin sınırları içindeki bir çatışma olmaktan çıktı. Husilerin askeri kapasitesi, İran'la ilişkileri ve Kızıldeniz'deki stratejik konumu, örgütü bölgesel dengelerin önemli aktörlerinden biri haline getirdi. Peki, Husiler nasıl ortaya çıktı ve nasıl bu kadar güçlendiler? Detaylar Vizör haberimizde...
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İNTRO
00:36Yemen'de savaş yeniden alevlendi.
00:38Husiler birçok cephede ilerliyor.
00:41Suudi Arabistan'da alarm seviyesi yükseldi ve Riyad yönetiminden dikkat çeken bir çağrı geldi.
00:47Suudi Arabistan müftüsü Salih Fabzan, Husilere karşı cihat ilan edildiğini açıkladı.
00:53Ortada çözülmüş bir savaş alanı değil ama ertelenmiş bir güç mücadelesi olduğunu unutmak gerekiyor.
00:58Özellikle yaz sonu itibariyle Husilerin kontrol ettikleri bölgelerden daha fazlasını artık kontrol eder hale gelmesi.
01:07Ama bununla birlikte tabii bölgede devam eden güç mücadeleleri ve maalesef bitmeyen savaşlardan ayrı okunmaması gereken bir durumdayız.
01:15Peki yıllardır Yemen'de savaşan Husiler nasıl oldu da hem Suudi Arabistan'ın hem de Kızıldeniz'in güvenlik gündeminin merkezine oturdular.
01:26Gelin Husilerin tarihine biraz daha yakından bakalım.
01:30İran'ın özellikle Husilere bir teknoloji transferi verdiğini biliyoruz.
01:36Fakat bu çok uzun seneler önceydi.
01:38Bu teknoloji transferi sonrasında artık Husiler kendi silahlarını kendileri yapar ve üretir hale geldiler.
01:45Husilerin geçmişi Yemen'in kuzeyindeki Zeydi topluluklarına kadar uzanıyor.
01:49Zeydiler Şii mezhebinin Sünni koluna en yakın mezhepi olarak kabul ediliyor.
01:55Zeydilerin Yemen'in posunun yaklaşık üçte birini oluşturdukları tahmin ediliyor.
02:00Özellikle ülkenin kuzeyindeki Saada bölgesinde yoğunlaşan Zeydiler tarih boyunca merkezi yönetimlerle çatışmalar yaşadı.
02:07Saada'nın harita üzerinde bulunduğu nokta tam olarak burası.
02:11Yani Yemen'in kuzeyi, Suudi Arabistan'ın ise güney sınırı, sınır hattında bulunan bir kent.
02:17Tarih boyunca Saada Husiler için merkez konumunda oldu.
02:22Husilerin siyasi ve silahlı bir hareket olarak güç kazanmasındaysa İran devrimi önemli bir dönüm noktası oldu.
02:29Hareket 1979 İran-İslam devriminden etkilendi.
02:32İsrail ve ABD karşıtı söylemlerle güçlenen grup, ilerleyen yıllarda İran'la daha yakın ilişkiler kurdu.
02:401990'lı yıllardan itibaren İran devrim muhafızlarının Husilere eğitim ve askeri destek sağladığı yönündeki iddialar gündeme geldi.
02:49Silah, askeri tehcisat ve finansal desteğin de büyük bölümünün İran'dan geldiği yöne sürüldü.
02:56Tahran ve Husiler arasındaki ilişki tabii 1990'lara kadar aslında dönüyor.
03:01Çok uzun yılları işaret ediyor bu zaman.
03:04Özellikle İran'ın bölgedeki vekil unsurlar üzerinden devam ettirdiği politikaları düşünecek olursak,
03:10burada Husilerin İran'la olan ilişkilerinin ve İran'la olan koordinasyon sistemi içerisindeki arka planın yerini unutmamak gerekiyor.
03:18Bu sırada Yemen'in güneyi ve kuzeyinde 1960'lardan beri var olan iki farklı devlet 1990'da tek bir yönetim altında
03:26birleşti.
03:27Ancak ordular tek çatı altında birleştirilemedi.
03:311994'te ülkede iç savaş çıktı.
03:34Bu iç savaş sırasında Husilerle diğer Zeydi gruplar arasında da sorunlar çıkınca Bedrettin el-Husi ve oğlu Hüseyin el-Husi
03:43İran'a kaçtı.
03:47Husiler 2004 yılında Yemen hükümetine karşı silahlı ayaklanma başlattı.
03:53Örgütün lideri Hüseyin el-Husi aynı yıl öldürüldü.
03:56Hareketin başına kardeşi Abdülmelik el-Husi'yi geçti.
04:00Çatışmalar 2010 yılına kadar farklı yoğunluklarda devam etti.
04:04Ancak asıl kırılma Yemen'deki siyasi sistemin sarsılmasıyla geldi.
04:08Arap Baharı olayları.
04:122011'de Arap Baharı'nın Yemen'e sıçraması, yıllardır ülkeyi yöneten Ali Abdullah Salih'in iktidardan ayrılmasıyla sonuçlandı.
04:21Yerine Cumhurbaşkanı yardımcısı Mansur Hadi geldi.
04:25Fakat oluşan siyasi boşluk ve ekonomik kriz Husilere yaradı.
04:29Daha geniş alanlarda hakimiyet kurdular.
04:3321 Eylül 2014 tarihi Yemen için bir dönüm noktası oldu.
04:38Ülke bir kez daha iç savaşın pençesine düştü.
04:42Husiler başkent Sana'yı ele geçirdi.
04:44Hükümet kurumları üzerinde kontrol kuran örgüt, kısa süre içinde ülkenin kuzeybatısında geniş bir alanı denetlemeye başladı.
04:53Cumhurbaşkanı Mansur Hadi ise önce istifa etmek zorunda kaldı, ardından Aden'e geçti.
04:59Yemen böylece fiilen iki ana güç merkezinin ortaya çıktığı yeni bir döneme girdi.
05:052022 ateşkesi Yemen savaşını tamamlamayla sonlandırmadı.
05:09Bu nedenle de buradaki donmuş cepheler an itibariyle Husilerin yeniden bölge içerisinde etkin olmaya başlaması ve İran-Amelite İstihar Savaşı
05:18'nın artçılarıyla birlikte yeniden kendisini göstermeye başladı.
05:222015 yılında farklı aktörler devreye girdi.
05:25Mart 2015'te Suudi Arabistan öncülüğünde Körfez Koalisyonu kuruldu.
05:30Koalisyon Yemen hükümetini desteklemek amacıyla Husilere karşı askeri operasyon başlattı.
05:37Amaç Husilerin ilerleyişini durdurmak ve Yemen hükümetinin kontrolünü yeniden tesis etmekti.
05:43Husiler Aden'den çıkarıldı.
05:45Ancak örgüt tamamen yenilmedi.
05:47Tam tersine Husiler Sada'dan başlayarak ülkenin merkezini yani başkenti, diğer taraftan ise ülkenin batısını yani Hüdeyde sınırlarını ele geçirdi.
05:58Diğer taraftan ise Yemen hükümeti Muha Limanı ve Bab-ül Mendeb çevrelerini kontrolünde tuttu.
06:04PM öncülüğünde çok sayıda ateşkes girişimi yapılmasına rağmen savaş kalıcı bir siyasi anlaşmayla sona ermedi.
06:11Daha Hürmüz krizi çözülmedi. Henüz İran'ın savaşı bitmedi.
06:16Dolayısıyla şu anda Bab-ül Mendeb de bir koz olarak ortaya çıkınca bu küresel bir etki anlamına geliyor.
06:232015-2022 yılları arasındaki dönem içerisinde Suudi Arabistan'da buradaki çatışmalara doğrudan dahil olduğu bir durum vardı.
06:30Suudi Arabistan'a karşı özellikle Deniz Avukası'nın ilan edilmesi, ticari gemilerin hedef alınması ve buradaki tehditlerin artmasını son derece
06:39düşündürücü.
06:40Sonraki yıllarda Husi'lerin etkisi Yemen sınırlarını da aşmaya başladı.
06:45Özellikle 2023'te Gazze'deki savaşın başlamasının ardından örgüt Kızıldeniz'den geçerek İsrail'e giden gemilere yönelik saldırılarını artırdı.
06:55Zaman zaman uzun menzilli füzelerle İsrail toprakları da hedef alındı.
07:00Husi'ler bu saldırıları Gazze'ye destek amacıyla gerçekleştirdiklerini açıkladı.
07:05Örgüt bu dönemde tüm İslam dünyasının sempatisini de kazandı.
07:092026 içerisinde bu dengeleri bozan en temel unsur ne diye bakmak gerekecek belki de.
07:14Çünkü Yemen savaşının daha geniş anlamıyla dediğim gibi Amerika-İran-İsrail bağlamındaki gerilimle birleşmesi son derece dikkat çekecek.
07:22ABD ve İsrail Yemen'deki Husi'lere yönelik geniş çaplı hava saldırıları düzenledi.
07:28Örgütün birçok önde gelen ismi bu saldırılarda hayatını kaybetti.
07:3428 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıya başlamasıyla Yemen'de de dengeler yeniden değişmeye başladı.
07:42Husi'lerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları da arttı.
07:46Petrol tesisleri ve askeri noktaların hedef alındığı saldırılar gündeme geldi.
07:50Trump bugün küresel sistemle bir turnu sol kağıda etkisi oluşturuyor.
07:54Dolayısıyla da eskiden kalan dondurulmuş çatışma alanlar her birinin yeniden çözüldüğü bir döneme girmiş olduk.
08:013 Eylül'de haber merkezlerine ulaşan bir haber Yemen'deki tüm dengeleri alt üst etti.
08:07İran'dan kalkan bir uçak başkent Sana havalimanına inmek üzereyken havalimanının pistleri savaş uçaklarıyla vuruldu.
08:15Saldırıyı Yemen meşru hükümeti hava kuvvetleri üstlendi.
08:18Ancak Husi'ler Suudi Arabistan'ı sorumlu tuttu ve Riyad yönetimine karşı deniz ablukası başlatıldı.
08:30Husi'ler hem Kızıldeniz'den geçen Suudi Arabistan petrol tankerlerine hem de ülkenin enerji tesislerine yönelik saldırı düzenlemeye başladı.
08:388 Eylül'de düzenlenen saldırılarda Suudi Arabistan ülkenin enerji tesisleri ve sivil altyapısının hedef alındığını ve 73 kişinin yaralandığını açıkladı.
08:49Husi'lerin Suudi Arabistan'da özellikle hedef aldığı iki nokta var.
08:53Birincisi Taif, ikincisi ise Yambu Liman kenti.
08:57Peki Husi'ler özellikle neden bu iki kenti hedef alıyor?
09:01Çünkü Yambu Limanı'nda çok büyük enerji tesisleri bulunuyor.
09:06Aynı şekilde Taif'te ise Suudi Arabistan'ın en büyük askeri hava üslerinden bir tanesi bulunuyor.
09:12Bölgede devam eden karşılaşmalar ekseninde okuduğunuz zaman özellikle enerji ve askeri tesislerin hedef alınması aslında karşılıklı olarak gerçekleşen bir nokta.
09:24Suudi Arabistan'da Yemen'deki birçok noktayı bombaladığında karşılıklı olarak birbirlerine çatışmayı ve hamleleri gördük.
09:31Yambu enerji merkezi artık bu her açıdan kritik bir nokta.
09:36Hürmüz'deki tıkanıklığın yanı sıra biz Yambu'daki sorunlarla bile de çok daha büyük küresel enerji sorunlarını görebileceğiz.
09:44Husi'ler hızlı saldırılarla ülkenin batısında bulunan Muha Liman kentini ve Bab-ül Mendeb içerisinde bulunan Mayun adasını ele geçirdi.
09:53Bu Suudi Arabistan için durumu daha da kötüleştirdi.
09:56Çünkü Husi'ler bu gelişmeyle Bab-ül Mendeb'te tam bir kontrol sağlamış oldu.
10:02İranlı birçok gazeteci çok uzun yıllar önce Husi'lerin silahları ürettikleri yeraltı şehirlerinden bahsederler.
10:0924 Eylül'de gerilim bir kez daha yükseldi.
10:12Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon Yemen'den fırlatılan 6 balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı.
10:20Koalisyon füzelerin Taif ve Yanbu gönünü hedef aldığını bildirdi.
10:25Aynı saatlerde Mekke, Cidde ve Tebük dahil birçok bölgede güvenlik uyarıları yapıldı.
10:31İşte bu gelişmelerin hemen ardından Suudi Arabistan müftüsü Salih Favza'nın Husi'lere karşı cihat çağrısı gündeme geldi.
10:41Husi'lerin bugün ulaştığı askeri kapasitenin arkasında yalnızca coğrafi avantaj bulunmuyor.
10:47Örgütün yıllar içinde kurduğu askeri yapı, İran'la ilişkilendirilen silah ve eğitim desteği, Yemen'deki siyasi bölünmüşlük ve Suudi Arabistan öncülüğündeki
10:57operasyonlara rağmen varlığını koruması.
11:00Husi'lerin bugünkü konumunu açıklayan başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
11:07Birleşmiş Milletler raporlarında da Husi'lerin elindeki bazı silahların İran üretimi sistemlerle benzer teknik özellikler taşıdığı belirtiliyor.
11:16Örgütün yüz binlerce savaşçıya sahip olduğu yönünde tahminlerde bulunuyor.
11:23Yemen'de savaş artık sadece Yemen'in sorunu değil.
11:26Kızıldeniz, Babül Mendeb, Suudi Arabistan ve küresel enerji güvenliği.
11:31Aynı denklemin içinde.
11:34Bugün gerilen noktada Husi'ler, Yemen'in başkentini ve geniş bir bölgesini kontrol eden silahlı bir güç olmanın ötesinde.
11:42Suudi Arabistan'ı doğrudan hedef alabilen, füze ve insansız hava aracı kapasitesine sahip bir aktör olarak öne çıkıyor.
11:51Bu nedenle Yemen'deki çatışmaların yeniden tırmanması sadece ülke içindeki dengeleri değil,
11:57Kızıldeniz üzerinden geçen ticaret yollarını ve bölgesel güvenlik hesaplarını da etkiliyor.
12:03Üstelik Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın 7 Ağustos 2026'da imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması da yeni denklemde dikkat çekiyor.
12:13Üç ülke, anlaşma kapsamında, savunma ve güvenlik alanında iş birliğini geliştirme kararı aldı.
12:19Kızıldeniz üzerindeki baskı, Kızıldeniz üzerindeki sorunların azaltılması gerekiyor ki enerji güvenliği sağlanabilsin.
12:27Ama an itibariyle de bu enerji güvenliğinden ve çatışmalardan bahsederken yeni bir güç merkezi oluştu.
12:33O da Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan Mekke Anlaşması.
12:36Yıllardır süren Yemen Savaşı, yeni bir dönem incin eşiğinde.
12:40Husilerin ilerleyişi, Suudi Arabistan'ın yanıtı ve bölgede devreye giren yeni ittifaklar.
12:46Yemen'deki savaşın sınırlarını daha da genişletebilir.