00:00İNTRO
00:36Yemen'de savaş yeniden alevlendi.
00:38Husiler birçok cephede ilerliyor.
00:41Suudi Arabistan'da alarm seviyesi yükseldi ve Riyad yönetiminden dikkat çeken bir çağrı geldi.
00:47Suudi Arabistan müftüsü Salih Fabzan, Husilere karşı cihat ilan edildiğini açıkladı.
00:53Ortada çözülmüş bir savaş alanı değil ama ertelenmiş bir güç mücadelesi olduğunu unutmak gerekiyor.
00:58Özellikle yaz sonu itibariyle Husilerin kontrol ettikleri bölgelerden daha fazlasını artık kontrol eder hale gelmesi.
01:07Ama bununla birlikte tabii bölgede devam eden güç mücadeleleri ve maalesef bitmeyen savaşlardan ayrı okunmaması gereken bir durumdayız.
01:15Peki yıllardır Yemen'de savaşan Husiler nasıl oldu da hem Suudi Arabistan'ın hem de Kızıldeniz'in güvenlik gündeminin merkezine oturdular.
01:26Gelin Husilerin tarihine biraz daha yakından bakalım.
01:30İran'ın özellikle Husilere bir teknoloji transferi verdiğini biliyoruz.
01:36Fakat bu çok uzun seneler önceydi.
01:38Bu teknoloji transferi sonrasında artık Husiler kendi silahlarını kendileri yapar ve üretir hale geldiler.
01:45Husilerin geçmişi Yemen'in kuzeyindeki Zeydi topluluklarına kadar uzanıyor.
01:49Zeydiler Şii mezhebinin Sünni koluna en yakın mezhepi olarak kabul ediliyor.
01:55Zeydilerin Yemen'in posunun yaklaşık üçte birini oluşturdukları tahmin ediliyor.
02:00Özellikle ülkenin kuzeyindeki Saada bölgesinde yoğunlaşan Zeydiler tarih boyunca merkezi yönetimlerle çatışmalar yaşadı.
02:07Saada'nın harita üzerinde bulunduğu nokta tam olarak burası.
02:11Yani Yemen'in kuzeyi, Suudi Arabistan'ın ise güney sınırı, sınır hattında bulunan bir kent.
02:17Tarih boyunca Saada Husiler için merkez konumunda oldu.
02:22Husilerin siyasi ve silahlı bir hareket olarak güç kazanmasındaysa İran devrimi önemli bir dönüm noktası oldu.
02:29Hareket 1979 İran-İslam devriminden etkilendi.
02:32İsrail ve ABD karşıtı söylemlerle güçlenen grup, ilerleyen yıllarda İran'la daha yakın ilişkiler kurdu.
02:401990'lı yıllardan itibaren İran devrim muhafızlarının Husilere eğitim ve askeri destek sağladığı yönündeki iddialar gündeme geldi.
02:49Silah, askeri tehcisat ve finansal desteğin de büyük bölümünün İran'dan geldiği yöne sürüldü.
02:56Tahran ve Husiler arasındaki ilişki tabii 1990'lara kadar aslında dönüyor.
03:01Çok uzun yılları işaret ediyor bu zaman.
03:04Özellikle İran'ın bölgedeki vekil unsurlar üzerinden devam ettirdiği politikaları düşünecek olursak,
03:10burada Husilerin İran'la olan ilişkilerinin ve İran'la olan koordinasyon sistemi içerisindeki arka planın yerini unutmamak gerekiyor.
03:18Bu sırada Yemen'in güneyi ve kuzeyinde 1960'lardan beri var olan iki farklı devlet 1990'da tek bir yönetim altında
03:26birleşti.
03:27Ancak ordular tek çatı altında birleştirilemedi.
03:311994'te ülkede iç savaş çıktı.
03:34Bu iç savaş sırasında Husilerle diğer Zeydi gruplar arasında da sorunlar çıkınca Bedrettin el-Husi ve oğlu Hüseyin el-Husi
03:43İran'a kaçtı.
03:47Husiler 2004 yılında Yemen hükümetine karşı silahlı ayaklanma başlattı.
03:53Örgütün lideri Hüseyin el-Husi aynı yıl öldürüldü.
03:56Hareketin başına kardeşi Abdülmelik el-Husi'yi geçti.
04:00Çatışmalar 2010 yılına kadar farklı yoğunluklarda devam etti.
04:04Ancak asıl kırılma Yemen'deki siyasi sistemin sarsılmasıyla geldi.
04:08Arap Baharı olayları.
04:122011'de Arap Baharı'nın Yemen'e sıçraması, yıllardır ülkeyi yöneten Ali Abdullah Salih'in iktidardan ayrılmasıyla sonuçlandı.
04:21Yerine Cumhurbaşkanı yardımcısı Mansur Hadi geldi.
04:25Fakat oluşan siyasi boşluk ve ekonomik kriz Husilere yaradı.
04:29Daha geniş alanlarda hakimiyet kurdular.
04:3321 Eylül 2014 tarihi Yemen için bir dönüm noktası oldu.
04:38Ülke bir kez daha iç savaşın pençesine düştü.
04:42Husiler başkent Sana'yı ele geçirdi.
04:44Hükümet kurumları üzerinde kontrol kuran örgüt, kısa süre içinde ülkenin kuzeybatısında geniş bir alanı denetlemeye başladı.
04:53Cumhurbaşkanı Mansur Hadi ise önce istifa etmek zorunda kaldı, ardından Aden'e geçti.
04:59Yemen böylece fiilen iki ana güç merkezinin ortaya çıktığı yeni bir döneme girdi.
05:052022 ateşkesi Yemen savaşını tamamlamayla sonlandırmadı.
05:09Bu nedenle de buradaki donmuş cepheler an itibariyle Husilerin yeniden bölge içerisinde etkin olmaya başlaması ve İran-Amelite İstihar Savaşı
05:18'nın artçılarıyla birlikte yeniden kendisini göstermeye başladı.
05:222015 yılında farklı aktörler devreye girdi.
05:25Mart 2015'te Suudi Arabistan öncülüğünde Körfez Koalisyonu kuruldu.
05:30Koalisyon Yemen hükümetini desteklemek amacıyla Husilere karşı askeri operasyon başlattı.
05:37Amaç Husilerin ilerleyişini durdurmak ve Yemen hükümetinin kontrolünü yeniden tesis etmekti.
05:43Husiler Aden'den çıkarıldı.
05:45Ancak örgüt tamamen yenilmedi.
05:47Tam tersine Husiler Sada'dan başlayarak ülkenin merkezini yani başkenti, diğer taraftan ise ülkenin batısını yani Hüdeyde sınırlarını ele geçirdi.
05:58Diğer taraftan ise Yemen hükümeti Muha Limanı ve Bab-ül Mendeb çevrelerini kontrolünde tuttu.
06:04PM öncülüğünde çok sayıda ateşkes girişimi yapılmasına rağmen savaş kalıcı bir siyasi anlaşmayla sona ermedi.
06:11Daha Hürmüz krizi çözülmedi. Henüz İran'ın savaşı bitmedi.
06:16Dolayısıyla şu anda Bab-ül Mendeb de bir koz olarak ortaya çıkınca bu küresel bir etki anlamına geliyor.
06:232015-2022 yılları arasındaki dönem içerisinde Suudi Arabistan'da buradaki çatışmalara doğrudan dahil olduğu bir durum vardı.
06:30Suudi Arabistan'a karşı özellikle Deniz Avukası'nın ilan edilmesi, ticari gemilerin hedef alınması ve buradaki tehditlerin artmasını son derece
06:39düşündürücü.
06:40Sonraki yıllarda Husi'lerin etkisi Yemen sınırlarını da aşmaya başladı.
06:45Özellikle 2023'te Gazze'deki savaşın başlamasının ardından örgüt Kızıldeniz'den geçerek İsrail'e giden gemilere yönelik saldırılarını artırdı.
06:55Zaman zaman uzun menzilli füzelerle İsrail toprakları da hedef alındı.
07:00Husi'ler bu saldırıları Gazze'ye destek amacıyla gerçekleştirdiklerini açıkladı.
07:05Örgüt bu dönemde tüm İslam dünyasının sempatisini de kazandı.
07:092026 içerisinde bu dengeleri bozan en temel unsur ne diye bakmak gerekecek belki de.
07:14Çünkü Yemen savaşının daha geniş anlamıyla dediğim gibi Amerika-İran-İsrail bağlamındaki gerilimle birleşmesi son derece dikkat çekecek.
07:22ABD ve İsrail Yemen'deki Husi'lere yönelik geniş çaplı hava saldırıları düzenledi.
07:28Örgütün birçok önde gelen ismi bu saldırılarda hayatını kaybetti.
07:3428 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıya başlamasıyla Yemen'de de dengeler yeniden değişmeye başladı.
07:42Husi'lerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları da arttı.
07:46Petrol tesisleri ve askeri noktaların hedef alındığı saldırılar gündeme geldi.
07:50Trump bugün küresel sistemle bir turnu sol kağıda etkisi oluşturuyor.
07:54Dolayısıyla da eskiden kalan dondurulmuş çatışma alanlar her birinin yeniden çözüldüğü bir döneme girmiş olduk.
08:013 Eylül'de haber merkezlerine ulaşan bir haber Yemen'deki tüm dengeleri alt üst etti.
08:07İran'dan kalkan bir uçak başkent Sana havalimanına inmek üzereyken havalimanının pistleri savaş uçaklarıyla vuruldu.
08:15Saldırıyı Yemen meşru hükümeti hava kuvvetleri üstlendi.
08:18Ancak Husi'ler Suudi Arabistan'ı sorumlu tuttu ve Riyad yönetimine karşı deniz ablukası başlatıldı.
08:30Husi'ler hem Kızıldeniz'den geçen Suudi Arabistan petrol tankerlerine hem de ülkenin enerji tesislerine yönelik saldırı düzenlemeye başladı.
08:388 Eylül'de düzenlenen saldırılarda Suudi Arabistan ülkenin enerji tesisleri ve sivil altyapısının hedef alındığını ve 73 kişinin yaralandığını açıkladı.
08:49Husi'lerin Suudi Arabistan'da özellikle hedef aldığı iki nokta var.
08:53Birincisi Taif, ikincisi ise Yambu Liman kenti.
08:57Peki Husi'ler özellikle neden bu iki kenti hedef alıyor?
09:01Çünkü Yambu Limanı'nda çok büyük enerji tesisleri bulunuyor.
09:06Aynı şekilde Taif'te ise Suudi Arabistan'ın en büyük askeri hava üslerinden bir tanesi bulunuyor.
09:12Bölgede devam eden karşılaşmalar ekseninde okuduğunuz zaman özellikle enerji ve askeri tesislerin hedef alınması aslında karşılıklı olarak gerçekleşen bir nokta.
09:24Suudi Arabistan'da Yemen'deki birçok noktayı bombaladığında karşılıklı olarak birbirlerine çatışmayı ve hamleleri gördük.
09:31Yambu enerji merkezi artık bu her açıdan kritik bir nokta.
09:36Hürmüz'deki tıkanıklığın yanı sıra biz Yambu'daki sorunlarla bile de çok daha büyük küresel enerji sorunlarını görebileceğiz.
09:44Husi'ler hızlı saldırılarla ülkenin batısında bulunan Muha Liman kentini ve Bab-ül Mendeb içerisinde bulunan Mayun adasını ele geçirdi.
09:53Bu Suudi Arabistan için durumu daha da kötüleştirdi.
09:56Çünkü Husi'ler bu gelişmeyle Bab-ül Mendeb'te tam bir kontrol sağlamış oldu.
10:02İranlı birçok gazeteci çok uzun yıllar önce Husi'lerin silahları ürettikleri yeraltı şehirlerinden bahsederler.
10:0924 Eylül'de gerilim bir kez daha yükseldi.
10:12Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon Yemen'den fırlatılan 6 balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı.
10:20Koalisyon füzelerin Taif ve Yanbu gönünü hedef aldığını bildirdi.
10:25Aynı saatlerde Mekke, Cidde ve Tebük dahil birçok bölgede güvenlik uyarıları yapıldı.
10:31İşte bu gelişmelerin hemen ardından Suudi Arabistan müftüsü Salih Favza'nın Husi'lere karşı cihat çağrısı gündeme geldi.
10:41Husi'lerin bugün ulaştığı askeri kapasitenin arkasında yalnızca coğrafi avantaj bulunmuyor.
10:47Örgütün yıllar içinde kurduğu askeri yapı, İran'la ilişkilendirilen silah ve eğitim desteği, Yemen'deki siyasi bölünmüşlük ve Suudi Arabistan öncülüğündeki
10:57operasyonlara rağmen varlığını koruması.
11:00Husi'lerin bugünkü konumunu açıklayan başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
11:07Birleşmiş Milletler raporlarında da Husi'lerin elindeki bazı silahların İran üretimi sistemlerle benzer teknik özellikler taşıdığı belirtiliyor.
11:16Örgütün yüz binlerce savaşçıya sahip olduğu yönünde tahminlerde bulunuyor.
11:23Yemen'de savaş artık sadece Yemen'in sorunu değil.
11:26Kızıldeniz, Babül Mendeb, Suudi Arabistan ve küresel enerji güvenliği.
11:31Aynı denklemin içinde.
11:34Bugün gerilen noktada Husi'ler, Yemen'in başkentini ve geniş bir bölgesini kontrol eden silahlı bir güç olmanın ötesinde.
11:42Suudi Arabistan'ı doğrudan hedef alabilen, füze ve insansız hava aracı kapasitesine sahip bir aktör olarak öne çıkıyor.
11:51Bu nedenle Yemen'deki çatışmaların yeniden tırmanması sadece ülke içindeki dengeleri değil,
11:57Kızıldeniz üzerinden geçen ticaret yollarını ve bölgesel güvenlik hesaplarını da etkiliyor.
12:03Üstelik Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın 7 Ağustos 2026'da imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması da yeni denklemde dikkat çekiyor.
12:13Üç ülke, anlaşma kapsamında, savunma ve güvenlik alanında iş birliğini geliştirme kararı aldı.
12:19Kızıldeniz üzerindeki baskı, Kızıldeniz üzerindeki sorunların azaltılması gerekiyor ki enerji güvenliği sağlanabilsin.
12:27Ama an itibariyle de bu enerji güvenliğinden ve çatışmalardan bahsederken yeni bir güç merkezi oluştu.
12:33O da Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan Mekke Anlaşması.
12:36Yıllardır süren Yemen Savaşı, yeni bir dönem incin eşiğinde.
12:40Husilerin ilerleyişi, Suudi Arabistan'ın yanıtı ve bölgede devreye giren yeni ittifaklar.
12:46Yemen'deki savaşın sınırlarını daha da genişletebilir.