- 37 dakika önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar, Beyaz TV ekranlarına pazar günlerinin hafta sonlarının bir klasiği olan evlerinize bizlerin misafir olma sebebimiz olan Geçmişe Yürüyen
00:44Adam programına hoş geldiniz.
00:46Sizler evlerinizde bizlerse buralarda tarih nerede yaşanmışsa tarih nereye imza atmış ve ayak izini bırakmışsa oralarda olmaya ve birlikte sizlerle
01:00beraber tarih üzerinde yürümeye ahd ettik, cedd ettik.
01:04Bugün ve haftaya da Eyüp Sultan Külliyesi, Eyüp Sultan adı verilen ilçenin adının nereden geldiği, bu güzel insanın kim olduğu,
01:18etrafında kimlerin metfun olduğu,
01:20Fatih Sultan Mehmet Han'dan itibaren nasıl bir İslam coğrafyası ve medeniyeti haline geldiğini sokak sokak gezerek, merhumların kabirlerine uğrayarak konuşacağız.
01:35Bu programda herhangi bir fotoğraf göstermek eski yeni açı göstermek yok.
01:41Biz zaten Eyüp Sultan Külliyesi'nin ve merkezinin eski fotoğraflarını gösterdik, yeni hallerini gösterdik ve biz dedik ki bakın bura
01:52böyleymiş.
01:53Bugün tek bir fotoğraf yok.
01:55Bugün Eyüp Sultan Külliyesi'nin ve Eyüp Sultan Bölgesi'nin bizzat kendisi bulunmakta.
02:02Bizler hazırız ekip olarak.
02:05Sizler de hazırsanız eğer kahvaltı sonrası kahvenizi ve çayınızı alın, koltuğunuza yaslanın ve bizlerle birlikte bir tarih serüvenine, bir tarih
02:19piramidi üzerinde yürümeye ve tarih konuşmaya başlayalım.
02:24Efendim Beyaz TV geçmişe yürüyen adam programı Eyüp 1 başladı.
02:42Varlığıyla İstanbul'a şeref veren Halid bin Zeyd ya da bizim dünyamızdaki adı ile Eba Eyyübel Ensari Hazretleri'nin Adana,
02:521458 tarihinde Fatih Sultan Mehmet tarafından yapılan, 1765-66 Büyük İstanbul depreminde yıkılan,
03:031799-1800 yıllarında Sultan Üçünsel'in tarafından bir daha yapılan,
03:09Barok tarzındaki Avrupayi Eyüp Sultan caminin önündeyiz.
03:16Barok tarzı cami Eyüp Sultan ters geliyor değil mi?
03:20Birazdan detaylı bilgi verdiğim zaman nasıl oluyor, kimler yapmış ve ne olmuş her şeyi konuşacağız.
03:27Ama buranın adı, bu ilçenin adı Eyüp Sultan, bu caminin de adı Eyüp Sultan.
03:35Peki Eyüp Sultan kim?
03:37Allah Resulü Peygamber Efendimiz 611 yılında peygamberlik ile vazifelendirildi.
03:45İnsanlara anlatmaya başladı.
03:47İnananlar azınlıkta, inanmayanlar çoğunluktaydı.
03:50Güç ve kuvvet inanmayanların elindeydi.
03:55Ve inananlar kendilerine yapılan zulmü karşılayamadıkları, altında ezildikleri için,
04:02Allah'ımız tarafından 11 sene sonra, 622 yılında şehirlerini terk etmeleri,
04:11yürüme yolu olarak 440 kilometrelik Mekke-Medine arasındaki çöl yolunu kat ederek,
04:20Medine'ye gitmelerini emretti.
04:22Bunun üzerine Müslümanlar, Medine'ye doğru yola çıktılar.
04:28Takvimler 622'yi göstermekteydi.
04:31Allah Resulü Peygamber Efendimiz de gruba katılmadı.
04:35En son bütün Mekke boşaldıktan, Müslümanların tamamı, tamamı Medine'ye hicret ettikten,
04:44göç ettikten sonra, kadim dostu, güzel arkadaşı, Allah'ın biz onu seviyoruz dediği,
04:54sıddık sıfatıyla bilinen, güvenen ve güvenilir Hazreti Ebu Bekir'le beraber yola çıktılar.
05:02Meşakkatli bir 10 gün sürdü yol.
05:0610. günün sonunda Medine'ye varıldı.
05:10Hazreti Peygamber ve Hazreti Ebu Bekir'i Medine'ye vardığında,
05:15kah Medine'li Müslümanlar, daha önce Akabe biyatıyla beraber İslam'a girmiş olan Müslümanlar,
05:22Peygamber Efendimiz'in isteği ve Allah'ın emri üzerine Mekke'den göç eden Müslümanlar birleştiler
05:31ve Allah Resulü'nün Medine'ye giriş yolunda hurma ağaçlarının üzerine çıkarak beklediler.
05:39Sonunda o güzel iki şerefli misafir Medine'ye girmişti.
05:43Abdullah bin Selül, Medine'nin ve İslam'ın ilk münafığı, ilk kafirlerin başı Abdullah bin Selül dedi ki,
05:55Ya Muhammed, hoş geldin şehrimize. Bu şehir artık senindir.
06:01Sen çok şerefli bir misafirsin.
06:03Herifine layık bir biçimde güzel bir karşılama yapalım ve seni güzel bir evde misafir edelim.
06:11Senin şerefine layık olan benim evimdir.
06:15Buyur gel bana misafir ol.
06:17Evet, Abdullah bin Selül gerçekten çok fazla zengindi ve konağa çok görkemliydi.
06:25Ama Peygamber Efendimiz'i bir tuzağa çekmeye çalışıyordu.
06:29Eğer o tuzağa Peygamber Efendimiz kapılsaydı,
06:33İyi münafıklar diyecekti ki,
06:35Muhammed zenginlerle birlikte oldu.
06:38O kadar cefa çekip, evini barkını terk eden, işkenceler gören, yakınlarını terk eden, gariban fakirlere bakmadı bile.
06:48Gitti bir zenginin evinde kaldı diyeceklerdi.
06:52Peygamber Efendimiz bunu bildiği için buna müsaade etmedi.
06:57Dedi ki, hepiniz benim için aynısınız.
07:00Bütün evler benim için kıymetlidir.
07:03Bu yüzden müsaade ederseniz, ben karar vermeyelim.
07:07Ya, Peygamberimizin Medine'de misafir olarak kalacağı eve kim karar verecek?
07:15Dedi ki Peygamber Efendimiz,
07:17Devem Kusva'yı serbest bırakacağım.
07:20Beni buraya getiren devem Kusva,
07:24Nereye giderse, hangi evin önünde durursa,
07:28Ben onun misafiri olacağım dedi.
07:30Ve deve Kusva'yı serbest bıraktılar.
07:34Deve bir süre şehirde dolaştı.
07:36Sokaklara girdi, meydanlarda gezdi,
07:40Bahçelerden dolaştı.
07:42Ve en sonunda, Medine'nin merkezi değil de,
07:46Biraz dışarıda, biraz taşrada bulunan,
07:50Eski, küçük bir evin önünde durdu.
07:54Ve orada oturdu.
07:57Dedi ki Peygamber Efendimiz,
07:59Tamam, benim yerim artık burasıdır.
08:02Ve o evde kaldı.
08:04O ev, Halid bin Zeytin evidir.
08:06Yani bizim dünyamızdaki adıyla,
08:09Eba Eyyubel Ensari Hazretlerinin evidir.
08:14Altı ay boyunca,
08:15Hazreti Eba Eyyubel Ensari,
08:18Peygamber Efendimiz'e ev sahipliği yaptı.
08:22İki tane oda vardı evde.
08:25Biri altta, biri üstte.
08:26Birbirinin üstünde ve altında bulunan,
08:29İki tane odadan bahsediyoruz.
08:32Hazreti Eba Eyyubel Ensari dedi ki,
08:34Ey Allah'ın Resulü,
08:36Sen lütfen yukarıya çık.
08:39Ben burada, alt katta kalmaya razıyım.
08:42Sen üst katta yaşa.
08:43Peygamberimiz dedi ki,
08:45Hayır bu evin sahibi sensin.
08:47Sen yukarıya çık.
08:48Benim görüşmelerim,
08:50Benim misafirlerim biraz fazla olacak.
08:53Ben her gün çok fazla insan eve kabul edeceğim.
08:57Bu yüzden benim yerim alt kalt olsun dedi.
09:00Ve altı ay boyunca,
09:02Hazreti Eyyub'ün evinin altında kaldı.
09:05Bir gün,
09:06Peygamber Efendimiz vefat etti.
09:09Yerine Hazreti Ebu Bekir halife oldu.
09:12Ardından Ömer, sonra Osman, sonra Ali.
09:15İşte bu,
09:17Asr-ı Saadet döneminin bir vaktinde,
09:20Bu dönem bittikten sonra yani,
09:22Muaviye'nin halifeliği zamanında,
09:26Muaviye,
09:26İstanbul'a bir akıl düzenleme kararı aldı.
09:30O günlerde,
09:31Hazreti Ebu Eyyub el-Ensari,
09:3490'lı yaşlarını aşmış bir ihtiyardı.
09:37İki bastonla yürüyor,
09:39Ve vücudunda çok fazla aksamalar oluşuyordu.
09:43İstanbul'a sefer düzenleneceğini duyduğunda,
09:46Muaviye,
09:47Oğlu Yezid'in önderliğinde,
09:50İstanbul'a bir sefer,
09:51Yani o günkü adıyla,
09:53Konstantinopole bir sefer düzenleneceğini duyunca,
09:57Ben de bu sefere gelmek istiyorum dedi.
10:01Dediler ki,
10:02Dede,
10:02Senin ellerin tutmuyor,
10:05Bacakların yürümüyor,
10:07Gözlerin görmüyor,
10:09Kulakların duymuyor,
10:11Sen bize ayak bağı olacaksın dediler.
10:14Ama Hazreti Eyyub asla vazgeçmedi.
10:17Ben de o şerefli ordunun içinde olacağım dedi.
10:21Ordu'ya bir gitti,
10:23Hazreti Eyyub gibi,
10:24Peygamber Efendimizin sahabe-i kiramının büyüklerinden,
10:28En zor zamanlarında Peygamber Efendimiz'e,
10:32Yerlik, yurtluk,
10:33Yarenlik, dostluk,
10:34Kardeşlik,
10:35Arkadaşlık,
10:36Sırdaşlık yapmış olan,
10:38Pek çok ihtiyar sahabe geminin içinde.
10:42Zira,
10:44Peygamber Efendimizin,
10:45Ahmet bin Hanbelin el-Müsned hadis kitabında rivayet ettiği gibi üzere,
10:51Bir hadisi vardır.
10:52İstanbul üzerine.
10:54O hadis şöyle söyler,
10:56Bismillahirrahmanirrahim,
11:05İstanbul bir gün mutlak fethedilecektir.
11:09Ne mutlu onu fetheden kumandana,
11:12Ve ne mutlu onu fetheden askere.
11:14Hazreti Eyyub,
11:16Sahabe olmasına yetinmedi.
11:18Peygamber Efendimiz'i altı ay evinde tutmasına,
11:21Barındırmasına,
11:22Misafir etmesine güvenmedi.
11:24Dedi ki,
11:25Peygamberimizin hadisindeki o mutlu askerlerden olmak istiyorum.
11:30En azından orada ölürüm dedi.
11:33Savaşamasam da.
11:34Ve 90'lı yaşlarına ayak basmışken,
11:37İki elinde baston,
11:39Askerler kolunda gemiye bindi.
11:42Buraya kadar geldi.
11:44Uzun bir süre savaş oldu.
11:47Fakat Müslümanlar,
11:49Kral Manuel'in önderliğindeki Roma ordusunu,
11:52Bir türlü aşamadılar.
11:54Açlık başladı,
11:56Su problemi başladı.
11:58Artık sahabeler,
12:00Su bulmakta zorluk çekler.
12:03Hikayenin bu kısmı,
12:04Şuraya kadar anlattığım kısmı,
12:06Aslında genel bir geçer kuraldır.
12:09Ve herkes tarafından bilinir.
12:11Ama bundan sonrası pek bilinmez.
12:13Hazreti Eyyub niye öldü?
12:15Onun ölümüne,
12:17Sebebiyet veren şey neydi?
12:20Müslümanlar,
12:21Bu bölgede,
12:22Yukarıya doğru,
12:23Rami Gazi Osman Paşa tarafına doğru,
12:26Konuşlanmışken,
12:28İstanbul'da bu taraftayken,
12:30Ve İstanbul'a doğru aşamıyorlarken,
12:33Yani Rami tarafından,
12:35İstanbul'a doğru giremiyorlarken,
12:37Hazreti Eba Eyyub el-Ensari,
12:39Ben artık ölmek üzereyim.
12:41Ölürsem,
12:42Müslüman askerlerin,
12:44Ayağını bastığı en son yere,
12:46Beni defnedin dedi.
12:49Ve evet dediler.
12:51Vefat etti.
12:52Müslüman askerlerin en son ulaştığı,
12:56İstanbul'a en yakın olan yere,
12:59Defnedildi.
13:01İşte orası burasıydı.
13:02Demek ki,
13:03Müslümanlar en fazla buraya kadar,
13:06İlerleyebilmişler.
13:07Peki neydi?
13:08Hazreti Eyyub'ün,
13:10Vefatının sebebi.
13:12Hazreti Eyyub,
13:13Zehirli İshal'den öldü.
13:15Zira kullanmış oldukları,
13:18İçmiş oldukları su,
13:21Bulanıktı,
13:22Çamurluydu,
13:23Sağlıksız suydu.
13:24Zira Müslüman orduda,
13:26Açılık ve su problemi başlamıştı.
13:29Demiştim ya,
13:30Bu yüzden,
13:31Hazreti Eyyub,
13:32Zehirli İshal oldu,
13:34Ve Zehirli İshal'den dolayı,
13:37Vefat etti.
13:38Allah ruhuna rahmet etsin.
13:40Bizi,
13:42Kameranın arkasında bulunan,
13:44Oğuzhan'ı ve Murat'ı,
13:47Kanal'da bulunan tüm dostları,
13:49Sizleri,
13:50Evlerinizden şu sahneye,
13:52Şahitlik yapan sizleri,
13:55Hazreti Eyyub'e,
13:56Cennette komşu eylesin inşallah.
13:59İnşallah,
14:00Onunla birlikte,
14:01Kevser Irmak'ının kenarında,
14:03Bu günleri konuşmak,
14:05Bizlere nasip olur.
14:06Ardından buraya defnettiler,
14:09Ve gittiler.
14:10Çok uzun bir süre kaldı.
14:13Üzerinde otlar ve ağaçlar yetişti.
14:16Yedi yüzlü yıllardan,
14:17Bin dört yüz elli üç yılına kadar,
14:20Toplam yedi yüz elli yıl,
14:21Kimse buralara uğramadı.
14:23Yedi yüz elli yıl,
14:25Buralara kimse uğramadı.
14:27Ta ki,
14:28Yirmi dokuz Mayıs bin dört yüz elli üçte,
14:31Fatih Sultan Mehmet Han'ın,
14:33Ahmet bin Hanbel'in el müşterinde buyurduğu hadise,
14:37Mazhar olduğu güne kadar.
14:39Ve kapılar,
14:40Yirmi dokuz Mayıs bin dört yüz elli üçte,
14:44Müslümanlara ve Osmanlı'ya açıldı.
14:46Peki,
14:46Hazreti Eyyub'in türbesi,
14:48Nasıl bulundu?
14:50Az sonra.
15:01Cennet Mekan,
15:02Fatih Sultan Mehmet Han,
15:04İslam terminolojisine ve literatürüne hakimdi.
15:07Buraya gelen orduları,
15:09Yirmi dört defa yapılan akınları,
15:12Yirmi dört akının sekizinin,
15:14Müslümanlar,
15:15Halifeler ve komutanlar tarafından yapıldığını biliyordu.
15:19Burada bir sahabenin,
15:21Bir peygamber dostunun,
15:23Bir peygamber aşığının,
15:25Metfun bulunduğunu biliyordu.
15:27Zira kitaplar okumuştu.
15:30İbni Kesir'in el-kâmil fit tarihinden,
15:33Muhammed İbni Cerir Ettabiri'nin,
15:35Tarihi Tabiri'sine kadar,
15:37Pek çok tarih kaynağı,
15:39Bu hadiseden bahsediyordu.
15:41Ve Sultan Mehmet,
15:43Bakmayın öyle efendim rüyasında keşfetti,
15:46Rüyada gördü.
15:47Bu rüya ile hadiseleri anlatma,
15:51Rüyada keşfe uğrama,
15:53Rüyada malum olma gibi kaynaklar,
15:56Aslında Ortodoks Roma'ya ait kaynaklardır.
16:01Romalı terminoloji ve Romalı tarih anlatımları,
16:04Hep krallara, azizlere, azizelere,
16:07Rahiplere, rahibelere, keşişlere,
16:10Rüyada malum olur.
16:12İslam'da rüya,
16:13Sahih ve geçerli bir yol değildir.
16:16Bu yüzden Fatih Sultan Mehmet,
16:18Rüyasında görmüş diye başlayan,
16:20Hiçbir cümleye inanmayın lütfen.
16:23Sultan Mehmet burayı biliyordu.
16:25Hocası, lalası olan Akşemseddin'i yanına çağırdı.
16:29Dedi ki, git,
16:31Bu zat-ı muhterimin,
16:32Bu sahabe-i kiramın,
16:33Bu kıymetli büyüğümüzün,
16:35Akşemseddin'in mezarını bul.
16:36Akşemseddin bütün kaynakları aldı.
16:39Orduların nereye kadar geldiğini gördü.
16:42Rami'den buraya kadar yürüdü.
16:43Tüm kaynakları.
16:45Deminden beri size anlatmış olduğum bilgileri,
16:48Akşemseddin de hakimdi.
16:50Sekiz tane komisyon oluşturdu.
16:51Bu komisyonların her birinin içinde,
16:54Dörder beşer bilir kişi vardı.
16:56Ve bu komisyonlar,
16:57Kazı yapmaya başladılar.
16:59Aylarca süren kazıları sonucunda,
17:01Bir ekip,
17:02Bir yer buldu.
17:04Orada metal bir plaka,
17:06Plakanın üzerinde,
17:08El Ensar,
17:10Eba Eyyubbel Ensari,
17:12Halit bin Zeyd yazar.
17:13Bu arada muhacir,
17:15Mekke'den Medine'ye göç edenlere,
17:17Ensar,
17:18Mekke'den Medine'ye göç eden muhacirlere,
17:21Kolunu açan,
17:23Evini açan,
17:23Ekmeğini veren,
17:25Medine'li ev sahiplerine denir.
17:28Hazreti Eyyub bir Ensar'dı,
17:30Ve Medine'liydi.
17:32Buldular mezarını,
17:34Ve hemen etrafını çevirdiler.
17:36Rüya ile değil,
17:38Bilimsel bir araştırma,
17:40Aylarca süren bir,
17:42Kazı çalışması,
17:44Ve birden fazla ekibin uğraşı sonucunda,
17:47Nihayet bulundu.
17:49Etrafı çevrildi,
17:51Ve türbeleştirildi.
17:54Ardından,
17:55Kenarlarına tekkeler,
17:57Hamamlar,
17:58Zaviyeler yapıldı.
18:001458 tarihinde,
18:02Eyyub Camii yapıldı.
18:05Fatih Sultan Mehmet Han'ın,
18:071454 yılından,
18:091458 yılına kadar,
18:114 yıl boyunca,
18:13Bu coğrafyada,
18:14Bir İslam medeniyet merkezi,
18:17Oluşturmaya,
18:18Çalıştığını görüyoruz.
18:20Cami bitti,
18:21Ve caminin etrafına,
18:23Medreseler,
18:24Sıvyan mektepleri,
18:26Şifahaneler,
18:28Tabhaneler yapıldı.
18:29Bu her yapılan birim,
18:31Ve burada var olan,
18:33O sahabe-i kiramın,
18:35Büyüklerinden,
18:36Hazreti Eyyub'un varlığı,
18:38Osmanlı tebaasını,
18:40Eyyub'de,
18:40Yaşamaya itti.
18:42İnsanlar,
18:43Akın akın,
18:44Buralara geldiler.
18:45Buralarda ölmek,
18:47Buralarda defnedilmek,
18:49İstediler.
18:49Zira,
18:50Buraya defnedilen,
18:51Bir ölünün,
18:52Dünya komşusu,
18:54Hazreti Eyyub'dü.
18:56O,
18:57Olsan,
18:57Ölmüşün,
18:58Eyyub Efendimizle,
19:00Yan yana yatıyorsun,
19:00Güzel mi?
19:01İnşallah,
19:02Cennetle birlikte,
19:03Kafasını sallıyor,
19:05Herkes kafasını sallar,
19:07Bu güzel insanla,
19:09Birlikte olmak için,
19:10Çok kısa bir zaman zarfında,
19:12Eyyub denilen,
19:13Bölge,
19:14Bir İslam kültür,
19:16Medeniyet merkezi,
19:17Haline geldi.
19:191450'ler,
19:201460'lar,
19:211500'ler,
19:221600'ler,
19:231700'ler,
19:241800'ler,
19:26Burada,
19:27Müslümanlar yaşadılar,
19:29Hem de çok iyi yaşadılar,
19:31Hem de İslam'ı yaşadılar,
19:33Kuşlarla beraber yaşadılar,
19:36Kedilerle,
19:37Köpeklerle birlikte yaşadılar,
19:39Size,
19:40Bölümler süreci olan,
19:42Eyyub Sultan,
19:44Programında,
19:45Eski fotoğraf göstermeyeceğim,
19:47Ben buraların,
19:48Size fotoğraflarını gösterdim,
19:51Artık fotoğraf bitti,
19:52Ben size,
19:53Doğrudan doğruya,
19:55Eyyub Sultan semtini,
19:57Burada yatan metfunları,
19:59Buranın hikayelerini,
20:00Anlatacağım,
20:01Hiç resim göstermek,
20:03Sizin,
20:041765 depreminde,
20:068'e yakın,
20:08Bir deprem,
20:09Oluştu,
20:10İstanbul'da,
20:11Her yer yıkıldı,
20:13Fatih Camii,
20:14Yıkıldı,
20:15Laleli,
20:16Camii,
20:17Yıkıldı,
20:17Eyüp Camii,
20:20Yeni Camii,
20:23Yeni Camii,
20:23Yıkıldı,
20:24Kapalı Çarşı,
20:25Yıkıldı,
20:27Yıkılmayan,
20:28İstanbul'da,
20:29Bir şey kalmadı,
20:311509'da,
20:32İstanbul yıkıldı,
20:341765'te yıkıldı,
20:371894'te yıkıldı,
20:39Yıkıla yıkıla bugünlere geldi İstanbul,
20:431765 tarihindeki depremde,
20:45Fatih Sultan Mehmet Han'ın yaptırdığı cami yıkıldı,
20:49Yaklaşık olarak 30-35 yıl,
20:51Bomboş bir arazi olarak kaldı,
20:54Ardından 28. Osmanlı Padişahı Sultan 3. Selim,
21:00Annesi Valide Mihrişah Sultan'la birlikte,
21:03Buranın külliyesini bir daha ayağa kaldırmayı başladılar ve niyetlendiler.
21:09Sizin şu an ekranlarda detaylarını görmüş olduğunuz Eyüp Camii,
21:151800 yapımıdır.
21:171458 yılında Fatih'in yaptığı cami bu değildir,
21:22o cami yıkılmıştır,
21:23ancak temelleri duruyor.
21:25Şu an gördüğümüz cami,
21:28226 yıllık,
21:30Avrupai barok tarzında bir camidir.
21:33Bu cami bir daha yapıldı.
21:35Ve bu cami o günden bugüne devam ediyor.
21:39Hz. Eyyub'un,
21:41Eba Eyyub El Ensari Hazretlerinin,
21:44Türbesinin,
21:46Etrafında bulunan,
21:47Ve sizin şu an,
21:49Detay olarak gördüğünüz,
21:51Çiniler,
21:52Duvarları süsleyen Çiniler,
21:571727 yılında,
22:00Sultan 3. Ahmet döneminde,
22:02Lale Devri'nde yapıldı.
22:05Fakat caminin bizatihi kendisi,
22:091800'de yapıldı.
22:10Yani,
22:12Eyüp Sultan Türbesi'nin,
22:13Çinileri,
22:14Camiden 80 yıl daha,
22:17Yaşlıdır.
22:18Burası,
22:19Siyah sancaklı bir camidir.
22:22Eyüp Sultan Camii'nin,
22:24Minber merdivenlerinde bulunan sancak,
22:27Yeşil sancak değildir.
22:29Siyah sancaktır.
22:31Ve bugün hala,
22:322026 yılında hala,
22:35Siyah sancak bulunmaktadır.
22:37Neden?
22:39Lale Devri'nde,
22:40Patronu Halil ve adamları,
22:42Osmanlı ordusunun,
22:44Birlikleriyle savaştı.
22:47Ve geri çekildi.
22:48Burayı karargah yaptı.
22:50O günlerde,
22:51Siyah sancak çekildi.
22:53Hala,
22:55Siyah sancak bulunmaktadır.
22:581730'dan beridir.
23:00Yani,
23:01300 yıldır,
23:02Siyah sancaklı,
23:03Tek camidir.
23:05Zaten siz şu an onu gördünüz.
23:07Ortada bir,
23:09Ağaç var.
23:10Eski bir ağaç.
23:12Fatih devrinden kalma,
23:14Bir ağaç.
23:14Etrafında bir parmaklık.
23:17Parmaklığın demirlerinde ise,
23:20Mevlevi dergahının,
23:21Müritlerinin takmış olduğu,
23:23Sikkili muhafazalar vardır.
23:26Ne alakası var?
23:28Mevlevilikle,
23:29Hazreti Eyyub'un,
23:31Mevlevilik,
23:32Üçüncü Selim'in tarikatıydı.
23:35Üçüncü Selim,
23:36Mevlevi,
23:37Meşrepli bir insandı,
23:39Ve Mevlevi idi.
23:40Bu yüzden,
23:41Uluççınarlı,
23:42Çeşmeli,
23:44Olan yer,
23:46Üçüncü Selim zamanında,
23:48Tıpkı camiyi yapan,
23:50Selim gibi,
23:51Üçüncü Selim zamanında yapılmıştır.
23:54Yapanın,
23:54Yaptıranın,
23:56Gezenin,
23:57Ziyaret edenin,
23:59İçinde namaz kılanın,
24:01Dua edenin,
24:03Herkesin,
24:04Allah günahlarını bağışlasın.
24:06Beyaz TV,
24:08Geçmişe yürüyen adam programı,
24:10Devam ediyor.
24:26Ruhuna rahmet,
24:28İslam ve Osmanlı fikir dünyasının,
24:31Büyük entelektüellerinden,
24:33Bir İslam münevveri,
24:35Hukuk adamı,
24:36Fıkıh adamı,
24:37Ve Kanuni Sultan Süleyman Han dönemi,
24:41Kanunlarının ve anayasasının,
24:43Büyük pirlerinden,
24:45Muhammed Ebu Suud Efendi.
24:48Aslen çok iskeliplidir.
24:50Bir Türktür.
24:51Kanuniden sadece,
24:53Dört yaş büyüktür.
24:55Mimar Sinan ile aynı yaştadır.
24:57Süleymaniye medreselerinde,
24:59Hocalık yapmazdan evvel,
25:01Fatih Sahnıseman medreselerinde,
25:03Eğitim gördükten sonra,
25:06Gebze'de o aralar yeni açılan,
25:081523 tarihli,
25:11Çoban Mustafa Paşa,
25:13Külliyesinin,
25:15Medrese kısmında,
25:16Kurucu müdür olarak atanır.
25:19Bugünkü tabirle söylüyorum.
25:21Yani Çoban Mustafa Paşa,
25:23Külliyesindeki medresenin,
25:25Medresenin,
25:26Bugün de hali hazırda,
25:28Kur'an kursu olarak kullanılan,
25:30Medresenin ki,
25:32Biz çok gittik,
25:33Gebze'ye,
25:34O medreseye,
25:35İçinde kız evlatlar okuyordu,
25:38Hatırlayın lütfen.
25:40O medresede,
25:41İlk müderrislik yapan,
25:43O medresenin,
25:44Müfredadını ayarlayan,
25:46İnsandır Ebu Suud Efendi.
25:48Kanuni Sultan Süleyman Han'ın,
25:51Frans Kafka der ki,
25:53Abartıyorum,
25:55Çünkü anlaşılmak istiyorum.
25:57Ben de şimdi,
25:58Frans Kafka gibi,
25:59Abartacağım,
26:02Çünkü anlaşılmak istiyorum.
26:04Kanuni Sultan Süleyman Han,
26:07Hayatında verdiği bütün kararları,
26:10Attığı tüm adımları,
26:13Aldığı nefesleri bile,
26:16Ebu Suud Efendi'ye soruyormuş.
26:18Ebu Suud Efendi'ye sormadan,
26:21Nefes bile almıyormuş kanuni.
26:24İşin abartı kısmı,
26:26Nefes kısmı.
26:27Her şeyi bir fetvaya bağlamış.
26:29Her şeyi.
26:31Hatta,
26:32Şuvan ekranlarda,
26:34Matrakçı Nasuh'un,
26:36Süleyman Namesinden,
26:38Bir minyatür var.
26:40İnsanlar,
26:41Tabut taşıyorlar.
26:42Biri de,
26:43Bir sandık taşıyor.
26:45Ne bu?
26:46Diyorlar.
26:47Ebu Suud Efendi diyor ki,
26:49Ne bu?
26:50Sultan Süleyman'ın,
26:51Namazını kıldırdı bu arada.
26:53Onu da söyleyelim.
26:54Kanuni Sultan Süleyman Han'ın,
26:561566 tarihindeki,
26:59Macaristan Ziget Var,
27:00Seferinden dönüşte,
27:02İstanbul Süleymaniye Camii'ndeki,
27:05Haziresinde kılınan,
27:07Cenaze namazını,
27:10İstanbul Kadısı,
27:11Ebu Suud Efendi kıldırmıştır.
27:14Defin işlemlerine sıra gelindiğinde,
27:17Tabutun yanı sıra bir sandık açılmış,
27:20Ve sandıktan kağıtlar dökülmüştür.
27:23Ne bu?
27:24Diye sormuştur,
27:25Ebu Suud Efendi.
27:27Demişler ki,
27:28Efendim,
27:28Sultan Süleyman'ın bir vasiyeti var.
27:32Ben ölürsem,
27:34Bu sandıktaki bütün fetvaları da,
27:36Benim mezarıma dökün.
27:38Sultan Süleyman,
27:40Aldığı tüm kararlarda,
27:42Ebu Suud Efendi'nin,
27:44Kabulunu ve iznini aldığı için,
27:46Allah hesap sorarsan,
27:49Neden bunu yaptın diye,
27:51Ebu Suud Efendi bana izin verdi diyerek,
27:54Fetvasını yanında götürüyor.
27:56Ebu Suud Efendi bunu duyunca çok mahcup oluyor.
28:00Eyvah diyor,
28:01Ey gidi Süleyman,
28:03Sen kendini garantiye aldın gidiyorsun,
28:06Ben kime sığınayım?
28:08Der.
28:08Ebu Suud Efendi,
28:10Her şeye fetva verir,
28:13Sultan Süleyman'a bu konuda,
28:14Olur,
28:15Ya da olmaz dermiş.
28:17Olurlar,
28:18Olurmuş,
28:18Olmazlar,
28:19Olmaz.
28:20O halde soru,
28:22Fetvalarla,
28:23Sultan Süleyman'ı,
28:24Ebu Suud Efendi yönlendiriyorsa,
28:27Devleti kim yönetiyor?
28:30Süleyman mı?
28:31Yoksa Süleyman'a verdiği fetvalarla,
28:34Ebu Suud Efendi mi?
28:36İlim erbabı mesela,
28:39Osmanlı'da,
28:40Padişah,
28:41Bir ortama,
28:42Bir yere girdiğinde,
28:44Herkes ayağa kalkar,
28:46Ama müderrisler ayağa kalkmazmış.
28:49Niye olsan?
28:51Çünkü ilim erbabı,
28:53Kimsenin önünde eğilmez,
28:55Ayağa kalkmaz,
28:57Hürmet göstermez.
28:58Çünkü ilim erbabı,
29:00Sadece Allah'ın huzurunda eğilir.
29:04Ebu Suud Efendi de,
29:05Kanuni Sultan Süleyman Ağa'nın,
29:07Can dostlarından,
29:09Baş dostlarından biridir.
29:11Ve 1574 tarihinde,
29:13Sultan Süleyman'ın oğlu,
29:152. Selim'in vefat ettiği yıl,
29:18Vefat etmiş,
29:20Ve,
29:21Kendi yaptırdığı Sıbyan Mektebi,
29:24Burası bir Sıbyan Mektebi.
29:26Sıbyan Mektebi,
29:28Daha sonra,
29:29Darül Hadis oldu.
29:31Yani,
29:32Hadis Mektebi oldu.
29:34Burası bir okul,
29:35Ve bu bahçede,
29:37Bir okulun bahçesi.
29:39Bu bahçenin içi,
29:41Zamanla bu okul,
29:42Okul olma özelliğini,
29:44Kaybettikten sonra,
29:45Sadece Ebu Suud Efendi,
29:48Mefuhunken,
29:49Herkes buraya gömülmüş.
29:51Biz şu an,
29:53Ebu Suud Efendi'nin,
29:55Kendi parasıyla yaptırmış olduğu,
29:57Bir okulun bahçesinde,
30:00Size Ebu Suud Efendi'yi anlatıyorum.
30:03Ne büyük şeref,
30:04Paralarıyla,
30:06Okul yaptırıyor bu adamlar.
30:08Allah hepsinin mekanını,
30:11Cennet-ü âlâ eylesin.
30:14Burası ise,
30:15Bu okulun,
30:17Bahçesi olarak,
30:19Hizmet vermekteymiş.
30:20Bir düşünsenize,
30:23Çocuk seslerini,
30:26O fıkırdamaları,
30:27Kahkahaları,
30:29Burada ders gören,
30:30Hatta içerilere gireyim de,
30:32Size oralardan konuşayım.
30:34Buralarda ders gören,
30:36Buralarda birbirleriyle,
30:38Şakalar yapan,
30:40Çocukların,
30:42Olduğu yerlerde,
30:44Bugün mezarlar bulunmaktadır.
30:47Hani Osmanlı'da,
30:48Eğitim öğretime önem verilmiyordu,
30:50Hani Osmanlı'da,
30:52Okuma yazma düzeyi,
30:53Yüzde ikiydi,
30:54Önüne gelen okul yapmış,
30:56Önüne gelen eğitime yardım etmiş.
30:59Başta,
31:00Ebu Suud Efendi,
31:02Ardından burada yatan,
31:03Bütün metfunlar,
31:05Ardından bizim,
31:06Bu programı izleyenlerin,
31:08Tüm dostlarımızın,
31:10Ailesinden,
31:11Ahirete göç etmiş,
31:13Herkesin,
31:16Ruhuna Fatiha.
31:371505 tarihinde,
31:38Bosna Hersey'in,
31:39Sokolovic,
31:40Kentinde bir,
31:41Kardinalin çocuğu olarak,
31:44Kiliselerde,
31:45Papazlar tarafından,
31:46Vaptiz ederek,
31:48Ve kilise eğitimi alarak,
31:50Bir rahip,
31:52Olsun diye,
31:53Hazırlanan bir adamdan,
31:54Bahsediyoruz,
31:55Mihail,
31:57Ya da bizim dünyamızdaki,
31:58Adıyla,
31:59Sokollu,
32:00Sokol diye bir bölge,
32:02Sokollu,
32:04Mehmet Paşa.
32:0514 yaşına kadar,
32:07Babası kardinal olduğu için,
32:10Hristiyan,
32:11Ortodoks eğitimi alır.
32:13O kadar Ortodokslar ki,
32:16Abisinin de kendisine ait,
32:18Şahsi bir,
32:19Kilisesi var.
32:20Ve Balkan topraklarında bulunan,
32:23Arnavutları,
32:24Hırvatları,
32:25Sırpları,
32:26Boşnakları,
32:27Ortodoks dünyasına göre,
32:30İhya ediyor.
32:30Tutuyorlar küçük Mihail'i,
32:33Veriyorlar bir kiliseye.
32:3514 yaşına kadar,
32:37Bir kilisede,
32:38Dini eğitim görüyor.
32:41Sokol,
32:42Yani Bosna Herseyin,
32:43Sokol vilayetinin,
32:45Hristiyan kardinali,
32:47Yetişen oğlu içinde,
32:49Bir rahiplik,
32:51Hazırlık mektebi yapıyor.
32:53Fakat,
32:54Kardinal bir babanın,
32:56Çocuğu olarak,
32:57Hristiyanlık eğitimin muhteşem.
33:00Ama içinde,
33:01Onu mutmain etmeyen,
33:03Onu mutlu etmeyen,
33:05Onu ikna etmeyen,
33:07Bir takım şeyler vardır.
33:091505 tarihinde,
33:11Dünyaya gelen,
33:13Sokollu,
33:14Mehmet Paşa,
33:15Kendi kendine,
33:16Edirne'ye gelir.
33:18Edirne'de,
33:19Edirne sarayına tabi olur.
33:21Beni Müslüman yapın.
33:23Ben Hristiyan olarak,
33:25Çok da mutlu değilim der.
33:27Ve Edirne'de,
33:29Müslüman olur.
33:30Edirne,
33:31Enderun Mektebi'nde,
33:32Yetiştirilir.
33:33Enderun Mektebi'nde,
33:34Öğrencilik yapar.
33:36O kadar zekidir ki,
33:38Edirne,
33:39Enderun Mektebi,
33:40Bunu kesmez.
33:41Bunun gözü,
33:43Topkapı Sarayı'ndaki,
33:44Enderun Mektebi'ndedir.
33:46Topkapı Sarayı,
33:47Enderun Mektebi'ne,
33:49Gönderilir.
33:50Enderun Mektebi'nden,
33:52Mezun olduktan sonra,
33:54Enderun Mektebi'nde,
33:55Hocalık yapar.
33:57Ardından,
33:58Topkapı Sarayı'nda,
33:59Şehzadegan Mektebi'nde,
34:01Hocalık yapar.
34:03Ardından,
34:04Padişah,
34:05Lalalığı ve,
34:06Danışmanlığı yapar.
34:07Çok zeki bir adamdır.
34:092 metre,
34:102 santim boyu vardır.
34:12Cesurdur,
34:13Zekidir,
34:14Ve iri yarıdır.
34:16Bütün boşluklar,
34:17Zaten iri yarı değiller mi?
34:20Sokollu Mehmet Paşa'da,
34:21Böyle iri yarıdır.
34:23Kanuni Sultan Süleyman Han'ın,
34:25Son 5 yılında,
34:27Sonra gelen 2. Selim'in,
34:29Toplam 8 yılında,
34:31Ardından gelen,
34:333. Murat'ın,
34:34İlk 2 yılında,
34:37Sadrazamlık yapmaktadır.
34:39Toplam 15 yıl,
34:41Kesintisiz bir biçimde,
34:42Sadrazamlık yapan,
34:44Sokollu Mehmet Paşa,
34:463. Murat döneminin,
34:47Başlarında,
34:48Artık tamamen,
34:49İktidarı elini almış,
34:50Ve tamamen,
34:52Devleti yönetmeye,
34:53Başlamıştır.
34:54Çok adildir,
34:55Çok müşfiktir,
34:56Çok hoştur.
34:57Allah ruhuna,
34:58Rahmet etsin.
34:59Sokollu Mehmet Paşa,
35:01Kanuni Sultan Süleyman Han,
35:03Döneminin,
35:04İlim adamlarındandır.
35:06Ancak,
35:062. Selim'in,
35:07Hocasıdır.
35:093. Murat'ın da,
35:10Hocasıdır.
35:11Öyle bir,
35:12Zekaya ve,
35:13Öyle bir,
35:13Hayal dünyasına,
35:14Hakimdir ki,
35:16Bugün,
35:16Marmara Denizi'ni,
35:18Karadeniz'e bağlayan,
35:20Projeye,
35:21Çılgın Proje,
35:22Kanal İstanbul'a,
35:24Çılgın Proje diyoruz.
35:27Açılması gereken,
35:28Kilometre,
35:29Yalnızca,
35:3045 kilometre.
35:3145 kilometrelik,
35:33Bir mesafeyi,
35:34Yara yara,
35:36Kıra kıra,
35:37Bir suni boğaz,
35:39Yaparak,
35:40Marmara'yı,
35:40Karadeniz'e bağlarsak,
35:42Bunun adına,
35:43Çılgın Proje deniyor.
35:45Dostlar,
35:46Hele gelin,
35:47Hele,
35:47Hele bir gelin,
35:49Yaptıklarını,
35:50Düşündüklerini anlatayım.
35:52Diyor ki,
35:53Bizim,
35:54Hint Okyanusu'na,
35:55Olan,
35:55Hakimiyetimiz,
35:56Çok zayıf.
35:58Hint Okyanusu'nda,
35:59Bizim donanmalarımız,
36:01Ancak,
36:01Arap Yarımadası,
36:03Ve,
36:03Kızıldeniz'den,
36:05Oluyor.
36:05O da kuvvetsiz kalıyor.
36:07Ana kara ile,
36:08Bağlantımız yok.
36:09Bu yüzden,
36:11Hint Okyanusu'na,
36:12Varmak istiyorsak,
36:14Akdeniz,
36:15Cebeli Tarık Boğazı,
36:17Sola doğru dön,
36:18Bütün Afrika'yı,
36:19Soluna alarak,
36:20Aşağıya doğru in,
36:221492 tarihinde,
36:24Bartelmi Diyaz'ın,
36:25Bulduğu,
36:25Ümit Burnu'ndan geç,
36:27Yine sol yap,
36:29Hint Okyanusu,
36:30Olmaz diyor.
36:31Yaklaşık,
36:326-7 aylık bir yoldan,
36:34Daha kısa olsun mu?
36:35Olsun.
36:36Ne yapalım?
36:37Akdeniz'le,
36:38Hint Okyanusu'nu,
36:39Kızıldeniz üzerinden,
36:41Bağlayalım.
36:42Çölleri,
36:43Karaları,
36:43Dağları,
36:44Aşalım,
36:45Yıkalım,
36:45Geçelim.
36:46Oraya bir boğaz yapalım,
36:48Diyor.
36:50İkna edemiyor,
36:51Yerel yöneticileri.
36:541560'lı yıllarda,
36:56Sokollu'nun,
36:57Hayal ettiği,
36:58Bu kanalı,
37:001881 yılında,
37:02Avrupalılar yaptığı,
37:03Ve adına,
37:04Süveyş kanalı dediler.
37:06Bitmedi ki.
37:08Sokollu,
37:08Aynı zamanda,
37:09Dedi ki,
37:10Benim,
37:11Karadeniz'den,
37:12Hazar denizine,
37:13Bir yol açmam lazım.
37:15Karadeniz'de,
37:16Hazar'ı birleştirmem.
37:18Rusya'yı,
37:19Yukarıda tutmam.
37:21İran'a,
37:21Yukarıdan bakmam,
37:22Ve İran'ın arkasında bulunan,
37:25Türk dünyasına,
37:27Selamun Aleyküm diyerek,
37:28Elimi uzatmam gerekiyor.
37:30Dolayısıyla,
37:31Özbekistan'a,
37:32Kazakistan'a,
37:34Kırgızistan'a,
37:35Türkistan topraklarına,
37:37Elimizi uzatmamız için,
37:39İran'ı aşağıda tutmak,
37:41Rusya'yı,
37:42Yukarıda sıkıştırmak için,
37:43Bizim,
37:44Karadeniz'de,
37:45Hazar'ı,
37:46Birleştirmek gerekiyor.
37:48Dedi,
37:50Don Volga kanallarını,
37:52Birleştirelim,
37:53Dedi,
37:54Yine ikna edemedi.
37:56Kırım Hanı,
37:57Giray Han'a,
37:58Dedi ki,
37:5910 bin kişi,
38:017 gün,
38:0124 saat,
38:02Vardiyalı bir biçimde,
38:04Karadeniz'den ve,
38:05Hazar'dan kazarsa,
38:07Bu iki bölge,
38:08Bir yerde birleşecek,
38:09Ve biz,
38:10Karadeniz'le,
38:11Hazar'a,
38:12Donanma göndereceğiz,
38:13Dedi,
38:14Ama ikna edemedi.
38:17Nasıl zihin dünyası,
38:18Nasıl muhteşem bir insan,
38:21Sokoğlu Mehmet Paşa,
38:23Asla,
38:24İhmal edilmemesi,
38:26Arkanı dönerek,
38:27Gidilmemesi gereken,
38:28Bir insandır.
38:301579 tarihinde,
38:32Bir divan çıkışında,
38:34Saraya sokulan,
38:35Bir meczup tarafından,
38:37Zıplayarak,
38:38Kalbine sokulan bir,
38:40Adam zıplıyor,
38:41O kadar uzun boylu,
38:43Zıplayarak,
38:44Kalbine sokulan bir,
38:45Hançerle,
38:46Şehit edilir.
38:47Osmanlı devleti,
38:49Fatih öldü,
38:50Yükselmeye devam etti.
38:52Beyazıt öldü,
38:54Yavuz Sultan Selim öldü,
38:56Kanuni Sultan Süleyman öldü,
38:58İkinci Selim öldü,
39:01Devlet yükselmeye devam etti.
39:03Devletin yükselmesinde,
39:05Herhangi bir problem yoktu.
39:07Ama 1579'da,
39:10Sokollu Mehmet Paşa,
39:11Vefat etti,
39:13Yükselme durumunda olan,
39:14Devlet duraklamaya geçti.
39:181579-1699 yıllarına,
39:21Osmanlı'da duraklama dönemi denir.
39:24Karlofça'ya karar,
39:26Osmanlı'yı hakkı ile idare eden,
39:28Boşnak,
39:29Bosnalı devlet adamı,
39:31Eyüp Sultan haziresinin hemen kenarında,
39:35Kendisi için yapılan türbede,
39:37Metfun bulunmaktadır.
39:39Allah ruhuna rahmet etsin.
39:41Yolunuz Eyüp Sultan'a geldiğinde,
39:44Yolunuz Eyüp haziresine ve külliyesine düştüğünde,
39:48Mutlaka Eyüp Sultan,
39:51Külliyesinin yanında bulunan,
39:53Sokollu Mehmet Paşa türbesine de uğrayın.
39:56Buralar sizleri bekliyor.
39:58Efendim,
39:59Bugün bizlere ayrılan sürenin sonuna geldik.
40:03Sizlerle birlikte,
40:04Beyaz TV ekranlarında,
40:06Geçmişe yürüyen adamlar olarak,
40:09Sizler evlerinizde,
40:11Bizler tarih nerede yaşanmış,
40:13Ve tarih nereye imza atmışsa,
40:16Orada tarih konuşmaya ve geçmiş üzerinde yürümeye devam edeceğiz.
40:22Allah fırsat versin,
40:23Allah ruhsat versin,
40:25Sizlerle birlikte bir ömür geçmişte yürüyelim.
40:28Bu haftalık bu kadar.
40:31Haftaya görüşmek üzere.