00:01Sa panahon ng AI, paano na ang mga scening na mano-mano o gawang kamay?
00:09Katulad ng balloon printing, pagpinta ng mga signboard para sa mga jeep, at pag-ukip ng rubber stamps.
00:19Sa birthday party ngayon, pati mga lobo may pa-level up, may garland, column, at arch.
00:27Pero noong araw, itali lang sa upuan o idikit sa dingding, party na!
00:33Simple man, may personal touch, naka-imprinta ang birthday greeting, pangalan, at pecha ng kapanganakan ng celebrant.
00:42At ngayon, ang mga lobong tatak 90s, nagbabalik!
00:50Ang mag-asawang Merli at Luisito na may balloon at flower arrangement business sa Nova Liches, Quezon City,
00:58gumagawa na rin ng mga lobong magpapabalik sa atin sa dekada 90.
01:04Marami naghahanap na may message sa page namin.
01:07Mga hindi nakasubok na mag-birthday dati.
01:11Ngayon, may pera na sila, kaya na nilang bumili.
01:13Bumabawi sila sa sarili nila.
01:15Para kuhang-kuha nila ang estetik ng mga lobo dati,
01:20naghanap sila ng tinatawag na metal plates, kung saan iniimprinta ang design ng lobo.
01:27Ang hirap niya hanapin kasi marami na palang tumigil, wala nang nagbibenta.
01:31Buti na lang sa marketplace, may nakapost na isa.
01:34Ito po yung ginagamit ko sa pagpiprint. Ito yung metal plate na tawagin.
01:38Ang metal plate, binubuo ng napakaraming pyesa.
01:43Bawat isa sa mga ito, may naka-imprintang mga letra o numero.
01:48Dito siya tatatlalagyan ang ink.
01:50Dye ink na ito, quick dry.
01:51Ito naman po yung mga stamp namin.
01:53Nung araw na yun, may umorder kinaluwis ito ng dalawang dosenang lobo.
01:58Ang challenge sa paggawa ng design, pabaliktad niyang ina-arrange ang bawat pyesa.
02:04Para kung iimprinta na ito sa lobo, tama ang kalalabasan nito.
02:09Tulad na itong happy birthday.
02:12Ito, mag-aano muna ako ng H.
02:15Tapos, ito.
02:17Yan, pabaliktad siya.
02:18At kung mabuo na nila ang disenyo sa plate, lalagyan na nila ito ng ink.
02:23Tsang hagod lang siya.
02:25Para kung hindi siya kumalat.
02:26Tapos ito na.
02:27Yan, niru-roll na natin.
02:29At saka pagugulungin dito sa nahanginan ng lobo.
02:35Pero biglang ipinatigil muna ni Merly ang pagprint.
02:39Wrong spelling.
02:41Iyo.
02:42Iyo, ito.
02:43Hindi na siya pwedeng ulitin.
02:45Hindi na siya pwedeng ibigay sa iba.
02:47O, reject na ito.
02:49Sayang yung balloon.
02:50Si Luisito, pinalitan ang mga pyesa sa metal ng tamang letra.
02:55Letra siya.
02:56Diwan na.
03:05Yung sa nostalgic talaga, mayroon talaga siyang part na hindi siya na-piprint.
03:11Um-order yung mga batang 90s, mga kuwarintahin.
03:14So alam nila na ito talaga yung itsura.
03:16Sabi nga, it's the imperfections that make it authentic.
03:20Sa isang dosenang order po, laging may kasamang mother balloon.
03:25Binibenta namin ang isang dosena ng 420 pesos.
03:34Nung natapos ang order, agad nila itong i-deliver sa opisina ng birthday celebrants.
03:41Ang magkatrabahong sina Joanna at Jenny sa venue ng kanilang 90s-themed birthday party.
03:49Kasi dati mga bata pa kami, na-experience naman din namin.
03:53Kaya lang nga, yung nga, maliliin mo kami.
03:55Parang gusto ko din ma-experience na na-aalala ko, na na-feel ko yung feelings.
03:59Hindi na namin siyempre natatandaan.
04:01Ako first birthday daw, sabi ni mami.
04:03First birthday.
04:04Ako, sixth birthday.
04:05Sixth birthday.
04:06Happy birthday, happy birthday, happy birthday to you.
04:13Masaya na rin ako dahil dun sa nakapagpasaya ako.
04:20Sa panahon ngayon na mabilisan na ang paggawa ng kung ano-ano,
04:25dahil digital na, iba pa rin siyempre ang dating ng mga bagay na ginawa ng mano-mano.
04:33Gaya na lang ng signboards na nakasabit sa mga jeep.
04:37Isa sa mga matyaga pa rin nagpipinta ng mga ito.
04:41Sa nakalipas na apat na dekada,
04:44ang 69 anyos mula kalookan na si Tatay Nelson.
04:49Hindi lang signboard ng jeep.
04:50Kasama na doon signboard ng mga tindahan.
04:54Bago ako mag-start ng trabaho,
04:56nagsasign of the cross ako.
04:57Kasi parang yun ang ano ko na bigyan niya ako ng lakas.
05:03Para mas makontrol raw ang kanyang kanang kamay,
05:07habang nagpipinta,
05:09ginagamit ni Tatay Nelson ang kanyang kaliwang kamay pang suporta.
05:13Wala pang 15 minuto,
05:16nakagawa na si Tatay ng signboard na naibibenta niya ng 100 pesos kada piraso.
05:24Si Tatay Nelson, tubong ilo-ilo.
05:27Bata pa lang, hilig na raw niya ang pagpinta.
05:30Nadaan na ako sa isang parang piyesta kanibal kasi yun.
05:34Gumawa ng mga ano, mga logo.
05:37Sabi ko, paglaki ko, gagayahin ko ito.
05:40Marami akong gusto matutunan sana.
05:42Mga 5 hours lang ako, tinapos, grid 6 lang ako eh.
05:45Hanggang sa nakipagsapalaran siya sa Maynila.
05:49Nagtayo ako sa E. Rodriguez Sr. ng kiosko.
05:53Marami na akong nagawa na malaking signboard.
05:57At ito na nga ang ipinambuhay niya sa sarili at sa kanyang pamilya.
06:02Mangatan yung buhay ko eh.
06:04Gusto ko itong bulog sa pamilya ko.
06:09Yan.
06:10Wala lang, Tatay ko.
06:13Nanay ko nalang halos nakano.
06:16Nandatan niya, medyo maayos buhay ko.
06:20Pero pakaunti na raw ng pakaunti
06:23ang mga nagpapagawa ngayon
06:25ng hand-painted jeepney signboard.
06:27Hi guys!
06:28Magan na nga po.
06:29Nagagawang naman tayo ng signboard guys.
06:32Kaya, para mas malawak pa ang kanyang market,
06:36inila livestream niya
06:37ang pagtinta ng mga ito.
06:39Aba, si Lolo, teki!
06:43Tay, paano kaya o murder?
06:44Pangalan ko nakasulat.
06:48Masaya naman po kami kasi marami po naka-appreciate sa kanya online,
06:51marami po nang mamahal sa kanya.
06:53At sana po patuloy niyo pong supportahan si Tatay
06:56sa kada live niya, sa content niya po.
06:59Gumagawa na rin si Tatay Nelson
07:01ng mga signboard na may inspirational
07:04o motivational quotes
07:07gamit ang kanyang nakasanayang istilo.
07:10At meron din siyang K-pop-inspired na signboard.
07:14Marami nagmamahal sa akin.
07:16Ay!
07:18Nagmamahal dyan, mahal ko rin kayo.
07:21Sa maingay na kalsadang ito naman
07:24ng kolon sa Cebu,
07:26nakahilera ang mga estanting ito.
07:29Ang mga nagbabantay rito,
07:30abala sa pagukit
07:32ng ginagawa nilang stamps.
07:34Ang mga stamp,
07:35ginagamit para sa pagpirma
07:37ng mga dokumento,
07:39lalo na sa mga notaryo.
07:42Isa sa mga nagpapanatiling buhay
07:44ang sining na ito,
07:46si Tatay Lando.
07:47Na 1987 pala,
07:50ito na ang racket.
07:51O, nagsonggol ko ane.
07:53Makainti pa kong edad.
07:55Ako mga kaobander eh.
07:57Matagalog nyo sa to.
07:58Mga, kasudlo na ko.
08:00Ang paggawa ng stamp,
08:03napakabusisi raw.
08:04Gamit na to ane,
08:05ganing rubber niya.
08:07Ganing amuang gamit sa pagkulit.
08:10Amon niya.
08:12O, listen ang gagmay.
08:13Ganilig kakap.
08:14Dali, gumana na.
08:16Hinihina yu ka na.
08:18Ang wasga na.
08:20Langkat mo ng mga litra na.
08:22100 pesos ang singil
08:24ni Tatay Lando
08:25kada linya
08:26kapag pangalan ang ipagagawa.
08:28200 to 300 pesos naman
08:31kapag may logo.
08:32May 3 minutos
08:33kung may harang
08:34ang itong buhaton
08:35at itong kininogo
08:36na dapatan nyo siya
08:37ang mga takawras.
08:38Ang paggawa
08:39ng rubber stamps
08:41ang siya raw nagtaguyod
08:42sa isang dosena
08:44niyang mga anak.
08:45At ang ilan sa kanila,
08:47ito na rin daw
08:48ang pinagkakakitaan ngayon.
08:50Katunayan,
08:51ang pwesto
08:52ng mga anak niyang
08:53si na Ronald,
08:54Jamie Lynn,
08:55Anna Lynn,
08:56at si Maria Fe.
08:57Katabi lang din
08:58ang estante
08:59ni Tatay Lando
09:00dito sa Cali, Colon.
09:01Nagbuhat ko
09:03rubber stamp,
09:04nita na ora ko
09:04sa akong amahan
09:05niya,
09:06purosoma na ako
09:07para makamao ko,
09:09akong giswa yan.
09:10Pagkuhan ako niya,
09:11nakamao na ako,
09:13nagbuhat na ako
09:13sa akong kugalingon
09:14na rubber stamp.
09:16Kamidiri,
09:17walagi may magkupinti siya,
09:18kaya kanyang ako
09:19ang atopadri,
09:20ako rin yung mga
09:21anak
09:22o mangkon.
09:24Gayunpaman,
09:25ramdam na raw nila
09:26ang paghina
09:27ng kanilang
09:28hanap buhay.
09:34Ang ipinagpapasalamat
09:35na lang daw
09:36ni Tatay Lando
09:37ang ilan
09:37sa kanyang mga suki
09:39na nanatiling
09:40loyal.
09:41Mas matibay
09:42ang rubber stamp
09:43kahit ilang taon
09:44hindi niya
09:44mabubura.
09:48Maaring magbago
09:49ang uso
09:50at mapalitan
09:52ang makina
09:53ang gawang kamay.
09:55Pero,
09:56ang mga alaalang
09:57iniwan ang mga ito
09:59hindi basta-basta
10:00nabubura
10:01dahil
10:02ang tatak
10:03ng kahapon
10:04bahagi pa rin
10:06ng ating kultura
10:07ngayon.
10:09It came this
10:10na yan.
