- 1 saat önce
Hurşit Dingil: TDT Başkanlar Konseyi 13. Zirvesi başladı
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesini Ankara Habermüdürümüz Korhan Önder derli konuyla değerlendirecekler. Sözü kendilerine bırakıyoruz.
00:12Teşekkür ediyorum Ziya Kaplan. Evet Ankara'da tarihi zirve 13. Zirve Ankara Zirvesi Türk Devletleri Teşkilatı'nda gerçekleştirildi.
00:22Ve şimdi tabi zirve sonrasında Sayın Cumhurbaşkanı'nın ikili görüşmeleri de vardı. Bu kapsamda ilk olarak Serdar Berdi Muhammedov'la
00:33Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Erdoğan bir araya geldi.
00:38Yine bugün devamında Kırgızistan Devlet Başkanı Sadır Caparov'la görüşmesini bekliyoruz.
00:45Saat 15 sularında saat 16'da Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'u kabul edecek Sayın Cumhurbaşkanı ve 17'de de Kuzey Kıbrıs
00:54Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhurman'la bir görüşme gerçekleştirecek.
00:59VTR'mizde de izlediğimiz gibi Cumhurbaşkanı Erdoğan tarihi zirvenin hem karşılamasında dün akşamki resepsiyonda hem bugün aile fotoğrafı çekilirken ve devamında
01:12önemli açıklamalarda bulundu.
01:14Türk dünyasının ortak tarih, dil, kültür ve ülke etrafında kenetlenmesinin önemine dikkat çekti.
01:20Türk yüzyıllı dilde fikirde işte birlik olarak belirlediklerini ifade eden Cumhurbaşkanımız bu anlayışın ortak hedefler doğrusu güçlü bir işbirine dönüşmesi
01:29gerektiğini vurguladı.
01:31Tabii kültürel, sportif etkinlikler, ortak dilin yaygınlaştırılması, ticaret, güvenlik pek çok konular var.
01:39Özellikle İran'daki gerilimin düşürülmesi, diplomasi yolda çözülmesi, Filistin meselesinin adil çözümü için Türk devletlerinin daha fazla çaba göstermesi gerektiğini vurguladı.
01:50Tam da bu noktada tüm bu konuları ve gelişmeleri güvenlik analisti konuğumuz Dr. Sayın Hurşit Dingil ile değerlendireceğiz.
01:59Hocam hoş geldiniz yayınımıza.
02:00Hoş bulduk Koran Hocam. İyi yayınlar dilerim.
02:02Teşekkür ediyorum. Önemli bir zirve, tarih bir zirve. Türkiye NATO'dan sonra Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine ve ardından KOP'a ev
02:11sert bir yapacak. KOP 31'e.
02:13Siz de takip ettiniz hem forum kısmını bugün hem de devletler zirvesinin ana başlıkları. Nasıl değerlendirirsiniz?
02:20Aslında zirvenin marjında gerçekleştirilen şu an Türk Dünyası Diyalog formundayız. İletişim Başkanlığı'nca düzenlenen bu diyalog formunda hem düşünce kuruluşlarının
02:31hem STK'ların hem üniversitelerin akademik seviyeden aslında çeşitli yuvarlak masa toplantıları etrafında Türk Dünyası'nın geleceğine yönelik bir projeksiyon
02:43çizmeye çalıştığını, Türk Dünyası'nın geleceğine yönelik aslında bir projeksiyon tasarlamaya çalıştığını görüyoruz.
02:50Bu forum açıkçası önemli bir forum çünkü evet yani bir Türk Devletleri Teşkilatı oluşturuldu. Bunun derinleşmesi gerekiyor. Nihayetinde oluşan bir
03:01kurumsallaşma, bir derinlik kazanması gerekiyor.
03:05Bu da bu tür etkinliklerle olabilir. İşte bunu teknik seviyelerde ilerletmek gerekiyor. Teknik seviyelerden kasıt nedir?
03:12İşte bunun yani sadece kültürel ve tarih ortaklıklar etrafında kalmayıp bunu daha ötesine taşımak. Sadece işte dil ortaklıkları ortaklıklarında kalmayıp
03:24bunu daha ötesine taşımak.
03:25İşte teknik konularda birlikte çalışılabilirliği arttırmak. Yani işbirliği alanlarını geliştirmek.
03:33Siber güvenlik, ortak uydu projesi bunlardan bazıları.
03:36Tabii teknolojik alanda işte çeşitli startuplar konusunda yani Türk Dünyası ülkeleri arasında bu teknik seviyedeki işbirliklerini de arttırmak gerekiyor.
03:46Yani tabandan yukarı doğru bir aslında bir iğme geliştirmek gerekiyor ki Türk Dünyası ülkeleri arasında bu işbirliği daha temelli, daha
03:55köklü hale gelsin.
03:56Yani bunu sadece tarihsel ve kültürel temada tutmayıp daha da güçlü hale getirmek gerekiyor.
04:03Bu Türk Dünyası diyalog formu da bu açıdan önemli diyebiliriz.
04:07Yani burada dikkatimi çeken teknik konulara bakacak olursak bilhassa orta koridor meselesi önem kazanıyor.
04:14Bir tarafta İran savaşı var, bir tarafta Ukrayna savaşı devam ediyorken yani dünyada uluslararası ticaret hatlarında ciddi bir aksama olduğunu
04:22ya da istikrarsızlıklarla yüzleştiğini görüyoruz.
04:25Bu açıdan orta koridor daha da önem kazanıyor.
04:29Bu yani Hazar'ın iki ucunu birbirine bağlayacak olan orta koridor projeksiyonu Türkiye'nin öncülüğünde daha da stratejik bir hale
04:38geliyor.
04:38Bu açıdan yani bu noktada orta koridor sadece bir transit koridor değil de aynı zamanda bu orta koridor ülkeleri arasında
04:46da teknik derinliği arttıracak aslında bir zemin geliştiriliyor.
04:51Bu tür forumlar ekseninde işte bu aslında bağlantısallık bir tür yani Türk dış politikasını son zamanlarda son yıllarda istikrarlı olarak
05:01takip etti.
05:02Bağlantısallık ilkesinin de yine burada bir aslında uygulama alanı bulduğunu görüyoruz.
05:08Bu açıdan yani bağlantısallığın orta koridor temelinde de gelişmesi hem Türkiye için hem Türk dünyası ülkeler için ayrı bir önem
05:18kazanıyor.
05:19Ve bu aslında kazan kazan stratejisinin de bir ürünü.
05:24Yani Türk dünyası ülkeleri arasında kazan kazan temelinde bir iş birliği modeli geliştiriyor.
05:30Yani bu model bu açıdan da önemli bir hiyerarşik yapılanma değil de yani alt üst ilişkisi bağlamında değil de daha
05:37çok tüm ülkelerin kazandığı ve birlikte ortak bir geleceğe baktığı bir model tasarlanıyor.
05:44Bu açıdan Türk dünyası yani Türk devletleri teşkilatı 13. zirvesi önemli bir zirve olmuş oluyor.
05:51Ve bu tür bu zirvenin marjında gerçekleşen Türk dünyası diyalog formu gibi forumlarda daha da ayrı ayrı bir önem kazanıyor
06:00diyebilirim.
06:01Şimdi tabii buradaki koridor önemli.
06:04Hem enerji için hem ulaştırma lojistik için.
06:08Onun dışında Türk devletlerinin farklı etkinliklerde farklı birliklerde de olduğunu görüyoruz.
06:16İşte eski Sovyetler ülkeleri olmalarından dolayı bağımsız devletler topluluğu denilen yapıdalar.
06:22Birikseler bazıları yine Şangay'dalar.
06:27Aynı zamanda ABD'de bu ülkeler olan ilgisini biliyoruz.
06:31Zira ABD Dışişleri Bakanı geçtiğimiz günlerde ziyarette bulunmuştu ve ABD Başkanı Trump da dün de yine akşam bir telefon görüşmesi
06:40gerçekleşti.
06:40Sayın Cumhurbaşkanı ile zirveye verdiği önemi başarılar diledi.
06:44Konuk devlet başkanına da selamlarını iletti.
06:47Bu Amerika'nın da aslında bu teşkilata verdiği önem stratejik anlamda tabii ki değerli.
06:55Zira baktığımız zaman alt tarafta Afganistan, Çin, Hindistan, bu tarafta Rusya, Ukrayna, altta İran dediğiniz gibi tam ortada konumlanmış doğal
07:04madenler, mineraller vesaire noktasında da stratejik bir konum.
07:08Tabii Türkiye bağımsız olduklarından beri bu ülkelerin yanında ilk tanıyan ülke ve bu yapılanmanın filizleri de aslında bu şekilde atıldı.
07:21Gelinen noktayı nasıl değerlendirirsiniz?
07:24Şimdi Türkiye dönem başkanı oldu.
07:26Daha büyük atılımlar, projeler gelecek gibi gözüküyor.
07:30Evet yani bahsettiğiniz üzere uluslararası konjöktür, şu an savaşlar içerisinde bir konjöktür var.
07:37Çeşitli çatışma ve istikrarsızlık bölgeleri giderek artmış bir durumda.
07:42Böyle bir dönemde bilhassa alt bölgesel sistemlerde istikrar üreten modellere ihtiyaç var.
07:48Yani bu aslında bölgesel sahiplenme ilkesinin de bir sonucu diyebiliriz.
07:52Yani mesela bugün Orta Doğu'da istikrarsızlıklar oluyor.
07:56Çünkü neden uluslararası örgütler birinci görevi olan uluslararası barış, istikrar ve güvenliği sağlama görevini başarıya ulaştıramıyor.
08:04Bunları karşılayamıyorlar, yerine getiremiyorlar.
08:07Dolayısıyla bölgeler, bölge nezdinde yani alt bölgesel sistemlerde devletlerin aralarında bir işbirliği modeli geliştirmesi gerekiyor.
08:16Ve bu Türkiye gibi, yani Türkiye aslında bunu bir somut uygulanabilir bir model olarak sundu.
08:24Bunu Türk Dış Politikası'nda bölgesel sahiplenme ilkesi olarak adlandırmaya başladı.
08:29Nitekim bu da yine Türk Dış Politikası'nın bölgesel sahiplenme ilkesine temelinde başvurduğu yeni bir uygulama alanı.
08:38Yani bu açıdan da böyle bir uygulama alanından bahsediyoruz.
08:42Dediğim gibi çok fazla istikrarsızlık var, çok fazla çatışma var bölgede.
08:46Geopolitik kırılganlıklar çok fazla artmış durumda.
08:49Bu kırılganlıklar ve istikrarsızlıklara karşı bölge ülkeleri kendi kapasitelerine başvurarak birlikte çalışılabilir modeller geliştirerek istikrarı güveni aslında oluşturmaya çalışıyorlar.
09:00Çünkü bölgede genel olarak bir statüko değişimine yönelik hareketlilikler görüyoruz.
09:06Yani statüko değişimini tetikleyen geopolitik vektörler var.
09:10Şimdi bunlara yönelik bölge ülkeleri de bir refleks geliştiriyor.
09:14Amerika'nın bu noktada aslında bu oluşuma yani Türk Devletleri Teşkilatı'na bakışı da bu açıdan ele alınabilir.
09:22Yani Amerika'nın da nihayetinde istikrar beklentisi olması gerekiyor.
09:27Çünkü işte İran'daki bir problem.
09:30Ona gireceğim.
09:30Aynen yani İran'daki bir problem ya da Karadeniz'deki bir problem Amerika'yı da doğrudan bağlıyor.
09:35Ekonomik olarak bağlıyor.
09:36Petrol fiyatları yükseliyor.
09:38Diğer emtia fiyatları yükseliyor.
09:41Bu tür dalgalı ekonomik sorunlar nihayetinde büyük güçleri de endişelendiriyor.
09:47O yüzden bölge alt bölgesel sistemlerde bu tür modellerin geliştirilmesi, güçlendirilmesi ayrı bir önem taşıyor diyebilirim.
09:55Hürmüz'deki beklenen gelişmeler tabii kritik.
09:58Seçim sonrası olacak olmayacak.
10:00Spekülasyonlar var.
10:02Sizin edildiğiniz gözlem izlenim nedir?
10:05Hürmüz'de sular ısınacak mı?
10:08Yoksa farklı noktalara gidecek mi?
10:10Çünkü Orta Doğu'da ara buluş çalışmalarını hızlandırdı Türkiye.
10:14Geçtiğimiz günlerde yine Mekke İttifakı üyesi ülkeler gittiler Tahran'a görüştüler.
10:19Diyalog konuları açık tutulmaya çalışılıyor.
10:21Burada Türk Devletleri Teşkilatı'nın da mutlaka pozitif yönde katkı sağlayacağını düşünüyorum.
10:26Ne dersiniz?
10:27Evet aslında yani Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13. zirvesi bu anlamda bir baskı oluşturabilecek bir platforma da dönüşebilir.
10:35Yani işte uluslararası bir sorun var ki bu Türk Devletleri Teşkilatı da aynı zamanda bu İran Savaşı'ndan muzdarip nihayetinde.
10:42Yani bir uluslararası bu platform da sunuyor bu tarafıyla baktığımız zaman.
10:49Çünkü Amerika bir taraftan yeniden İran'a yönelik bir savaş hazırlığı içerisinde.
10:55İşte açık kaynak verilerine göre 160'da 190 yakıt ikmal uçağının hazır halde olduğundan bahsedebiliriz.
11:01Diğer taraftan askeri sevkiyatların arttığını gözlemlediğimizden bahsedebiliriz.
11:07Yani İran tarafının da bir savaş hazırlığı içerisinde olduğunu görüyoruz.
11:10Yani bir iki hafta içerisinde ciddi bir savaş hazırlığı var.
11:14Yani pek çok emare buna işaret ediyor.
11:16Tam da böyle bir konjöktürde Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13. zirvesinin düzenlenmesi bir tür diplomatik baskı kaldıracı da geliştirebilir.
11:24Çünkü bu Orta Asya ülkeleri var yani Orta Asya ülkeleri de bu savaştan şayet böyle bir savaş olursa bundan olumsuz
11:31yönde etkilenebilir.
11:33O yüzden Türkiye'nin de öncülük ettiği bir diplomatik kaldırıca da dönüşebilir bir noktada.
11:39Yani bu açıdan da stratejik bir değer taşıyor.
11:43Çünkü mesela işte Orta Doğu'daki sorunların çözümüne yönelik Orta Doğu ülkeleriyle bir işbirliği modeli ya da Orta Doğu ülkelerinin hepsinin
11:52tek sese dönüştüğü bir süreç geliştirilmişti.
11:56Benzer şekilde bu Orta Asya ve Kafkasya ülkeleri üzerinde de geliştirebilir.
12:00Türk dünyası ülkeleri nezdinde de benzer bir model gelişebilir.
12:05Tabii bunlar bir günde olacak şeyler değil koronacan.
12:07Yani bunlar zamanla inşa ediliyor.
12:09Derinlik kazanması gerekiyor.
12:11Birlikte çalışılabilirlik tecrübesinin artması gerekiyor.
12:15Yani bir süreçten bahsediyoruz.
12:18Ama bu açıdan bu sürecin içerisinde bunu derinleştirmek, bu teknik seviyelerin güçlendirilmesi
12:24bu uzun vadede Türk Devletleri Teşkilatı'nın daha temelli ve köklü olması açısından kritik bir öneme sahip diyebilirim.
12:35Son olarak gözlemci ülkeler de var tabii.
12:37Macaristan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi bunların da yapının içerisinde olması komple ileriye dönük olarak daha pozitif değil mi?
12:47Evet, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin de programda çeşitli yuvarlak masa toplantılarında oradan da temsilciler olduğunu görüyoruz.
12:56Bu aslında sevindirici gelişmeler.
12:59Yani Türk Devletleri Teşkilatı'nın aslında genişlemesi açısından bir önem taşıyor.
13:05Yani Türk Devletleri Teşkilatı ne kadar genişlerse onun aslında etki gücü de artacaktır.
13:11Bunu zamanla göreceğiz.
13:12Hatta ilginç şekilde Balkan ülkelerinde bu forumda katıldığını görüyoruz.
13:18Orada da bir şekilde belki de gözlemci üye statüsü gelişebilir.
13:23Bunu zamanla görebiliriz.
13:24Yani ne kadar genişlerse etki gücü de o nispette artar.
13:28Ama tabii genişlemek iyi bir şey olduğu gibi bir taraftan da bazen iyi olmayabiliyor.
13:33Bunu derinleşmeyle birlikte dengelemek lazım.
13:35Yani ne kadar genişlersek bunu beraberinde eş zamanlı da derinleştirmemiz gerekiyor.
13:41Ne kadar derinleştirirsek de aslında o kadar da köklü bir teşkilat oluşturulmuş oluyor diyebiliriz.
13:47Yani bir organizasyonun teşkilatın köklü olması da bu derinleşme meselesinde.
13:53İşte derinleşme de teknik seviyelerde oluyor.
13:58İşte sektörel anlamda oluyor.
14:00Enerji alanında oluyor.
14:01İki ülke arasında mesela şimdi Özbekistan'la anlaşmalar yapıldı.
14:06Kazakistan'la, Kırgızistan'la çok ilişkileri var Türkiye'nin.
14:08Bunlar önemli ülkeler özellikle doğal kaynak bakımından, güvenlik mimarisi bakımından gelişmeye, gelişime önleri açık olan ülkeler değil mi?
14:19İnsan gücü olarak da.
14:21Bu da dediğimiz gibi apayrı bir ufuk çiziyor.
14:24Evet kesinlikle.
14:25Yani bu ülkelerin kendi zenginlikleri var.
14:27Azerbaycan'ın petrol.
14:29Yani enerji kaynakları var.
14:31İşte ham madde, ham maddeleri var.
14:33Bunlardan ortak bir üretim modeli de geliştirilebilir.
14:36Ama bu ortak üretim modellerini geliştirmek için teknik seviyede bir tecrübe oluşturmak gerekiyor.
14:44Yani bu bir günde olacak bir süreç değil.
14:46Başta da söylediğim gibi.
14:47Bu zamanla işte bunu akademik seviyede çeşitlendirmek, iş birliği çeşitli yani iş birliği, iş birlikleri de yapmak gerekiyor.
14:58Bunların hepsinin bir arada alındığı hibrit bir yaklaşımla sürdürmek gerekiyor.
15:03Çünkü aslında tüm alanlar birbiriyle doğrudan ilişkili.
15:06Yani biz bugün üretim modeli dediğimiz zaman üretimin içinde her sektör var.
15:11Ne kadar sektörel yayılma olursa bu şekilde de çeşitlenme de ortaya çıkıyor diyebiliriz.
15:17Yani bu zamanla ilerleyecek bir mesele.
15:20Akademinin de bu noktada önemli rolleri var.
15:23Bu işte forumda katıldığınız paneller oldu, akademisyenler ve diplomatların bir araya geldiği o ülkelerden basın mensuplarının bir think tank oluşumu
15:35oldu.
15:35Evet yani o Türk Devletleri Teşkilatı üye ülkelerinin, gözlemci ülkelerin düşünce kuruluşlarından, STK'larından ve medya kuruluşlarından katılımcıların olduğu aslında
15:46bir forumdan bahsediyoruz.
15:47Bu açıdan önemli çünkü ortak endişeleri çözebilmek için aslında bu tür ortak fikir platformlarına ihtiyaç var.
15:56Ne kadar fazla fikir önerisi olursa, yeni seçenekler üretilirse karar alma sürecini de o denli destekleyebilir.
16:05Türk Devletleri Teşkilatı'nın işte bu açıdan karar alma sürecinin de desteklenmesi bu tür aslında platformlar, etkinlikler üzerinden besleniyor.
16:16Doğrudan bir aslında bir bağlılık var.
16:19Bunlar ne kadar artarsa o kadar da Türk Devletleri Teşkilatı'nın gelecek vizyonu şekillendirilebilir.
16:25Daha istikrarlı bir süreç ortaya çıkartılabilir.
16:29Ve bu projeksiyon da aslında yani teşkilatın iyi bir model olarak güçlenmesini önünü açar diye düşünüyorum.
16:39Teşekkür ederim hocam.
16:40Verdiğiniz değerlendirmeler yorumlarınız.
16:41Ben teşekkür ederim.
16:42Çok sağ olun.
16:44Güvenlik analisti Dr. Sayın Hurşit Dingil'den Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13. zirvesiyle ilgili genel perspektifte değerlendirmeler almaya çalıştık diyelim.
16:55Zirveyle ilgili yayınlarımız, bağlantılarımız devam edecek diyerek söz yeniden İstanbul'a size bırakalım.
17:00Teşekkürler Korhan Önder.
17:02Evet.
17:02Evet.
17:02Evet.