- 27 dakika önce
Sırbistan'da öğrenciler hangi sıkıntılara dikkat çekerek iktidar oldular? Yeni hükümet ne zaman kurulacak? İsrail'de seçim sonuçları... Arap partileri hükümetin kurulmasında belirleyici mi? Koalisyon pazarlıklarında hangi senaryolar öne çıkıyor? ABD'de kritik Kongre seçimleri... Trump'ın destek oranı seçim sonuçlarını nasıl etkiler? Anketlerde geride olan Trump, oyları lehine çevirebilir mi? Senato için seçime gidilecek eyaletlerde kim avantajlı? Cumhuriyetçiler ara seçimleri kazanamazsa dış ilişkiler nasıl etkilenir? Demokrat Partide sosyalizm politikaları ne anlama geliyor? Yeni nesil siyasetçiler genç kuşakların isteklerine nasıl cevap veriyor? Demokratlar ve Cumhuriyetçiler nasıl dönüşecek? Cüneyt Özdemir sordu; 5N1K Dış Haberler Sorumlusu Turan Arda Hazinedaroğlu, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuğçe Ersoy Ceylan ve Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:04Sevgili seyirciler yeni bir Beşne Birkan programına hoş geldiniz.
00:07Bu hafta dünya siyaset tarihine geçecek ilginç bir seçim tecrübesi yaşandı.
00:12Olayın geçtiği yer Sırbistan.
00:15Sırbistan'da öğrenciler öyle bir hareket başlattılar ki iki yıl içinde sadece iktidarı değil muhalefeti de devirip bir anlamda siyaset tarihine
00:26geçecek bir zafer elde ettiler.
00:2912 yıllık Vuvic iktidarı hiç beklenmedik bu hareket denildi.
00:34Her şey bundan birkaç yıl önce bir tren garındaki kaza ya da cinayet gibi bir kazayla başlamıştı.
00:40Sonrasında öğrenciler bütün partileri bir kenara bıraktılar.
00:44Kendi aralarında örgütlendiler ve dediğim gibi benzeri belki bir tek yakın bir dönemde 68 baharında görülmüş bir zafere imza attılar.
00:53Peki Sırbistan'da ne oldu?
00:55Ne oldu da gerçekten öğrencilerin zaferi geldi?
00:58Arda Hazinederoğlu ilk günden beri gelişmeleri takip ediyor ve bizlere şimdi sevgili Arda tek tek anlatacak.
01:06Evet Arda ne oldu da öğrenciler nasıl örgütlendiler?
01:09Neler yaptılar?
01:10Ve özellikle bir 11 madde var ki bunların 7-8 tanesi bütün dünyadaki ülkeleri ilgilendiriyor.
01:16Hangi maddeleri öne çıkartıp bu zafere elde ettiler?
01:19Evet Cüneyt Bey deyim yerindeyse Sırbistan'da öğrenciler tarihi yazdı ve 14 senelik bu çiçek iktidarını bitirdiler.
01:25Bunu nasıl yaptılar?
01:26Tabii bütün Avrupa aslında bunu konuşuyordu.
01:28Bütün dünya bunu konuşuyordu.
01:29Öğrenciler 250 kişilik bir aday listesi oluşturdu ve bu adaylar arasında eski siyasetçi kimse yoktu.
01:36Hatta öğrencilerin kendi de yoktu.
01:37Öğrenciler plenum adını verdikleri öğrenci meclislerinde tam bir sene boyunca isimleri tartıştılar.
01:43Kimlerin aday gösterebileceğini tartıştılar.
01:45Bunların içinde zaten mesela örneğin başbakan adayı olacak listenin başı bir kardiyolog.
01:50Avukatlar var, eğitim görevlileri var, akademisyenler var, şehir planlamacıları var, mimarlar var, çiftçiler var.
01:57Yani aslında toplumda her kesimden gelen işin uzmanları listelerle seçildi.
02:01Bu listelerde dediğim gibi plenum adı verilen öğrenci meclislerinde seçildi.
02:05Yatay bir şekilde seçildi.
02:06Yani dikey bir şekilde isim önerildi ve o isim oylanmadı.
02:09Tam tersi herkes bu isimleri bir aslında kavanozla birlikte ortaya attı.
02:14Ve en çok oyalan isimlerle yol yüründü, devam edildi.
02:17Şimdi bu 250 adayın 140'ı da parlamentoya girmeyi başardı.
02:21Seçimlerde çoğunluk sağlayacak oya almayı başardılar.
02:24250 sandalyenin en az 225'i hükümet kurmak için gerekliydi.
02:28Ve tam 140 oy almayı başardı burada öğrenci listesi.
02:31Dediğim gibi öğrenciler buradaki bu sorumluluğu götürdü, listeleri oluşturdu,
02:35işte meclisleri kurdu ama kendileri listede yok.
02:39O yüzden aslında bu seçilmiş kişiler, öğrencilerin seçtiği kişiler, uzmanlar
02:43bundan sonra Sırbistan'ın yönetimini almaya devam edecek.
02:4611 maddeden bahsettiniz.
02:48Aslında 11 maddelik bir manifesto yayınlandı.
02:5015 Eylül'de seçimleri bir ay kala böyle bir manifesto yayınladılar.
02:54Ve 3 ana başlığa böldüler.
02:56Ya Sırbistan ya mafya dediler.
02:57Ya Sırbistan ya mafya'da bağımsız yargı, haksız kazanılmış servete el koyma, şeffaf kamu ihaleleri ve özgür medyanın altını çizdiler.
03:06Biliyorsunuz 2 sene önce 1 Kasım 2024'te bahsettiğiniz Novi Sad'daki tren istasyonunda çatının çökme faciası olmuştu.
03:1516 kişi ölmüştü.
03:16Zaten bunun üzerine bütün bu protestolar başlamış ve bugünkü meclis seçimlerine kadar da sürmüştü.
03:22Öğrenciler bunda devleti, yolsuzluğu ve bürokrasiyi sorumlu tuttukları için ya Sırbistan ya mafya dediler ve yönetim artık tekrardan halkın olacak
03:30dediler.
03:31İkinci madde bilgi güçtür.
03:33Kamuda liyakat, eğitim reformu ve bilgiye dayalı üretim.
03:36Bu 3 maddeden bahsetti öğrenciler burada da.
03:38Manifestolarında da bunları yer verirler.
03:40Son olarak da Sırbistan bizimle büyüyor dediler.
03:43Bundan sonra ne yapacaklarına dair iş güvencesi, tekerlerle mücadele, ulaşılabilir konut ve her köye doktor projesiyle
03:5011 maddelik manifestolarını belirlemiş oldu öğrenciler.
03:53Şimdi bundan sonra bu manifesto doğruluksunda ve yeni seçilen 4 farklı koldan uzman adaylarla birlikte Sırbistan hasta yeni siyaseti dizayn
04:02edilecek.
04:03Buradaki en önemli nokta dediğim gibi daha önce muhalefette ya da Vucic hükümetinde, partisinde yer almış kimseye,
04:10hatta onların ailelerinden de kimseye yer vermediler.
04:13Tamamen siyasete hiç bulaşmamış, temiz olarak gördükleri insanları atayarak, seçerek ve bunu kendi aralarında yatay bir şekilde yaparak listelerinde yer
04:21verdiler.
04:22Arda bundan sonra ne olacak? Ne bekleniyor?
04:24Yani kim yönetecek, kim başbakan olacak? Bunlar netleşti mi?
04:29Çünet Bey pazar günü itibariyle, geçtiğimiz hafta pazar itibariyle seçimler bitti.
04:33Ve dediğim gibi Vucic burada muhalefet durumuna düştü.
04:35Hükümet kurma yetkisi tamamen öğrenci listesinde.
04:38Bazı eleştiriler de var.
04:39İşte bu kadar aslında siyasete uzak insanlar dış politika gibi, Rusya, Çin ve Avrupa Birliği dengesi gibi,
04:45işte Kosova ve Bosna-Hersek gibi Sırbistan'ın iç meselelerini de ilgilendiren hem dış hem iç mesele önemli konularda ne
04:52yapacaklar?
04:52Bir tecrübeleri var mı diye.
04:54Ama aslında öğrenci manifestosuna bakarsak, bu demin saydığım 11 maddede bu insanların kıblesi olacak.
04:59Buradaki manifestoya göre devam edecekler.
05:02Hükümet de hızlı bir şekilde kurulduktan sonra Sırbistan'ın yeni politikaları hayata geçecek.
05:07Cumhurbaşkanıydı Vucic biliyorsunuz.
05:08Önce Başbakan en sonunda Cumhurbaşkanlığını götürüyordu.
05:11Oradan da istifa etmişti tekrar seçilebilmek için.
05:14O da şu anda partisiyle birlikte muhalefette olacak ve seçim yenilgisini kabul etti.
05:18Bizden fazla oy aldılar dedi.
05:19O yüzden Sırbistan siyasetinde yepyeni bir sayfa açılıyor.
05:23Bununla tamamen bu öğrencilerin daha önce görülmemiş, uzun senedir modern zamanlarda görmediğimiz bir yatay hareket sonrası geldiğinde söylemekte tekrar fayda
05:31var.
05:31Arda çok çok teşekkür ederim.
05:33Sevgili seyirciler bu hafta seçimler haftası.
05:36Geçtiğimiz hafta İsrail seçimleri vardı ve İsrail seçimlerinde çok ilginç sonuçlar çıktı.
05:42Herkes Netanyahu'nun yeni kurulan partiye yenileceğini düşünüyordu.
05:47Tam tersi ne Netanyahu yendi ne de o yeni kurulan parti iktidarı geçti.
05:54Eski genelkurmay başkanı da kazanamadı.
05:57Tek kazanan belki de Arap milletvekilleri oldu.
05:59Sayılarını neredeyse ikiye katladılar ve sürpriz bir sonuç elde ettiler.
06:04Önümüzdeki günlerde İsrail bir kez daha seçime gidebilir ya da yeni koalisyonlarla ezber bozan bir iktidar İsrail'de koltuğa oturabilir.
06:13İsterseniz bütün bu konuyu Tuğçe Ersoy Ceylan ile konuşalım Prof. Doktor.
06:17Tuğçe Hanım seçim sonuçlarını siz nasıl okuyorsunuz?
06:20Netanyahu ya da muhalefet hükümet kurabilir mi?
06:23Araplara, Arap milletvekillerine mahkumlar mı?
06:25Evet, sonuçlara baktığımız zaman öncelikle şunu görüyoruz.
06:32Hiçbir blok yani Netanyahu'nun liderliğindeki sağ blok ve Ayzenkut'un öncülüğündeki diyelim muhalefet bloğu çoğunluğu sağlayamıyor.
06:42Çoğunluk dediğimiz rakam 61, 120 sandalyeli bir meclisten bahsediyoruz.
06:4761 çoğunluğun olması gerekiyor hükümetin kurulması için.
06:51Ama şimdiki sonuçlar Netanyahu bloğunu 54 civarında, Ayzenkut yani muhalefet bloğunu, Siyonist muhalefet bloğunu da 49 civarında gösteriyor.
07:04Arap partilerin oranı da 17-18 civarında görünüyor, sandalyesi de 17-18 civarında görünüyor.
07:13Buradan dediğim gibi bir hükümet çoğunluğu çıkmayacak.
07:18Bu da demek oluyor ki her blok koalisyon pazarlığına oturacak bu süreçten sonra.
07:25Şimdi burada görünen ilk görünen şey bu yani hiçbir bloğun çoğunluğu sağlayamadığı ne olabilir diyecek olursak burada olacak olan şu
07:36birileri verdiği sözlerden cayacak diye bekleyebiliriz.
07:41Yani kampanya süresince, seçim kampanyası süresince ilan edilmiş olan kırmızı çizgilerin esneyebileceği pazarlık süreçlerini görmemiz mümkün olabilecek.
07:57Burada bahsettiğim esnemelerden bir tanesi Ayzenkut'un yani muhalefet bloğunun Arap partilerle bir pazarlık masasına oturması.
08:08Çünkü bu sonuçları itibariyle Arap partileri ikisini bir olarak düşünecek olursak İsrail'in üçüncü büyük partisi oluyor.
08:18Şeyden sonra İlikut ve Yaşar'dan sonra şu an Bey-Ehat birlikte partisiyle başa baş sandalye götürdüklerini söyleyebiliriz.
08:32Dolayısıyla burada böyle bir esneme gelebilir.
08:34Esneme dememin sebebi de geç seçim süreci boyunca özellikle Siyonist muhalefet unsurlarından Avigdor Lieberman, mesela Yizrael Beytanu Partisi'nin, İsrail
08:49Evimiz Partisi'nin lideri, Arap partilerle herhangi bir koalisyon ortaklığının kırmızı çizgisi olduğunu söylemişti.
08:56Aynı ifadeleri biz Benet, Naftali Benet'te de, Yayılapit'te de gördük.
09:01Ayzenkut biraz daha temkinli olmakla beraber bu konuda koalisyon ortağı olarak Arap partilerini kabul etmeyeceğini söylemişti.
09:09Ama şu tablo kesinlikle Netanyahu'yu dışlayacak herhangi bir formülün Arap partilerine ya dışarıdan destek ya da koalisyon ortağı olarak
09:22dayanacağı gerçeğini bize söylüyor.
09:25Onun dışında esnemeler gene Benet ve Lieberman'dan beklenebilir diyebiliriz bu birinci tabloda.
09:34İkinci olarak da tabii şunu görüyoruz, her ne kadar muhalefet bloğu beklediği sandalye oranlarına şu an ulaşmamış olsa da daha
09:43çok 55-56 bandında beklenen bir öngörü vardı Siyonist muhalefet için.
09:50Ama Arap partilerle beraber baktığımızda aslında İsrail'de 70 sandalyeye çıkaracak kadar bir seçmenin Netanyahu'nun hükümette kalmasını istemediğini görüyoruz.
10:08Bu da bir şey söylüyor bize yani o açıdan.
10:11Yani ama şunu da söyleyelim bu istemeyen çoğunluk Ayzenkut'un arkasında toplanmıyor.
10:19Yani dolayısıyla muhalefetin kendi içerisinde problemleri zaten vardı.
10:25Bu problemler seçim sonrasındaki koalisyon pazarlıklarına kaçınılmaz olarak yansıyacak.
10:31Sayın Tuğçe Ersoy Ceylan çok çok teşekkür ederim yayına katıldığınız için.
10:35Sevgili seyirciler dedim ya bir seçim bitiyor diğer seçim başlıyor.
10:38Sırbistan seçimleri sürpriz bir sonuçta bitti.
10:42İsrail seçimleri belirsizlik getirdi.
10:45Önümüzdeki salı günü ise Amerika Birleşik Devletleri'nde başka bir seçim var.
10:49Ara seçimler var.
10:51Ara seçimlerde de Trump zorda gözüküyor.
10:54Barack Obama sahaya indi.
10:55Hem kongreyi hem sanatoyu kaybetme riskiyle karşı karşıya Donald Trump.
11:01Bunun için de elindeki bütün tuşlara basıyor.
11:04Bütün kartları koyuyor.
11:05Zohran Mamdani olmak üzere demokratların adaylarını cihadist ilan etmeden vatan aileyi ilan etmeye kadar uzun bir listeyle saldırıya devam ediyor.
11:16Barack Obama ise klas dersi veriyor diyebiliriz.
11:19Uzun bir süreden sonra başta Ohio olmak üzere sahaya indi mitingler yapıyor.
11:25Kıran kırana bir çekişme var.
11:27Bu Trump'ın son dönemi ikinci başkanlık döneminin ikinci aşamasına gelecek.
11:32Peki burada ne yaşanacak? Profesör Doktor Burak Küntay.
11:37Amerikan siyasetini yakından takip eden bir isim.
11:40Hocam Amerikan ara seçimlerinde Trump senato ve temsilciler meclisini kaybedebilir dedik ama sizce de böyle bir ihtimal var mı?
11:47Böyle bir ihtimal gerçekleşirse ne olur?
11:48Valla öncelikle ben şu ara seçim tabirini midterm election derler belki tamam ama çok doğru bulmam hiçbir zaman.
11:59Ben şöyle söylüyorum Amerika'da iki senede bir seçim olur.
12:02Görev süresi bir tane de o seçimlere girer.
12:04Bir kere bu böyle değerlendirelim.
12:06Bu seçimin önemli tarafı başkan yok tamam ama bir sürü vali giriyor.
12:15Yaklaşık senatonun her zaman olduğu gibi üçte biri değişiyor.
12:19Bu sefere özel iki tane eyalette de özel seçim oluyor.
12:24Bununla beraber eyaletlerin kendi iç seçimleri de var biliyorsunuz.
12:28Yani eyalet kongreleri, eyalet valileri de değişiyor.
12:31Şimdi nasıl bir havayla giriliyor seçime?
12:35Ne kadar bu Donald Trump'ın kendi seçimi olmasa da ki bir daha olmayacak kendi seçimi ama
12:40Donald Trump anketleri mahcup etme ustası.
12:46Neden?
12:47Çünkü birinci seçiminde Biden'a kaybettiğinde gayet normal anketlerle paralel gitti.
12:53İkincide de aslında yine birinci kadar olmasa da farklılık gösterdi.
12:58Ama Amerika'da bazı doğrular vardır.
13:01Doğrular şudur seçimlerde.
13:03Eğer başkan approval rating diye tabir ettiğimiz o halk tarafından destek oranı
13:08yüzde otuz ikilerle seçime ara seçim deyin ne seçimi derseniz deyin ona giriyorsa
13:16orada partisi çok normal dışı bir şey olmadığı takdirde zarar görür.
13:23Birincisi bir kere bunun adı da bir koyalım zarar görür.
13:26Trump da derler ya tüm zamanların en düşük durumunda diye kendi için öyle otuz ikilerde seyrediyor.
13:34Çok sağlıklı bir durum değil.
13:35Bir kere net şunu söylemek gerekirse seçimi az kala Cumhuriyetçi Parti'nin hem valiliklerde
13:42ki valilikler daha bireysel bir durumdur.
13:45Kişi ve aday bütün diğer adaylara göre daha öne çıkar.
13:48Hem eyalet kongres seçimlerinde buna kimse değinmiyor ama bu çok önemli.
13:52Eyalet kongrelerinin seçimlerinde hem kesinlikle temsilciler meclisinde ve bu kısımda biraz
14:01muğlak durumdayım ama senatoda kayıplar yaşayabilir.
14:06Diğerleri kesin senatoyu bir kenara koyalım.
14:10Dolayısıyla Trump demeyeceğim ama Cumhuriyetçi Parti bu seçimde kayıp yaşayacağı net bir şekilde
14:18geleneksel veriler bize bunu söylüyor.
14:20Anketler de farklı bir şey söylemiyor.
14:22Ama açık söyleyeyim son yıllarda anketlerin son dakika değişimleri ile farklılık yarattığını görüyoruz.
14:31Peki bu seçimde böyle bir farklılık bekliyor muyum?
14:34Hayır.
14:35Çünkü Trump bütün kozlarını oynadı.
14:37Şu an son bir iki haftadır da mitinglerde seyrediyorum.
14:42Yenilenen, gelişen ve kendisinin partisine katılan yeni bir destek çığı yok ortada.
14:48Tam tersine azalan ve mevcut magacılardan da kopuş var.
14:53Dolayısıyla detaya sonra gireriz belki ama net söylüyorum bir cumhuriyetçi mağlubiyeti olma ihtimali çok yüksek.
15:02Şimdi dünyada aslında düne kadar rüzgarlar hep sağ siyasetten yöne esiyordu.
15:08Otokratlar daha öndeydi.
15:09Ama son birkaç yıldır işte Brezilya'da, İspanya'da ya da Sırbistan'da buna katabiliriz.
15:15Farklı ülkelerde sol ve sosyalizm rüzgarları esiyor.
15:19Demokratlarda da bu rüzgar esiyor mu?
15:21Nasıl esiyor Amerika Birleşik Devletleri'nde?
15:23Şimdi bir kere önce neticeye gelirsek ben temsilciler meclisinin kesin gideceğini düşünüyorum.
15:30Yani kesin cumhuriyetçilerden gidecek olduğu kanaatindeyim.
15:35Hatta biraz farklı bile gidebilir.
15:39Yani normalde ufak marjilerle gitmesi bekleniyor.
15:44230'lere yaklaşabilir, geçebilir bile.
15:47Dolayısıyla bu biraz kesin gibi.
15:51Bu ne demek?
15:52Senatoyu, cumhuriyetçiler tuttuğunu varsayın.
15:56Sadece temsilciler meclisinin gitmesi bile yasamanın bir ayağını elinizden çıkarıyor.
16:02Şimdi bunu burada tutun.
16:03Öbür tarafa gelelim, daha net anlatırım.
16:07Senato'da malumunuz olduğu üzere 3'te 1'i değişir.
16:11Şimdi bu seçimde 22'ye 13 gibi bir oran giriyor.
16:14Değerli izleyicilerimiz için şunu söyleyelim.
16:17Her koltuğun bugün bir sahibi var.
16:19Mevcut o koltukta oturan, seçime girecek koltukta oturan biri var.
16:22Bunlardan 22'si cumhuriyetçi, yani cumhuriyetçilerin koruması gereken koltuk sayısı 22.
16:2713 tanesi de demokrat.
16:29Evet, fakat enteresan bir şekilde normalde başka eyaletler olsa o 22'nin içinde size derim ki kesin senat o da
16:38gider.
16:39Ama öyle 22 eyalet var ki cumhuriyetçilerin çok sağlam olduğu eyaletler.
16:45Dolayısıyla bu ekosistemde böyle çok garanti şunu diyemiyorum size, demokratlar alır.
16:51Zor, zor olma sebebi de hangi eyaletlerin, hangi 22'nin seçime girdiği.
16:57Bu önemli.
16:58Hatta demokratların 13'ünde daha riskli yerler var.
17:02Yani ekonomi biraz düzgün olsa, Trump biraz bu tepkileri çekmemiş olsa
17:06valla demokratlardan gitme ihtimali bence daha çoktu.
17:09Ama her şeye rağmen şunu unutmayın.
17:124 tane koltuğu, kendi koltuklarını koruyup, 4 tane koltuğu devirebilirse demokratlar senat oyu da alır.
17:19Şimdi dış politika dedik.
17:21Bu gerginlik dışında temsilciler meclisinin gitmesi bütçe hazırlanması açısından önem arz ediyor.
17:28Niye?
17:29Şimdi İran'ı oraya buraya maytap atmıyorsunuz.
17:35Ciddi ciddi füzeler atılıyor.
17:37Bu füzeler, bu yakıtlar, bu askeri destekler bazı ülkelere
17:43sadece ve sadece bundan bir yıl önce hazırlanmış defense budgetta yani savunma bütçesinde her şey kalem kalem yazmıyor.
17:52Ara sıra bunları ihtiyaç halinde temsilciler meclisinden destek almanız gerekiyor.
17:57Onay almanız gerekiyor.
17:58Çok açık söyleyeyim.
18:00Başta temsilciler meclisinin çoğunluğunun gitmesi, temsilciler meclisinin komite çoğunluklarında gitmesi anlamına gelir.
18:07Birçok ekstra para isteği, işte firma ismi vermeyeyim ama tankı, topu, tüfeği Trump Beyaz Taray'ın arka bahçesinde yapmıyor.
18:15Bunu Amerika'nın büyük firmaları yapıyor ve bu firmalardan devlet bunları alıyor.
18:20Ve bunların alımları gibi bazı şeylerde kongrenin bilhassa da parayla ilgilenen tarafı olan temsilciler meclisinin onayına tabi bütçe değişiklikleri vesaireler
18:31var.
18:31Yani şunu söylemek istiyorum.
18:32Dış politikayı konuşurken iki temelden bakmak lazım.
18:37Bir, Trump'ın azil sürecinin başlamasındaki psikolojik reaksiyonu.
18:43İki, Trump'ın ekonomik desteği kaybettiği temsilciler meclisinin gidişindeki bu operasyonları, bu savaşları devam ettirebilme finansal kapasitesi.
18:54Bunlara baktığımız zaman tabi ki bir değişiklik olacak.
18:57İlk değişikliği İran'da bekliyorum.
19:00Ha, İran'da bekliyorum derken size şöyle böyle diyemiyorum ama kesin sert bir değişiklik bekliyorum.
19:07Ya masaya oturup tamam artık bitti bu iş denecek çünkü artık Trump için bu işin devam etmesinin ya da kalmasının
19:14bireysel bir anlamı kalmıyor.
19:16Seçim geçmiş olacak.
19:172028'i ve Amerikan ekonomisini daha fazla zedelememek için çat diye bitirebilir.
19:23Az ihtimal vermekle beraber çok daha sertleşebilir.
19:27Ama ben birinci opsiyondan yanayım.
19:29Grönland gibi konularda zaten yaptığı anlaşma ile birlikte istediğini bence fazlasıyla aldı bu son anlaşma ile birlikte.
19:38Artık bu konunun çok üzerine gideceği kanaatinde değilim.
19:42Avrupa Birliği ilişkileri, NATO vs. konularında da bildiğimiz Trump olacak.
19:46Çünkü açık konuşalım bu seçimde eğer bir potansiyel cumhuriyetçi mağlubiyeti olursa genel olarak alın ama bunu.
19:54Yani bir yerde fazlalaşabilir ama bunun valiliği var, temsilciler meclisi var, senatosu var.
19:59En önemlisi tekrar söylüyorum eyalet kongreleri var.
20:02Buralardaki bir azalma Trump'a olan hem magacıların ki bunu çok görmeye başlıyoruz.
20:10Hem magacıların yani kendi baz şeyinin, kadrosunun hem de diğer cumhuriyetçilerin yavaş yavaş Trump'tan kendini soyutlama politikası başlayacak.
20:22Çünkü yanında durursan seçim ve oy kaybettiğin bir döneme gidebilirsin 2028'de.
20:27İşte tam bu yüzden cumhuriyetçi mağlubiyeti aslında Trumpizmin azalması anlamına gelecek önümüzdeki iki senat.
20:36Peki Trump diyelim kongreyi kaybetti.
20:40Bunun dünyadaki çeşitli meselelere ne bileyim İran Savaşı'na, İsrail'le ilişkilerine, Türkiye'yle ilişkilerine, Amerika Birleşik Devletleri'nin nasıl
20:50bir etkisi olur?
20:50Nasıl bir dünya kurulur?
20:52Şimdi şu var, ben üniversiteye Amerika'da ki bahsettiğim hani M.Ö. 500'ler falan değil, şunun şurasında 1990'lardan bahsediyorum.
21:06Üniversiteye başladığımda, üniversitede College Republicans, yani üniversiteli cumhuriyetçiler, üniversiteli demokratlar diye kulüpler olurdu.
21:16Her üniversitede de neredeyse vardır ve bunlar münazaralar yapardı öğrenciler kendi aralarında.
21:22Aynı Amerika'da başkanların veya partilerin yaptığı gibi.
21:26O zaman Amerika'nın solu da sağda, bu arada demokratları malumunuz, siz çok iyi biliyorsunuz ama hatırlatmak mahiyetinde izleyicilerimize söylüyorum.
21:36Biraz daha solda, yani Amerika'da ne kadar solda olabilecekse solda, cumhuriyetçiler de sağda kalır.
21:42Amerika'nın kendi tasviri içerisinde.
21:44Ve bunlar merkeze yakındı, ikisi de merkeze yakındı.
21:47Bizim geleneksel, o hani salıncak eyalet dediğimiz vesairelerde hep mesele şuydu, bir taraftan öbür tarafında oyunu alabilecek adayın çıkması çok
21:58makbuldü.
21:59Niye?
21:59Kendi ön seçiminden çıktıktan sonra arada çok fark olmadığı için ortadaki çoğunluğu kent tarafına getirebilirdi.
22:06Fakat ben bu değişimi adaylara, kişilere, Trump'a, Bernie Sanders'a, Rufus King'e, Elizabeth Warren'a falan bağlamıyorum, Barack
22:15Obama'ya ya da.
22:16Ben bunu demografik değişiklik, ideolojilerin yer değiştirmesi bir de jenerasyon değişimine bağlıyorum.
22:22Yani siz artık bugün Rusya'da bile komünizmi ya da o soğuk savaş dönemindeki tabiriyle komünizmi yeni jenerasyonu anlatamazsınız.
22:32Ya da Makkarticiliği Amerika'da bugün yeni nesli anlatamazsınız.
22:37Bugün Gazze meselesinde Cumhuriyetçi Demokrat fark etmez, %80'lerle eskiden 70'lerde İsrail'in yanında duran böyle bir hadise olması
22:47halinde bir Amerikan toplumunda bugün çok ciddi bir şekilde Yahudilerin en çok oy verdiği parti, demokratlar çatır çatır İsrail'i
22:55yerden yere vuruyor.
22:56Hem de Bernie Sanders gibi isimler.
22:59Bunu şundan söylüyorum.
23:00Bu kişiler üzerinden bir değişim değil.
23:02Bir kere toplum değişiyor, jenerasyon değişiyor, çok doğal olarak fikirler de yenileniyor.
23:09Yani 1990'ların, 80'lerin, 70'lerin söylemleri gidiyor.
23:13O zaman da devreye bambaşka bir şey giriyor.
23:16Göçmen politikası bir, Amerika için konuşuyorum.
23:19Güvenlik politikası iki ve bunlar kaynaklı ekonomi.
23:24O zaman Cumhuriyetçi de çok sağa kayıyor, Demokrat da çok sola kayıyor.
23:30Ve bugün Amerikan Yelpazesi'nin, iki partili sistemin en önemli özelliği merkez kaçtan uzak, ortada duran bir makul çoğunluk Amerikası
23:41varken,
23:42bugün Amerika iki tarafa böyle genişlemiş, bir tarafla bir tarafın birbirini tutmadığı,
23:47hatta çok ilginç bir şey söyleyeyim size, bir daire gibi düşünün bunu, tam ters bir daire.
23:53En soldaki demokratla en sağdaki cumhuriyetçinin bazı fikirlerinin birbirine, diğer merkeze yakın cumhuriyetçi ya da merkeze yakın demokrattan daha yakın
24:03olduğunu görüyorsunuz.
24:05O yüzden bu yelpaze genişlemesi de, tam bu yüzden ortada mutlak bir adayda birleşme meselesini zorlaştırıyor Amerikan siyasetinde.
24:13Tam da bu yüzden 2028 bir milattır.
24:16Bu milat sadece aday noktasında değil, bir neslin oy vermeye başlaması, büyük bir demografik değişiklik, nesil olarak söylüyorum,
24:26ve artık eski ideolojilerden arınmış yeni hayat felsefesi içinde, teknolojiyle doğmuş, bu çok önemli bir şey,
24:33bir neslin yine bu tarz adayların önüne çıktığı, bambaşka bir kampanya süreçleri olacak.
24:402028'den sonra, belki 2028'de de bunun işaretlerini almaya başlayacağız.
24:45Ez cümle, bu sola kayma demokratlara has değil, bu sola kayma cumhuriyetçiler için de sağ kayma olarak genişliyor.
24:53Ama mesele bir grubun değil, yelpaze genişliyor.
24:56Tam bir yelpaze gibi düşünün.
24:57O yelpazenin her tarafında bir sol, her tarafında bir sağ görmeye başlıyorsunuz Amerika'da.
25:03Bu da aslında esas soruyu getiriyor.
25:052030'ların Demokrat Partisi, 2030'ların Cumhuriyetçi Partisi nasıl olacak?
25:12Çünkü mevcut söylemler, mevcut sistem, mevcut delege yöntemi, Amerikan elektoral sisteminden bahsetmiyorum.
25:20İki parti içindeki iç aday belirleme delegeleri, bence baştan dizayn edileceği bambaşka bir döneme doğru evriliyoruz.
25:27Sayın Burak Küntay, çok çok teşekkür ederim yayına katıldığınız için.
25:31Diyorum ya sevgili seyirciler, bir seçim bitiyor, bir seçim başlıyor.
25:34Önümüzdeki salı günü Amerika Birleşik Devletleri seçimleri bitecek.
25:37Sonrasında İspanya'da kritik seçimler var.
25:40Onlar da erken seçime gitme kararı aldılar.
25:42Onu da takip edeceğiz.
25:43Evet az gittik uz gittik bir 5N1K'nın daha sonuna geldik.
25:47Önümüzdeki hafta yeni bir 5N1K'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir.
25:51Hepinize iyi günler, iyi akşamlar dilerim.
Yorumlar