00:00Sevgili izleyenler, bültenimizin bu bölümünde Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Sayın Gökhan Işıl bizlerle birlikte.
00:08Sayın Işıl hoş geldiniz yanımıza.
00:11Merhabalar, hoş bulduk efendim.
00:13Haberimizde de belirtmiştik değerli hocam, piyasaların merakla beklediği enflasyon rakamları açıklandı.
00:19Enflasyon Ekim'de aylık bazda %2,58 arttı.
00:24Yıllık enflasyon ise %29,77 oldu.
00:29Rakamlar bu şekilde.
00:30İlk sorum şöyle olsun, kağıt üzerindeki veriler piyasanın ve vatandaşın cebine nasıl yansıyacak?
00:40İkincisi de sepet taranmış ve 174 ürünün neredeyse 134'ünde artış var.
00:47Yani zamlar genele yayılmış durumda.
00:49Enflasyondaki bu katılık fiyat istikrarının önünde hala en büyük engel mi?
00:54Genel olarak neler söylersiniz?
00:57Evet efendim, öncelikle sondan doğru başlayalım müsaadenizle.
01:01Bu katılıkla ilgili olarak ve vatandaşımızı en azından önümüzdeki bir yıl içerisinde bekleyecek durumla ilgili.
01:08Şimdi bugün veriler geldi ve bugünkü verilerde aylık bazda en yüksek kalem %12,58 de giyim.
01:16Beraberinde de gıda ve alkolsüz içecekler de %3,50 olarak geldi.
01:22Dolayısıyla bunlara baktığımız zaman giyimin mevsimsel geçiş etkisinin olduğunu düşünüyoruz.
01:28Dolayısıyla mevsimsel geçişle beraber sonbahara girdik, kışlıklara doğru geçmenin ve maalesef ki bir fiyat artışı etkisinin de burada bekleyenin çok
01:36üstünde olduğunu da söyleyebilirim.
01:38Gıda kalemi son 3-4 aydır çok ılımlı olarak geliyordu ve hatta negatif olarak gelen bir fiyat hareketi vardı.
01:46Ve bu ay tekrar yine mevsim geçişiyle beraber de maalesef yukarı doğru hareket etti.
01:51Bunları belirtmemin sebebi şu.
01:53Bizim enflasyonda C ve B ve C endekslerimiz vardır.
01:57Bunlar nedir?
01:58Çok oynak kalemlerin enflasyonel aylık etkilerden çıkartılması ve dolayısıyla da daha bir ana eğilimin nereye doğru gideceğini gösteren bir kalemdir.
02:08Şimdi bu aya baktığımız zaman C endeksine %2 geldiğini görüyoruz.
02:12Evet aylık enflasyon %2,58 ama çok oynak kalemler, konjonktürel dalgalanmalardan daha fazla etkilenen kalemleri çıkarttığımız anda bunun %2 olduğunu
02:23görebiliyoruz.
02:23Bunun bize anlamı ne? Yaklaşık %2'yi yıllıklandırırsak yıllık %24 yani şu anda 2027 yılı için ana eğilimin eğer yeni
02:33bir iç veya dışta yeni bir şokla karşılaşmaz ise yaklaşık %24 bandına doğru gerileyebileceği ilişkin bize net bir sinyal veriyor.
02:43Önceki aylarda fark ettiysek tüfeği de yani manşet enflasyonda C endeksi birbirine çok yakın gidiyordu.
02:50Dolayısıyla bu %24'ler civarında bir yıllık olarak gelecek yılı için konuşuyorum bir katılık oluşabileceğiyle ilişkin yorumlarda bulunuyordum.
03:00Dolayısıyla bu ay ki gelen yüksek enflasyon bizi ana eğilim açısından açıkçası korkutmasın ama gelecek içinde dezenflasyonun beklenen kadar hızlı
03:10olmadığı biraz daha yavaş ama halen devam edeceğini de söyleyebiliriz efendim.
03:15Sayın Hocam elbette gözümüz hep ana harcama gruplarında özellikle mutfak, ulaştırma ve konut üçgeninde rakamlar dikkat çekiyor.
03:25Siz de bu konuya temas ettiniz.
03:27Bir hatırlatma noktasında yine ifade etmek isterim.
03:30Baktığımızda gıda %27, ulaştırma %36, konutsa %40 atmış durumda.
03:39Enflasyonu sırtlayan bu üç büyük kalemde kış aylarında bir gevşeme beklemeli miyiz yoksa yükseliş sürer mi?
03:46Evet şimdi maalesef diye başlayacağım cümleme müsaadenizle çünkü yaz ayları bitti.
03:56Bizim genelde gıda enflasyonunun düşük olarak seyrettiği dönemlerden bir tanesidir.
04:01Yaz ayları kışa girdikçe maalesef mevsim etkisiyle beraber gıda enflasyonunda artışı görebiliriz.
04:07Dolayısıyla önümüzdeki dönemde özellikle 2026 yılın son çeyreğinde maalesef ki gıda fiyatları hele ki son çeyrekte maaşlarımızda hala sabit kalacak
04:17ve zam da alamayacağımız için bizi biraz yoracak gibi duruyor Yahya Bey.
04:22Bunu söyleyebilirim.
04:23Gelelim konut.
04:23Konut endeksindeki hareket şu şekilde yukarı doğru yani enflasyon yukarı doğru artarken konut fiyatlarındaki artış alttan gelirken aşağı doğru dezenflasyon
04:36süreci devam ederken de maalesef yukarıda seyredecektir.
04:39Dolayısıyla burada maalesef evet dezenflasyon devam ediyor ama bu istatistiksel orantıdan dolayı da kira artışlarının etkisi maalesef biraz daha yukarıda
04:50olarak gözüküyor.
04:51Fakat bu noktada uzmanlardan dinlediğim asıl uzmanlık alanım değil uzmanlardan dinlediğim son dönemde bazı bölgelerde kira artışlarının 12 aylık ortalamanın
05:03biraz daha düşüğünde yapılabildiği çünkü gerçekten şu anda vatandaşın alım gücünü çok ciddi anlamda etkileyen bir politikanın devamındayız.
05:11Ciddi bir talep daralmasıyla iç içeyiz.
05:14Dolayısıyla bu noktada bazı bölgelerde bir avantajlı olarak yani 12 aylık ortalamanın altında bir kira artışları görülebiliyor.
05:23Ve bir şey daha ekleyeceğim bu noktada Merkez Bankamızın haftaya perşembe günü yeni enflasyon raporunda gelecek.
05:31Bir en gücü enflasyon raporunda da üstüne bastıkları bir nokta vardı.
05:35Konut fiyatlarındaki artışı sınırlı olarak kalacak.
05:38Dolayısıyla bu politikaların devamında önümüzdeki dönemde evet kira artışları ve konut fiyat artışlarının yine sınırlı olarak devam edebileceğini öngördüğümü de
05:50söyleyebilirim Yahya Bey.
05:51Sayın Hocam bilgileri rafi ne diyorsunuz?
05:53Şimdi üretici enflasyonu noktasına baktığımızda ise aylık bazda %1,65 artış ve yıllıkta %27,41 gerçekleşti üretici enflasyonu.
06:07Şimdi üretim maliyetlerindeki bu kalıcı seyir önümüzdeki aylarda raflara yeni zamlar olarak yansır mı sizce?
06:16Yahya Bey eğer geçen ay sizde bu yayını şu anda mesela 3 Ekim'de yapıyor olsaydık ben bu noktada bir riskin
06:24olduğunu gördüğümü söylerdim.
06:26Çünkü petrol fiyatlarının yükselmesi küresel enflasyon artışı ve üretici fiyat endeksinin artışı hızlanmıştı.
06:33Dolayısıyla üretici fiyat endeksi her zaman tüfeği tüketici fiyat endeksini beraberinde peşinden çeker.
06:39Dolayısıyla bu noktada maliyet artışları acaba bir takip etmemiz lazım.
06:44Ve önümüzdeki dönemde az önce size söylediğiniz gibi bir tüketici fiyat endeksini yukarı doğru çekecek bir risk oluşabilir miydi?
06:52Fakat bu aya baktığımız zaman bu ay geçen ayların aksine ılımlı bir seyirin içerisinde üretici fiyat endeksinin geçtiğini söyleyebiliriz.
07:01Tek bir veri maalesef bize net bir sonuç vermez.
07:04Takip etmemiz gerekli.
07:06Halen söylediğiniz gibi üretici fiyat endeksinin maliyet yönlü bir enflasyonist baskı neticesinde tüketici fiyat endeksini bozucu bir etki yaratabilir.
07:15Bu risk hala kenarda.
07:17Fakat bunun şimdilik takip olarak durduğu kanaatindeyim.
07:23Bu noktada bizi izleyen seyirciler eğer merak ediyorsa
07:27Peki hocam bu risk ne zaman artacaktır?
07:30Biz ne zaman maliyet yönlü enflasyonist baskıyı acaba korkalım tüketici fiyat endeksine derse
07:35Yıllık bazda üretici fiyat endeksi tüketici fiyat endeksinin üstüne çıkar
07:41Ve bu her ay aradaki makas açılmaya başlarsa
07:45İşte bu makas açılmaya başladıkça maalesef bu maliyet yönlü enflasyonun tüketici fiyat endeksi üzerine etkisini görebiliriz.
07:54Fakat şu anda halen böyle bir risk var ama gerçekleşme ihtimali önümüzdeki aylarda gibi duruyor Yahya Bey.
08:01Sayın Işıl son olarak şunu da merak ediyorum.
08:03Şimdi bu veriler ışığında rakamları konuşuyoruz.
08:06Peki faiz indirim döngüsü sizce sekteye uğrar mı bu rakamlar ışığında?
08:11Merkez Bankası yıl bitmeden bir adım dağıtabilir mi?
08:15Burada önce şöyle söyleyeyim.
08:17Ben faiz indirim döngüsü değil döneminde olduğumuzu düşünüyorum.
08:22Bunun anlamı ne?
08:22Yani her toplantıda bir faiz inecek değil duruma göre ekonomik konjonktürün getirdiği duruma göre faiz indirmemiz gerekiyor.
08:31Öncelikle real faiz şu anda Türkiye'de çok yüksek nominal faiz oranları çok yüksek.
08:36Dolayısıyla bu noktada faizi indirmemiz bizim ekonomimizi rahatlatma açısından büyük bir fayda sağlayacaklar.
08:43Ancak burada maalesef bizim iç dinamimizin dışında Amerika, İsrail ve İran arasında oluşan bir savaş ve bu savaş neticesinde Hürmüz
08:53Boğazı'nın tıkanması, petrol fiyatlarının yükselmesi ve bunun da beraberinde küresel enflasyonun yukarı çıkmasını yaşıyoruz.
09:01Dolayısıyla küresel yöndeki bir enflasyonist bir baskının olduğu dönemde de maalesef Merkez Bankası çok rahat bir şekilde faiz indiremeyecek.
09:10Maalesef biz bu duruma yüksek faizle yakalandık.
09:13Daha düşük bir faiz ortamında olsaydık belki biraz daha rahat atlatabilirdik ama çok yüksek bir real faizle yakalandığımız için biraz
09:21Merkez Bankası'nın da işini açıkçası zorlaştırıyor.
09:24Yani önümüzdeki dönemde her toplantı olmasa bile ara ara toplantılarda bir faiz indirim döngüsü devamı dönemi içinde faiz indirimi olabilir.
09:34Erik az önce konuştuk 2027 sonu şimdilik %24 gibi ana eğilim bize 2027-24 gibi bitireceğimizi gösteriyor.
09:42Dolayısıyla Merkez Bankası'nın önünde yaklaşık bir 600 bas puanlık bir faiz indiriminin olduğunu yani bu da ne demek?
09:50%30-29'lara kadar bir faizi indirecek bir bandının olduğunu gösteriyor.
09:56Ama işte maalesef bu bandı kullanmak şu anda bizim iç dinamiğimize göre değil küreselde meydana gelen gelişmelere göre de şekillenecektir
10:04efendim.
10:05Sayın Uşul bilgileri rafine ettiğiniz katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ediyorum.
10:09Ben teşekkür ederim. İyi yayınlar efendim.
10:11Çok teşekkür ederim.
