- 9 minutes ago
Category
📺
TVTranscript
00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Nemento Nenguamo de boğa yılanını tanır. Ekvatordaki Amazon köyünde küçük bir kızken Amerikalı bir misyoner çocuğun mavi gözleri ve parlak
00:38elbiseleri tarafından büyülenen Nenguamo.
00:41Vaptiz edilmeyi kabul etmiş ve kilise okulunda okumak için evinden ayrılmış.
00:46Dedem bana küresel para ve maddi varlık sisteminin boğa yılanı gibi olduğunu söylerdi.
00:50İnsanları kendine çeker, büyüleyip baştan çıkarır diyor 41 yaşındaki yerli aktivist.
00:56Bu bir gerçek, ben bunu yaşadım.
00:58Time dergisi tarafından dünyanın en etkili yüz kişisi arasında gösterilen bu yerli halklar aktivisti kendini gururla Amazon'un annesi, lideri,
01:08savaşçısı olarak tanımlıyor.
01:10Tören kıyafeti giymiş, gözleri bir bitki tohumundan elde edilen kırmızı boyayla maskelenmiş.
01:16Ve başına Kutsal Parmiye hedefinden bir bant takmış.
01:20Eylül ayında 1 milyon euroluk Gulbekan insan ödülünü almak üzere Avrupa'daydı.
01:25Bu ödül onu Amazon topraklarını ve kültürlerini savunmak için mücadele eden Ekvator, Peru ve Kolombiya'yı kapsayan dört orman halkından
01:33oluşan bir koalisyon olan
01:35Şibo İttifakı'nın liderlerini yaptığı için verilmiş koalisyon 2014 yılında kurulmuş.
01:40Ekvator'un güney Amazon bölgesindeki bir Veorani topluluğunda dünyaya gelen Lenguamo ilk kez dünya liderlerine yazdığı açık mektupta
01:49diğer keskin gerçeklerin yanı sıra elindeki güce kıyasla çok az şey bilen beyaz adımı kınayarak uluslararası manşetlere çıkmıştı.
01:58Bu mektubun hızla yayılmasının sebebi Amazon bölgesindeki binlerce orman halkının hayatına mal olan COVID-19 salgınıydı.
02:06Bu kayıplar arasında önde gelen Kıyapo Şepe, Pulungo Palakam'da yer alıyordu.
02:11Mektup Düş Dünya güzel sözlerle geliyor.
02:14Kurtarıyoruz, bir kurtuluş projesi geliştiriyoruz ama siz kurtarmıyorsunuz.
02:19Aslında halkımı, atalarımı, topraklarımı öldürüyorsunuz diyor.
02:24Nenguamoşibo İttifakları, cılığı da Düş Dünya'nın istilasına karşı direnmek için çok çaba sarf etti.
02:30Amazon yağmur ormanlarının yağmalanması, son 10 yıllarda ağaç kesicileri, petrol şirketleri, sığır çiftçileri ve altın madencileri için bir cazibe merkezi
02:41haline geldi.
02:42Yıllar önce Nenguamo-Vuarani halkının tarihi topraklarında petrol arama ruhsatı veren Ekvator Hükümeti'ne karşı başarılı bir dava başlattı.
02:51İttifakın aynı zamanda bir yerli muhafız sistemi kuruldu.
02:55Yerli muhafızlar, hava araçları, kamera tuzakları ve diğer izleme ekipmanlarını kullanarak topraklarına yapılan yasa dışı izinsiz girişleri takip ediyor.
03:05Ancak saldırılar şiddetli.
03:07Geçen yıl Ekvator'un başlıca yerli grubu Kony tarafından düzenlenen ülke çapında bir protestonun ardından Şibo İttifakı'nın banka hesapları
03:15hiçbir uyarı yapılmaksızın durduruldu.
03:17Nenguamo uyuşturucu çeteleri ve yasa dışı madencilerin şiddetinin de yerli topraklarına sıçradığını anlatıyor.
03:24Örneğin komşu ülke Kolombiya'da geçen yıl İttifakı üye 39 toprak aktivisti öldürüldü.
03:30Bu sayı dünya çapında bu tür cünayetlerin neredeyse üçte birini oluşturuyor.
03:35Onun mücadelesi toprak korumanın ötesine uzanıyor ve yoranı dilinde beyaz adam denilen batının istilası orman halklarının zengin, dinsel, kültürel ve
03:44manevi geleneklerini de zayıflatıyor.
03:46Onlar kurtuluş adı altında yaptıklarıyla, bitkilerle, jaguarın ruhuyla ve şifa ile olan bağımızı koparıyorlar diyor.
03:54Vaurani halkı tüm Amazon halkları için kutsal bir ilaç olan Ayasuka'yı almayı bile bırakmaya başladı.
04:01Yine de Nenguamo mağduriyet söylemlerini şiddetle reddediyor aslında kurtarılması gerekenin batı olduğunu söylüyor.
04:07Dahası kendisindeki gibi halk gruplarının elinde çözümlerin hazır olduğuna inanıyor.
04:12Nenguamo'ya göre özellikle batının toprak anayıyla yeniden bağ kurması bir zorunluluğu.
04:18Nenguamo'nun sık sık söylediği gibi orman topluluğunun pazarı, efsanesi, hırdavacısı ve ibadet yeridir.
04:26Dolayısıyla ormanı yok etmek onların hayatta kalmasını tehlikeye atmak demektir.
04:30Biz yıkıcı değiliz, nehri kirletmiyoruz diyor.
04:34İçtiğiniz su, soluduğunuz hava, biz bunları koruyoruz diyor.
04:39Doğayla bağ kurmak, doğada yaşayan, onu koruyanlarla da bağ kurmak anlamına geliyor diye ekliyor.
04:45Karbon kredisi programları ve sürdürülebilir ticari tarım gibi piyasa zihniyetinden doğan sürdürülebilirlik,
04:52çözümlerini dayatan uluslararası yardım kuruluşlarına ve diğer iyi niyetli gruplara da karşı antipati duyuyor.
04:59Nenguamo yerli hakları ayıran engelleri aşmayı öğrenmenin de hayata önem taşıdığını savunuyor.
05:05Şibo ittifakı eski düşmanlıkların geride bırakılması durumunda nelerin mümkün olabileceğini bir mikrokozmos olarak sergiliyor.
05:13Nenguamo bu yolculuk empatiyle başlar diyor.
05:16Davasındaki yargıçların kendisini gerçekten görebilmesi için, kendisinin de onları görmesi gerektiğini fark ettiğini hatırlatıyor.
05:24Düşman olarak değil, fetih kara kültürler olarak değil, insan olarak, son olarak muhtemelen en zoru içtenlikle dinlemek için alçak gönüllülüğü
05:34ve gerçekten sevmek gücü bulmaktır.
05:36Eğer dünyanın gelişmiş ülkeleri alma, sahip olma, kontrol etme arzusundan kurtarılacaksa, gezegende geriye kalan son ilkel halkların aktaracak, değerli bir
05:47şeyleri olabileceğini kabul etmek zorundadır diyor.
05:50Sevecek bir zihniniz ya da kalbiniz yoksa ne anlamı var ki?
05:55O zaman sadece öfkelenmek, yutmak istemek, biriktirmek istemek kalır diyor.
06:01Hiç olmazsa bizler öldüğümüzde hafif, huzurlu bir ruhla gideceğiz, ruhumuzda acı çekmek zorunda kalmayacağız.
06:11Hindistan'da yaşayan Valeri Şel, tacize uğramadan bir fotoğraf makinesi ya da dürbün taşıyabilmeyi diliyor.
06:18Bir keresinde evinden yaklaşık 50 metre uzaklıktaki Güney Delhi mahallesinde bir ağaca bakarken, arabasındaki bir adam ona bağırdı.
06:2810 gündür burada fotoğraf çekiyorsun, onlarla ne yapacaksın?
06:33Kentsel ekolojist olan Şel, her mevsimde her türden ağacı gözlemlemek için saatler harcıyor.
06:40Kendi güvenliği için genellikle arabayla seyahat ediyor.
06:43İşinin ailesi üzerinde etkisinden endişe duyuyor ve kadın stajyerlerine kendilerine yaklaşıldığında ne yapmaları gerektiği konusunda net talimatlar veriyor.
06:55Karşılık vermeyin, cevap vermeyin.
06:57Şel, erkekler sürekli müdahaleci sorular sorar.
07:01Kimsin, nerelisin, baban ne iş yapıyor diyor.
07:04Şel, 12. yüzyıldan kalma bir minareye bakan, geniş bir şehir ormanı olan Şanvay Van'ın içindeki Delhi'nin en eski
07:14kalesinin tepesinde bu deneyimlerini anlatıyor.
07:17O, sonbaharda serin bir pazar sabahı doğanın tadını güvenli bir şekilde çıkarmak için bir araya gelen yaklaşık 20 kadından biri.
07:27Birçoğu daha önce hiç orman deneyimi yaşayamamış.
07:31Grupta Delhi'ye taşındığından beri kuş gözlemciliğini bırakmış bir bilim insanı, koşmak için güvenli bir yer bulamayan bir psikiyatrist ve
07:40her yere bisikletle giden bir çevre planlamacısı da var.
07:44Birçok kadın için doğanın tadını çıkarmak gibi basit zevkler, cinsiyete dayalı suçlarla gölgelenmiş durumda.
07:51Yürüyüşü düzenleyen Nea Şinha, şehir, her türlü özgürlüğü, her türlü keşfi ezmek için tasarlanmış gibi geliyor diyor.
08:00Şinha, iki yıldır bu yürüyüşleri düzenliyor.
08:43Dışarı çıkmamanın söylendiği bir kültürde doğayı nasıl kendinize ait hale getirebilirsiniz.
08:50Kadınlar Roellia, Vajradanti ve Jal ağaçlarıyla bezeli, Sanvayvan'ın yürüyüş parkurlarında bir araya gelmeden iki hafta önce yüzlerce kişi Delhi'de
09:02bir kamu parkında 17 yaşındaki bir gencin toplu tecavüze uğraması üzerine düzenlenen bir protestoya katılmıştı.
09:10Talepleri kamusal alanların kadınlar için daha güvenli hale getirilmesiydi.
09:16Hükümetin yanıtı ise gün batımından sonra kamu parklarına girişi yasaklamak oldu.
09:22Geceleri sık sık tek başına çalışmak zorunda kalan yaban hayatı koruma öğrencisi Alan Krita Narayan için bu kural hiç de
09:30yardımcı olmadı.
09:31Staj yaptığı dönemde çalıştığı kuruluşun onu ormanda yaşanabilecek en kötü senaryolara hazırladığını hatırlatıyor.
09:40Ya ortağına bir şey olursa, ya silah taşıyan bir adamla karşılaşırsam, ya cinsel ilişki talep eden bir orman memuruyla karşılaşırsam.
09:49Ben ise ya tek başıma yakalanırsam ve karşımda bir leopar belirirse diye düşünüyordum.
09:56Onlar da ah leopar için endişelenme, asıl karşılaşmak istemeyeceğin şey bir erkektir dediler.
10:03Silha da aynı fikirde hayvanların kuralları vardır.
10:07Fotoğrafçı Paroma Mükerya bir zamanlar tanınmış bir fotoğrafçıdan aldığı tavsiyeleri hatırlatıyor.
10:14Göze çarpmayın, çevreye uyum sağlayan kıyafetler giyin, ekipmanınızı küçük tutun.
10:20Biliyor musun buraya gelirken ıssız bir yolu önlemek için bugün dolama açlı bir yoldan gitmek zorunda kaldık diyor bir başkası.
10:29Yanımda biber gazı taşıyorum diye ekliyor bir diğeri.
10:32Grup yürüyüşlerinde kadınlar birbirlerini evlerden alıp bırakıyor.
10:37Herkes gelene kadar orman kapısının dışında bekliyor ve ıssız bölgelerde birbirinden ayrılmıyorlar.
10:44Bugün yürüyüşe sabah 7'de başladık.
10:46Bu kuş gözlemciliği için geç bir saat.
10:49Ama herkes henüz hava karanlıkken evden çıkamadı diyor Sinha.
10:53Ancak grup bu önlemlerin çoğunun daha dezavantajlı kesimlerden gelen kadınlar için işe yarayamayabileceği ve kadınların bu fırsatı kaçıracağı konusunda hemfikir.
11:06Şehirlerdeki hiçbir kadın tam anlamıyla özgür değil diyor Sinha.
11:10Bir kadın olarak yürümek, doğayı gözlemlemek gibi bir direniş eylemidir.
11:15Çünkü bunu yaparken aslında hızınızı kesiyorsunuz diyor.
11:18Bu günümüzde hakim olan anlık tatmin kültüründen çok farklı.
11:23Bu fethetmekten ziyade bir tür dalma deneyimi.
11:26Her ikisi de son derece politik eylemlerdir.
11:29Her şeyin sessiz olduğu çok berrak kış gecelerinde evimden çakalların ulumalarını ve kahkahalarını bile duyuyorum.
11:37Sanki paralel bir şehir gibi diyor Sinha.
11:403 saat boyunca kadınlar bitki kesimleri topluyor.
11:43Cep mikroskobu aracılığıyla benek gibi görünen çiçekleri inceliyor ve hayranlıkla seyrediyor.
11:50Yabani ot olarak etiketlenen bitkilerle ilgili sömürgeci kavramları tartışıyor.
11:55Gördükleri drongo, kara çaylak ve terzi kuş hakkında sohbet ediyor.
12:00Ve bir sonraki yürüyüşü planlıyor.
12:02Bunu gece yapabilir miyiz diye soruyor biri.
12:05Orman gece nasıl görünür acaba?
12:08Sinha önceki bir gece yürüyüşü deneyimini anlatıyor.
12:11Kurbağaların, orkestra gibi ses çıkardığı, ateş böceklerinin çalıları aydınlattığı ve çakalların güldüğü bir gece.
12:19Bu şimdiye kadar yaşadığım en ürkütücü, büyülü ve büyüleyici atmosferdi diyor.
12:25Erkeklerin bu tür deneyimleri kolayca yaşayabildiğini,
12:28ancak kadınların bunu yapabilmek için etraflarında bir ekosistem yaratmak zorunda olduklarını belirtiyor.
12:35Ancak coşkulu grubuna bir gece yürüyüşü düzenlemeye çalışacağına söz veriyor.
12:43Kadınlar Amerika Birleşik Devletleri ara seçimlerinde tarih yazdı.
12:46Siyasette kadınlara yönelik saldırıların artmasına rağmen rekor sayıda kadın ABD temsilciler meclisi ve eyalet valiliği için aday oldu.
12:54Kişa Lens Potomson, Georgia'daki zaferi onu ABD'de eyalet valisi seçilen ilk siyah kadın yaptı.
13:01De Perlant, Nev Meksiko'daki zaferinin ardından ilk yerli halklardan kadın vali olacak.
13:05Teksas ise Hina Hunosa ile ilk latin kökenli valisine kavuşacak öte yandan E.M. Kuloşbar ve Marshall Blackburn sırasıyla
13:13Minnesota ve Tennessee'nin ilk kadın valileri oldular.
13:17ABD'de yapılan ara seçimlerde demokratlar cumhuriyetçilere ve Donald Trump'ın gündemine yönelik büyük bir tepkiyle
13:23ABD senatosunun ve temsilciler meclisinin kontrolünü ele geçirdi.
13:27Bu sebeple Trump'ın başkanlığının son iki yılı ilk yarısından belirgin şekilde farklı geçecek.
13:32Peki demokratlar kongredeki bu güçle gerçekte ne yapabilir?
13:37Ülke genelindeki cumhuriyetçi seçim bölgelerinde elde edilen bir dizi zafer demokratları çoğunluğu ele geçirmek için gereken 218 sandalye barajını aşmaya
13:45itti.
13:47Hakem Jev Reis çoğunluk lideri olmaya hazırlanırken cumhuriyetçiler demokratların desteği olmadan
13:52meclisten yasa tasarlarını geçirme imkanını kaybedecek.
13:56Demokrat çoğunluk yönetim hakkında soruşturmalar başlatabilir, belge ve ifade talep edebilir
14:01ve üst düzey yetkilileri kongrenin sürekli denetimine tabi tutabilir.
14:05Ayrıca destekçileri tarafından Trump'ı görevden alma konusunda baskı altında kalabilirler.
14:10Üst düzey bir demokrat ABD ara seçimlerindeki yenilgilerin alınan
14:14Trump ve cumhuriyetçilere avukat tutun diyor senato kabine üyeleri, büyük evçiler ve federal yargıçları.
14:20Yüksek mahkeme adayları da dahil olmak üzere onaylar.
14:23Demokrat çoğunluk Trump'ın atamalarının çoğunu engelleyebilir veya geciktirebilir
14:27ve Beyaz Saray'ı yasalar konusunda müzakereye zorlayabilir.
14:31Siyasi muhabir Joseph Gideon, demokratların başlatabileceği en önemli soruşturmaları sıraladı.
14:37İşte bu soruşturmalardan birkaçı.
14:39Birinci konu Trump'ın ailesini ilgilendiriyor.
14:41Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi'nin en üst düzey demokrat üyesi Robert Garcia
14:46öncelikle listelerinin başına Trump ailesinin yolsuzluğunu koyarken
14:49Temsilci Jami Reskin ise Trump'ın damadı Jared Kuzner ve oğlu Donald Trump
14:55ticaret faaliyetlerine ilişkin bilgi talebinde bulundu.
14:59İkinci konu Epstein dosyası.
15:00Temsilciler Rokina ve Thomas Messi'nin ortak çabaları sayesinde Adalet Bakanlığı
15:05geçen yıl Jeffrey Epstein ile ilgili milyonlarca dosyayı kamuoyuna açıklamak zorunda kaldı.
15:11Ancak Adalet Bakanlığı dosyaları ifşa etmek için yasal olarak belirlenen son tarihi daha en başından kaçırdı.
15:17Ardından elindeki 6 milyon sayfanın sadece yaklaşık 3,5 milyon sayfasını yayınladı.
15:23Geri kalanını ise mükerrer olarak değerlendirdiğini belirtti.
15:27Bazı yerlerdeki yoğun sansürlemeler ve diğer yerlerdeki kurbanların isimlerinin
15:31görünüşte kazara ifşa edilmesi iki parti arasında da endişe yaşandı.
15:36Adalet Bakanlığı'na şu anda bir sorunların birçoğu nedeniyle gazeteci Cathy Punk tarafından dava açılmış durumda.
15:42Bu davanın demokratlar tarafından desteklendiği biliniyor.
15:46Üçüncü konu Trump'ın Pentagon'la ilişkileri.
15:49Silahlı kuvvetler ve istihbarat komitelerinde görev yapan temsilciler bağlantılı şirketlere yönlendirilen
15:55savunma bütçesi fonlarına ilişkin raporlara atıfta bulunarak yolsuzluklar takibine Pentagon'dan başlayacağını söylüyor.
16:02Son konu ise Trump'ın görevden alınması.
16:05Jeffrey demokratların bu sefer görevden alma konusunda hiçbir seçeneği dışlamadıklarını söylüyor.
16:09Kısacası demokratların, kadınların ve azınlıkların zaferinden sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacak gibi görünüyor.
16:18Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin Kadınlar Barış ve Güvenlik konulu yıllık raporunda çatışma bölgelerinde her gün en az 25 kadın ve
16:27kız çocuğunun hayatını kaybettiği belirtildi.
16:30Sivil ölümlerin artmasıyla birlikte cinsel şiddet de hızla yükseliyor ve kadınlar barış görüşmelerinden büyük ölçüde dışlanmaya devam ediyor.
16:40Şu anda yaklaşık 750 milyon kadın ve kız çocuğu aktif bir çatışmanın 50 kilometre yakınında yaşıyor.
16:47Bu rakam 2024'tekinden 40 milyon daha fazla ve 1990'dan bu yana kaydedilen en yüksek sayı.
16:54Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Genel Müdür Yardımcısı Nayra Zayi Gumbozvan'da raporu sunarken savaş kadınlar ve kız çocukları için giderek daha
17:04ölümcül hale geliyor ve dünya bunun olmasına göz yumuyor dedi ve devam etti.
17:10Onlar için savaş ekranda kaydırıp geçebilecekleri bir şey değil.
17:14Savaş kapılarının hemen dışında.
17:16Savaşın ortasında kalan kadınlar ve kız çocukları için tehdit savaş alanının çok ötesine uzanıyor.
17:232025 yılında BM çatışmaya bağlı cinsel şiddet vakalarının sayısını 9788 olarak doğruladı.
17:31Bu rakam bir önceki yıla göre 2 katından fazla, 2022'ye göre ise neredeyse 4 kat daha fazla.
17:39Haiti'de bildirilen cinsel şiddet vakaları %163 arttı.
17:43Çatışmalardan etkilenen bir ülkede doğum yapan bir kadının istikrarlı bir ülkedeki kadına kıyasla anne ölümlerinden kaynaklanan nedenlerle hayatını kaybetme olasılığı
17:555 kat daha yüksek.
17:57Gazete'de hastaneleri ve doğum merkezlerinin tahrip edilmesiyle temel ihtiyaç malzemelerine erişimin kesilmesi canlı doğumlarda %41'lik bir azalmaya ve düşüklerde
18:08ise %300'lik bir artışa yol açtı.
18:10Savaş kadınları yoksulluğa dağda itiyor.
18:13Yaklaşık 170 milyon kadın ve kız çocuğu hem çatışma bölgelerinde hem de aşırı yoksulluk içinde yaşıyor ve günde 3 dolardan
18:22az bir gelirle hayatta kalmaya çalışıyor.
18:24Kadınlar çatışmalardan etkilenen ülkelerde erkeklere ve erkek çocuklarına kıyasla ücretsiz bakım işlerine 5 kat daha fazla zaman ayırıyorlar.
18:35Raporda okullar, pazarlar ve hastanelere yönelik saldırılarla dahil olmak üzere nüfuslu bölgelerde insansız hava araçları ve uzun menzilli silahların artan
18:46kullanımının güvenlik endişelerini daha da arttırdığı uyarısında da bulunuyor.
18:51Oysa kadınlar çatışmaları sona erdirme çabalarının büyük ölçüde dışında tutulmaya devam ediyor.
18:582025 yılında 57 barış sürecindeki müzakerecilerin sadece %5'ini kadınlar oluşturdu.
19:05Bu oran bir önceki yıla göre %7 düşüş gösterdi.
19:09Ayrıca imzalanan 13 ateşkes anlaşmasının hiçbirinde çatışmaya bağlı cinsel şiddet açıkça yasaklanmadı.
19:18Aynı zamanda küresel askeri harcamalar geçen yıl 2.9 trilyon dolar ile rekor seviyeye ulaştı.
19:25Buna karşılık krizden etkilenen bölgelerdeki kadın örgütlerinin %40'ı ciddi finansman açıkları nedeniyle önümüzdeki yıl içinde geçici ve kalıcı olarak
19:37kapanmayı bekliyor.
19:38BM Kadın Birimi İcra Direktörü Sima Bahoz 10 yıllardır hiç olmadığı kadar çok kadın ve kız çocuğu savaşların pençesinde
19:47oysa askeri harcamalar artmaya devam ederken kalkınma yardımı azalmaya devam ediyor dedi.
19:54BM Kadın Birimi kadınların ve kız çocuklarının korunmasını, barış ve güvenliğe anlamlı bir şekilde katılımlarını,
20:01kadınların öncülüğündeki barış inşasına sürdürülebilir yatırım yapılmasını ve cezasızlığın sona erdirilmesini talep ediyor.
20:13Dünya'nın büyük bir veri merkezi sorunu var.
20:16Veri merkezleri, dijital hizmetleri, günlük hayatta kullandığımız mobil uygulamaları çalıştırmak için gerekli ekipmanların bulunduğu binalar.
20:24Bu merkezler büyük miktarda veriyi topluyor, depoluyor, işliyor, dağıtıyor.
20:29Bu da onları genellikle eğitimleri için çok fazla bilgiye ihtiyaç duyan yapay zeka modellerinin geliştirilmesi açısından hayat önleme sahip kılıyor.
20:38Araştırmalara göre 2030 yılına kadar veri merkezleri yapay zeka geliştirilmesinden kaynaklanan talepleri karşılamak için
20:462023'e kıyasla %175 daha fazla enerji tüketecek.
20:50ABD diğer tüm ülkelerden açık ara daha fazla veri merkezine sahip 5000'den fazla ikinci sırada İngiltere yer alıyor ve bu
20:58ülkede 595 veri merkezi bulunuyor.
21:02Bu merkezlere karşı sivil direniş ve toplumun tepkisine rağmen dünya çapında yeni veri merkezi inşaatlarının artacağı tahmin ediliyor.
21:09Çevre savunuculuğu örgütü vatandaşların eylem koalisyonu program direktörü Ben Escape genç ve yaşta sol ve sağ kentli kırsal aradaki herkes
21:19veri merkezlerini durdurmak için hareketleniyor diyor.
21:22Veri merkezleri çoğunlukla içlerindeki sunucuları çalışacak kadar serin tutmak için çok fazla suya ihtiyaç duyuyor.
21:29Tam olarak ne kadar su kullandıklarını söylemek zor tahminler farklılık gösteriyor.
21:33Ancak son tahminlere göre 2028 yılına kadar ABD'deki yapay zeka ile ilgili veri merkezleri yıllık 32 milyar kalona kadar su
21:42tüketecek.
21:43Bu yılda 360 bin hanenin su tüketimine eşit.
21:47Yerel su kaynakları üzerindeki etkilerini en azıya indirmek için bazı veri merkezi işletmecileri okyanusta veri merkezleri inşa etmek.
21:54Geri dönüştürülmüş su kullanmak gibi seçenekleri araştırıyor ancak bu yaygın bir uygulama değil veri merkezleri kullandıkları ekipmana zarar vermeyecek kadar
22:03temiz suyu çoğu zaman bir topluluğun içme suyundan sağlıyor.
22:08Yani veri merkezleri aksi takdirde insanların ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılacak suya tüketiyor.
22:14Her dört veri merkezinden birinin hali hazırda su sıkıntısı yaşayan bir bölgede bulunması bu su tüketimini daha da kötüleştiriyor.
22:21Bu yılın başlarında yapılan bir ankete göre Amerikalı erkeklerin %58'i daha fazla veri merkezi kurulmasını desteklediğini belirtiyor.
22:30Kadınlarıyla ise bu oran sadece %41.
22:33Bunun bir nedeni kadınların veri merkezlerinin çevresel etkileri konusunda erkeklerden daha fazla endişe duyması.
22:40Bir diğer neden ise yapay zekaya daha şüpheci yaklaşmaları, işlerinde eşsiz kalma endişesi ya da yapay zeka kullanılarak istismar edilme
22:48korkusu.
22:49Buna ek olarak bazı araştırmacılar kadınların yaşadıkları topluluklardaki veri merkezlerinin etkilerini orantısız bir şekilde üstlendiğini gösteriyor.
22:58Örneğin veri merkezleri çok fazla enerji tüketir ve bu da elektrik maliyetlerinin artmasına neden olur bu durum.
23:04Özellikle kadınları etkiler.
23:05Kadınların ev ekonomisinin yönetimi, ücretsiz bakım işlerinin üstlenme olasılıkları daha çok yüksek.
23:11Bu da hane bütçesinde daha pahalı elektriği nasıl karşılayacaklarını bulmak zorunda kalanların onlar kadınlar olduğu anlamına geliyor.
23:18Dahası veri merkezleri yerel topluluklarda ısı adaları oluşturabilir, genel sıcaklığı birkaç derece arttırabilir, aşırı sıcaklık hamili olan veya düşük gelirli
23:27kadınlar için özellikle tehlikeli.
23:30Çünkü bu kadınlar tıbbi tedavi veya sağlık kontrollerini atlama eğiliminde bu da sıcaklıkla ilgili hastalıklar ve uzun vadeli sağlık sorunları
23:38yaşama olasılıklarını arttırıyor.
23:40Bu sebeple deri merkezlerine karşı hareketleri öncülük eden aktivistler ve sabunucular her cinsiyetten olsa da birkaç tanınmış kadın direnişin simgesi
23:48haline geldi.
23:49Bunlardan biri Kaliforniya'nın Hinkley kentindeki yeraltı sularını kirlettiği gerekçesiyle Pasifik Gaz & Elektrik şirketinin mahkemeye götürmesi de tanınan Evin
23:59Broxys.
24:00Bu yıl ABD'deki yapay zeka veri merkezlerini bunlara karşı direnişi gösteren açık kaynaklı bir harita hazırladı.
24:06Başka bir önce Crystal Torbulus yerli harekete toprağı onurlandırın yönetici direktörü ve örgütün veri sömürgeciliğine son kampanyasını yönetiyor.
24:15Bir başkası Tanya Rodriguez, Şili'deki Mosakadat'la hareketin kurucu ortağı Tanya Rodriguez ise planlanan bir Google Veri Merkezi'ne karşı
24:24başarılı bir kampanya yürüttü.
24:26Yine bir başka önce Aura Gomez ise İspanya'daki Senin Bulut'un Nehrimi Kurutuyor hareketine liderlik ediyor.
24:3215 yıldır örgütlenme faaliyetlerinde bulunuyorum ve mücadelelerimize her zaman kadınlar öncülük etmiştir diyor.
24:39Rodriguez ve devam ediyor kesinlikle herkesin mücadeleye katıldığını görüyoruz ancak gerçeği kabul etmeliyiz.
24:45Bu çalışmaya öncülük edenler kadınlar, trans, kuver ve ikili cinsiyet sistemine uymayan kişilerdir.
24:52Yapay zeka patlaması yaşanırken veri merkezlerine karşı küresel direniş ivme kazanıyor 17 ülkede faaliyet gösteren bir taban hareketi olan yapay
25:00zekayı durdurun.
25:01Yapay zekanın hepimizi öldürebileceği haberlerinin manşetlere taşınmasının ardından Ağustos ve Eylül aylarında üyelik başvurularında dört kart artış gösterdi.
25:11Güney Koreliler veri merkezi inşaatlarına daha sıkı kısıtlamalar getirilmesini talep ediyor.
25:17Avrupa'da ise kamuoyunun muhalefeti inşaat gecikmeleri nedeniyle 42 milyar dolar değerindeki veri merkezi yatırımlarını etkiledi.
25:24Şehir Meksika ve İspanya'daki vatandaşlar ise yıllardır veri merkezi inşaatlarını protesto ediyor.
25:31İsrail seçimlerinde nüfusun yaklaşık beşte birini oluşturan İsrail'deki Filistinli vatandaşları temsil eden partiler İsrail parlamentosu Kineset'teki 120 sandalyenin 19'unu
25:44kazandı.
25:45Buna karşılık başbakan bu azınlığı seçimi çalmakla suçladı.
25:48Bu arada radyo-televizyon kanalları bu topluluğu karalayan ve kanısız seçim hilesi ve yabancı müdahale iddialarını tekrarlayan yorumcular ve politikacılarla
25:59dolup taşıyor.
26:00İsrail'in Van Neer Enstitüsü'nde düşünce kuruluşunda Yahudi-Arap ilişkileri konusunda uzmanlaşmış sosyolog Amer Fakhori televizyon ekranlarını, sosyal medyayı
26:12ve siyasi söylemi kaplayan ırkçılığın ulusal bir azınlığa karşı şimdiye kadar yürütülen en çirkin korku kampanyası, ırkçı kampanya ve kışkırtma
26:22olabileceğini söylüyor.
26:23Fakhori bu ırkçılığı rastgele olaylar olarak değil, siyasi, sistematik ve eşi benzeri görülmemiş bir olgu olarak tanımlıyor.
26:32Bu belki Ruanda hariç tutulursa bir ulusal azınlığa karşı yürütülen en çirkin kışkırtma kampanyası olabilir diyor.
26:40Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre İsrail sosyal medyasında Filistinli vatandaşlara yönelik ırkçı söylemler seçim günü ve takip eden iki
26:50gün içinde %428 oranında artış gösterdi ve Filistinli seçmenler iç düşman olarak nitelendirildi.
26:58Bu arada televizyonda topluluğun %80'in oy kullandığı Filistinlilerin katılımı sandık terörizmi olmakla suçlandı.
27:06Kanal 14'ten kıdemli gazeteci Shimon Riklin, İsrail halkının yeterince ırkçı olmadığını söyledi.
27:14Fakhori'ye göre bu rahatsız edici söylem şu anda İsrail'in Yahudi toplumu içinde yaşamakta olan bir çatışmanın parçası.
27:22Yahudi çoğunluk içinde iki kamp arasında şu anda gerçek ve şiddetli bir çatışma yaşanıyor diyor Fakhori ve ırkçılık sadece bir
27:30araç ve üslup amaç değil.
27:32Fakhori'ye göre İsrail de Araplara karşı ırkçı olmak kolay.
27:37Bu neredeyse devletin fon müziği ve ikinci doğasıdır.
27:41Ancak bu sefer İsrail için anayasal bir dönüm noktasında yaşandığı için durumun daha tehlikeli ve karmaşık olduğunu savunuyor.
27:49Bu Arap azınlığın Filistinli azınlığın meşruiyetinin etrafında dönüyor.
27:54Ancak özünde biraz uzaklaşıp baktığınızda mesele İsrail rejiminin doğasıyla ilgili İsrail gerçekten hem Yahudi hem de demokratik olabilir mi diyor.
28:05Fakhori'ye göre Siyonist anlatıyı ve İsrail devletinin doğasını tamamen benimsemiş Filistinlilere yönelik ırkçı saldırılar özellikle açıklayıcı netelikti.
28:16Görünüşe göre Filistinlilerin ne yaptığı ya da hangi siyasi tutumları benimsediği önemli değil.
28:22Soykırımcı sağın gözünde Arap karşıtı duygu merkezi bir öneme sahip.
28:27Nitekim birçok Yahudi siyasetçi Filistinlilerin seçime katılımını siyasi yedi ekim olarak nitelendirdi.
28:34Fakhori bu tanım bu duygu Yahudi devletini yalnızca Yahudilere gerçek ve somut vatandaşlık hakkı verebilen etnik bir devlet olarak gören
28:44birçok Yahudi İsrail'li de yankı buluyor diyor.
28:48İsrail'deki Filistinli vatandaşlar Gazze'deki soykırımı izlerken hissettikleri güvensizlik, işgal altındaki batış şeriyada artan yerleşimci saldırıları ve Filistinlileri sınır dışı edeceklerine
29:02dair vaatlerle kampanya yürüten İsrail'li bakanlar nedeniyle oy kullanmaya mecbur hissettiler.
29:08Buna yetkililerin İsrail'deki Filistin topluluklarında şiddet suçlarının yaygınlaşmasına göz yınması ve 7 Ekim'den sonra artan ayrımcılık da eklenince Filistinliler hayatta
29:21kalabilmek için oy kullandıklarını söylediler.
29:23Ancak Fakhori hayatta kalmanın, oy kullanmanın başlığı motivasyonu haline geldiğinde vatandaşlığın sembolik ve somut anlamının temelden sarsıldığını belirtti.
29:35Filistinliler, İsrail parlamentosu Kineset'teki 120 sandalyenin 19'unu kazanarak siyasi vatandaşlıklarını 1948 nakbasında İsrail'in kurulmasından bu yana görülmemiş bir
29:48düzeye çıkardılar.
29:50Fakhori'ye göre bu bütün paranoyaları serbest bıraktı.
29:54Filistinlilerin merkezinde yer aldığı bu mücadele esasen devletin kime ait olduğu sorusu üzerine bir çekişme.
30:01Dolayısıyla mücadelemizi hükümete girmek için bir mücadele olarak değil, İsrail rejiminin doğasını değiştirmek için bir mücadele olarak anlarsak İsrail rejiminin
30:12doğasını değiştirebiliriz.
30:13Çünkü İsrail'i bir çıkmaza sürükledik diyor.
30:17Fakhori'nin anlatımına göre Filistinlilerin kitlesel katılımı sadece toplumun aciz sorunlarına çözüm bulma çabasına dayanmıyordu.
30:25Aynı zamanda İsrail'in görünüşte demokratik vaatleri ya da kurumları ile ilan ettiği Yahudi kimliği arasında bir çatışma yaratacak İsrail
30:35'e bir meydan okumaydı.
30:37Artık İsrailler karar vermek zorundalar.
30:39Tam anlamıyla bir etnokrasi mi yoksa bir demokrasi mi olduklarına karar vermeliler.
30:45Ve biz onları öncelikle kendi aralarında ve ardından tüm dünyanın gözü önünde bu kararın önüne getirdik diyor.
30:53Dünya izliyor ve Yahudiler de şu anda şu soruyu tartışıyorlar.
30:58Vatandaşların beşte birini dışlıyorsak bir devlet olmak ne anlama geliyor?
31:02Bu ne anlama geliyor?