• 20 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/rlkml9DE7Bc
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social‬
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz

Category

📺
TV
Transcript
00:01MÜZİK
00:05MÜZİK
00:28Haftanın gündemi programından iyi akşamlar değerli izleyiciler.
00:31Bugünkü programda hapishaneleri konuşacağız.
00:34Toplumun en önemli sorunlarından biri olarak karşımıza çıkan ve bugün özellikle Evin Zapsu ve Nevruz Bozkurt'un bir an önce
00:42tahliye edilmesi talebiyle önümüze çıkan en önemli konu başlıklarından biri olan hapishanede tutulan ağır hasta tutsakları konuşacağız.
00:52Programa geçmeden önce bu kapsamda hazırladığımız dosyayı izleyelim.
00:56Yeni bir dönemi konuşurken bir yandan da eskimeyen ihlallere her gün bir yenisinin eklendiğini görüyoruz.
01:02Tutsaklara yönelik yaşam hakkı ilerleri ülkenin derin bir yarası olarak güncelliğini korurken mazlumlardan saralara, devraldıkları mücadele mirasını ise sınır tanımayan
01:13duvarların ardından sürdürüyor.
01:15Tembiye siyasi kumet amene
01:19Hoş alsın tutsaklara özgürlük
01:30Asla tutsaklar serbest bırakılsın
01:37İHD verilerine göre hapishanelerde 335'i ağır ve 161'i kadın olmak üzere en az 1412 hasta tutsak bulunuyor.
01:47Medduat Fethis'e geçtiğimiz günlerde son iki yılda hapishanelerde 15 hasta tutsakın yaşamını yitirdiğini açıkladı.
01:53Bunun son örneğini Tuncer Sağlam oluştururken öte yandan uzun yıllar özelde de 30 yılı aşkın süre hapishanede kalan ve tahliyelerinden
02:02kısa bir süre sonra dışarıda yaşamını yitiren tutsaklar gerçekliği var.
02:07Bunun ise son örneği 30 yıl hapishanede kalmasının ardından geçtiğimiz günlerde yaşamını yitiren Abdülvahap Asoy.
02:42İki yıla yaklaşan barış ve demokratik toplumda
02:45toplum sürecinde beklenen ilk adımlardan biri hasta tutsakların serbest bırakılması iken gelinen aşamada tutsakların tahliyesi için aileleri ve sivil toplum
02:54örgütleri nöbet eylemi başlatmış durumda.
02:5717 Kasım'da Adalet Bakanlığı önünde başlatılan nöbet eyleminde Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Cezaevinde tutulan ve 10 yıldır tutsak olan 4.
03:05evre kanser hastası Evin Zapsu ile Ankara Sincan Kadın Kapalı Cezaevinde tutulan ve 28 yıldır tutsak olan ve hala Etlikşehir
03:14Hastanesi'nde tedavisi süren Nevroz Bozkurt başta olmak üzere tüm hasta tutsakların bir an önce tahliye edilmeleri talep ediliyor.
03:22Hayatını kaybeden bütün arkadaşlarımızı saygıyla anıyoruz. Nevroz Bozkurt'a Evin Zapsu'ya sözümüz olsun onlar tahliye oluncaya kadar bütün hapuslar
03:33tahliye oluncaya kadar mücadelemizi devam edeceğiz.
03:35İşi ve patanasın dana! İşi ve patanasın dana!
03:42Henüz 15 yaşındayken Anise Evin Zapsu'nun tutukluğuna tanık olan Lorin Zapsu nöbet eyleminden kamuoyuna şöyle seslendi.
03:50Annem ben 15 yaşında erken cezaevine girdi. Şu an 25 yaşındayım 10 yıl çok uzun bir süre ve neredeyse artık
03:58unuttum.
03:58Şu an tedavi olabilmesi için ses getirmeye çalışıyoruz. Çünkü başka bir seçeneğimiz yok. Tedavi bir yaşam hakkıdır bu engellenmemeli.
04:07Bugün bunun için buradayız. Umarım sesimiz duyulur. Türkiye Yargısı Barış ve Demokratik Toplum sürecine rağmen iç hukuka ve uluslararası hukuka
04:15uymazken,
04:16Mandela kuralları olarak bilinen MAPUS'lara muameleye dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart kurallarını da ihlal etmeyi sürdürürken,
04:25ATK ise cezaevinde kalabilir. Raporlarıyla tutsakları ölüme sürüklemeye devam ediyor.
04:35Siyasi tutsaklar onurumuzdur!
04:41Siyasi tutsaklar onurumuzdur!
04:51Demokratik kitle örgütleri ve tutsak aileleri ise Adalet Bakanlığı önünde hukuksuzluğun ve tutsaklara yönelik kötü muamelenin,
04:58son bulmasıyla tahliyelerin sağlanması talebiyle tüm kamuoyuna nöbet eylemine katılma ve tutsakların sesi olma çağrısında bulunuyor.
05:34Evet, hapishaneleri konuşacağız dedik.
05:37Bugün değerli konuğum, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Ahmet Şubesi, Riham Gök ile hoş geldin Riham programı.
05:46Merhaba, hoş bulduk.
05:47Aslında hapishaneler toplumun en önemli sorunları olarak, sorunlarından biri olarak hatta neredeyse birinci sorun olarak karşımıza çıkıyor dedik.
05:55Bu anlamda çok uzun yıllardır süren bir direniş kültürü de var, bir direniş geleneği de var.
06:01Özellikle geçmiş yıllarda, 2017-18 yıllarında Leyla Güven öncülüğünde başlatılan açlık grevi eylemleri,
06:07yine daha arka plandan, daha geçmiş tarihlerden ele alacak olursak,
06:1180'lerdeki Ahmet Zindanlı direnişinden bugüne aslında bir direniş kültürünün oluştuğu mekanlar olarak da tarifleniyor hapishaneler.
06:20Özellikle Kürt halkının hafızasında, anısında.
06:24Bu anlamda bugün de 21. yüzyılın en önemli sorunlarından biri de hapishanede düşüncelerinden ötürü,
06:31ideolojilerinden ötürü, özgürlük taleplerinden ötürü tutulan tutsakları konuşuyoruz.
06:36Maalesef çağ değiştikçe, yine özellikle dünyada, Orta Doğu'da güncel durumlar değiştikçe,
06:44siyasi aktörler değiştikçe değişmeyen bir özne olarak da karşımızda duruyor hapishanede tutulan,
06:51özellikle siyasi tutsaklar.
06:54Bunu konuşacağız.
06:55Sen de uzun süre hapishane komisyonunda görev almış avukatlardan birisin aynı zamanda.
07:01Yani bu anlamda önemli temasların da olduğu hapishanedeki tutsaklarla.
07:06Şuradan başlayalım.
07:08ÖHD olarak düzenli hak ihlalleri raporu sunuyorsunuz.
07:11Üç ayda bir hapishane raporları.
07:13Bu raporlarda özellikle en yakın tarihteki hapishane ziyaretlerini de hatırlatarak
07:18öne çıkan başlıklar nedir?
07:21Özellikle güncelde tutsaklar ne tür ihlallerle, ne tür durumlarla karşı karşıyayın?
07:26Teşekkür ederim.
07:28Şimdi öncelikle senin de ifade ettiğin gibi hapishanelerin varlıksal olarak bir problem teşkil ettiğini düşünüyoruz.
07:34Bunun yanı sıra da zaten uzunca bir zamandır gündeme gelen, konuşa gelen problemler
07:41ve hapishane koşullarının yapısal ve fiziksel ihlal niteliğinde olan bazı hususları var.
07:49Yapılan ziyaretler sonucunda mahpuslarla görüşmeler alınıyor ve onlar tarafından belli bir aktarımlar alınıyor.
07:57Bunlara dair senin de bahsettiğin gibi raporlar düzenleniyor.
08:01Hak ihlalleri raporlar düzenleniyor ve bu düzenli bir şekilde basınla paylaşılıyor, kamuoyuna duyuruluyor.
08:06Aslında oradaki problemlerin var olan sorunların teşhir edilmesi adına, çözümünün sağlanabilmesi adına sorunlar ve ihlaller ifade ediliyor.
08:17Tabii bunlar bizim raporlarımızda sıklıkla ifade edilen ihlaller.
08:24Ne yazık ki her raporda yer edinen ihlaller aynı zamanda.
08:29Bu hilallerin başlıcaları senin de bahsettiğin gibi şu anda gündemde olan Evin Zapsu ve Nevrozbozkurt'un özelinde de değerlendirilen hastalık
08:38hakkının ihlali söz konusu.
08:40Hala hapishanelerde bu hilali tartışıyoruz ve değerlendiriyoruz.
08:44Hastanelere sevkin ne kadar geç yapıldığını ya da hiç yapılmadığını,
08:49kişinin hapishane odasında, koğuşunda kendi sağlık koşullarıyla baş başa bırakıldığı ve terk edildiği hiçbir bakımın ve tedavinin uygulanmadığı bir koşullardan
09:00bahsediyoruz ve ihlalden bahsediyoruz.
09:02Ne yazık ki bu ihlaller hala devam ediyor.
09:04Bunun yanı sıra yine sürgünler ne yazık ki hala devam ediyor.
09:10Bunlar bize çokça aksarılan ihlaller arasında yerini hala koruyor.
09:19Sürgünler dediğimiz mesele aslında sadece tutsakların cezalandırılmasını amaçlayan politikalar olmakla birlikte öte yandan ailelerin de cezalandırılması,
09:28bir bütün toplumun da cezalandırılması ve bu anlamda aslında sürgün politikaları hapishanedeki izolasyon tecrit politikalarını da daha fazla derinleştiriyor demek
09:38mümkün müdür?
09:38Özellikle kaldıkları ya da ailelerinin bulundukları yerlerden çok uzak yerlere sürgün edilmesi tutsakların bu anlamda zaten çok hızlı ve sınırlı
09:46olan iletişim kanallarının olabildiğince daraltılması ve bu anlamda tecritin izolasyonun yoğunlaşarak aslında tutsakların kendi içinde yalnızlaştırılmaya çalışılmasını da destekleyen bir
09:59politika demek mümkün müdür?
10:01Kesinlikle öyle çünkü sürgünlerin yapılış şekli ve amacını da göz önünde bulundurduğumuz zaman aslında tam olarak bu noktaya varıyoruz.
10:09Burada kişiler, mahpuslar bulundukları, tutuldukları hapishaneden çok uzak, kilometrelerce uzak bir yere sevk ediliyorlar ve sevk gerekçeleri mahpuslara bildirilmiyor.
10:21Sevk haberleri ailelere bildirilmiyor, çok geç bildiriliyor ve böyle olunca aslında ailelerin onlara ulaşımı oldukça güçleşiyor.
10:32Bazen avukatı da bu sevk haberinden oldukça geç bir şekilde haberdar olabiliyor.
10:37Yani şeyi düşünün bir mahpusun, bir yakınınızın başka bir yere sevk edildiğini çok sonra öğreniyorsunuz.
10:45O hay koşullarda sevk edilmiş, nasıl sevk edildi, niçin sevk edildi bunlardan bir habersiniz.
10:50Bu durum aslında bu durumun ne kadar korkunç olduğunu ve sadece mahpusun değil aile üzerinde de çok ciddi bir cezai
10:58nitelik taşıdığını gösteriyor.
11:00Aile mahpusa erişmekte, daha sonra görüşe gitmekte, ulaşmakta epey zorluk yaşıyor.
11:06Çünkü kilometrelerce uzaklıktan bahsediyoruz ve çoğu zaman özellikle de aslında mahpus bulunduğu yerin çok daha uzak bir yerinde ve ücra
11:14bir yerine sevk ediliyor.
11:16Haliyle bu ailenin ona ulaşmasını, işte aile hayatını, kişinin dışarısıyla bir temas kurabilmesini oldukça engelliyor.
11:26Ve dediğim gibi bu aile üzerinde de bir yaptırıma dönüşüyor aslında.
11:29Aileye de bir bedel ödetme, aileye de bir cezai işlem uygulama durumu yaratıyor.
11:34Ve bu sebeple de aslında bunun, bu sevkin ve sürgünlerin sadece mahpusu değil ailesinde ilgilendirdiğini düşünüyoruz.
11:43Ve bu çokça ihlali gerçekleşen ve aslında bize aktarılan durumlardı.
11:50Ve bu da sürekli ne yazık ki her raporlama döneminde, her raporda, her gündeme gelişinde tekrar kendine yer edinebiliyor, yer
11:59bulabiliyor ne yazık ki.
12:00Bunun dışında ihlaller olarak şunlara örnek verilebilir.
12:05Hapishanelerde çok ciddi bir sosyal izolasyon bulunmakta.
12:10Yani şu demek oluyor, sosyal etkinlikler yok denecek kadar az.
12:15Kurs faaliyetleri yok denecek kadar az.
12:17Hatta bazı hapishanelerde hiç yok.
12:19Türlü gerekçelerle, işte personel yetersizliği, işte başkaca sebeplerle,
12:24sebeplerle, işte farazi ve mevkul olmayan bazı sebeplerle bu kurs faaliyetleri tamamen kapatılmış durumda.
12:30Ve kişinin aslında sosyal faaliyetleri olan ihtiyacı tamamen burada mahrum bırakılıyor.
12:37Bu kişi üzerinde çok ciddi bir şiddet de yaratıyor.
12:42Aslında bunun da bir şiddet olduğunu ifade edebiliriz, söyleyebiliriz.
12:47Bahsettiğimiz, yani dediğim gibi bu durumda çok ciddi bir ihlal olarak karşımıza çıkıyor
12:52ve kendini tekrar eden ve kronikleşmiş bir ihlal olarak karşımıza çıkıyor.
12:56Yine raporlarda yere dinlen İDK kararları çok ciddi bir hak ihlali durumu yaratıyor.
13:05Aslında bunu defaatli dile getirmemize rağmen,
13:09işte hak kurumları ve insan hakları temelinde çalışan tüm kurumlar tarafından defaatli dile getirilmesine rağmen
13:15bu sorun çözülebilmiş değil.
13:17İDK kararlarının işte var olması,
13:21aslında yani ontolojik olarak yani bu kurumun var olmaması gerekirken
13:27ve içindeki dinamiğini düşündüğümüz zaman, koşullarını düşündüğümüz zaman,
13:31verdiği kararları düşündüğümüz zaman var olmaması gereken bir kurulu
13:34kişilerin hürriyetine bağlayıcı, özgürlüğünden yoksun bırakıcı bazı yaptırımlarda bulunduğunu görüyoruz.
13:40Yani resmen bir mahkeme kararı gibi kişi üzerinde hürriyetine bağlayıcı bir takım kararlar verebiliyor.
13:48İkinci bir algılama sistemi aslında.
13:50Evet aynen aslında çok açık bir düzenleme var.
13:53Yani kişinin özgürlüğünü kısıtlayabilecek tek şey mahkeme kararı.
13:57Ama ne yazık ki bu husus da çiğneniyor.
14:00Bu hususta da örtüşmeyen bir yerden bir kurul inşa edildi ve kararlarını yürürlüğe sokabiliyor.
14:05Bu sebeple de hani dediğim gibi çok oldukça farazi ve aslında tuhaf bazen de gülünç gerekçelerle kişilerin tahliyeleri engelleniyor
14:15ve infazlımın sürecine etki edecek kararlar verebiliyor.
14:19Bu da çokça dediğimiz gibi ihlali gerçekleşen bir durum.
14:25Ve başkaca ihlallere değinmek gerekirse kısacası raporda ifade edilen aynı zamanda,
14:32yine çıplak arama dayatmaları ne yazık ki hala devam ediyor.
14:35Ağız içi aramalar ne yazık ki devam ediyor.
14:39Ailesi yani mahpusu görmeye giden ailelerin buna çokça maruz kaldığını biliyoruz, işitiyoruz.
14:47Bunun hakkında veriler topluyoruz, değerlendirmeler yapıyoruz, değerlendirmeler yapılıyor.
14:52Ancak ne yazık ki bu sorun aşılabilmiş değil ve hala devam eden bir problem olarak önümüzde bulunuyor.
14:57Aslında öte yandan aileler özellikle hapishane girişlerinde ya da görüşe gittikleri esnada çıplak aramaya
15:03ya da insanoğlunda aykırı gerçekleşen fiziksel aramalara karşı çıkma noktasında da bir direnç gösteriyor.
15:11Yani şu sonucu doğuruyor totalde.
15:13Karşı çıkan aileye görüşe gitme cezası ya da işte tutsağıyla görüşme cezası verildiği için
15:19aile bu çekinge doğrultusunda hukuki yollara da başvuramıyor.
15:23Ya da birçok noktada aslında denk geldiğimiz ya da haberini yaptığımız,
15:27bizzat görüştüğümüz noktalarda farklı kamuoyu dinamiklerine de duyurmada daha sessiz kalan bir noktada da yer alıyor.
15:35Çünkü belki de yılda birkaç defa görebildiği tutsağa görme hakkı da engellendi.
15:40Bu da aslında çok önemli bir tehdit olarak karşımızda duruyor.
15:43Evet tabii bu çok böyle istismar edilen de bir durum.
15:47Yani hani mahpusun ailesi yakınını görebilmek için bir yerde bunu şey yapabiliyor,
15:54kabul edilebilir görebiliyor ama bunu şu şekilde ifade etmek gerekiyor.
15:58Çıplak arama ve az içi aramalar kesinlikle insanlık onuruyla bağdaşmayan bir yerde ve ihlal niteliğinde olan uygulamalar.
16:07Bunun kabul edilebilirliği mümkün değil.
16:10Dolayısıyla da bunu kabul edilmeyen bir tarafında yaklaşılması da hukuki aslında çok yasal ve meşru bir duruş ve tavırdır.
16:18Bundan dolayı hani ne yazık ki dediğim gibi bu durum yani ciddi bir şey,
16:24hassas bir yerde durduğu için aileler bazen hani mahpusu görebilmek, yakınını görebilmek adına maalesef bu uygulamaları şey yapabiliyor.
16:35Ne yazık ki görmezden görebiliyor ya da uygulamaya maruz kalıyor daha sonra bunu ifade edebiliyor.
16:41Çünkü içeride bunun dayatması var.
16:43Eğer sen bunu kabul etmezsen yakınını göremezsin, dayatması var.
16:48Ne yazık ki durum böyle aileler için.
16:51Biliyorsunuz ki ihlallerin hani değerlendirilen belki de daha çok da hani gündem haline gelmesi gereken bir başlık daha var.
17:02İletişim ve haberleşme hakkının ihlali.
17:04Yani biz ziyaretlerimizde, yaptığımız ziyaretlerde işte mahpusları dinlediğimizde çokça bunun ihlaline ilişkin talepler işitiyoruz.
17:14Ve buna ilişkin aslında mahpusların cezaevi yönetimine ilişkin talepleri olduğunu işitiyoruz ve bunu veri olarak kaydediyoruz.
17:24Bu iletişim ve haberleşme hakkının ihlalini de biraz gündem haline getirmek ve bunu daha çok konuşabilmek gerekiyor.
17:32Çünkü insani olarak en temel haklardan birisi kişinin iletişim kurabilme ve bir haber alma hakkının olması.
17:39Ama bu hapishane koşullarında oldukça kısıtlı ve sürekli bir sansür hali var.
17:47Yani kitaplar mesela işte yani hakkında toplatılma kararı olmayan kitaplara el konuluyor.
17:54Ve belli bir sayı kodası ileri sürülerek kişilerin kitaplarına el konuluyor, eşyalarına el konuluyor.
18:00Gazeteler ve bazı yayın organları sayılı olarak yani şöyle onların belirlediği listeler, onların belirlediği yayın organlarından şey yapılıyor.
18:11İletişimin, haber alma hakkının test edilebileceğini ifade ediyorlar.
18:17Ya da kürtçe yayınlar hiç verilmiyor.
18:18Evet ancak hakkında herhangi bir yasal işlem olmayan aslında işte erişilebilen kanalların onlar tarafından dışarıda,
18:28erişilebilen kanalların onlar tarafından da erişilebilmesi hakken bu onlara verilmiyor.
18:34Yani işte dediğim gibi bunun yasal olmadığını ya da onlar nezdinde kabul edilebilir bir yayın perspektifi olmadığı ileri sürülerek
18:42onların bu yayına erişimini engelliyorlar.
18:46Dediğiniz gibi işte kürtçe yayın organları zaten hani bu arada şeyde de hapishanede bir belli bir şey komisyonu var
18:55ve bu yayınları alıp okuyorlar ona göre giriş çıkışına müsaade ediliyor.
19:00O komisyonun içerisinde kürtçe bilen birinin olmaması sebebiyle kürtçe yayını hiç değerlendirmeyi alınmıyor bile bazı hapishanelerde.
19:07Hatta çoğu hapishanede.
19:08Hatta mektuplar işte haberleşme yani çok temel bir yerden bir örnek vermek gerekirse
19:14yakınıyla haberleşme amacıyla mektuplarda da kürtçe olması sebebiyle giriş çıkışında ciddi problemler çıkıyor.
19:22Alınmıyor, verilmiyor.
19:24Böyle bir bariyer yaratmışlar, böyle bir engelle takılıyor ve işin absürt tarafı da komisyonda kürtçe bilen birinin olmaması gerekçe gösteriliyor.
19:33Ya da tercüman için para talep ediliyor.
19:35Evet, o da çok yüksek fiyatlar aslında çok yüksek bir ücret talep ediliyor kişiden yani gerçek dışı bir artık şey.
19:43Bu sansür yine aynı şekilde mektuplarda sadece dile ilişkin değil,
19:48Kürt kelimesi ve işte Kürt kelimesiyle ilgili olan işte Kürtlükle, Kürdistan'la ilgili olan tüm kelimeler ve şeylerde,
19:56o çağrışımlarda bir sansür politikası uygulanıyor.
19:58Ya mektup çiziliyor, o işte sansürledikleri kelimeye ya da hiç el konulup hiç karşı tarafa da verilmiyor.
20:07Ya bunlar çok ciddi bir problem aslında.
20:10Çok konuşulması gereken ve aslında yani mahpuslar nezdinde bir yaşamı üzerinde ekstra bir cezayı andıran uygulamalar.
20:23Yani aslında algoritmalar hala Kürt düşmanlığı yapıyor.
20:26Evet, yani hani bunu da bir cezayı bir şey olarak görmek gerekiyor.
20:30Yani evet hapishane koşullarının kendisi bir infaz rejiminin bir politikası ama
20:35burada uygulanan koşullar da yine aynı şekilde farklı bir infazı çağrıştırıyor, farklı bir cezayı çağrıştırıyor.
20:42Bunun bu minvalde değerlendirmesi gerektiğini düşünüyoruz.
20:45Yine raporlarda işte ifade ettiğimiz gibi tekli hücreler bulunuyor bazı hapishanelerde.
20:53Bu tekli hücreler aslında yani infaz rejimi olarak oraya uygun olmayan kişiler orada tutuluyor.
21:00Yani süreli hapis cezası alanlar, onun dışında herhangi bir hakkında disiplin yaptırma olmayan kişiler de bu koşullarda tutuluyor.
21:09Ve tam bir işte kişide bir tam bir sosyal izolasyon ve tecrit hali oluşmuş oluyor.
21:14Kendisi işte günde belki 1-2 saat dışarıyla bir yani dışarıyla dediğimde farklı koşarda olan mahpuslarla bir iletişimi teması oluyor.
21:25Onun dışında günün 22-23 saati tek başına kalıyor orada.
21:30Yani bu koşullarda çok ciddi bir ihlal olarak önümüze çıkıyor.
21:34Ve bu yapısal bir mesele.
21:36Bu yapısal meselenin çözümü için de gerçekten bu meselenin ihlal olduğunu,
21:43bu meselenin ne insanlık onuruna ne de evrensel olarak hapishane çerçevesinde çizilmiş olan standartlara uygun olmadığına bir kanaat getirmek gerekiyor.
21:54Yine aynı şekilde başka bir problem yaşayan mahpuslar örneğinde de yabancı uyruklu kişiler örnek verilebilir.
22:05Yani bu kişiler bahsettiğimiz az önce dil bariyeri onlar için çok daha kalın.
22:11Bu kişiler işte aileleri çok uzakta olan kişiler çoğu zaman ve ekonomik destekten de mahrum kalan insanlar, mahpuslar.
22:21Haliyle işte diğer, yani hapishanede bulunan diğer mahpusların onlara ilişkin, ihtiyaçlarının temel ihtiyaçlarına ilişkin eşya hibesi yapması, isteği söz konusu
22:32olduğunda idarenin buna yönelik ciddi bir engeli var.
22:35Yani bunun yapılması da müsaade edilmiyor.
22:38Yani kişi en temel ihtiyaçlarına orada mahrum bırakılmış oluyor.
22:41Ve kendisi bu hakları erişimi konusunda yani bürokratik işlemlerde işte dilekçe yazma konusunda işte herhangi bir görüşme yapabilme konusunda yine
22:51bir dil bariyerine takılıyor.
22:53Yani o bariyer onlar için ekstra kalın, çok daha kalın.
22:56Dolayısıyla orada kişiler tamamen hani bilmedikleri bir dünyada, bilmedikleri bir dilde bir şeye maruz kalıyorlar, ceza yaptırma maruz kalıyorlar.
23:06Ve haklarını kavrayabilecek, bunu ifade edebilecek ve buna erişimi sağlayabilecek herhangi bir adımdan da yoksun kalmış oluyorlar.
23:15Yani bahsettiğimiz kısaca hani bunları örnek verebilir ve bunun gibi birçok ne yazık ki hak ihlalleri var.
23:23Raporlarda sıkça değinilen, her yıl konuşulan ve her yıl yine gündeme gelen, raporlarla gündeme gelen hak ihlalleri var ne yazık
23:32ki.
23:32Aslında uluslararası standartlardan bahsetmişken burada Mandela kurallarını da hatırlatmak istiyorum.
23:38Aslında tam da özellikle tutsakların içeride de onurlu, adil bir muamele görmesini düzenleyen ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda oy
23:48birliğiyle kabul edilen bir kurallar bütününden bahsediyoruz.
23:54Türkiye'de aslında biliyoruz yani BM'nin kurucu üyelerinden biri.
24:00Dolayısıyla BM'nin tavsiyelerine uyması da gereken bir yerde olmasına rağmen az önce aslında senin bahsettiğin bu ihlaller silsilesinin tam
24:08da öznesi bir ülke olarak karşımızda duruyor.
24:11Özellikle çıplak arama gibi insan onuruna aykırı kadın bedenini, insan bedenini hedef alan aslında insanlık dışı uygulamaların da hala maalesef
24:19çok yoğun bir şekilde yaygınlaştığını görüyoruz.
24:22Ya da işte iyileştirilmesi gereken yerde biz tecritin derinleştirildiğini özellikle F tipi cezaevlerinden sonra bugün artık Y'ler, S'ler
24:32ve artık neredeyse alfabede harf bırakılmayan bir cezaevi mimari yapısından da bahsediyoruz.
24:38Bunlar da aslında izolasyonu derinleştiren ve tutsaklara yönelik ihlalleri çok daha ağır bir hale getiren bir meseleyken burada aslında Mandela
24:49kurallarına Türkiye'nin uymamasını nasıl ele almak gerekiyor?
24:53Ne anlam ifade ediyor bunlar?
24:55Mandela kurallarını biraz açmak gerekebilir belki bu durumda.
25:00Şimdi Mandela kuralları BM'nin aslında tam adıyla işte mahpuslara muameleye yönelik BM'nin asgari standartlarını oluşturan temel ilkelerini ifade
25:10ediyor ve adını da Mandela kuralları olarak ifade ediyorlar.
25:15Bu Mandela kurallarında aslında tüm mahpuslara yönelik insan onuruna saygılı ve ayrımcılık gözetmeyen bir muamelenin yapılması gerektiğini ifade ediyor temel
25:25olarak.
25:26Bununla beraber bunun yanı sıra ve hiçbir koşulda kişiye yönelik işkenceye varan ve zalimane aşağılayıcı bir cezanın da verilemeyeceği yine
25:37kurallarda defa ad edilir getiriyor temel olarak.
25:39Örnek verip vermek gerekirse az önce konuştuklarımıza binaen de şunları söyleyebilirim.
25:46Tek kişilik hücre hapsinin uygun olmadığını ifade ediyor Mandela kurallarında.
25:51Bunun insanlık onuruna aykırı olduğunu, insanın sosyal yapısı gereği bunun zalimane bir uygulama olduğunu ifade ediyor ve temel ikilerinde bunu
25:59benimsiyor.
26:00Yine aynı şekilde hapishanelerde yaşanan ölümlere ilişkin soruşturmalarda bağımsız bir kurulun, bağımsız bir mekanizmanın bu soruşturmayı yürütmesi gerektiğini ifade ediyor.
26:13Bunlar şey nuanslar, yani Mandela kurallarında defaatle dire getirilen ve tamamen insanlık onuru çerçevesinde değerlendirilen ve esas alınan kriterler.
26:27Ve Türkiye'de BME'nin kurucu üyesi, BME'nin esas aldığı, BME'nin kabul ettiği böylesi bir ilkeler tutumuna Türkiye'nin
26:38kayıtsız kaldığını görebiliyoruz ne yazık ki.
26:41Bu Mandela kurallarında aynı zamanda kişisel temizlik, spor, sosyal faaliyet ve sağlık haklarına ilişkin birçok düzenleme bulunuyor.
26:53Günlük, yani şu an yaşanan olaylara bakınca aslında bu kuralların ne kadar uygulamalardan uzak olduğunu, ne kadar farklı yerlerde durduğunu
27:02rahatlıkla görebiliyoruz.
27:04Kuralların içerisinde temel ilki olarak benimsenmiş bu insanlık onuru ve bu standartların benimsenmesi.
27:10Yani hapishane koşullarının fiziksel yapısı dahi tartışılan bir kurallar bütününden bahsediyoruz.
27:17Bunlar tartışıldığı halde ne kadar uzak bir yerde yaklaşıldığını ve aslında ucundan kıyısından esas almayı bırakalım,
27:26ucundan kıyısından hiçbir standartta esas almadığını ne yazık ki görüyoruz.
27:29Az önceki konuştuğumuz, bahsettiğimiz örneklerini verdiğimiz ihlallerden de aslında bu çok açık bir şekilde görülebiliyor.
27:35Bu kuralların hiçbir yerinde durmayan bir yaşananlar, yaşananlar silsilesi var.
27:41Yine bu bandela kurallarında ifade edilen başkaca bir husus şu ki, özellikle de günümüz ve güncel olaylar da çok ilintili
27:52olduğu için şu örneği verelim.
27:54Bu kişinin yani maruz kaldığı infaz rejimi o koşulda olmalı ki kişi tahliye olduktan sonra kendi hayatına idame ettirebilme ve
28:06geçimini sağlayabilme,
28:08hayatla uyumunu sağlayabilme konusunda bir yetisi olabilmeli.
28:11Yani kişinin infaz süreci bu şekilde olmalı.
28:14Ancak biz bu yaşananlara bakınca infaz rejimi kişiyi o hale getiriyor ki o yetiden yoksun bırakıyor aslında.
28:23Hem sağlık, beden sağlığı hem de ruh sağlığı olarak kişinin tahliye olduktan sonra hayatla uyum sağlayabilme,
28:31sağlıklı olarak var olabilme halinin sakatlandığını görüyoruz.
28:35O halinde, o yetisine büyük bir eksiklik yarattığını görüyoruz.
28:40Bu da aslında yine bahsettiğimiz gibi BM'nin kabul ettiği o standartların çok dışında bir uygulama olduğunu, bir perspektif olduğunu
28:51ifade edebiliriz.
28:52Yine AHİM kararlarında ve AHİM'in hapishane koşulları denetlerken esas aldığını biliyoruz.
29:00Bu Mandela kurallarını referans aldığını biliyoruz.
29:03Bu kararlar Türkiye için de bağlayıcı olabiliyor.
29:06Uluslararası Sözleşmelerin ve o minvalde meşru görülen bazı yapıların kararlarının Türkiye'nin nezdinde de anayasa gereği bağlayıcı olduğunu biliyoruz.
29:15Ancak bağlayıcı kıldığı ve bağlayıcı kıldığı organ tarafından referans alınan bir ilkeler bütünü Türkiye tarafından maalesef ki esas alınmıyor.
29:26Yani hiçbir koşulla değerlendirilmeye alınmıyor.
29:29Bu da aslında bu bağlayıcılık da aslında devletin bu kurallara ilişkin bir etik sorumluluğu olduğunu ifade ediyor.
29:39Yani bu bağlayıcılık ilkesi.
29:41Yani aslında ne hukuken ne de etik anlamında uymadığını görüyoruz.
29:45Evet yani hani bu şekilde bu standartların görmezden gelinmesi de şu demek oluyor.
29:51Yani belli bir standart çerçevesinde kabul edilen ve makul görülen bir standartın değil de tamamen siyasi bir standartın çizdiği bir
30:05çerçeve görüyoruz aslında yaşananlara da bakınca.
30:08Evet aslında konuşacak çok şey var özellikle söz konusu hapishaneler olunca derya deniz kadar ihlallerden bahsedebiliriz.
30:16Ama bu anlamda daha güncele gelmek de istiyorum tam da burada.
30:2027 Şubat'ta Kürt Halk Önder'i Sayın Abdullah Öcalan'ın başlattığı tarihsel bir süreci konuşuyoruz biz hala bugün.
30:26Barış ve demokratik toplum sürecini ele alırken.
30:30Ancak neredeyse artık 2 yılı geride bırakacak olan sürece baktığımızda bugün az önce aslında sizin bahsettiğiniz bu ihlaller silsilesini, ihlaller
30:39zincirini de görebiliyoruz.
30:42Devam ettiğini görebiliyoruz.
30:43Bu anlamda özellikle şunu sorarak başlamak istiyorum.
30:46Tutsaklar bu sürecin neresinde?
30:47Özellikle neredeyse 2 yılı bulan süreç bağlamında aşılan ihlaller oldu mu?
30:53Hapishanelerde düzelen durumlar, iyileşen durumlar oldu mu ya da arttı mı?
30:58Sizin bu anlamda gözlemleriniz nedir?
31:00Özellikle süreç bağlamında el alacak olursak.
31:03Yani şöyle süreçten önce de çokça bahsedilen ve gündemde kalan bir konu.
31:09Süreçle birlikte haliyle buna karşı temennilerin ve beklentilerin de arttığı bir konu.
31:14Yani bunlardan yola çıkarak söylenebilir ki hapishaneler ve tutsaklar bu sürecin temel bir yerinde duruyor.
31:23Temel bir meselesi halinde duruyor.
31:26Çünkü barışın inşası ve demokratik toplumun inşası için aslında bu tutsaklık kavramının da değişmesi ve dönüşmesi gerektiği kanaatinde toplum ve
31:37halk.
31:37Yani bir yerde özgürlüğün olmadığı, ifade özgürlüğün olmadığı, siyaset yapma imkanının olmadığı ve buna karşı aktif bir rol üstlenemediği bir
31:48yerde aslında barışın inşasının mümkün olmadığını kavruyor insanlar.
31:53Ve bunu ifade etmek için de aslında sürecin temel bir yerinde tutuyor ve gündeminde tutuyor.
31:59Açıkçası bu konuşulan gündemler ile hala işte buna yönelik taleplerin giderilememiş olması da bu sürecin önünde bir engel olarak duruyor.
32:12Ve bundan sebepti aslında bu konu, bu mesele sürekli gündemde ve bunun bir şey olarak, bunun inşası ve sürecin sağlıklı
32:25ilerleyebilmesi adına bir koşul olarak, bir temel sebep olarak görüldüğünü gösteriyor bize.
32:31Yine aynı şekilde yani süreç başlarken de yani yaklaşık iki yıllık bir süreden bahsettim.
32:39Bu süre zarfında dört yargı paketi çıkarıldı 9, 10, 11, 12 diye.
32:46Bu yargı paketlerinde her yargı paketinde yeni bir infaz rejimine yönelik yeni bir adım atılması beklendi.
32:53Ancak ne yazık ki bu talepler karşılanmadı ve giderilmedi.
32:57Nitekim siyasi tutsaklar tüm yargı paketlerinde kapsam dışı da tutuldu.
33:02Evet aslında işte sürecin koşullarına bağlı olmaksızın bu hususların değerlendirilmesi gerekirken yine sürece bağlandı, siyasi bir atmosfere bağlandı.
33:12Buna bağlandığı halde de dört yargı paketi çıkmasına rağmen buna ilişkin herhangi bir düzenleme getirilmedi.
33:19Yani süreç hapishanelerde ağır bir şekilde seyretmeye devam ediyor.
33:24Yani bu bahsettiğimiz değişiklikler yok denecek kadar az.
33:29Hasta tutsaklarla devam edelim.
33:32Yani hakikaten artık ölüm evlerine dönüşen bir cezaevi gerçekliğinden bahsediyoruz.
33:37Az önce de belirttim aslında ihade verilerine göre 335'i ağır olmak üzere 1412 hasta tutsak bulunuyor.
33:47Yine en son özellikle METUATFED'in açıkladığı bir veri vardı.
33:5358 çok ağır yani durumu çok kritik olan ve bir an önce tahliye edilmesi gereken 58 ağır hasta tutsak bulunuyor.
34:01Bunların 17'si de kadın.
34:03Yine geçtiğimiz günlerde METUATFED'in açıkladığı bir veri vardı.
34:06Özgür'de bu 2 yıllık süre zarpına yani süreç başladıktan sonra 15 hasta tutsakın yaşamını yitirdiği bilgisini de paylaştı kamuoyuyla.
34:16Tabii tutsaklar içeride yaşamını yitirmeye devam ederken bir diğer ağır bir tabloda uzun yıllar cezaevinde tutulduktan sonra tahliyesinden kısa bir
34:25süre sonra yaşamını yitiren tutsaklar gerçekliği var.
34:28Aslında bütün bu tabloyu göz önünde bulundurduğumuzda bugün tam da Ankara'da 17 Kasım'da Adalet Bakanlığı önünde özellikle ağır hasta tutsakların
34:38bir an önce serbest bırakılması talebiyle bir nöbet eylemi de gerçekleşti.
34:43Bugün durumu çok ağırlaşan yine Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Cezaevinde tutulan ve çok yakın bir dönemde 4. evre kanser hastası
34:53olduğunu öğrendiğimiz evin zapsu ile
34:55Sincan Kadın Kapalı Cezaevinde 28 yıldır tutulan ve şu an Etlik Şehir Hastanesi'nde tedavisi süren Nevroz Bozkurt'u da
35:03konuşmakta fayda var aslında bugün.
35:06Özellikle nöbetin başlama sebeplerinden biri iki kadın tutsağın durumunun kritikleşmesi ve artık neredeyse ölüm eşiğine geldiği bir noktadan bahsediyoruz.
35:15Aileler, sivil toplum örgütleri, siyasetçiler Adalet Bakanlığı önünde bugün 5. günde eylemlerini sürdürmeye devam ederken tüm bu tabloyu nasıl görmek,
35:25nasıl okumak gerekiyor Riham?
35:27Yani şöyle aslında 30 yıl aşkın yani hapishanede tutuklu kalan, hükümlü kalan kişilerin tahliye olduktan kısa bir süre sonra yaşamını
35:39yitirmesi yani oldukça acı verici bir şey.
35:42Ve aslında şunu da kavrayabiliyor yani kavrayabiliyoruz 30 yıl aşkın bir süredir tutuklu kalma hali başlı başına yaşamın bir katlidir
35:54aslında bir yaşamın katlidir.
35:57Ve bu halde 30 yıl aşkın bir süredir yaşayan bir tutsağın hastalandığı zaman hastaneye gidememesi, tedavi edilememesi ve yani o
36:11hapishane koşullarının sağlık koşullarına asla elverişli olmaması aslında bir başına yani bu hal kişiyi hasta eden, hastalığını daha da derinleştiren
36:23bir yerde.
36:23Hatta bazen hastalığı ortaya çıkaran bir yerden ortaya çıkabiliyor.
36:30Yani 30 yıl boyunca bu koşullarda yaşamak zaten bir hastalık.
36:35Ya zaten bir hastalık yaratıyor.
36:37Kişide bir hastalık hali yaratıyor.
36:39Ve yani aslında yaşamına ve sağlığına tesiri olabilecek tedavinin zamanında yapılmayarak, bu tedavi aksatılarak, ihmal edilerek, teşhisi yapılmayarak da çoğu
36:53zaman ihmal edilerek ve aksatılarak geçen süreçten sonra,
36:57kişi tahliye olduktan sonra yani bu zamanda yapılmadığı, yapılmayan eksikliklerin ve mahrumiyetlerin tesirini yaşıyor geri kalan yaşamında da.
37:10Yani 30 yılı aşkında bir infaz süreci geçiriyor ama hayatta kaldığı diğer süre zarfında da hayatına bir tesiri oluyor.
37:18Yani sürecin farklı bir versiyonu ortaya çıkıyor.
37:21Yani zamanında aslında ne yazık ki tahliye olduktan sonra yaşamını yitiren kişilerde şunu görebiliyoruz ki zamanında yapılmayan tedavi protokolleri ve
37:34sağlanması gereken koşullar sağlanmadığı için kişi yaşamını yitiriyor.
37:38Bunun bir etkisini görüyor.
37:40Yani bağımsız şeyler değil.
37:42Aslında kişi her ne kadar tahliye olmuşsa da bu hapishane sürecinden ve infaz sürecinden bağımsız olaylar değil.
37:48Ki mitekim bunu hala derinleştirdiği bazı örnekleri var.
37:55Yani bugün işte adalet nöbetinde yakınları tarafından dile getirilen, yine aynı şekilde şu an işte güncel olarak ciddi bir riskle
38:04ve tehlikeyle karşı karşıya gelen hastama buslar bulunuyor.
38:07Yani evin zapsu ve nevrozboz kurt ikisi de kanser hastası ve olabildiğince kötü koşullarda kalmış kanser hastaları.
38:19Yani son raddeye gelmeden yani ileri tetkikler yapılmamış ve kişinin kanser teşhisi, onun teşhissel verişli protokoller oldukça geç yapılmış.
38:32Yani kendisinin durumu ağırlaşana kadar kendisi artık ağrılardan nevrozboz kurt mesela kendisi işte ağırlaşana kadar yani durumu ağırlaşana kadar belli
38:44bir protokol yürütülmemiş kişi üzerinde.
38:47Süremizin sonuna doğru geliyoruz.
38:49Rıhan son cümlelerini alalım lütfen.
38:51Yani şöyle söylenebilir hani bahsettiğimiz ihlaller aslında konuşulan gündemde olan ihlaller.
38:58İhlallerin ne olduğunu biliyoruz, problemlerin ne olduğunu biliyoruz, sorunların ne olduğunu biliyoruz.
39:02Çözümlere dair de görüşler var.
39:05Çözümlere dair de yapılacaklar belli.
39:07Bu çözümler herhangi bir sürece bağlı olmaksızın, herhangi bir koşula bağlı olmaksızın.
39:13Zaten belli standartlar çerçevesinde yerine getirilmesi gereken adımlarla birlikte, atılması gereken adımlarla birlikte bir an önce ve ivedilikle atılması gerekiyor.
39:22Bugün buna mecbur kalan artık herhangi bir gelişim ve dönüşüm gerçekleşmediği için adalet nöbetine başlayan sivil toplum örgütleri ve işte
39:33parti ve tutsak yakınlarının artık bir yerde sesinin duyulması gerekiyor.
39:41Ve buna yönelik bir adımın ivedilikle, zaten geç kalmış olan bir adımın ivedilikle atılması gerekiyor.
39:47Çok teşekkürler değerli katkılarından dolayı.
39:50Umarım bir daha bu gündemi konuşmayacağımız tutsakların özgür olacağı günleri görürüz yakın zamanda.
39:57Evet değerli izleyiciler, biz ayrılan sürenin sonuna geldik.
40:01Bugünkü programımızda, haftanın gündeminde hasta tutsakları ve hapishanelerde devam eden ihlalleri konuştuk.
40:07Amara, Leyla, Pınar, Semire, Havva, Dicle ve ismini sayamayacağımız birçok hasta tutsakların içeride tutulduğu bugün de bir an önce tüm
40:19hasta tutsakların koşulsuz ve şartsız bir şekilde,
40:22yine sürece bağlı kalmaksızın tahliyelerinin gerçekleşmesi sadece hukuki bir gereklilik olarak değil,
40:29toplumun en temelde aktörlerin, siyasi aktörlerin insani ve vicdani bir yükümlülüğü olarak da karşımıza duruyor.
40:38Özgürlüklerin toprakla buluştuğu, tutsakların gökyüzünü sınırsız bir şekilde izleyebileceği günler dileğiyle.
40:45Hoşçakalın.

Recommended