00:00Algal Bloom ang sanhinang fish kill sa Laguna Divay na sakop ng halahala sa Rizal
00:06batay sa pagsusuri ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources.
00:10Pero ang ilang residente sinisisi ang kemikal mula sa mga kalapit planta.
00:16Nakatutok si Oscar Oida.
00:21Labis ang panlulumo ng 50 anyos na mga isdang si Ariel Binluan
00:26nang tumambad ang mga nangamatay niyang alaga sa kanyang palaisdaan sa may barangay Sipsipin, Laguna Divay, sa Halahala Rizal nitong
00:35Biyernes.
00:35Walang natira sa 30 fish cages na may tilapia, maya-maya at bangus.
00:41Laking pangihinayang, lalot lugi sila nang aabot sa hanggang 700,000 piso.
00:48Sinalanta siya ng isang araw lang. Wala nang patumpik-tumpik. Sinimut siya ng isang araw. Walang natira.
00:56Sabi ni Binluan na tatlong dekada na sa pangingisda, hindi ordinaryo ang pagkamatay ng mga isda.
01:03Malaki po na wala sa akin kasi doon lang po ako maasa.
01:08Yung aming mga iniipon, yung kinikita ko rin dyan, ibinabalik ko po.
01:14Kaya ngayon po kami, zero-zero.
01:16Ayon sa pagsuri na isinagawa ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources o BIFAR,
01:22nawala ng oxygen ang mga isda, bunsod ng algal bloom o pagdami ng paitoplankton o yung tinatawag na liha.
01:29Yung pag-die-off po ng ating algae, yung liha po kung tawagin dito sa salawa,
01:36bali nag-overpopulated. Yung iba kasi hindi nakain sir.
01:43So hindi na siya nakonsume ng isda. So nagbulok siya, nag-die-off siya.
01:47And yun yung isang cost ng pagbaba po ng dissolved oxygen natin doon sa salawa.
01:54Ngunit iba ang paniwala ng mga taga-barangay sip-sipin.
01:57Isa pa po namin pinaghihinalahan yung mga kalapit planta po namin dito
02:04na nagtatapon po ng mga chemical doon sa salawa.
02:08Baka po yun ang naging sanhi.
02:10Kaya ang hinihingi po namin ay magkaroon ng pag-iimbestiga ang hinauukulang.
02:20Pero ayon sa BIFAR.
02:23Nung last week, nagkandap kami ng water sampling doon po sa Erdan ng Malahala.
02:28And yun, wala naman po silang nakita na something or chemical na nakahalo po doon sa tubig sa salawa.
02:39Sa kabila nito, patuloy ang panawagan ng mga taga-barangay sip-sipin.
02:43Sana po ay mabigyan nyo kami ng katarungan dito sa nangyayari sa amin.
02:52Ay baka po ito ay maulit ng maulit.
02:55Handa naman daw magsagawa ng karagdagang imbisigasyon ang BIFAR patungkol dito.
03:00Inihahanda na rin daw nila ang mga ibibigay na tulong sa mga nasalanta ng fish kill.
03:05Nagpo-provide po tayo ng mga fingerlings doon po sa ating mga nabiktima ng fish kill.
03:13Siguro po sa mga susunod na araw is mapagplanuan kung paano po yung distribution.
03:21Oscar Oida, Nakatutok 24 Oras
