- 6 hafta önce
Şanghay Liderler Zirvesi yansımalar
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İzleyiciler şimdi Ankara stüdyomuza döneceğiz.
00:03Cumhurbaşkanının Kırgızistan ziyareti ve Şangay Liderler Zirvesi'nin ülkemize ve bölgeye yansımalarını
00:09Ankara Haber Müdürümüz Korhan Önder ve değerli konuğu Dr. Sinan Demirtürk değerlendirecekler.
00:15Söz Ankara'da.
00:18Teşekkürler Ziya Kaplan.
00:20Evet haber kuşağımızın bu saat diliminde Ankara stüdyomuzda kıymetli konuğumuz
00:26Türk Pavi Yönetim Kurulu Başkanı Akademisyen Uluslararası İlişkili Rusmanı Dr. Sinan Demirtürk hocamızla
00:32özellikle Kırgızistan temasları Sayın Cumhurbaşkanı'nın iki gün süren Şangay İşbirliği Örgütü mağacındaki
00:43hem açıklamaları hem ziyaret sonrası dönüşte yaptı.
00:48Az önce ekranlara getirdiğimiz açıklamalar ki bunda tabii ki ağırlık Putin görüşmesi
00:53onun yansımaları Türkiye Rusya ilişkileri bu bağlamda ve tabii ki Ukrayna Rusya cephesinde
01:01neler yaşanıyor Ukrayna geri adım atmıyor hatta el yükseltmeye yönelik adımlar var Zelenski'den
01:10artık Rusya ve sahası güvenilir değil şeklinde Almanya etkisali getirilen dronlar Rus menşeliydi Rusya'dandı dedi Rusya'nın
01:20hafta başında Zahrova'nın açıktan İngiltere'yi tehdidi vardı neler olacak ve tabii ki Türkiye Rusya
01:28ilişkileri bu kapsamda nasıl değerlendirilmeli Sayın Hocamızla konuşacağız hoş geldiniz efendim hoş bulduk Orhan Bey çok
01:33teşekkür ediyorum yayınlar diyelim sağ olun ııı bir kısa özet yapmaya çalıştım tabii ııı siz bu alanda ııı deneyimli olan
01:41bir akademisyensiniz bilerseniz ilk olarak ııı Kırgızistan'daki temasla nasıl geçti ardından Türkiye
01:48Rusya ilişkilerinin geçmişten bugüne nasıl geldi son dönemdeki imesini değerlendirelim ama Kırgızistan iki gün süren
01:55zirve açıklamalar ııı nasıl da sizce? Şanga işbirliği örgütü ııı dünyada önemli bir ekonomik paktı ifade ediyor ve
02:02yaklaşık üç buçuk milyar ııı insanın ııı bünyesinde bulundurulmuş olduğu ülkelerin üyelikleri ve muazzam bir
02:09ekonomik envanteri ve muazzam bir siyasi güç unsurunu kendi içerisinde barındıran bir ekonomik örgüt ııı ekonomik
02:17ilişkileri ön plan almış olan bir örgüt yoksa ııı bunu ııı Atlantik paktıyla NATO'yla mukayese ettiğiniz zaman
02:23savunma ııı işbirliklerini geliştiren bir ııı askeri yapılanma bir siyasi yapılanma olarak
02:28okumak mümkün değil. Daha çok kendi arasında ekonomik havzaları büyütmeyi tercih eden bir önemli
02:33kutup haline geliyor ııı ve Türkiye'nin buraya üç yıldır ııı çok etkili bir gözlemci üye olarak davet ediliyor
02:40olması. Evet tam üye değil gözlemci. Evet etkili bir gözlemci üye olarak ama bütün liderlerle ııı en üst seviyede
02:47ikili ve heyetler arası görüşmelerin yapılmış olduğu ve ııı Şangay İşbirliği örgütü üyesi ülkelerin
02:53tamamıyla hem ekonomik hem de siyasi münasebetlerini hızla geliştiren bir ııı Türkiye vizyonu görüyoruz.
02:59Bu anlamıyla Dışişleri Bakanlığımızın son ııı on yıldır ııı yürütmüş olduğu ve ııı bir koordinatörlükle
03:06faaliyetlerini icra eden yeniden Asya çalışmaları yani ııı Türk dış politikasında yeniden Asya vizyonu olarak
03:13tarif edebileceğimiz bu Asya çalışmalarının ııı en önemli adımlarından bir tanesi yani
03:18ııı Türk hariciyesi ııı ikili olarak hem Rusya ile hem Çin ile hem Hindistan ile hem Pakistan ile hem bütün
03:26Türk Cumhuriyetleri ile Türkistan'daki devletler ile ııı Tacikistan'la ve İran'la ııı ikili ilişkilerine fevkalade ııı
03:33önem ııı veriyor ve bu anlamıyla ııı Türkiye herhangi bir ulusüstü ııı organizasyona mensup
03:41olmaksızın da ııı bu ülkelerle yani Şangay işbirliği üyesi ııı ülkelerle de ikili ilişkilerini
03:47fevkalade büyütmüş ülkelerden bir tanesi. Bence ııı Kırgızistan'ın ev sahipliği önem taşıyor.
03:53ııı çünkü. Şeref konuydu Türkiye. Evet evet Türkiye şeref konuydu. Kırgızistan'ın ev sahipliği
03:58yapması ııı manidar çünkü ııı Şangay işbirliği örgütü ekonomik alanı ııı bu siyasi havza aynı zamanda ııı
04:06Türkistan'a ayrı bir ehemmiyet verdiğini göstermiş oluyor. Yani Rusya Federasyonu için Çin
04:11Halk Cumhuriyeti için ııı Türkiye için İran için bu bölgesel önemli ııı ülkeler için ııı Orta Asya
04:18veya Türkistan'daki bu bağımsız Türk devletlerinin varlığı önem arz ediyor. Iıı Kırgızistan'ın da ııı ev
04:24sahipliği misyonunun ön plana çıkmış olması ve Sadır Çaparov'un ııı ev sahipliği çerçevesi içerisinde
04:30Kırgızistan'ın diplomasisinin Kırgızistan'ın tanıtımının da ııı bütün dünya liderlerinin nezdinde
04:36işliyor olmasını ben ayrıca ııı değerli buldum. Türkiye aynı zamanda Sadır Çaparov misyonunu
04:42kuvvetlendirebilecek adımları da atmış oldu. Yani Sayın Çaparov'u da ayrıca ııı onur eden Sayın
04:48Çaparov'u da ayrıca ehemmiyetli bir şekilde zirvenin ayrılmaz parçası haline getiren ciddi
04:53adımlar atmış oldu ki bu aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı'nın ııı müstakil olarak ııı Şangay
04:59işbirliği örgütü yapılanmasıyla olan bağını ön plana çıkartmış oluyor.
05:03Hı hı. Türkiye neden ııı Şangay işbirliği örgütüne önemsiyor.
05:06Iıı bunu temelde vurgulayalım. Daha sonra Türkiye-Rusya münasebetlerini biraz daha
05:11tam iyi olabilir mi Şanga? Çünkü hep aklıma orada Pakistan var ama Hindistan'da var.
05:17Evet. Evet. Evet. Yani bu noktada Türkiye'nin tarafı belli. Evet.
05:21Mudi'nin açıklamaları, İsrail'e yakın oluşu ııı evet daha önce olsa Ermenistan vardı
05:28ama şu anda yaklaşan ııı yakın olan bir Azerbaycan-Ermenistan ilişkili normalleşme ııı şeyinde olan
05:34Türkiye'nin de dila ııı diyaloğu arttırdığı bir süreç var. Evet. Evet.
05:38Onun dışında baktığımız zaman ııı dünyadaki beş büyükten ikisi bu yapılamanın içinde Çin ve
05:44Rusya. Evet. Ama tabii Rusya'nın ekonomik sıkıntıları var. Iıı Çin ııı konumunu güçlendirme
05:52derdinde. Diyebiliriz ki Mısır'da şu anda ııı akabinde ııı Şin Şipin Mısır'a gitti.
05:59Yani ııı ittifakların kesişim kümesinin çoğaldığı bir süreçte oldu. Söylebiliriz ki
06:03o Mısır çünkü bir taraftan da ııı Mekke ittifakına, Mekke anlaşmasına en büyük
06:09aday ülkelerden bir tanesi. Evet. Ama ııı Yunanistan ve İsrail zaman zaman diyaloğu
06:15olan bir ülke. Tabii. Iıı bu noktada bu Şangay ııı yapılanması ııı Türkiye için
06:21ne önem arz ediyor? Türkiye'nin bugün dahi ııı girmesinin önünde ben çok büyük
06:26engeller olmadığı kanaatindeyim. Çünkü burası bir ııı siyasi yapılanma ııı temelinde
06:31bir ııı ideolojik bütünleşme ııı tezi işleyebilen bir organizasyon değil. Yani bir
06:35NATO üyesi ülkenin NATO'nun ııı merkezi ülkelerinden birisi olarak Türkiye
06:40Cumhuriyeti'nin itikali konusunda Çin'in ve Rusya'nın ya da Hindistan'ın engelleyeci
06:45rezervleri olmayacağı kanaatindeyim. Fakat ııı Türkiye bu ikili ilişkiler
06:50statüsünü bir müddet daha ııı yürütmek kanaatinde bir ülke görüntüsü veriyor.
06:54Yani ııı direkt ııı işbirliği örgütünün ııı mensubu olmak yerine ııı aktif üyesi
07:00olmak yerine ııı bu gözlemli statüyle görünürlüğünü daha da arttırmış olduğu
07:04ve kendi diplomasisini Avrupa Asya dengesi içerisinde ve uzun vade içerisinde
07:09biz çok konuşacağız. Özellikle Hürmüz'ün bağlanması yani ııı İran Savaşı'nın ııı
07:15etkileri ve sonuçları bağlamında ııı Türkiye hem ııı kalkınma yolunun ııı
07:20güvenli bir enerji ııı arz ııı coğrafyası haline geliyor. Kalkınma yolu üzerinden
07:26bugün Türkiye'nin limanları, Türkiye'nin karayolları ve Türkiye'nin demiryolları
07:30ııı dünyanın en elverişli ııı lojistik halı haline geliyor.
07:35İkincisi ise ııı az konuş konuşuyoruz ama önümüzdeki birkaç yıl içerisinde
07:40ehemmiyeti daha da artacak orta koridor havzası. Yani orta koridor ııı yalnızca Çin'le
07:45bağlantılı bir süreç değil. Rusya'nın topraklarının bir bölümünü ııı kapsayan ve bu anlamıyla
07:50ııı Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki cumhuriyetlerin tam merkezinden ııı geçtiği
07:54ııı Azerbaycan'ın ve Türkiye'nin ııı kapgahı olduğu tam içinde ııı yer almış olduğu
07:59yeni bir güvenlik noktası. Yani hiçbir ııı Şangay İşbirliği Örgütü
08:04üyesinin ııı Türkiye'nin bu ııı jeopolitik ve jeoekonomik yani enerjiye dayalı ııı bu
08:10güvenli yollar ııı stratejisini görmezden gelmesi mümkün değil. Bu anlamıyla Türk
08:14dış politikasının ana eksenini hem ııı kalkınma yolunun güvenli bir havza haline
08:19getirilmiş olduğu diplomatik ağ hem ııı muhtemel İran savaşı sonrasında oluşabilecek
08:25olan bir normalleşme söz konusu olduğunda Türkiye'nin İsrail'in ve ABD'nin müdahilliğini
08:30daha az hale ııı getirmiş olduğu bir Orta Doğu yapılanması için atmış olduğu
08:35adımlar. Bakın hem ııı Mekke İttifakı meselesi hem de ııı Şangay İşbirliği
08:40örgütü içerisindeki bu Müslüman ülkelerin, İslam ülkelerinin ııı temsili ııı noktasında
08:45ııı Türkiye Cumhuriyeti hem Şangay İşbirliği örgütüyle hem NATO'yla Mekke İttifakı
08:50üzerinden adeta bir ııı Doğu devleti doğuda konumlanmış olan bir Akdeniz devleti
08:55olarak adeta bir köprü vazifesi kurmayı da hedeflemiş oluyor. Bu ııı hemen
09:00başarılabilecek ııı çok kolay ııı sonuçlar alabilecek bir nokta
09:04değil ama ııı geleneksel Türk dış politikasının ııı Türk diplomasinin
09:08varmak istediği ana nokta. Yani hiçbir büyük bloğun ııı hiçbir ııı
09:14coğrafi havzanın ya da hiçbir ulusüstü paktın direkt bağımlısı
09:19olmadan ııı çok yönlü, çok vektörlü ve dünyadaki farklı kutupların
09:24inşa olmaya başlamış olduğu bir ııı dış politika alanı içerisinde
09:28Türkiye'nin kendi hatlarını yeniden kurdu. Türkiye'nin kendi
09:31geleceğini yeniden tanzim etmiş olduğu bir Balkan politikası.
09:34Bir ııı Ortadoğu politikası, bir Akdeniz politikası, bir Kafkasya
09:38politikası ve Türkistan'da ve Asya'ya devam eden ııı ayrı
09:42ayrı politika ııı alanları ve ağları ama ııı bunun ııı tek bir ııı
09:46kavramsal ağ içerisinde toplanmış olduğu çok yönlü bir akıllı
09:50diplomasi. Yani bu anlamıyla ııı Türkiye için ııı akıllı güç tabirini
09:55kullanmanın doğru olduğu kanaatindeyim. Yani bir ııı smart
09:58power, yani bir akıllı unsur, bir diplomasiyi akla dayandırmış
10:02olan ııı diplomasiyi vicdani ilkelere dayandırmış olan,
10:06diplomasiyi adalet prensiplerine dayandırmış olan ııı çok köklü bir
10:10diplomasi vizyonunun Osmanlı İmparatorluğu'ndan cumhuriyete
10:13intikal eden bir vizyonun bugün adım adım tatbik edildiğini
10:16görüyoruz ki emmeki ittifakı meselesi İsrail'e karşı alınan ııı net
10:20tavır İran savaşı sırasındaki teğenli içerisindeki ara
10:24buluculuk misyonu Türkiye'nin Rusya-Ukrayna savaşı söz konusu
10:27olduğunda bölgesel barışı öncelikleyen diplomasi neredeyse
10:31dünya ülkeleri içerisinde ııı barışçıl bir geleceğe, barış temalı bir
10:36geleceğe ııı bu kadar vurgu yapan tek ülke olma konumunu da ııı
10:40beraberinde ııı getiriyor ve aynı zamanda ııı bu dış politika ııı
10:44yorumu ııı Korhan Bey yalnızca ııı Müslümanlık tebelli gelişmiyor.
10:49Yalnızca ııı sünnilik temelli gelişmiyor. Yalnızca coğrafi
10:53perspektifi içerisinde gelişmiyor. Yalnızca Türklük
10:56temelli gelişmiyor. Haliyle çok vektörlü ve bir anlamıyla sınırları
11:00ortadan kaldırmayı hedefleyen ve çoklu bir diplomasiyi de
11:03beraberinde getiren bir denge ııı meydana getiriyor ki ben ııı
11:06Hindistan ve Türkiye ilişkilerinin zaman içerisinde normalleşmesi
11:10noktasında da dün Mısır örneğinde olduğu gibi ciddi çalışmaların
11:14ve adımların olduğunu biliyorum. Yani ila nihayet Hindistan'ı bu
11:17rahatsız açıklamalarıyla ııı Türkiye'nin ııı diplomasisinin
11:20kalıcı bir çatışma içerisinde olmayacağını göreceğiz.
11:23Çünkü ııı Pakistan bir nükleer güç ııı neden Türkiye'si sorunuzda da
11:28olduğu gibi ııı Pakistan'dan vazgeçmiyor. Vazgeçemez.
11:31Çünkü bu tarihsel bir ilişki. Yani milli mücadelede kökleri olan
11:36ve cumhuriyet döneminde de hiçbir Pakistan hükümetinin ııı tavrına
11:40rağmen değişmeyen ııı kalıcı bir kardeşlik ve müttefiklik ilişkisi.
11:43Ama ııı bu Hindistan'la ilişkilerin yoluna girmeyeceği anlamına
11:47gelmez. Gendi. Tabii. Haliyle Türkiye'nin bu konuda da ııı önemli
11:51çalışmaları ve ııı hazırlıkları var. Bence Hindistan'ın da ııı Çin
11:55Halk Cumhuriyeti'nin de Rusya Federasyonu'nun da İran'ın da bir
11:59anlamıyla Akdeniz politikası için ııı Avrupa'yla temasları ve
12:02münasebetleri için Türkiye'nin bu köprü rolünü görmezden gelmeleri
12:06mümkün değil. Çok önemli. Haliyle bu merkez ülke ııı kilit ülke
12:09konumundaki ııı Türkiye'nin ııı dünyadaki bu je ekonomik yani
12:13enerjiye dayalı yeni nakil atlarının, yeni güvenli yolların ve
12:17önemli lojistik ağlarının tam kalbinde kendini konumluyor
12:20olması belki de önümüzdeki on yılın ııı en kritik açılımlarını
12:24beraberinde getirecek. Haliyle ııı Çin'in cephe alamadığı,
12:28Hindistan'ın cephe alamadığı, Rusya Federasyonu'nun aramızda
12:31birazdan konuşacağız. Önemli ihtilaflar bulunuyor
12:34olmasına rağmen. Bakın diplomatlar bunu ifade edemiyor
12:36olabilir. Iıı siyasetçiler bunun üzerinde ııı duramıyor
12:39olabilir ama biz önemli sorun alanlarını hala iki ülke
12:43arasında barındırıyoruz. Kafkasira'da, Türkistan'da da,
12:46Akdeniz'de de, Suriye sahasında da, Kırım'da da, Libya'da da,
12:50Orta Afrika'da da, Sahil Boynuzunda da, Batı Afrika'da da
12:53ııı Türkiye ve Rusya ilişkileri zaman zaman gergindir, zaman
12:57zaman ııı farklı alanlar içerisinde kendini konumlamayı
13:00bilir. Ama buna rağmen iki liderin yani Rusya
13:04Federasyonu ve ııı Türkiye'nin kendi ııı siyasi
13:07coğrafyalarını, jeopolitik güçlerini doğru kullandıklarını ve
13:11çatışmayı tercih etmediklerini görürsünüz. Haliyle Türkiye'nin
13:15bu ııı çok yönlü ııı diplomasisi zaman içerisinde ben
13:18bölgesi en normalleşmeleri de kendi içerisinde ııı
13:21doğuracaktır diye düşünüyorum. Çünkü ııı Türkiye şunu bilen bir
13:24ülke. Yani sahasında, bölgesinde ya da dünyanın herhangi bir
13:28yerindeki yangının ııı hızlı bir şekilde Türkiye'ye
13:31itikal ettiğini ve uluslararası sistemi ve Türkiye ekonomisini
13:36kilitlediğini görüyor. O bakımdan eğer sağlanabilirse, hürmüz krizi
13:41çözüldükten sonra ııı İran savaşı daha kalıcı bir anlaşmayla
13:47sonuçlandırılabilirse. Önemli engeller ve ciddi sorunlar
13:50var. Iıı bunu belirtmemiz gerekir ama ııı Türkiye ve Pakistan'ın
13:54ara buluculuğu, Katar'ın etkili ara buluculuğuyla bir sur
13:57sağlanabilir ve bu kırılgan barışlar ııı kalıcı barışlara
14:00döndürülebilirse Türkiye bölgesinin ııı istikrar kuşağını
14:03oluşturmaya namzettir. Evet. Gelelim Türkiye, Rusya ilişkilerine
14:07özellikle. Şimdi Türkiye bir güçlü bir NATO ülkesi. Evet. Iki
14:12Karadeniz'den sınırdaş. Üç nükleer santral işinde ki
14:18Sayın Cumhurbaşkanı devamında gelecek inşallah diyor. Önemli
14:21bir enerji partneri. E dört turimiz turizmimizin dört beşte
14:27ikisi neredeyse yarıya yakına ya bir başka yirmi beş milyon
14:31turistten bahsediyoruz. Tabii. Rusya'dan ki turizm ııı şu
14:36darboğazda bacası sanayi çarpı iki ki onun da önemlilik
14:40hepsi Rusya'dan geliyor. E ııı tahıl koridoru vesaire. O
14:45kısmı elinde tutuyor gene. Ama çözümlenemeyen hala savaşılan
14:51bir coğrafya var. E Rusya'da tezlerinden vazgeçmiyor.
14:55Türkiye'nin işte ııı anlaşamadığı yerler de var mutlaka.
15:00Tabii. E Türkiye denge politikası izleme noktasında zaten
15:02üç yüz altmış eksenli politika herhalde bunun bir başka
15:06açıklama şekli ııı burada herhalde ııı negatifleri de pozitiflerin
15:12üzerinden ilişkiyi kurma ııı yolunda bir perspektif sağlanıyor
15:17değil mi hocam? Evet Koran Bey zaten ııı tarih boyunca da ııı büyük
15:21savaşlar cereyan etmiş olsa bile ııı bizim anlaşmalarımız dengeli
15:25anlaşmalardır. Savaşlarda öyle ııı çok hakim bir kazananın
15:29olmadığı bir denge kurmuşuzdur. Osmanlı İmparatorluğu,
15:32Çarlık Rusya'sı ilişkileri söz konusu. Balta limanlarından.
15:35Balta limandan tutun da bir bir 1778 Ayastafonosu'na bin
15:39altı yüz on birdeki Pruton'a kadar yani böyle hep yeninin ııı
15:42tek taraf olmadığı ııı anlaşmaların hep böyle diplomatik
15:45bir denge kurmayı tercih ettiği ve barışın da kendi içerisinde
15:49aranmış olduğu iki büyük imparatorluk geleneğinden iki
15:51büyük devletten yani iki büyük hafıza devletten bahsediyoruz.
15:55Yani Türkiye Türkiye'den ibaret değil. Rusya
15:57Federasyonu da Rusya Federasyonu'ndan ibaret olan bir ülke
16:00değil. Yalnızca hudutlarıyla ııı sınırlandırabileceğimiz iki
16:03ülkeden ııı bahsetmiyoruz. O bakımdan ııı ilişkilerini
16:07diplomatik temas ııı esasına ııı göre ve normalleşme
16:11prensibine göre kuruyorlar. Ben bunun ııı kalıcı bir müttefiklik,
16:15kalıcı bir dostluk olarak ııı evrilmeyeceği kanaatindeyim.
16:20Yani bu haliyle bu kıvamıyla ııı kalacak. Yani turizmdeki
16:24ilişkileri asla göz ardı etmeyen ııı gıda sektöründeki veya yaş meyve
16:30sebze sektöründeki ithalat ihracat dengesinden asla ııı vazgeçmeyen
16:34dünyada Rusya'ya uygulanmış olan izolasyonlara rağmen ııı
16:38Türkiye'nin bu izolasyonların bir bölümünü kırmak noktasındaki
16:41uzun süren tavrına ııı Rusya'nın vermiş olduğu önem veya Rus doğal
16:46gazının ııı Rus gazının dünyaya aktarılması noktasında İstanbul'un
16:50hakem rolüne Putin'e sık sık vurgu yapıyor olması ve bu anlamıyla en
16:54güvenilir ara bulucu olarak ııı Rusya Ukrayna ihtilafında Türkiye'nin
16:58Putin tarafından ön plan çıkartılıyor olması. Bunlar
17:00vazgeçilmez unsurlardır. Türkiye bundan vazgeçer. Yani İdlib'de
17:05yaşadığımız büyük krize rağmen bundan vazgeçmedik. Yani Rus
17:08bombardımanı İdlib'de otuz üç askerimizin şehit olduğu bir tablo
17:12meydana getirdiğinde de vazgeçmedik. Rus uçağı ııı Türkiye
17:16sınırları içerisinde angajman kuralları bağlamında
17:18düşürüldüğünde de bundan vazgeçmedik. Yani diplomasik kapısı
17:21görüşme kapısı iki ülke arasında hiçbir zaman kapanmadı ve iki
17:25lider buna sıklıkla vurgu yapıyor ki ııı ben iki gücün de ııı iki
17:29bölge gücünün de ııı orta ölçekli iki büyük gücün de birbirinden
17:34vazgeçemeyecekleri ama dediğimiz gibi kalıcı ve uzun
17:37süreli bir ittifakı müttefikliği yani bir Pakistan
17:40örneği içerisinde olduğu gibi bir müttefikliği ithas edemeyecekleri
17:44bir denge yürütecekleri kanaatini taşıyorum. Yani Rusya bir güç
17:48temerküz ettiği andan itibaren yani Ukrayna meselesini kendi
17:53çözüm yolları çerçevesinde ııı bitirdikten sonra ııı hemen yeniden
17:58Kafkasya ve Türkistan'da Balkanlar'da belirmeyi tercih
18:00edecektir. Iıı Akdeniz gücü olmayı yeniden ııı tercih edecektir.
18:04Bu geleneksel bir Rus politikasıdır. Yani bundan
18:07vazgeçilmesi mümkün değil. Ne Putin öncesi ne Putin sonrası
18:10vazgeçilmediği gibi. Türkiye bunu bilir. Iıı Türkiye buna
18:13rağmen barış seçeneklerini ııı çoklu diplomasi seçeneklerini ve
18:18ekonomik olarak birlikte büyüme ııı imkanlarını Rusya'ya her zaman
18:22sunmuş olan diplomasidir. Bu anlamıyla bizim hariciyemizde ııı
18:26özel bir Rusya ııı alanı var. Alanı var değil mi? Yani Rusya'yı bilen ııı
18:31Rusya masası. Evet Rusya masası, Rusya uzmanları, Rusya'yı tanıyan
18:35hariciyeciler ııı geleneğimiz ııı vardır ve ııı çatışmaları
18:39büyütmeyi tercih etmeksizin bu anlamıyla pek çok farklı bölgede
18:44sizin de çok güzel ifade ettiğiniz gibi sorun alanlarını değil ııı
18:48gelecekteki fayda alanlarını ön plana çıkartmayabilen bir
18:51diplomasi yürütülür ki Rus diplomatlarının da ben büyük ölçüde
18:54bunu ııı göz önünde bulundurdukları kanaatini taşıyorum.
18:58Yani herkes tabii bilmez ııı o dönemde ııı özellikle hangi dönemden
19:04bahsediyorum? Yetmişli yıllarda Amerikan ambargosunun
19:06sertleştiği Kıbrıs Barışı Harekatı'nın olduğu dönemlerde
19:09ııı Rusya'dan alınan enerjiyle uçakların ııı doldurulduğu savaş uçaklarının
19:18ııı Rusya'dan gelen jet yakıtlarıyla havalandığı bir dönem
19:22yaşandı. Tabii tabii. Yani Türkiye o dönemde ben yoktum ama
19:25ııı büyüklerimizden veya işte yazılı basından belki takip
19:28ediyoruz. O akaryakıt darboğazının ııı aşıldığı süreçte de
19:34Türkiye'ye o dönem yardımcı olmuştu. Dediğiniz gibi farklı bir
19:39ilişki var. Evet farklı bir ilişki var. Bu böyle devam edecektir ve
19:42gelişerek devam eden bir ilişki ııı olacak. Yani ticarette,
19:45siyasette, askeri alanlarda. Evet. Birbirlerini besleyecek ve
19:49birbirinden asla vazgeçmeyecek. Yani. Evet. Nasıl biz ııı Rusya'nın
19:52tahalıyla ııı bir anlamıyla beslenebilen bir ülkeysek ııı Türkiye'nin
19:57yaz sebzelerine Türkiye'nin Rusya'nın muhtaç olduğunu
19:59biliyoruz. Yani Avrupa'nın bir izorasyonuna karşı Türkiye'nin
20:02sahası doğalgaz bağlamında kullanılacak. Peki önemli diğer
20:05konu bu S-400 konusu. Evet. Yazılıyor, çiziliyor. Bir taraftan Amerika
20:09deniliyor ki F-35'e ona ııı karşı o. Bir diğer taraftan
20:15deniliyor ki hayır bu ondan ııı bağımsız üçüncü bir ülkeye ııı
20:19gelen bilgiler bununla ilgili görüşmelerin sürdüğü ama
20:22prensip olarak Rusya'nın hayır kesinlikle karşısında olmadığı
20:25ııı noktasında ııı bu nokta ileride bir sıkıntı ben
20:31yaratmayacağını düşünüyorum. Çünkü Sayın ııı Putin'in de
20:34açıklamasında Sayın Cumhurbaşkanı'nın kişisel karizması ve
20:37kişisel liderliğiyle beraber iki ülkenin ııı iyi yönde iyi bir
20:42stratejik ekonomik ortak olduğu yönünde ilerledi söylüyor. Yani
20:45sırf S-400'ün ben bunu bozabilecek ııı bir güçte olduğunu
20:49düşünmüyorum. Hem ııı Putin hem ııı Dimitri Peskov hem ııı
20:54ııı Lavrov yani dışişleri bakanı bu konuda Türkiye'ye
20:57güvendikleri yönünde ııı beyanlarda ııı bulundular.
21:01Ama ııı mesele tam olarak öyle cereyan etmiyor ııı
21:03Korhan Bey. Iıı nasıl ııı Fiyo 35 ve Katsa yaptırımları
21:07konusunda ııı Trump'ın ııı 6-7 Temmuz'da vermiş olduğu
21:11taahhütler tam yerine gelmediyse. Iıı çünkü bunun başka
21:14iç dinamikleri var. Iıı Amerikan kongresi bunu engellemek için
21:17bir takım adımlar atıyor. Çoklu bir siyaset alanı var
21:20orada. Kasım'da yaklaşıyor. Kasım'da yaklaşıyor. Ne
21:22olacağını göreceğiz. Pat diye ııı Fiyo 35'lerle ilgili
21:24rezerv ve Katsa yaptırımlarıyla ilgili rezerv ortadan
21:27kalkmış değil. Kalkacağı ümidindeyiz. Yani bütün
21:30adımlar kalkacağı istikametinde. Ruslar da aynı şeyi
21:32söylüyor. Yani biz Türkiye'yle bunu müzakere ediyoruz. Net
21:35konuşmazlar. Yani Rus diplomatları ııı kesin bir
21:39hüküm vermekten imtinal. Hep böyledirler değil mi? Sadece
21:42Türkiye değil. Türkiye'ye karşı ııı ılımlı ve iyi niyetlerini
21:45beyan ederken S-400 konusundan müzakerelerin devam
21:48ettiğini söylüyorlar ama ben de sizin aynı kanaatteyim.
21:51Türkiye'ye bir büyük problem çıkartılmayacak. Çünkü
21:53Türkiye bunun parasını tamamıyla ödemiş durumda. Yani bu
21:56rampalar zaten kurulacakken askeri teknik destek Rusya
21:59tarafından verilmişken ve Rusya ııı teknoloji devrini yani
22:03teknolojik öngörü devrini Türkiye'ye ııı teslim etmişken bu
22:06tip bir sorun çıktı yani. Pakistan'a gidebilir sanki. Yani
22:09yani Pakistan'da ııı Pakistan'da tercih etmeyebilir. Sürde
22:11Arabistan olabilir. Evet Sürde Arabistan olabilir. Birleşik
22:13Arap Emirlikleri olabilir. Katar olabilir. Yani o ülkeler bunu
22:16nasıl kullanacaklar? Kullanma imkanları var mı? Ayrı bir
22:19tartışma bu konuda ama ııı Türkiye'nin ricasıyla bunu
22:22alabilecek olan ülkeler var. Yani bu konuda da özel bir çalışma
22:24alanı ııı oluşturulmuş durumda. Yani Katar'la görüşüp Amerika'yla
22:28eş zamanlı görüşüp Rusya'yla görüşmeleri sürdüren ayrı ayrı
22:31ııı heyetler var. Eee Türkiye'nin kafasında burada bir plan var.
22:35bunun tamamı açıklanmıyor. Çünkü dediğiniz gibi
22:38müzakeredir bu. Taahhütlerinizin tamamını istediğiniz gibi
22:41yerine getiremezsiniz. Bir de şu var S-400'ü verip karşı
22:44tarafta 35'i alamamak da var. Evet. Evet. Sanki bu hani
22:48oyuncu giriş çıkışı gibi futbolcu. Geren oyuncu çıkan oyuncu
22:51gibi aynı anda olabilir. Aldık verdik basitliğinde bir şey
22:54değil. Eee yani ilk F-35'i atıyorum teslim alıp havada
22:57pilotumuz Amerika'dan getirirken S-400'ün başka bir ülkeye
23:01gittiğini gibi. Evet. Yani bizden sen yapıyorum ben bunu. Türkiye bu taahhütleri
23:04almadan ABD'deki kongredeki bütün
23:06engellemelerin kalktığı ABD Dışişleri Bakanlığı'nın verilebilir
23:10onayının tam olarak çıktığı bir dönem söz konusu olduğunda
23:12zannediyorum bir ay gibi kısa bir süre içerisinde S-400 devrini
23:17yapabileceği ülkeleri yedeklenmiş durumda. Evet. Ama dış politika
23:19ııı her şeyin konuşulacağı bir alan değildir. Tabii. Kısa bir süremiz
23:23ııı çok hızlı bir şekilde ııı bitiriyoruz. Dört dakikamız kaldı.
23:28hemen şu Rusya Avrupa arasında neler oluyor? Yani Zavrova'nın
23:33İngiltere'yi yekten tırnak içerisinde uyarması da artık
23:36tehdit mi dersiniz? Evet. Evet. Medvedev'in açıklamaları
23:39Almanya'nın bu süreçte Rusya'dan evet geldi bize demesi neler oluyor?
23:43Yani bu sıcak bir savaşa evrilir mi? Yayın öncesinde sohbet
23:47ettik ama siz ne diyorsunuz buna? Kontrollü bir gerilim mi var?
23:50İki bin on dörtten itibaren eee Rusya Ukrayna savaşını eee yakından
23:54takip edenler eee bunun aynı zamanda bir Rusya İngiltere
23:57savaşı olduğunu bilirler. Yani bu eee İngiltere'nin açıkça
24:00taraf olduğu ve bir anlamıyla eee Kırım'ın işgal edildiği
24:03hak edildiği günden itibaren de Ukrayna ordusunun büyük savaşa
24:07hazırlanmasında önemli eee bir tarihsel bir husumeti var mı
24:11İngiltere'nin? Ben bilmediğim için soruyorum yani karın ağrısı
24:13nedir Rusya'ya karşı? Tam olarak tarihsel dediğiniz zaman neyi hatırlar?
24:17eee izleyicilerimiz bir sekiz elleti Kırım Harbi'ni
24:20hatırlarlar yani Kırım Harbi eee Fransa'nın eee Prusya'nın eee
24:24Avrupa'nın bir ucundasın karasıların yok ne alaka?
24:26Piyomente'nin İtalya'nın İngiltere'nin merkezinde yer aldığı
24:29ve Osmanlı'yı desteklemek üzere coğrafyaya gelmiş oldukları
24:32bir tür dünya savaşı. Hadi Fransa deseniz Napolyon Savaşı
24:35anlarım ama. Evet Kırım Harbi'nde de vardı. Dünya
24:38savaşının bir öncülü gibidir. Evet. Eee bu Kırım Harbi
24:41sonrasındaki bir takım gelişmelerin yeniden okunması gibi
24:43görülebilir. Yani eee Avrupa'da onulmaz bir Rusya
24:46korkusu var Korhan Bey. Yani eee 44'ün sonunda eee Polonya'nın
24:50yarısını almış ve bütün Doğu Avrupa'ya tahakküm sağlamış
24:54olan bir müttefik ülkeydi eee Rusya ama o işgal yıllarında da
24:58tıpkı Almanlar gibi önemli bir takım sorunlarla karşı karşıya
25:01kaldı Avrupalık'ta. Yani eee Moldova'da da Romanya'da da
25:05Polonya'da da Latviyada da Litvanya'da da Estonya'da da eee
25:08Baltık'ta çok esaslı bir Rusya tehdidi algısı eee bulunmaktadır.
25:12Bunu Almanya daha fazla hissediyor. Halil Zaharova'nın açıkça
25:16İngiltere'yi ve Almanya'yı bu konuda eee ikaz ediyor olması
25:19noktasında bir tür soğuk savaş. Yani birbirlerini söylem düzeyinde
25:23caydırmaya hedefleyen ve birbirlerine karşı eee Doğu Avrupa'da
25:26Baltık'ta silahlanma faaliyetleri yürüten iki büyük güçten
25:29bahsediyoruz. Yani eee on iki milyar avro eee ilk pakette
25:32Almanların eee ortaya koymuş oldukları bir füze savunma
25:36sistemi ve hava savunma sisteminin geliştirilmesi. Ve bu
25:38anlamıyla uzun yıllardır görmediğimiz İngiltere ve
25:41Almanya arasında bir savunma sanayi işbirliği. Yani Rusya'ya
25:44karşı füze ve hava savunma sistemlerinin eee Almanya'da
25:47konuşlandırılabileceği bir paket. Bir de eee NATO zirvesinde çok
25:51az konuştuk. Yani ne demek? Yetmiş milyar avro. Yani bir yıl
25:54içerisinde eee NATO üyesi ülkeler tarafından Ukrayna'ya
25:57tahsis edilecek. Şimdi Rusya'nın bundan çekinmemesi, Rusya'nın
26:00buna karşı tedbir almaması mümkün değil yani. Bununla
26:02ilgili bir Slovakya Başbakanı'nın gene bir itirazı
26:04vardı galiba. O güçlü aslında tabii. Seslerden bir
26:08tanesi ya bu kadar para olmayanı da alıyor. Yani Ukrayna
26:11Avrupa'nın çöküşünü mü eee şey yapıyor aslında. Yani eee
26:16yanında mı götürüyor? Bu çöküş eee denmeyebilir ama. Bir
26:19dakika da özetleyelim. Avrupa'nın ne kadar eee zayıfladığını
26:22gösteren bir temel tablo. Çöküş başka bir eee şeyi ifade
26:25ediyor ama yani savunma sanayisi bakımından ve askeri güç
26:28olmadığını ve son yirmi otuz yıl içerisinde Avrupa
26:32Birliği'nin jeopolitik geriliklerini gösteren bir savaş
26:34haline gelmiş oldu Ukrayna meselesi. Ukrayna bir cephe
26:37ülkesi haline getiriliyor ve savaşın eee belki de birkaç yıl
26:40içerisinde bitmeyeceği yeni bir felaketin kapısı aralanıyor
26:43Korhan Bey. En tehlikeli nokta budur ve Türkiye'nin
26:46ikazlarına eee bu iki blok riayet etmiyorlar. Evet. Ne Rusya
26:49savaştan eee imtina ediyor ne Ukrayna ne de Avrupa. Eee
27:17kıymetli akit TV izleyenleri Ankara stüdyomuzda bu saat diliminde
27:21değerli konuğumuz TÜRPA başkanı ııı uluslararası ilişkili
27:24uzmanı doktor sayın Sinan Demirtürk hocamızdı. Özellikle sayın
27:28cumhurbaşkanın ııı Şangay işbirliği zirvesi marjında yaptığı
27:33Kırgızistan seyahati ııı Putin'le görüşmesi ve tabii ki
27:38Rusya'nın Avrupa'yla İngiltere'yle olan çekişmesinin ııı bir
27:42değerlendirmesini yapmaya çalıştık. Yine akit TV ekranlarında
27:45haber kuşağımız devam edecek. Bizden ayrılmayın efendim.