00:00Herkese merhaba. Adalet, sadece mahkeme duvarlarında yazan yaldızlı bir kelime mi yoksa bir toplumun nefes borusu mu?
00:07Bugünkü incelememizde insanlık tarihinin tartışmasız en köklü ve en çok ihtiyaç duyulan kavramlarından birine adaleti masaya yatırıyoruz.
00:15Bir gazetecinin kişifel gözlemlerinden yola çıkıp modern toplumun o sağır edici sessizliğiyle tarihin derinliklerinden gelen bilgeliği harmanlayacağız.
00:23Hazırsanız bu adalet arayışına hemen başlayalım.
00:26Bilirsiniz, Victor Hugo'nun çok sevdiğim gerçekten de zihin açıcı bir sözü vardır.
00:31İyi olmak kolaydır, zor olan adil olmaktır.
00:35Şimdi bir düşünün, birine iyilik yapmak, merhamet göstermek çoğu zaman içgüdüseldir, içimizden gelir.
00:41Ama adil olmak, işte o noktada kişisel duygularınızı, ön yargılarınızı, hatta yeri geldiğinde kendi çıkarlarınızı tamamen bir kenara bırakmanız gerekir.
00:50Bugün de tam olarak bu zor olanın peşine düşüyoruz.
00:53Bölüm 1. Bir gazetecinin adalet arayışı ve meselenin kişisel bağlamı.
00:58Yazarımızın çekirdek ailesinde tam dört avukat var.
01:02Dile kolay, dört.
01:04Yani düşünün, adalet kavramı onun için böyle uzaktan izlenen teorik bir şey falan değil.
01:09Doğrudan akşam yemeklerinde, aile toplantılarında tartışılan, hayatın tam merkezinde yer alan somut bir gerçeklik.
01:16İnsan böyle bir ortamda büyüyünce, haliyle dünyaya bakış açısı da çok farklı şekilleniyor.
01:22Peki ya 5?
01:235 rakamının bu hikayede bambaşka bir anlamı var.
01:275 Nisan Avukatlar Günü.
01:29Yazarımız sadece doğruları yazdığı, düşündüklerini açıkça ifade ettiği için adliye koridorlarını mesken tutmuş bir gazeteci.
01:36Zaten bu derin sorgulamada, tam 5 Nisan'da, adaletin asıl savunucularını düşünürken filizleniyor.
01:442. Bölüm
01:45Toplumun ve Kurumların Sessizliği
01:47Yani İşin Siyasi İkilemi
01:49Seçim dönemlerinde adliye koridorları adeta kaynar.
01:53Bir yanda seçimi kaybedip itiraz hakkını kullanan AK Parti, diğer yanda kazandığı seçimin iptal edilme ihtimaline karşı hakkını arayan CHP.
02:01Bakın altını çizerek söylüyorum, burada kimin haklı ya da kimin haksız olduğu zerre kadar önemli değil.
02:07Odaklanmamız gereken asıl nokta, siyasi yelpazenin hangi tarafında olursanız olun, ihtilafların çözümü için sığınılan o yegane limanın adaletin terazisi olması.
02:17Demokrasinin çekirdeği tam olarak budur.
02:19Fakat tam da siyasiler bu hak arayışındayken, yazarımız çok kilit bir adım atıp Ardahan'daki yerel sivil toplum huralışlarını arıyor,
02:27onlara son derece net, son derece doğrudan bir soru yöneltiyor, bu yaşananlara taraf mısınız, tarafsanız da değilseniz de çıkın bir
02:35şeyler söyleyin neden susuyorsunuz.
02:37Sonuçta STK'ların varoluş amacı toplumu temsil etmek, hakkın, hukukun yanında durmak değil midir?
02:44İnanın aldığı cevaplar tam bir trajedi.
02:47Hımm, ya, evet, vay be, yok canım, doğru diyorsun ama.
02:52Kelimenin tam anlamıyla üç maymun oynamak, toplumun sesini duyurması gereken liderler, iş gerçekten adaleti savunmaya gelince böyle kaçamak cevapların arkasına
03:02saklanıyorlar.
03:03İşte bu kurumsal sessizlik bizi o modern çağın sığlığından çıkarıp tarihin bilgeliğine yönlendiriyor.
03:10Üçüncü bölüm, devlet ve mülkün temeli.
03:13Tarih bize ne söylüyor?
03:15Devletin hazinesi.
03:16Şimdi devletin hazinesi deyince aklınıza ne geliyor?
03:19Merkez bankası rezervleri mi?
03:21Tonlarca altın mı?
03:23Topraklar mı?
03:24Hayır, aslında hiçbiri değil.
03:26Hazreti Ömer'in hepimizin o çok iyi bildiği muazzam sözünü hatırlayın.
03:30Adalet, mülkün temelidir.
03:32Buradaki mülk kelimesi öyle bildiğimiz arsa, arazi falan değil, doğrudan devletin, egemenliğin ve toplumsal düzenin ta kendisidir.
03:39Yani o adaleti temelden çektiğiniz anda devletin üzerinde yükseldiği o devasa yapı iskenmil kağıtları gibi yıkılır.
03:48Mustafa Kemal Atatürk bu fikri bir adım daha öteye taşıyor ve meseleyi direkt tam bağımsızlığa bağlıyor.
03:55Diyor ki,
03:55Adalet gücü bağımsız olmayan bir milletin devlet halinde varlığı kabul olunmaz.
04:01İnanılmaz net bir çizge.
04:02Bir devletin gerçekten devlet olabilmesi için o adalet mekanizmasının her türlü baskıdan arınmış sapasağlam durması şarttır.
04:11Ve işin ilginç yanı, bu gerçeğin herhangi bir coğrafyası yok.
04:15Binlerce kilometre öteye, antik Çin'e gidelim, Konfüçüs'ta aynı şeyi fısıldıyor kulağımıza.
04:21Devletin hazinesi adalettir.
04:23Orta Doğu'dan Asya'ya, Avrupa'dan Anadolu'ya kadar binlerce yıllık tarihin ortaklaştığı tek bir doğru var.
04:30Bir devletin en büyük gücü kasasındaki parası değil, terzisinin hassasiyetidir.
04:36Dördüncü bölüm, vicdan, ahlak ve eşitlik.
04:40Adaletin biraz da o içsel, ahlaki boyutuna bakalım.
04:44Burada kafamızı en çok karıştıran, çok kritik bir ayrım var.
04:48Çoğu zaman adaletle eşitliği tamamen aynı şey sanıyoruz, değil mi?
04:52Ama durum hiç de öyle değil.
04:54Adil olmak demek, herkese tıp atıp aynı şeyi vermek, aynı muameleyi yapmak demek değildir.
05:00Adalet, herkese tam olarak hak ettiğini vermektir.
05:04Emekleri, koşulları farklı olan iki kişiye aynı şeyi verirseniz, orada eşitlik sağlamış olabilirsiniz.
05:10Ama kesinlikle adalet sağlamış olmazsınız.
05:12Belki içinizden bana ne başkasının uğradığı haksızlıktan diyenler çıkabilir.
05:17Ama Emile Zola o muhteşem tespitiyle konuyu özetliyor.
05:21Bir kişiye karşı yapılmış haksızlık, bütün insanlığa karşı yapılmış haksızlık demektir.
05:26Neden biliyor musunuz?
05:27Çünkü sistemdeki o ilk çatlağa, o ilk haksızlığa göz yumduğunuzda adaletsizlik bir virüs gibi yayılmaya başlar ve yarın o virüsün
05:35size bulaşmayacağının zerre kadar garantisi yoktur.
05:39Montagne de bu gerçeği tokat gibi çarpıyor yüzümüze, adaletin olmadığı yerde ahlak da yoktur.
05:45Çok doğru. Eğer bir toplumda masumlar korunmuyor, hak edenler hakkını alamıyorsa, o toplumdaki hiç kimseye dönüp de doğru ve dürüst
05:54ol diyemezsiniz.
05:55Ahlak ağacının yaşarabilmesi için mutlaka adaletin suyuyla beslenmesi gerekir. Başka yolu yok.
06:02Beşinci ve son bölümümüz Adaletsizliğin Yükümü ve o Kaçınılmaz Toplumsal Çöküş
06:20İşte Suat Taşer o durumu şu sözlerle mükemmel bir şekilde kelimelere döküyor.
06:26Harcı adalet olmayan bir cemiyetin binası çürüktür. Ufak bir sarsıntıyla yıkılır.
06:32Farklı insanları, farklı düşünceleri bir arada tutan o tuğlaların arasındaki harç kesinlikle adalettir.
06:39O harcı eksiltirseniz, karşınıza çıkan ilk ekonomik veya sosyal krizde, yani ilk ufak sarsıntıda o gösterişli koca bina hepimizin üzerine
06:48çöker.
06:49İşin bir de adaletsizliği yapan boyutu var tabii.
06:53Platon binlerce yıl öncesinden o sarsıcı uyarısını yapıyor.
06:57Adaletsizliği işleyen kekenden daha sefildir.
07:00Düşünün, haksızlığa uğrayan kişi malını, özgürlüğünü, hakkını kaybedebilir.
07:06Fakat adaletsizliği bizzat yapan kişi insanlığını, vicdanını kaybeder.
07:12İçten içe çürümeye başlar ki inanın bu çok daha korkunç bir sondur.
07:17Peki tüm bu karanlık tablonun içinde toplumu bir arada tutan o derin nefesi aldıran şey nedir?
07:23Her şeyin sonunda gidip hakkınızı arayabileceğiniz adil bir mahkemenin bulunduğu inancıdır.
07:28Başıma ne gelirse gelsin, gider adalete sığınırım diyebildiğiniz sürece güvendesiniz demektir.
07:34Bunu diyemediğiniz gün toplum olarak kaybetmişiz demektir.
07:37Ve artık bugünkü anlatımızı toparlarken, yazarımızın o suskun kurumlara,
07:42üç maymunu oynayanlara ve aslında bizzat hepimize bıraktığı çok net, geleceğe dair bir uyarı var.
07:48Onca tecrübenin, STK'lardan gelen o geçiştirici cevapların ve tarihin onca bilgeliğinin ardından,
07:55yazarımız aslında hepimizin kulağına küpe olması gereken o vurucu cümleyi kuruyor.
08:01Adalet bir gün size de lazım olacak.
08:03Başkalarının hakkı yenilirken susarsak, adaletsizliğe göz yumarsak,
08:08o terazinin dengeti şaştığında gün gelir bizi de yanlış tartlar.
08:12Adalet sadece haksızlığa uğrayanların değil,
08:15haksızlığa şahit olan herkesin yüksek sesle savunması gereken bir değerdir.
08:20Öyle değil mi?
08:20Bugünkü incelememizin sonuna geldik.
08:23Umarım kafanızda yeni sorular uyandırabilmişizdir.
08:25Bir sonrakinde görüşmek üzere.
08:27Hoşçakalın.
