00:03Sa loob ng dalawang dekada, lubog sa baha ang bayan ng mga kabebe sa Pampanga.
00:15Hindi na makita ang mga kalsada.
00:23Mistulang dagat ang lugar.
00:25Sir, ang dagatan ang bahay dito.
00:27Marami po dyan, mga sisake, makikita nyo, nakalubog.
00:30Mga nakulog na sisake.
00:31Wala na, hindi na nakalabas.
00:33Hindi na nakalabas na kubik.
00:34Hindi na malaman yung kalsada nila rito.
00:37Wala.
00:38Nakakadaan na lang talaga.
00:40Puro mga bangka.
00:42Gaya nun.
00:44Dan, puro mga sasakyan.
00:47Dito na lang po talaga, 300% nila dito.
00:51Wala na yung mga masakyan.
00:52Ito na lang po talaga, bangka.
00:53Bangka na lang talaga, no?
00:55Tinan mo ito, yung mga sasakyan, no?
00:57Wala na, hindi na nailabas.
01:00Lubog na.
01:01Yung mode of transportation talaga rito.
01:04Ito na mga bangka.
01:05Dati sa ilog lang ito.
01:06Ngayon sa mga iskini-iskinita.
01:09Ito na yung mga pumapasada.
01:13Pero hindi lang ang bahay ang lumulubog sa baha.
01:17Dahil maging ang ilang mahalagang pasilidad,
01:20gaya ng pampublikong ospital,
01:22hindi rin nakaligtas sa baha.
01:27Ang pupuntahan namin ngayon ay yung Macabebe District Hospital.
01:32Itignan namin yung sitwasyon ng ospital na yun,
01:35kung gano'ng katindihan yung naging epekto
01:37ng pagbaha dito sa bayan ng Macabebe.
01:43So, ito na yung district hospital.
01:47Ito ngayon yung nakakaawang kalagayan
01:50nitong Macabebe District Hospital.
01:52Noong November noong nakaraang taon,
01:54napuntahan pa ito ng reporter's notebook.
01:56Hindi pa ganito kataas ang tubig.
01:58Mga nasa tuhod pa lang
02:01yung level ng baha
02:03noong mga panahon na yun.
02:04Ngayon,
02:05halos nasa dibdib na
02:08yung taas ng baha.
02:09Napakaraming kagamitan na ng ospital
02:12ang nasira.
02:12Yan, mga caretaker yan ng ospital.
02:15Pinabantayan nila
02:16yung mga natitirang gamit
02:18nitong ospital na ito.
02:21Noong nakaraang taon,
02:23naabutan pa naming
02:24mababa ang tubig sa ospital.
02:28Ang problema,
02:30ang ilang hospital equipment
02:31nasira na dahil palaging
02:33nalulubog sa tubig.
02:37Ito po yung
02:38ano ng hospital.
02:42Parang
02:42sentro ng hospital natin.
02:44Dito po yung ating
02:45laboratory
02:46and also yung
02:48sa imaging natin.
02:49Pero kadalasan sa dulo,
02:51di ba yung ating
02:51respiratory wards?
02:53Kasi po,
02:53divided po yung mga
02:55wards natin
02:56into section.
02:57Pero,
02:58majority po nito
02:59is
02:59nakakatubig po sila.
03:01So, imagine
03:0225 bed
03:03we're nako-confined
03:04sa atin
03:05is nasa 50-51.
03:06So, we are operating
03:07at 200%
03:09capacity
03:09kadalasan.
03:11Hanggang nito
03:12lang na karang buwan
03:13dahil sa nagdaang
03:15mga bagyo
03:15at habagat.
03:17Mas tumaas
03:18ang tubig.
03:19Tuluyan
03:20ang pinasok
03:20ang loob
03:21ng ospital.
03:26Kaya pansamantala
03:27itong isinira
03:27at itinigil
03:29ang operasyon.
03:30Sa tabing ilog,
03:31ilog ba yan?
03:32Hindi po.
03:33Ay,
03:33yan po yan.
03:35Ito,
03:36ano yung nakikita
03:36natin yan?
03:37Yan po yung
03:37ginawang pathway nila
03:38para mapigilan
03:39yung paglaki
03:40ng kumbig.
03:43Grabe,
03:43no?
03:46Dahil nakasarado
03:47itong ospital,
03:48napakarami
03:49ang apektado.
03:50Hindi lang yung
03:50mga taga rito
03:51sa Makabebe.
03:52Dahil itong ospital
03:53na ito,
03:54puntahan din
03:55ang mga pasyente
03:55mula sa
03:56iba pang lugar
03:57sa probinsya
03:58naman ng
03:59Bulacan.
03:59Sabi ng mga
04:00nakausap namin,
04:012004,
04:02nagsimulang
04:02maapektuhan
04:03ng baha
04:03itong ospital.
04:05Noong una,
04:06dito sa
04:06harapang bahagi
04:08lang na ito
04:08ng ospital,
04:09yung baha.
04:10Pero habang
04:11tumatagal,
04:12palala na
04:13ng palala
04:13yung sitwasyon
04:15hanggang ngayon
04:16nga ay
04:17nasa
04:18level na lang
04:19dibdib
04:19yung taas
04:21ng baha rito.
04:22Tingnan mo yung
04:22bakod ng ospital,
04:24itong compound
04:25ng ospital,
04:25kung gano'ng kataas.
04:26Kung gano'ng kataas
04:28yung baha.
04:28Konti na lang
04:29yung nakalitaw eh.
04:33Nakausap ko
04:33ang ilang staff
04:34ng ospital
04:35na nagbabantay
04:36sa pasilidad.
04:37Ano pa ba
04:38natitira sa loob?
04:40Makagamit na lang
04:40siya,
04:41pinapatay
04:41at nakalabuglat.
04:42At nakalabuglat?
04:43Baga na rin yun.
04:44Oo.
04:45Yung mga iba
04:46sinan mo.
04:47Yung iba naman
04:47naiyakirat namin yung iba.
04:49May nakapit pa kami.
04:50Pero yung mga
04:51mga importante,
04:52yun wala na.
04:53Hindi,
04:54yung mga
04:54kontrol ng mga
04:55ultrasound
04:56naiyakirat namin.
04:56Naitaas nyo.
04:57Yung ano,
04:58yung x-ray
04:59nababasin.
05:00Hindi na kanyang buhati nyo.
05:02Sinan mo
05:03sigurado yun.
05:04Para nung nakalang taon,
05:05hindi kayo ganito rito.
05:06Hindi ka nung kalaki.
05:09Tinas po ng tubig
05:10dito ngayon
05:11nasa may kit
05:11sa ngaloblaks.
05:14Kung kaas po?
05:15Kumpara.
05:16Kumpara sa dati.
05:17Kung dati,
05:18yan lang,
05:19yan yung pinakalubog lang po.
05:21Yung pinakalubog nyo.
05:22And tinas po may kit
05:24sa ngaloblaks.
05:25Nasa dalawang aloblaks.
05:26Parang palalaan
05:27ng palalaan
05:28yung sitwasyon nyo dito.
05:29Ano?
05:31Yung pinakawawa
05:32yung mga pasyende.
05:35Hindi po ba?
05:38Isipin mo yun.
05:39Puntahan kayo dito
05:40ngayon.
05:40Wala.
05:42Walang makapuntahan.
05:43Tulad po kanina.
05:43May din na natang
05:44emergent.
05:45Nung mga nakalang araw,
05:46meron din.
05:47Marang karos naman po
05:48kada araw,
05:49may dumadam.
05:50Pinapadiretso nyo na lang.
05:51Pinapadiretso nyo na lang doon.
05:52Yung mga nandito,
05:54sila yung
05:55iba pang hospital personnel.
05:57May mga gwardya,
05:58may nga sa maintenance.
06:00Sila yung tumatao rito.
06:02Itong hospital bed,
06:04ito na yung tulugan nila.
06:06Merong morning shift,
06:08merong panggabi.
06:09So nagsasalitan sila.
06:11Dito.
06:12Ito yung kanilang
06:14parang lugar
06:15kung saan sila
06:16pwedeng manatili muna
06:18dahil sa loob,
06:19wala ka naman talagang pupuntahan.
06:21Kundi dito lang.
06:23Ito yung ward nila.
06:24Dito mas malalim daw tubig.
06:26Abot hanggang bewang.
06:27Okay.
06:28So, yan.
06:29Ganyan kahirap
06:30ang buhay ng mga nandito.
06:33Pero ganun pa man,
06:36sinusubukan pa rin nilang
06:37gampanan
06:37yung kanilang
06:39tungkulin.
06:43Sa patuloy namin
06:44pag-iikot sa makabebe,
06:47mas nakita ko
06:48ang lawak
06:49ng pagbaha sa lugar.
06:51Parang plaza ito.
06:54Plaza ng barangay.
06:57Okay lang kayo, boss?
07:01Ito yung ano nyo,
07:02simbahan.
07:03Tato, ayan.
07:04Parang kalahati rin.
07:06Lubog nito yung simbahan nila.
07:08Grabe, puro tubig nila kakita ko.
07:14Hanggang matunto namin
07:15ang isang bahay
07:16ng residente.
07:19Dito pala
07:21pansamantalang inilipat
07:22ang mga naisalbang
07:23hospital equipment
07:24para maging
07:25makeshift hospital.
07:27Nasira daw yung mga gamit nyo.
07:28Noong before pa wala.
07:30Ngayon po biglang
07:30lumaki yung tubig.
07:31Kaya po yung marami po
07:33na dami sa ito.
07:34Kasi biglap
07:35pas nagprow na.
07:36Yung mga water pumps
07:38sa amin
07:38nag-stop siyempre
07:39walang hila
07:40hindi nag-function.
07:42Masok po yung tubig.
07:44Isang kapitan ng barangay
07:45dito sa bayan
07:46ng makabebe
07:47ang nagpahiram
07:48nitong kanyang garahe
07:49para i-convert
07:50sa isang makeshift hospital.
07:52Meron itong
07:52seven hospital beds.
07:54Meron din mga
07:55oxygen tank.
07:57Pero karamihan talaga
07:58sa mga gamit
08:00ng ospital
08:00ay nandun
08:01na iwan
08:02dun sa mismong
08:03ospital nila
08:04na lubog ngayon sa baha.
08:05At karamihan din
08:07sa kanilang mga gamit
08:08ay hindi na mapapakinabangan.
08:10Matapos
08:11malubog nga sa baha.
08:13Dahil sa sitwasyon
08:14ng lugar
08:15limitado lang din
08:16ang kayang ibigay
08:17na servisyo
08:18para sa mga pasyente.
08:20Ipinakita rin sa amin
08:22kung paano
08:22pinagkakasya
08:23ng ospital
08:24ang maliit na espasyo
08:26para masuri
08:26ang mga pasyente.
08:29Dito po natin
08:30ina-admit
08:31yung ating pasyente.
08:32So kung kailangan po
08:33nilang
08:34masweruhan,
08:35kailangan po nilang
08:37mahydrate,
08:38dito po namin
08:39sinasineswero.
08:40Pero hanggang doon
08:41na lamang po yun.
08:42After nilang mahydrate,
08:43ina-advisean po namin
08:44sila na makalipat
08:45ng ibang ospital.
08:46Sa doon po
08:47sa dulo,
08:48dyan po natin
08:49tinitignan yung
08:50mga nakagat.
08:51Nakagat ng aso,
08:54nagbibigay tayo
08:55ng konta tetanus
08:56sa mga
08:57nakagat ng aso
08:58tapos yung mga
08:59lumubog sa baha.
08:59Dyan po natin
09:00binibigay yung mga
09:01pangontra
09:02ng leptospirosis.
09:04Binibigyan po natin
09:04sila ng paunang
09:05treatment.
09:07So ngayong araw po
09:08ay naka-83 na po tayo
09:09na pasyente
09:10na tinignan
09:11na napakunahan.
09:47So ngayong araw po natin
09:53sa mga nakagat ng aso,
Comments