00:00Baik, kita nak bersama dengan seorang lagi individu yang menjadi pemerhati politik dan juga penganggilan politik dari Universiti Sains Malaysia
00:09USM, Prof. Datuk Dr. Siva Murugan Pandian.
00:13Dan Datuk, pertama sekali dalam kita mengenang jasa seorang wanita yang cukup hebat berada, sentiasa berada di sisi pemimpin negara
00:27ini, ketua pentadbir negara ini.
00:30Bagaimana pandangan dan juga Datuk melihat kekuatan seorang wanita yang mendampingi sosok Perdana Menteri yang buat tempuh yang cukup lama
00:43mentadbir Malaysia ini?
00:45Datuk
00:47Bagi saya, Alayaham Tun Sisi Hasma merupakan seri kandinegara, pelengkap, pendamping dan juga yang telah banyak bersama dengan negarawan pulung
01:01tanah air yang amat berbahagia, teman-teman hadir Muhammad.
01:04Bagi saya, sebagai seri kandinegara sudah pasti sumbangan beliau harus dilihat melangkaui sebagai seorang isteri kepada negarawan tetapi bagaimana beliau
01:17juga telah membina legasi sendiri khususnya dalam emansipasi wanita dan juga bagaimana Alayaham juga sebenarnya telah membawa kepada perkembangan wanita,
01:31kanak-kanak dalam sektor kesihatan, dalam sektor
01:34kebajikan, sukan dan juga dilihat sebagai tokoh yang menjadi pengiring kepada Tun Sisi Hasma dan juga melihat bagaimana Tun Sisi
01:49Hasma pembergiannya merupakan seorang tokoh wanita negara
01:53figura yang melambangkan khidmat, ketambahan, sedikasi kepada masyarakat juga perintih wanita dalam pelbagai bidang
02:01sumbangan yang tidak boleh kita tolak dalam kepimpinan negara memuktikan peranan wanita tidak terbatas
02:08kepada ruang domestik malam rangkumi iman profesional dan masyarakat, memperlihatkan hubungan antara kehidupan peribadi dan tanggungjawab kenegaraan
02:18ketambahan dalam menghadapi pelbagai cabaran memberikan inspirasi kepada generasi muda, sumbangan yang melangkaui politik sebenarnya
02:26kerana negasi beliau terbina dengan dirinya, beliau menjadi ikon wanita Malaysia
02:32perjalanan beliau menggambarkan perubahan kehidupan wanita dalam sejarah pembangunan negara negasi yang terus hidup
02:39di mana seseorang tokoh itu tidak berakhir dengan pembergian yang malahan diteruskan melalui nilai dan institusi yang dibina bagi saya
02:48Tuan Dr. Siti Hasma bukan sekadar istri kepada seorang negarawan tetapi seorang tokoh wanita yang membina legasinya sendiri
02:55dan sumbangan beliau merupakan sebagian daripada perjalanan pembangunan negara
03:00Dato' penting juga untuk kita teliti dan juga memahami karakter seorang, orang kata first lady lah ya
03:09bagaimana kalau kita nak bandingkan ataupun melihat peranannya itu
03:16memang bukan ketua pentadbiran tetapi pentingnya itu seolah-olah hampir sama
03:24dan juga bagaimana karakter seorang ibu yang sering program-program bakti kalau kita lihat
03:33malah sewaktu di usia mudanya
03:36Arham sebagai doktor yang menekankan isu ibu dan anak-anak, kanak-kanak ini
03:44bagaimana Dato' melihat bahawa karakter ini yang membentuk jati diri
03:51dan juga menjadi sebahagian perjalanan penting pembangunan Malaysia itu sendiri
03:56Dato'
03:57Yes, sepatutnya melihat karakter beliau itu bukan sekadar menjadi isteri kepada seorang bekas Perdana Menteri
04:05tetapi beliau juga merupakan tokoh yang telah mencorakkan nilai bagaimana sebagai pelengkap kepada seorang negarawan
04:13dan itu terus dicontohi diteladani oleh ramai dan bagaimana itu terus mempengaruhi perjalanan kehidupan sebagai isteri kepada ketua kerajaan
04:24dan dalam konteks ini kita harus melihat
04:29sebenarnya beliau membentuk negara ini dan kita harus mengikat dengan nilai kekeluargaan yang berbina dalam keluarga beliau sendiri
04:40beliau hadir di dalam sebuah keluarga di mana lahirnya seorang gubernur bank negara
04:45lahirnya seorang Menteri Besar Selangor sebaik selepas keistirian 13 Mei 1989
04:52lahirnya seorang panglima tentera dan juga kakak beliau merupakan antara perintis awal pergerakan wanita UMNO
05:02jadi kesungguh ini memberikan gambaran kepada kita bagaimana nilai kekeluargaan yang sudah lahir di dalam keluarga sendiri itu
05:10terus diangkat dalam keluarga sendiri dan kemudiannya peranan itu dimainkan sebagai isteri kepada seorang negarawan
05:17sebab itu bagi saya sebagai seri kandil negara beliau menjadi pendamping, pelengkap dan juga mempunyai sifat saling lengkap-menengkapi
05:27tapi bersifat resipokal dengan nilai yang dibawa oleh yang membahagia kepada kemahdian
05:33ataupun dari sini kita harus melihat pegasi terbina dengan dirinya
05:38tidak-tidak sekadar menjadi isteri kepada seorang Perdana Menteri
05:43tetapi beliau sebenarnya juga telah menjadi keuntunan kepada bagaimana sifat beliau itu menjadi nilai kehibuan kepada 34 juta orang
05:55bukan sekadar keluarga sendiri tapi nilai itu turut menjadi kebanggaan
06:00malah pada pertemuan saya dengan Tun Lutmahadir pada 7 Ogos 2026
06:06beliau dengan mengira menyatakan bagaimana ulang tahun perkahwinan sudah mencecah 70 tahun
06:13dan juga menyatakan bagaimana Alayyarham sebenarnya sudah berumur 100 tahun
06:20dan itu terpapar dalam raut wajah Tun sendiri bagaimana beliau sendiri bangga
06:26beliau melihat kewibawaan Tun Siti Asma menjadi sebahagian daripada kehidupan beliau yang turut menjadi milik hari ini
06:37Prof, satu lagi perkara kalau kita telitikan karakternya itu
06:43selain sifat keibuannya yang minat dengan muzik, minat dengan sukan
06:50ini satu yang menjadi penawang kepada BAM sebagai contoh
06:54kita lihat bahawa minat Alayyarham dalam bidang muzik juga
06:59ada beberapa majlis yang almarhum sewaktu hayatnya itu menggesek viola, bermain piano dan sebagainya
07:08ini merupakan antara karakter yang mungkin ramai yang melihat bahawa
07:12the cheeky side ataupun side yang berbeza, sudut pandang yang berbeza kepada seorang isteri, kepada pemimpin negara ini
07:23bagaimana ini sebenarnya antara karakter-karakter yang mungkin akan terus menjadi kenangan
07:30dan juga pada masa sama menunjukkan bahawa seorang wanita walaupun bergelak isteri kepada Perdana Menteri pada ketika itu
07:39ataupun bekas Perdana Menteri sehingga hari ini melihat bahawa peranannya itu beyond that
07:45masih lagi boleh meneruskan hobinya
07:48masih lagi boleh menjadi penawang ibu kepada pemain-pemain badminton pada suatu ketika, Dato'
07:55bagi saya melihat beliau mempunyai nilai keperbagaian yang unik
08:01bukan sekadar menjadi isteri tetapi juga bagaimana mempunyai minat dan juga citra rasa kepada beberapa bidang
08:10seperti dalam bidang sukan dan juga dalam bidang muzik dan itu diangkat untuk membolehkan minat itu dirasai oleh orang ramai
08:20barangkali beliau bukan yang terbaik dalam bidang itu tetapi beliau menunjukkan diri supaya ikatan keseratian keuntiman
08:29itu dapat terbina dengan nilai-nilai yang boleh membawa kebersamaan dalam kalangan halayak ramai
08:36disitulah kita lihat nilai perpaduan yang cuba dibawa oleh beliau dalam bidang sukan, dalam bidang muzik sebagai isteri
08:45kepada soal pemimpin, hobi itu bukan sekadar menjadi hobi diri sendiri tetapi bagaimana diterjemahkan
08:51dalam konteks peletuk negara supaya dirasai, dilimpati dan juga diangkat sebagai nilai yang boleh memainkan peranan
09:04untuk membolehkan kita bersama dalam apa-apa keadaan. Bagi saya yang penting di sini adalah
09:10beliau juga adalah manusia biasa, beliau juga adalah seorang wadah yang mempunyai keinginan
09:19yang mahu dipapar di ala yang ramai dan itu tidak dibuat secara olok-olok, secara mainan
09:25tetapi dilakukan secara ikhlas, tujuh bagaimana minat itu sebenarnya juga adalah bertujuan untuk
09:31mempertabatkan nilai yang boleh dibawa dalam bidang tertentu kerana beliau melihat peranan
09:39dan juga cuba merungkai, memberikan maksud dan makna bukan sekadar sebagai isteri kepada seorang negara
09:47wadah bulung tanah air tetapi juga bagaimana ada minat tertentu yang boleh menjadi dorongan
09:54ke atas keperlbagaian, kerencaman yang muncul dalam konteks negara kita
09:59melengkaui bidang politik dan di situlah kita lihat minat ini dalam bidang sukan, minat dalam bidang muzik,
10:07dalam bidang bacaan, membaca bagaimana itu juga diangkat
10:14supaya dapat melahirkan kebersamaan dalam pelanggan masyarakat ini
10:20baik, terima kasih Dato' atas ulasan dan juga perkongsian
