- 3 minutes ago
Wizyta Leona XIV we Francji zgromadziła ogromne tłumy i pokazała Kościół, który — mimo dziesięcioleci sekularyzacji — wciąż potrafi przemawiać do młodych ludzi.
Z Piotrem Chrzanowskim z „Christianitas” rozmawiamy o tym, co wydarzyło się w Paryżu, Lourdes i Metzu, ale przede wszystkim o tym, jakie wnioski z francuskiej pielgrzymki papieża można wyciągnąć dla Kościoła w Polsce.
Dlaczego młodzi francuscy katolicy nie boją się łaciny, tradycyjnej liturgii i wymagającego chrześcijaństwa? Dlaczego podczas papieskich celebracji zabrzmiały po łacinie „Pater noster”, Credo i „Salve Regina”? Czy Kościół w Polsce zbyt często rezygnuje z wymagań wobec młodych?
Rozmawiamy również o chrześcijańskich korzeniach Europy, obronie życia, Notre-Dame, pielgrzymce do Chartres, nowych chrztach dorosłych we Francji i o tym, czy obserwujemy dziś początek głębszego odrodzenia francuskiego katolicyzmu.
Z Piotrem Chrzanowskim z „Christianitas” rozmawiamy o tym, co wydarzyło się w Paryżu, Lourdes i Metzu, ale przede wszystkim o tym, jakie wnioski z francuskiej pielgrzymki papieża można wyciągnąć dla Kościoła w Polsce.
Dlaczego młodzi francuscy katolicy nie boją się łaciny, tradycyjnej liturgii i wymagającego chrześcijaństwa? Dlaczego podczas papieskich celebracji zabrzmiały po łacinie „Pater noster”, Credo i „Salve Regina”? Czy Kościół w Polsce zbyt często rezygnuje z wymagań wobec młodych?
Rozmawiamy również o chrześcijańskich korzeniach Europy, obronie życia, Notre-Dame, pielgrzymce do Chartres, nowych chrztach dorosłych we Francji i o tym, czy obserwujemy dziś początek głębszego odrodzenia francuskiego katolicyzmu.
Category
📚
LearningTranscript
00:00Wiesz, to jest taka sprawa, na którą ja patrzyłem z pewną zazdrością i pewnym smutkiem, bo przypomniały mi się niektóre
00:11wizyty pielgrzymki Jana Pawła II do Polski i pomyślałem sobie, jak bardzo zapomnieliśmy to, co on do nas mówił.
00:21Pamiętam w 1987 roku, kiedy był na Westerplatte, mówił młodym ludziom, musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was
00:30nie wymagali.
00:32Tylko doszliśmy do takiego punktu, w którym od tych młodych wymagać przestał nie tylko świat, ale w dużym stopniu przestał
00:40wymagać Kościół także od tych młodych.
00:46Dzień dobry ze studia w Bydgoskiej Bazylice. Witają Państwa Piotr Chrzanowski i Michał Jędryka.
00:53Dzień dobry Państwu.
00:54I chcieliśmy porozmawiać oczywiście o zakończonej właśnie wizycie papieża Leona XIV we Francji. Po tych czterech dniach, bardzo intensywnych dniach,
01:10bo to trudno właściwie było nawet za papieżem tak myślami i pewną refleksją nadążyć.
01:17Trzeba powiedzieć, że papież wykazał dużą kondycję fizyczną. Na pewno.
01:22I po tych czterech bardzo intensywnych dniach, jakie masz wrażenie? Bo tłumy, słowa papieża, może jeszcze sama atmosfera, która tam
01:34była, co najbardziej cię uderzyło?
01:37Wydaje mi się, że była to dosyć znamienna pielgrzymka, pokazująca zmiany w Kościele francuskim i też wydaje mi się, że
01:48intencją papieża, który przecież wybrał Francję na jeden z pierwszych krajów, które odwiedził w Europie, była właśnie odpowiedź na te
01:58rzeczy, które się dzieją w Kościele we Francji.
02:01Ja bym powiedział, że w tej pielgrzymce moglibyśmy wyróżnić trzy takie kluczowe tematy, które papież podjął.
02:14Ja bym może zaczął od końca, bo więcej bym chciał powiedzieć o tym pierwszym.
02:19A zatem Metz, miasto na pograniczu francusko-niemieckim, przechodzące przez wiele lat z rąk do rąk, jeszcze przecież na przełomie
02:34XIX i XX wieku należące do Cesarstwa Niemieckiego, później odzyskane przez Francję, w pobliżu którego zresztą nieco dalej na zachód
02:43jest Verdun i krwawe pola bitwy I wojny światowej.
02:46Więc tutaj papież podjął taki temat jedności europejskiej, także tej jedności instytucjonalnej.
02:56Ja wiem, że to jest temat jakby bardzo ostatnio niepopularny i wiele emocji kieruje się przeciwko Unii Europejskiej, co nie
03:09bez racji, ale z drugiej strony wydaje mi się, że część tych pretensji bierze się z tego, że myśmy zapomnieli
03:15już, co to znaczy wojna i co to znaczy na dużą skalę niesnastki między wielkimi narodami w środku Europy.
03:25Może to mec i właśnie to pogranicze, o którym powiedziałeś, Verdun jest bardzo symboliczne.
03:30Tak jest, dlatego właśnie myślę, że papież tutaj podjął taką decyzję.
03:35Więc zresztą zauważmy, że to jest, że Stolica Apostolska to jest taka instytucja, która ma długą pamięć instytucjonalną, długie trwanie
03:47instytucjonalne i to nie jest to takie spojrzenie na to, żeby na tą jedność instytucjonalną Europy, dokonującą się w ostatnich
03:57kilkudziesięciu latach.
03:58To nie jest przecież teraz pomysł ani papieża Leona, ani papieża Franciszka. Podobne podejście mieli i Benedykt XVI i przecież
04:08Jan Paweł II, który, co tu wiele ukrywać, gorąco przecież popierał wstąpienie Polski do Unii Europejskiej.
04:16Oczywiście papież w tych przemówieniach w Mecu bardzo wyraźnie podkreślał chrześcijańskie korzenie Europy. Ponownie była przywołana postać świętego Benedykta i
04:29znaczenia ruchu monastycznego także dla chrześcijaństwa, a tym samym i dla cywilizacji europejskiej.
04:35Więc taki kontekst bardziej społeczny i polityczny w Mecu to, powiedzmy, ostatni dzień wizyty.
04:43A jednocześnie została podniesiona sprawa dialogu międzyreligijnego, no bo tam było to centrum, prawda?
04:49Tak jest, ale zauważ, że to już było w zupełnie innym, że to było raczej właśnie w takim stylu, w
04:55jakim podejmowali te zagadnienia Benedykt czy Jan Paweł,
04:58a nie w stylu takiej franciszkowej dezynwaltury, z której wychodziły później takie zdania, z którymi nie bardzo było wiadomo, co
05:06zrobić, jak w sławnej deklaracji zabił, zabij,
05:09która chyba pomału jest zapominana i oby została jak najszybszyj zapomniana.
05:17Teraz wracając do tej kolejności tych tematów, niedziela i wizyta w Lourdes to jest generalnie takie podejście do kościoła jako
05:31do szpitala właśnie dla ludzi cierpiących i chorych.
05:35No, Lourdes jest takim miejscem, w którym to litanijne wezwanie do Maryi, uzdrowienie chorych, salus infirmorum, ma jakieś takie szczególne
05:45swoje ucieleśnienie,
05:47jest szczególne miejsce. Zresztą warto podkreślić, że w jednym z przemówień w Lourdes, bo tam oczywiście byłoby papież,
05:54który brał udział w kilku, oprócz mszy jeszcze w kilku innych nabożeństwach, w jednym z tych przemówień przywołał encyklikę Piłusa
06:03XII Lourdes.
06:04Także jakby chcieć tutaj spojrzeć na to, kogo cytował ze swoich poprzedników, to trzeba powiedzieć, że dość daleko sięgnął.
06:12I tu rzeczywiście to zresztą było też widać już w Paryżu w czasie przyjazdu przez pola elizejskie,
06:22kiedy tam często podawano papieżowi wiele dzieci, dzieci chorych, także osób chorych, pozwalano podejść papieżowi do nich,
06:30że ta wrażliwość na chorych była bardzo wielka, a jednocześnie tu znowu pojawia się ten kontekst taki siłą rzeczy polityczny.
06:42Kościół jakby nie jest polityczny, ale głosząc Ewangelię nie ma takiej możliwości, żeby dzisiaj o politykę nie zahaczał.
06:50Bo we Francji, gdzie w niedawnym czasie prawo do aborcji stało się wartością konstytucyjną i gdzie w tej chwili robi
07:01się wszystko,
07:01żeby przeprowadzić finalnie prawo do eutanazji, stanowisko papieża było w tej sprawie zdecydowane, jednoznaczne,
07:12w takim najlepszym stylu Jana Pawła II, a jednocześnie warto też może zwrócić uwagę, że prezydent Macron,
07:25który starał się jakby zachowywać pewien dystans do tej polityki, do tej wizyty papieża, który przecież odpowiada za to,
07:33jako człowiek rządzący Francją, kiedy te zmiany prawne się w niej dokonują,
07:39ostatecznie jednak ugiął się i do mecu pojechał.
07:42Niektórzy nawet sugerowali, że był to rodzaj jego kannosy, także to może za daleko posunięte,
07:50ale widać było, że tutaj...
07:53No jak już mówimy o tych historycznych aluzjach, to już słyszałem również ten, że Paryż wart jest mszy.
08:00No w Paryżu jeszcze się nie zdecydował pójść na mszę, więc dopiero w mecu.
08:04No cóż, no więc ten dzień lurdzki bardzo taki dla mnie też ważny i symptomatyczny.
08:16No i właściwie cała ta wizyta w Paryżu to było wielkie potwierdzenie tego, że bez chrześcijaństwa,
08:23bez katolicyzmu nie ma Francji, że Francja po prostu ma w swoją tożsamość zaszyte takie DNA chrześcijańskie
08:32i bez tego nie ma.
08:36Poczynając... Bardzo mi się podobały nieszpory w katedrze Notre Dame.
08:40Poczynając od tego, co tam papież mówił, nawiązując do pożaru katedry,
08:46powiedział, że ta katedra paryska jest bijącym sercem tego narodu,
08:51że jest centrum cywilizacji, w którym łączy się przeszłość z przyszłością, niebo z ziemią,
08:56ale jednocześnie bardzo wdraźnie w dalszej części tej homilii zaznaczył,
09:01że katedra nie jest tylko zbiorem kamieni pięknie ustrukturyzowanych do zwiedzania i podziwiania,
09:09że katedra żyje dopiero wtedy, ma duszę dopiero wtedy, kiedy w tej katedrze jest celebrowana liturgia,
09:14kiedy jest sprawowana liturgia.
09:17I to oczywiście dopełnieniem tego, co powiedział w katedrze,
09:22było to fantastyczne, znakomite spotkanie na stadionie w Saint-Denis, na Stade de France z młodzieżą.
09:30No właśnie, tutaj nawet napisałeś parę słów o Salve Regina, które tam były odśpiewane.
09:38To do tego może jeszcze za chwilę wrócę, natomiast warto podkreślić,
09:43że w organizacji tego spotkania, może dlatego właśnie też było to Salve Regina śpiewane,
09:51chociaż ono było śpiewane kilkakrotnie i na zakończenie szporów przed katedrą Notre-Dame
09:56i na zakończenie mszy sobotniej na placu Concord.
10:01Tak, zresztą ten obraz papieża bardzo wzruszonego.
10:03Tak, zdecydowanie widać było, że to jest jakaś taka modlitwa właśnie w tej formie łacińskiej,
10:14z gregoriańskim śpiewem, że to jest jakoś bliskie jego pobożności,
10:18jego wrażliwości, jego pobożności maryjnej,
10:23która też mi się wydaje mocno się w czasie tej pielgrzymki zaznaczyła.
10:27Wracając do tych wydarzeń na Stade de France,
10:31to warto wiedzieć, że głównym reżyserem tego pięknego spektaklu,
10:39który trzeba powiedzieć o świętych Francji,
10:41który rzeczywiście fenomenalnie pokazywał to,
10:47poczynając od takiej przekazanej przez tradycję opowieści,
10:51że Łazarz, Marta i Maria przypłynęli z ziemi świętej do Prowansji
10:58przez męczenników chijońskich z II wieku,
11:03przez Chlodwiga, Genowefę,
11:07przez świętego króla Ludwika,
11:09z tym pokazaniem, bardzo takim znamiennym,
11:12przywiezienia korony cierniowej do Francji,
11:15aż po czasy współczesne.
11:17Reżyserem tego spektaklu
11:21był syn przewodniczącego takiego stowarzyszenia
11:25Notre Dame de Chetiente,
11:27który jest organizatorem dorocznej pielgrzymki z Paryża do Chartres.
11:32I tak samo krucyfiks,
11:33który bardzo duży, pięciometrowy krucyfiks
11:37z drewna dębowego, z piękną, białą pasy i koł
11:40był wykonany przez takie stowarzyszenie
11:43z Andegaveni S.O.S. Calvair,
11:47które zajmuje się renowacją
11:52takich różnych przydrożnych kapliczek,
11:56krzyży Kalwarii, bardzo popularnych we Francji.
11:58To są wszystko stowarzyszenia,
12:01które lewicowa praca określa jako skrajną prawicę,
12:05co oznacza tylko tyle, że są przywiązane
12:07do dawnej liturgii,
12:09bardziej może niż do tej nowej.
12:11No więc to jest też pewien aspekt.
12:13Natomiast chciałem tutaj zauważyć,
12:15jak już o tym mówisz,
12:17to chciałem Cię zapytać właśnie
12:18o to powiązanie kultury z chrześcijaństwem,
12:23bo to właśnie, co powiedziałeś przed chwilą,
12:26świadczy o tym, że w niesamowity sposób
12:31Francuzi przypomnieli to powiązanie
12:34własnej kultury z kulturą chrześcijańską.
12:38Wiesz, to jest taka sprawa,
12:40na którą ja patrzyłem z pewną zazdrością
12:42i pewnym smutkiem,
12:43bo przypomniały mi się niektóre wizyty,
12:50wizyty pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
12:54i pomyślałem sobie,
12:55jak bardzo zapomnieliśmy to,
12:57co on do nas mówił.
12:59Pamiętam w 1987 roku,
13:02kiedy był na Westerplatte,
13:04mówił młodym ludziom,
13:04musicie od siebie wymagać,
13:06nawet gdyby inni od Was nie wymagali.
13:09Tylko doszliśmy do takiego punktu,
13:12w którym od tych młodych
13:13wymagać przestał nie tylko świat,
13:15ale w dużym stopniu
13:17przestał wymagać Kościół także
13:19od tych młodych.
13:20Bo na przykład,
13:21jeżeli nawiążemy do pielgrzymki
13:26Jana Pawła II
13:27o 12 lat późniejszej,
13:28tej przedostatniej pielgrzymki
13:30z tym słynnym takim spotkaniem
13:32na rynku w Wadowicach,
13:35kiedy papież wspominał
13:37wiele faktów ze swojego życia,
13:41to co z tego zapamiętaliśmy?
13:42Kremówki zapamiętaliśmy,
13:44ale fakt,
13:44ten fakt,
13:45że papież opowiadał młodym ludziom,
13:48że on w czasach swojego liceum
13:50grał w licealnym uczniowskim teatrze
13:55i wystawiali antygonę,
13:57to tego już nie powtarzamy.
13:59To, że papież powiedział
14:00tym młodym ludziom wtedy tam w Wadowicach,
14:02a wy wiecie,
14:03że jeszcze się uczyłem łaciny i greki?
14:05Wy wiecie, co to jest?
14:06To jest coś pięknego.
14:07Ktoś to kiedyś do tego nawiązał?
14:10Ktoś to młodym powiedział,
14:11patrzcie, to jest pewna rzecz,
14:12której warto się uczyć?
14:14No i właśnie teraz dochodzimy
14:15do jakby tego centralnego punktu,
14:18bo powiedziałeś,
14:18że Kościół przestał wymagać, tak?
14:21Gdzie jest Twoim zdaniem
14:23jakieś sedno,
14:24jakaś przyczyna tego najgłębsza,
14:26że przestał wymagać?
14:27Boimy się tych wymagań?
14:29Czy może uważamy,
14:31że lepiej iść tą łatwiejszą drogą?
14:33To jest dla mnie
14:35bardzo wielka zagadka.
14:37Dlaczego?
14:38Tak mówiąc,
14:39w takich kategoriach generalnych...
14:41Może boimy się po prostu,
14:43że ktoś tym wymaganiom nie sprosta
14:46i będziemy musieli odejść
14:48z jakimś takim wstydem.
14:52No wiesz,
14:53ale są pewne zalecenia,
14:57które daje Kościół
14:57także w odniesieniu
14:58do tej mszy zreformowanej.
15:00Na przykład...
15:02Tu wielokrotnie widziałem
15:04w Twoich mówionych felietonach
15:08dotyczących tego,
15:09co Sobor Watykański II powiedział,
15:11a czego nie powiedział.
15:12Sobor Watykański II powiedział,
15:14że wierni powinni znać
15:15prostsze melodie części stałych
15:17i teksty tych części stałych
15:19po łacinie, prawda?
15:20W tak zwanym wprowadzeniu ogólnym
15:22do mszału rzymskiego
15:23to jest doprecyzowane.
15:25I w tej najnowszej wersji
15:27jest powtórzone de facto
15:29zalecenie soborowe
15:30z wyraźnym podkreśleniem,
15:31że tymi częściami,
15:32które szczególnie powinni znać,
15:34to jest wyznanie wiary
15:35i modlitwa pańska.
15:36I teraz zauważ,
15:37na wszystkich trzech mszach we Francji
15:41Ojcze Nasz było po łacinie.
15:44Papież śpiewał wezwanie po łacinie,
15:46nawet pomimo tego,
15:47że większość mszy była odprawiana
15:48i wszystkich tych mszy
15:50była odprawiana po francusku.
15:51Modlitwa eucharystyczna
15:52była odmawiana przez papieża
15:55po francusku.
15:56Papież śpiewał wezwanie
15:57do ojczyna po łacinie
15:59i śpiew odbywał się po łacinie.
16:01Przypomniała mi to
16:03pielgrzymkę Benedykta XVI,
16:04kiedy Benedykt też
16:05zaśpiewał preceptis salutarii bus moniti,
16:09po czym szybciutko jakiś ksiądz
16:10stojący gdzieś z boku
16:11zaintonował do mikrofonu
16:13ojcze nasz,
16:14żeby broń Boże
16:15polski lud się nie skonfudował,
16:16że ma odmawiać paternoster po łacinie.
16:20Wtedy tak mnie to strasznie zirytowało,
16:23bo jestem na tyle stary,
16:24żeby pamiętać,
16:25jak w latach 70.,
16:27kiedy wchodziła ta nowa liturgia,
16:29bardzo często przed mszami
16:30księża wychodzili
16:31i było takie masowe
16:33uczenie różnych nowych śpiewów,
16:35nowych pieśni i tak dalej.
16:37Przepraszam,
16:38na mszę papieską ludzie się gromadzą
16:40na wiele godzin wcześniej.
16:42Było naprawdę dużo czasu,
16:44żeby nauczyć tych ludzi
16:45śpiewać ojcze nasz.
16:46To nie jest trudna rzecz.
16:48Mnie się tutaj nasuwa
16:49taka uwaga
16:49o transmisjach radiowych
16:51i telewizyjnych,
16:52które straszliwie się rozmnożyły
16:54w czasie pandemii,
16:55a które też były okazją
16:57do pokazania właśnie,
16:59jak można by te części stałe
17:00po łacinie śpiewać
17:03czy mu recytować.
17:05Natomiast często bywało tak,
17:07że kiedy były transmisje
17:08nawet z mszy
17:09odprawianych po łacinie
17:12choćby w Watykanie,
17:14to na siłę tłumaczone.
17:16Wszystko było zagłuszane
17:16przez tłumaczenie
17:19lektorazem,
17:20podczas gdy technika
17:20pozwalałaby przecież
17:22z łatwością
17:22puszczać tłumaczenie
17:24w formie napisów
17:24u dołu ekranu.
17:26To są rzeczy,
17:29które wykraczają
17:30poza moje pojmowanie.
17:33Postrzegam,
17:33że jest w naszym
17:35polskim kościele
17:37jakiś dziwny
17:38i nie wiem skąd się biorący
17:40lęk przed łaciną.
17:41Bo to naprawdę
17:42nie chodzi o to,
17:42żeby nagle wszystko zacząć
17:45zacząć odmawiać po łacinie.
17:47Ale takie
17:49stopniowe wprowadzanie
17:50pewnych rzeczy,
17:52które właśnie
17:53pozwoliłyby
17:54w dzisiejszych czasach,
17:55kiedy
17:56tu znowu wiesz,
17:57trzeba powiedzieć tak,
17:58w momencie kiedy
17:59kiedy Sobór
18:00podejmował pewne decyzje
18:02dotyczące
18:02poszerzenia,
18:03że tak powiem
18:05użytkowania
18:06języków współczesnych
18:07w liturgii,
18:08to jeszcze ten świat
18:09był troszeczkę inny.
18:10Jeszcze ta mobilność ludzi
18:11nie była taka jak jest dzisiaj.
18:12Dzisiaj coraz częściej
18:14realnie
18:14spotykamy się na mszach
18:16we wspólnotach ludzi
18:18z różnych krajów,
18:19z różnych języków.
18:20Nawet często nie trzeba
18:21podróżować za granicę,
18:23często w swoim miejscu
18:24tak jest.
18:25Ta łacina,
18:26ten wspólny śpiew łacińskiej
18:28właśnie na przykład
18:29modlitwy pańskiej,
18:30czy wyznania wiary
18:30w niedzielę,
18:31bo tak samo było
18:32na niedzielnej mszy
18:33w Lourdes,
18:33że wyznanie wiary
18:34było śpiewane po łacinie,
18:37byłoby naprawdę
18:38takim prawdziwym
18:40znakiem jedności.
18:41No to pozwoliłoby się
18:42ludziom wreszcie
18:43modlić wspólnie,
18:44bo przecież
18:47pomijając angielski,
18:49który język światowy
18:51jest dzisiaj jakoś
18:51szerzej i powszechniej znany.
18:53No a może właśnie
18:54to Salve Regina
18:55mogłoby być
18:56takim punktem wyjścia
18:57chociażby po tym,
18:59właśnie po tej komplecie,
19:00prawda, w Paryżu,
19:02która tak bardzo
19:04chyba zapadła nam
19:05jednak w pamięć.
19:08Cóż, ja mogę powiedzieć,
19:09no bardzo bym chciał,
19:12bardzo bym chciał,
19:13żeby się tak stało.
19:17Nawet w ostatnią niedzielę
19:19zrobiłem jakąś taką aluzję
19:21do mojego probosza,
19:22z którym, zresztą muszę przyznać,
19:24że u nas w parafii
19:25nie jest tak najgorzej,
19:26bo na przykład
19:27w okresie wielkanocnym
19:28dość często śpiewamy
19:29Regina Celi po łacinie.
19:31No, zobaczymy,
19:32może się przyjmie.
19:33Rzeczywiście byłby to
19:35bardzo dobry zwyczaj,
19:36gdyby przynajmniej
19:38tą główną mszę,
19:40sumę niedzielną
19:41w każdej parafii
19:42kończyć wspólnym śpiewem
19:44Salve Regina.
19:46A już poza tą łaciną,
19:48poza tym zakorzenieniem
19:50w tym wspólnym
19:50łacińskim dziedzictwie,
19:52co specjalnie uważasz,
19:54że było jakąś
19:55taką lekcją
19:56dla Kościoła w Polsce.
19:58Czy może właśnie to,
20:01co ktoś nazwał
20:02wyjściem z katakumb?
20:06To znaczy mi się wydaje,
20:08że we Francji
20:10Kościół już od jakiegoś czasu,
20:12młody Kościół zwłaszcza,
20:13wyszedł z katakumb.
20:15Oczywiście,
20:17zachowujemy proporcje.
20:19Te nawet dwadzieścia kilka tysięcy
20:23chrztów młodych dorosłych
20:25czy starszej młodzieży
20:27to ciągle w 60-milionowym kraju
20:31to nie są jakieś liczby,
20:32które przewracają.
20:34Ale z drugiej strony,
20:37Jan Paweł II,
20:38kiedy był pierwszy raz
20:39we Francji w 1980 roku,
20:43msza odbywała się
20:44na lotnisku
20:45Le Boucherze
20:46na przedmieściach Paryża.
20:49Była co najwyżej
20:50połowa tych ludzi,
20:51która była teraz
20:53na polach elizyjskich
20:54i na placu Concordia
20:55i w okolicach.
20:56Było około 350 ludzi.
20:59Teraz najniższe szacunki
21:00mówiło o 700 tysiącach.
21:01Ludzi są tacy nawet,
21:02którzy spekulują,
21:03że było blisko miliona.
21:05Na spotkanie z Janem Pawłem II
21:09z młodzieżą
21:10wtedy na Stadionie
21:12Parc des Princes
21:12bardziej w centrum Paryża
21:13było też gdzieś
21:15mniej więcej połowa
21:17tej ilości ludzi,
21:18która była
21:19na spotkaniu
21:21z Leonem XIV.
21:24Jest to jakaś dynamika.
21:25Jest jakaś dynamika.
21:28Jest jakieś odbicie
21:33i też ciekawe jest
21:34że wielu obserwatorów
21:35i nie chcę tu się kreować
21:39na jakiegoś wielkiego znawcy Francji,
21:40ale dość często bywam we Francji.
21:43Sporo tekstów francuskich
21:47o sytuacji kościelnej czytam.
21:50I wydaje się,
21:52że tam jest takie zjawisko,
21:54że młode pokolenie
21:59nie są doktrynerami.
22:00W sensie takim,
22:01że oni nie robią tego,
22:04co na przykład robią
22:04tacy radykalni tradycjonaliści,
22:06że nigdy żaden nowy ryt
22:09i tak dalej,
22:10ale nie są też
22:14takimi zwolennikami reformy,
22:15żeby powiedzieć
22:16nie, nigdy stary ryt.
22:17To absolutnie trzeba to
22:19wreszcie wykorzenić.
22:20Oni się jakoś
22:21odnajdują w tym kościele
22:25takim, jaki jest.
22:27Mnie się wydaje,
22:28że może z lekką przewagą
22:29do takich pewnych
22:34nawyków tradycyjnych,
22:35co powoduje też,
22:36że ta nowa liturgia
22:39jest sprawowana
22:40w sposób bardziej taki tradycyjny.
22:41To jest to,
22:42czym iślał Benedykt XVI.
22:44Dokładnie, tak.
22:45To mi się wydaje,
22:46się dokonuje w tej chwili
22:47we Francji
22:49i wydaje mi się,
22:50że tam we Francji
22:53próba teraz,
22:55ktoś przytomnie zauważył,
22:57że próba,
22:58że we Francji
22:59na pewno tradycjonis custodes
23:01to motu proprio
23:03papieża Franciszka,
23:05które deklarowało
23:07jako swój cel
23:08doprowadzenie wszystkich
23:09do zreformowanej liturgii
23:11jest na pewno odłożone na półkę,
23:12no bo to we Francji
23:14to by na pewno
23:14do niczego dobrego
23:15nie doprowadziło.
23:16I jeszcze ostatnia myśl,
23:19co sądzisz o
23:20ewangelizacyjnym potencjale
23:23tych spotkań?
23:25Chociażby w kontekście tego,
23:27że no
23:28ta imigracja,
23:31która jest w Europie,
23:32prawda,
23:33te napływające tłumy
23:35gdzieś z Afryki
23:36czy innych kontynentów
23:37z jednej strony
23:39powodują straszne napięcia
23:42polityczne i społeczne,
23:43ale z drugiej strony
23:45są to często
23:46ludzie wykorzenieni,
23:49prawda,
23:50którzy,
23:51no jest pytanie,
23:53czy właśnie w chrześcijaństwie
23:55mogą znaleźć coś,
23:57co będzie
23:58powodem do jakiejś
24:01asymilacji,
24:02do zjednoczenia
24:03powtórnie tych społeczeństw
24:05tak bardzo rozbitych
24:07i podzielonych?
24:11no cóż,
24:13czytałem gdzieś jakieś dane,
24:14które mówią,
24:15że wśród tych
24:19nowo chrzczonych
24:207 do 8%
24:21to są konwertyci
24:22z islamu
24:23albo przynajmniej osoby
24:24wywodzące się
24:25z traducji islamskiej,
24:27prawda,
24:30znowu,
24:31no jeżeli weźmiemy to
24:33w liczbach
24:34bezwzględnych,
24:35to może nie jest dużo,
24:37ale znowu jest to
24:38jakiś znak,
24:40że
24:42Ewangelia
24:42jest żywa
24:43i przemawia
24:45do ludzkich serc.
24:47To jeszcze może
24:48też by należało
24:49podkreślić,
24:50że w wielu
24:52tych przemówieniach
24:55papieża Leona,
24:56w wielu homiliach
24:56było to takie
24:57bardzo chrystocentryczne
24:59nakierowanie
25:01na to,
25:02co zresztą
25:03mówił też bardzo często
25:04Benedykt XVI,
25:05że oczywiście,
25:06ale to nie było
25:07takie ignorowanie
25:09tego,
25:09że sprawy etyczne
25:10czy moralne
25:11są nieważne,
25:11tak,
25:11ale że
25:13że
25:14najpierw jest
25:15po prostu
25:15to takie,
25:16wiesz,
25:17nie wiem,
25:18jak Jezus
25:19spotyka Samarytankę
25:20przy studni,
25:20czy powołuje
25:21Mateusza,
25:22czy ratuje
25:22jawną grzesznicę,
25:24tak,
25:25najpierw jest to
25:26spotkanie,
25:26potem dopiero
25:28się zaczyna
25:28cały ten wielki
25:29proces przemiany
25:30serc,
25:30który zresztą
25:31przemiany życia,
25:32który,
25:33no bądźmy uczciwi,
25:34nie kończy się
25:34z chwilą naszej śmierci.
25:36Nigdy,
25:37nigdy nie jest tak,
25:38żebyśmy mogli
25:40mogli o sobie
25:41powiedzieć,
25:42że o,
25:43teraz już jesteśmy
25:43doskonali.
25:44To jest bardzo
25:44niebezpieczny moment,
25:45kiedy powiemy
25:46coś takiego,
25:47że już...
25:47Myślę,
25:48że to jest bardzo
25:48takie realistyczne
25:50podejście chrześcijaństwa
25:51do natury ludzkiej.
25:52No zdecydowanie.
26:01największy problem,
26:02jaki ja miałem
26:02z papieżem
26:03Franciszkiem,
26:04to było to,
26:06że papież
26:09Franciszek
26:10widział tylko
26:10jeden rodzaj
26:11faryzeizmu
26:12i był kompletnie
26:12ślepy
26:13na inny
26:13rodzaj
26:14faryzeizmu.
26:15Jest taki
26:15klasyczny
26:16faryzeizm
26:17właśnie,
26:17że ktoś
26:19tutaj
26:20bardzo
26:23co niedzielę
26:24jest na mszy,
26:24a i w tygodniu
26:25parę razy
26:26i zawsze
26:27na zewnątrz
26:28życie powodzi
26:29bardzo porządnie
26:30i pobożnie
26:30i wszystko jest ok.
26:31I bardzo łatwo
26:32sądza innych ludzi,
26:34że oni są
26:35brudni,
26:36nie czyścić.
26:37I tak jak
26:37klasycznie w tej
26:39ewangelicznej opowieści
26:40o faryzeuszu
26:40i sereniku.
26:42Natomiast
26:43dzisiaj
26:44mamy do czynienia
26:45i to jest problem
26:46przede wszystkim
26:47tego naszego
26:47pierwszego świata,
26:49że
26:52nie potrzebują
26:53lekarza
26:54zdrowi,
26:55leczni,
26:55którzy źle się mają.
26:56Że bardzo wielu ludzi,
26:58którzy jest ciężko chorych
26:59uważa się za zdrowych
27:01i oczekuje
27:01od Kościoła
27:02wystawienia im
27:03świadectwa zdrowia.
27:04I to jest
27:05ten faryzeizm.
27:06Ale to by brzmiało
27:07też w Lourdes
27:08właśnie,
27:08że choroba
27:10to nie tylko
27:10jest ten stan
27:11ciała człowieka.
27:13Oczywiście.
27:13Tak, oczywiście.
27:16I dopóki
27:17nie poczujesz,
27:19że musisz zawołać
27:20z głębokości,
27:21że już nie ma wyjścia,
27:23z głębokości
27:24wołam do ciebie
27:25panie,
27:26to
27:27jesteśmy takimi
27:29chrześcijanami
27:29kulturowymi
27:30bez
27:32żadnego zakorzenia.
27:33A co
27:34dom nasz
27:35jest zbudowany
27:35na piasku
27:36i prędzej czy później
27:37przy wichurze
27:38sztormie
27:39burzy się.
27:40rozsypie.
27:40No oby
27:42to
27:43te wnioski
27:44właśnie z francuskiej
27:46wizyty oznaczały
27:47odbudowywanie
27:48tych fundamentów.
27:49No mam nadzieję,
27:50mówi się, że
27:51w 28 roku
27:54jeżeli Bóg
27:55pozwoli
27:58papież
27:59Leon przyjedzie
27:59do Polski.
28:01To miejmy nadzieję,
28:02że do tego czasu
28:03organizatorzy,
28:05ci, którzy będą
28:06odpowiadać
28:06za zorganizowanie
28:07wizyty
28:07papieża
28:07w Polsce
28:09wyciągnął sobie
28:10pewne wnioski
28:11z tej wizyty
28:11francuskiej
28:12i może
28:13spróbujemy,
28:14żeby było tak
28:15bardziej
28:16uniwersalnie,
28:17bardziej powszechnie,
28:18katolicko.
28:20Piotr Szanowski
28:21i Michał Endryka
28:22kłaniamy się Państwu.
28:23Dziękujemy.
Comments