00:00T24'ten herkese merhaba, ben Faruk İkici.
00:02Bugün konuğumuz, 7 yıllık cezaevi sürecinin ardından ilk solo sergisi Bir İhtimal Gökyüzü ile
00:07Tütün Deposunda izleyici karşısına çıkan multidisipliner sanatçı ve çok sevdiğim dostum Cilan Cudi Saruhan.
00:14Kendisiyle cezaevi koşullarında saç teli, yaprak ve mendil gibi gündelik nesnelerle kurduğu yeni sanat dilini,
00:20içerisiyle dışarısı arasındaki sınırı ve sanatın unutmaya karşı nasıl bir direniş ördüğünü konuşacağız.
00:26Hoş geldin Dilan.
00:27Hoş bulduk, merhaba.
00:28Hemen ilk sorumla başlayacağım ama bugün ağırlıkla yeni sergini konuşacağımız için
00:33senin geçmiş sürecini daha detaylı merak edenler,
00:362024 yılında T24 için Hazar Sipahi'ye verdiğin o kapsamlı söyleşiyi bizim YouTube kanalımızdan izleyebilirler.
00:43Diyerek küçük hatırlatma yapayım, linki de büyük, masada, solda bir yerde çıkacak tıklayabilirler.
00:48O zaman hazırsan başlıyorum.
00:517 yıllık cezaevi sürecinin ardından eserlerine ilk solo serginine,
00:55üstelik bir de tütün deposu gibi hafızası olan bir mekanda izleyici karşısına çıktın.
01:01Bu sana neler hissettiriyor?
01:04Aslında bu benim için çok yoğun bir duygu.
01:07Uzun bir zamandan sonra işlerimin dışarıya çıkarmak ve onlarla beraber yer almak benim için yoğunluklu bir duygu yani.
01:16Çünkü bu sergide sadece cezaevi dönemi yok.
01:21Öncesi var, sonrası var ve cezaevi dönemi var.
01:24Ve bu üçü de birbiriyle bir diyalog halinde.
01:28Üçünün bir arada olması ve tütün deposunda olması, tütün deposu gibi hafızası olan,
01:33yıllarını bu noktada işte çeşitli sergilere vermiş bir yerde olması benim için oldukça kıymetli,
01:41yoğunluklu bir duygu yani duygusal anlamda.
01:44Yani öyle yoğun duygular içerisinde olduğum, sevinç, biraz hüzün, işte mutluluk, iç içe olan bir yerde yani.
01:53Cezaevi süreci senin mekan algını ve sanat pratiğini dönüştürdü mü?
01:58Yani öncesinde de sen bir sanatçıydın ama bir cezaevi sürecin oldu ve sonra çıktın.
02:02Bu süreçte değişiklik oldu mu? Onu biraz konuşalım.
02:08Yani cezaevinden önce ben mekanı biraz daha fiziksel özelliklerle ele alıyordum.
02:14Yani işte toplumsal meseleleri, konuları biraz daha bu fiziksel açılardan değerlendirerek ele alırken.
02:27Cezaevine girdikten sonra tabii ki içeride olmanın vermiş olduğu o duyguyla duvar, kapı, tel örgü, işte gökyüzü, koridor, envai çeşit
02:42şey, mazgal.
02:43Bunların hepsi biraz değişti tabii ki de.
02:48Daha kapsamlı bir yere geçti.
02:49Daha farklı bir bakış açısıyla yer almaya çalıştı.
02:53Bu sefer mekanın kendisiyle hemhal olmaya başlıyor insan.
02:57Benimki de biraz bu noktadaydı.
03:00Cezaevde hani bu noktada benim pratiğimi kısıtlayan bir yerde olmadı.
03:06Cezaevinde üretim yani malzemeye yaklaşımım değişti.
03:11Malzemenin anlamını sorgulayan, kimliğini sorgulayan bir yere evrildi.
03:18En azından bunu söyleyebilirim.
03:21Hani daha çok malzemenin taşıdığı anlamla ilgilenmeye çalıştım.
03:25Gündelik bir nesneyi ne kadar farklı kullanabilirim,
03:31ne kadar nasıl bir şekilde işlerimin içerisinde idame ettirebilirimi düşündüm aslında.
03:39Öyle söyleyebilirim yani.
03:40Anladım.
03:41Peki içeride bizim bildiğimiz geleneksel malzemelere ulaşabilme imkanın oldu mu?
03:50Ve şimdi sergini görenler fark edecektir.
03:55Orada bir sürü mendiller, saç kılları vs. bir sürü aslında hepimizin belki de üzerinde taşıdığı nesnelerden bir üretim yapıyorsun.
04:04Bu üretime geçişin nasıl oldu?
04:09Yani tabii dediğin gibi hani cezaevinde malzemeye ulaşmak, sanat malzemesine ulaşmak çok çok sınırlı.
04:16Hatta neredeyse yok denebilecek noktada.
04:20E tabii ama hayat bir şekilde sana malzemesini sunuyor.
04:25Yani malzemesiz bırakmıyor seni.
04:28Yani etrafımızda bulunan bir işte örnek veriyorum çok sıradan bir şey.
04:35İşte yatak çarşafı, az önce bahsettiğin yaprak, saç telleri, makyaj malzemeleri, salça kutusu kapakları gibi envai çeşit şey.
04:48Orada aslında üretimin bir parçası haline gelebiliyor.
04:52İşte tam da bu noktada malzemenin gündelik anlamını sorgulayan bir yerden yaklaştım.
04:59Bunlar benim için zamanla sadece nesne olmadı.
05:03Yani nesne olmaktan da çıktığım bir anıyı, bir duyguyu, bir fikri, düşünceyi nasıl bunlara aktarabilirim?
05:11Ya da bunlar bunun taşıyıcısı olabilir mi?
05:13Bunu biraz düşündüm.
05:15Ve bu noktada aslında zaten araştırmam çalışmaların bu noktaya evrildi.
05:23Yani o beni unutma meselesi mesela örnek veriyorum.
05:26Bir sergide yer alan bir mendilimin üzerinde yazan beni unutma kelimesi.
05:32Aslında belki insanlar için çok sıradan bir cümle gibi görülebilir ama bir anıyı, bir hafızayı, bir mekanı kalıcı, kayıt altına
05:44almak için, o belleği kayıt altına almak için yazıldığında çok daha başka bir anlama dönüşüyor.
05:52Mesela ben onu kendi yatak çarşafıma yapmıştım.
05:54Yatak çarşafı orada artık bir yatak çarşafı değil.
05:57Bunun taşıyıcısı oluyor yani, taşıyıcı elemanı oluyor yani.
06:01O yüzden hani sanat diline bunları entegre ederken zamanla bu yani nesnenin kimliği değişebiliyor orada.
06:13Yani böyle söyleyebilirim.
06:14Kılığı değişebiliyor aslında, kılık değiştiriyor yani.
06:17Sergide cezaevi öncesinde içerideyken ve çıktıktan sonra ürettiğin eserler bir arada.
06:22Bu dönem yan yana geldiğinde, bu üç dönem yan yana geldiğinde sanatındaki değişimi nasıl yansıtıyor?
06:28Yani benim, ben cezaevindeki üretimlerimi yani o üç dönem içerisinde sınıflandırdım.
06:35Bu üç dönemi birbirinden de kopuk görmüyorum açıkçası.
06:40Birbirlerinin devamı gibiler, böyle söyleyebilirim.
06:43Ama elbette aralarında da önemli farklar var.
06:46Bu da önemli bir yerde.
06:48Cezaevi öncesinde daha çok dışarıdaki dünyayı, olayları, beden, toplumsal meseleler, hikayeler üzerinden bakarken,
06:57içeride mekan, zaman, hafıza, gözetim, özgürlük kavramlarıyla, özgürlük kavramları daha fazla öne çıktı.
07:08Bunu en azından söyleyebilirim.
07:11Çıktıktan sonra da bunlara başka bir mesafeden bakmaya da başladım.
07:15Çünkü artık sadece içeride yaşananı anlatmak değil, dışarıda olan, dışarıda olup da dışarıyı ve içeridekini anlatabilme meselesi de vardı.
07:29Ama artık içeriği anlatmak istemiyorum.
07:32Yani artık dışarıdayım, özgürüm ama özgürlüğü artık nereden anlatabiliriz?
07:37Bunu konuşmak istiyorum.
07:40İçeriğiyle dışarının birbiri arasındaki ilişkiyi sorguladığım bir yerdeyim.
07:47Bunu söyleyebilirim.
07:48Benim için önemli olan şey de bu üç farklı dönemi birbiriyle diyalog halinde kurmamdı diyebilirim yani.
07:59Peki tahliye olmana rağmen kısıtlamaları maalesef devam ediyor.
08:04Senin için içerisi ve dışarısı kavramları bu kısıtlamaları da göz önüne aldığından ne ifade ediyor?
08:13Yani bu nasıl ifade edilir?
08:15Cezaevinden çıktıktan sonra aslında içerisi ve dışarısı kavramının böyle çok keskin olmadığını gördüm.
08:24Çünkü cezaevi içerisinde duvarlar çok görünür doğru çok görünür ama dışarıda ise bazı sınırlar görünmez hale getiriliyor.
08:34Mesela seyahat edememek, bazı yerlere gidememek, sürekli devam eden bir hukuki süreç bunlar dışarıda olsanız bile hareket etme kabiliyetinizi kısıtlayan
08:47bir yerde.
08:48Bu yüzden benim için içerisi ve dışarısı artık sadece fiziksel mekanlar değil yani.
08:55Bir insanın ne kadar hareket ettiği ve ne kadar söz söyleyebildiği ve kendi hayatı üzerinde ne kadar karar verebildiğiyle ilgili
09:07bir yerde artık içerisi ve dışarısı.
09:09Üretmek senin için sadece estetik bir yaratım mı yoksa yaşananları tarihe kazıyarak işte bu sistemsel bir silinmeye, unutulmaya karşı aştığın
09:19bir savaş mı diyeyim ve orayı biraz daha açmış olalım.
09:23Ben üretimimi yalnızca estetik bir mesele olarak görmüyorum.
09:27Ama sanatımı da sadece yaşadıklarımın bir kayıt altına alınması belgesi olarak da görmüyorum yani böyle söyleyeyim.
09:36Sanat evet yani benim için yaşadığım, yaşadığım şeyleri düşünmenin, dönüştürmenin bir yeri, bir noktası.
09:45Bazen bir deneyimi doğrudan anlatmak da olabiliyor ama bazen bir deneyimi doğrudan anlatmaktan ziyade bunu estetik bir sanatsal estetik ya
09:55da kiçleşmeden,
09:57klişeleştirmeden, işte pornografik hale getirmeden nasıl dönüştürülebilir düşünebiliyorum tabii.
10:04Bunu dönüştürmek de tabii ki çok imgeyi, mekanı, imgeyi, düşünceyi daha güçlü kılıyor.
10:09Buna inanıyorum yani.
10:13Evet yani şöyle de söyleyebilirim yani.
10:16Hafızaya karşı da kendimi sorumluluk altında hissediyorum.
10:20Bazı şeyleri kayıt altına alma, hafızalaştırma.
10:25Yani benim için savaştan çok unutmaya karşı bir alan açmak gibi bir yerde.
10:30Öyle söyleyebilirim.
10:31Peki biraz da serginin ismini konuşmak istiyorum.
10:35Serginin isminden yola çıkarsak henüz var olmayan bir gökyüzü ihtimalinden bahsediyorsun orada.
10:41Evet.
10:42Bundan sonraki üretimler için bu ne anlama geliyor?
10:46Bir ihtimal gökyüzü sergisi henüz var olmayan bir gökyüzünün ihtimalini konuşmak isteyen bir fikirden yola çıkıyor.
10:59Özgürlüğün hala mümkün olabilecek bir düşünce, bir duygu olduğunu ifade etmek istiyor benim için.
11:07Gökyüzü herkesin baktığı bir şey ama hani ona erişmek başka bir yerde, başka bir mesele yani.
11:13Benim için önemli olan işte bu olasılıkları, ihtimalleri konuşmak yani.
11:20Tabii ki şimdi bundan sonraki üretim süreçlerinde biraz bu referans da oluyor.
11:26Yani ihtimal kelimesini burada önemsiyorum.
11:29O olasılık tırnak içine almak gerektiğini de düşünüyorum.
11:32Henüz gerçekleşmememiş bir şeylerin ihtimalini korumak, henüz gerçekleşmemiş bir şeyin ihtimalini korumak, ona hizmet edebilmek, ona dair araştırma yapmak, çalışma
11:45yapmak benim çalışmalarımda bir referans olacak yani.
11:49Sergi ne zamana kadar devam edecek ve sergi içinde ve önümüzdeki süreçte daha neler neler yapacaksın?
11:58Şu an belli olan şeyler varsa onları da konuşalım.
12:02Şimdi sergi 21 Kasım'a kadar tütün deposunda devam edecek.
12:06Daha sonra İzmir'e taşıyacağız.
12:07İzmir Bayatav'da sergilenecek sergi.
12:13Serginin üç ayaklı bir kamusal programı olacak.
12:18Biz burada başka türlü bir hayatın, başka türlü bir ilişkinin, başka türlü bir geleceğin mümkün olup olmadığını konuşmak istiyoruz.
12:29Bunu araştırmak istiyoruz yani.
12:31Ben de bu konu üzerine çalışmak istiyorum.
12:33Dolayısıyla serginin birinci ayağında barışhaneleri ve cumartesaneleriyle yapmak istediğimiz bir kamusal program var.
12:42Duygusal emek üzerine konuşmak istiyoruz.
12:46Başka bir ayağında ise hafıza, bellek ve arşivleme sürecini konuşmak istiyoruz.
12:53Diğeri ise çok kıymetli yine hocalarımızla beraber serginin kavramsal çerçevesinin nereye oturduğu üzerine de ayrı bir konuşma yapmayı planlıyoruz.
13:09Bunlar söyleşi tadında olacağı şeyler.
13:11Daha sonra sergi bittikten sonra İzmir'e, ondan sonra Diyarbakır'a taşımayı planlıyoruz.
13:16Böyle aslında bir gezici bir sergi olacak yani öyle söyleyebiliriz.
13:20Çok teşekkür ederim Dilan. İyi ki geldin, iyi ki konuğum oldun.
13:24Umarım başka sergilerinde de tekrar yeniden bir daha bir araya geliriz.
13:28Umarım. Çok teşekkür ederim.
