- 7 hours ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:15İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Herkese merhabalar. Bu hafta konuğumuzla Barış ve Demokratik Toplum sürecini, bu sürecin uluslararası yankılarını konuşacağız.
00:37Konuğumuz Dem Parti Ahmet Milletvekili Sevilay Çelenk ile konuşmadan önce konuya dair hazırladığımız bir dosyamız var. Dosyamızı izleyelim.
00:46Barış ve Demokratik Toplum süreci çözülemeyen kür sorunuyla ve bu sorunun yarattığı siyasal, toplumsal, ekonomik ve insani sonuçlarla yüzleşmesi açısından
00:55tarihsel bir eşik oldu.
00:57Bu sürecin kalıcı bir barışa evrilebilmesi için çatışmayı besleyen nedenlerin ortadan kaldırılması, inkar ve güvenlik merkezli politikaların aşılması, demokratik siyasetin
01:08önüne açılması ve hukuki güvenceliğin oluşturulması gerekiyor.
01:11Bugün sürecin önündeki temel sorunun da tam olarak buradan kaynaklandığı tartışılıyor.
01:16O anlamıyla beklentimiz sadece bizim beklentimiz değil, Kürt halkının beklentisi, Türkiye demokrasi güçlerinin beklentisi, Türkiye halklarının beklentisi barış için cesaret
01:28etmek, barış için adım atmak ve barış için yasa yapmaktır.
01:33Bu konuda hiç kimsenin sorumluluktan kaçmaması ve bugünden yarına da ertelememesi gerektiğinin de altını ben de çizmek istiyorum.
01:42Barışın gerekliliği konusunda ortaya çıkan siyasi zemin, iktidar tarafından henüz kalıcı barışı güvence altına alacak somut ve kapsamlı adımlarla tamamlanmış
01:53değil.
01:53Son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde Meclis Genel Kurulu'nda 467 oyla kabul edilerek yasalaşan kök yasa olarak tanımlanan, çerçeve
02:03yasanın uygulamaya geçirilmemesi, alt kurulların oluşturulmaması da demokratik çevreler tarafından eleştiri konusu oldu.
02:10Elbette teklifin eksiklikleri var. Bunu hem komisyonda hem burada hem de kamuoyunda ifade ettik.
02:17Fakat bundan sonrası da bu eksiklikleri gidermek gibi bir sorumluluğumuz da var.
02:23Bugün bizim önümüzde, bizim önümüzdeki en büyük sorumluluk aslında bugün yapılan, atılan bu adımı büyütmek, bu başlangıcı büyütmek.
02:33Çünkü barış yalnızca bir yasayla gelmez, gelmeyecek.
02:37Hareket yönetimi barış ve demokratik toplum sürecinde yaşanan gelişmelere ve geldiği aşamaya ilişkin 8 Ekim'de bir açıklama yaptı.
02:45Hareket yönetimi yazılı olarak yaptığı açıklamada, Kürt Özgürlük Hareketi tarafından atılan adımlara işaret ederek,
02:52Kürt halk önderi Abdullah Öcalan'ın süreç boyunca gösterdiği çabaya da dikkat çekti.
02:57Hareket yönetimi süreçte attıkları adımları hatırlattıkları açıklamalarının devamında şu sözlere yer verdi.
03:03Riber Apo demokratikleşme temelinde Kürt sorunun çözümü için kök yasa olarak ifade ettiği bir çerçeve yasanın çıkmasını çok önemli görmüştür.
03:12Devletle yaptığı tüm görüşmeler de bunun önemi üzerinde durmuştur.
03:16Bu çerçeve yasanın çıkmasından sonra özgürlük yasalarının çıkması gerektiğini belirtmiş, bu konunun önemini her fırsatta vurgulamıştır.
03:23Ancak hazırlanan çerçeve yasa Riber Apo'nun belirttiği kapsamında çıkmamıştır.
03:28Özgürlük Hareketimiz de çerçeve yasa konusunda düşünce ve yönerilerini hem bizimle devlet arasında irtibat kuranları iletmiş,
03:35hem de açık kaynaklarda dile getirmiştir.
03:38Bunlar da esas olarak dikkate alınmamıştır.
03:41Riber Apo, kendisinin barış ve siyasallaşma koordinatörü olarak özgür çalışır koşullarda rolünü oynamasının sağlanması açısından,
03:49bu yasayı bin adımın ilk adımı olarak ele almıştır.
03:52Özgürlük Hareketimiz de yasanın çıkmasının mevcut siyasi koşullarda içeriğinden bağımsız önemli olduğundan hareketle reddeden bir tutum göstermemiştir.
04:02Ancak yasanın ciddi biçimde sorunlu olduğunu da vurgulamıştır.
04:06Çünkü yasa önderliğimizi ve özgürlük hareketi yönetimimizi dışta tutarak daha baştan kendisini anlamsız ve uygulanması zor bir duruma düşürmüştür.
04:14Öyle ki, Kürt sorunun çözümünde temel bir platform olacak meclisin iradesine ipotek koyan bir yasa olarak tarihteki yerini almıştır.
04:23Yasadan sonra AKP iktidarın adım atmadığına vurgu yapılan açıklamada,
04:27iktidarın Kürt halkı önderi Abdullah Öcalan ile gazetecilerin ve birçok kesmin İmralı Adası'nda görüşeceğine dair taadütünün olduğu fakat yerine
04:36getirilmediği belirtildi.
04:38Açıklamada,
04:38Açıklamada, Türkiye sınırları içinde ve Türkiye dışında sınıra yakın olduğu söylenebilecek tüm silahlı güçlerimizi çekmiş bulunuyoruz.
04:45Böylece Türkiye'ye karşı silahlı mücadeleyi sonlandırma ve demokratik siyasal mücadele stratejimizin gerekleri tümüyle yerine getirilmiştir.
04:54Sözlerine de yer verildi.
04:57Riberapo'ya yaklaşım ve Riberapo'nun özgür yaşar ve çalışmasının hiçbir kısıtlanma olmadan gerçekleşmesi,
05:03AKP iktidarın sürece yaklaşımının ne olduğunun ifadesi olacaktır.
05:07Sözlerinin altı çizilen açıklamada iktidara içinde bulunduğu yaklaşımı bırakma çağrısı yapıldı.
05:13Açıklama şu sözlerle son buldu.
05:16Türkiye halkları ve demokrasi güçleri bu sürece aktif biçimde müdahil olmalıdır.
05:20Tüm toplumsal güçler ve bir bütün olarak Türkiye halkları açısından tarihi bir fırsat sunan barış ve demokratik toplum sürecinin öndeki
05:27engelleri kaldıran
05:28ve başarıya ulaşmasını sağlayan bir politik duruş ve mücadele içinde olmak,
05:32tarihsel bir sorumluluk ve görev haline gelmiştir.
05:36Bu saatten sonra çerçeve yasanın uygulanmasına ilişkin belirsizlikler artık sona erdirilmeli.
05:43Yani ne zaman yürürlüğe girecek, nasıl olacak, üst kurul nasıl çalışacak,
05:47üst kurulun altındaki kurulların işleyişi, üyeleri yapılması gerekenler,
05:53tüm bunlar bir netliğe kavuşturulmalı ve bu tartışmalara boğulmamalı.
05:59Bundan sonra süreç hızla ilerlemeli.
06:02Barış ve siyasallaşma koordinatörlüğü Sayın Hocalı'nın sürece etkin katılımını sağlayacağı için oldukça önemli.
06:09Bunun daha önce de altını çizmiştik.
06:11Bu katılımın bir an evvel sağlanması gerekiyor.
06:15Sürecin böyle bekleyerek, bekletilerek, duru anlaştırılarak devam etmesi değil,
06:22hız alarak yeni adımlarla ilerleyebilmesine ihtiyaç var.
06:26Barış ve demokratik toplum sürecin geleceği yalnızca iktidarın atacağı adımlara
06:31veya uluslararası kurumların tutumuna bağlı görülmüyor.
06:34Sürecin toplumsallaşması, farklı siyasi çevrelerin, sivil toplum kuruluşlarının,
06:39hukukçuların, emek örgütlerinin, kadın hareketlerin ve çatışmadan doğrudan etkilenen kesimlerin
06:44karar süreçlerine katılması da gerekli kılıyor.
06:47Toplumun süreci yalnızca izleyen bir konumda bırakılmasından çıkarak
06:51barışın toplumsallaşması elzem olarak görülüyor.
07:21DOSYAMIZI İZLEDİK
07:23Peki şimdi konuğumuza döneceğiz.
07:25Konuğumuz Den Parti Ahmet Milletvekili Sevilay Çelenk.
07:28Sevgili Sevilay programımıza hoş geldiniz.
07:30Hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum.
07:32Teşekkürler.
07:33Evet sevgili Sevilay aslında barış ve demokratik toplum sürecini çokça ile aldık, konuştuk, tartıştık.
07:40Ancak gelinen aşamada iki yılını geride bırakıyor.
07:43Ve bu sürece kadar siz de bir hem barış imza akademisyenleri imzacısı olarak hem de aynı zamanda bir siyasetçi Den
07:53Parti Milletvekili olarak bu süreci yakından takip ediyorsunuz.
07:57Yani siz barış sürecinin gelinen aşamasını nasıl görüyorsunuz?
08:03Hangi noktada olduğunu düşünüyorsunuz?
08:05Evet hakikaten iki yıl deyince insan bir düşünüyor ne kadar çabuk geçti bu 27 Şubat deklarasyondan bugüne baktığımız zaman böyle
08:15çok çabuk geçmiş bir süre var.
08:18Çok büyük umutlarla atılan adımlar var.
08:22Bir barış imzacısı olarak biz en başından beri elbette ki bu sürecin birçoğumuz çok destekçisi olduk.
08:28Ama kendi adıma konuşmam gerekirse hani öyle konuşmakta yarar var.
08:33Bütün barış akademisyenleri adına değil bir Den Parti Milletvekili olarak.
08:38Ben esas olarak bu süreçte demokratik siyasete açılacak alan potansiyelini gördüğüm için silahlarla vedalaşmanın zamanının çoktan geldiğini düşünen biri olarak
08:51hem çok kıymetli bulduğum hem aslında bunun bizlerin barış talebini doğrulayan bundan yıllar evvel biliyorsunuz barış imzacılarının birçoğu 2017'de ihraç
09:04edildilerse de bizler o imzayı 2015'in sonunda atmıştık.
09:0910 yıl sonra gelinen aşama bizim attığımız adımı doğruladı, bizim talebimizi doğruladı.
09:15Biz o gün ne istiyorsak bugün gelinen noktada da talep edilen şey bunlardı.
09:21Bir çözüm istiyorduk, diyaloğun devreye girmesini istiyorduk, eşit yurttaşlık temelinde demokratik bir toplum hayatının gerçekleşmesini istiyorduk.
09:32O 10 yıl boyunca bu talep aslında birçoğumuza belki başka alanlarda yaşananlarla karşılaştırdığımızda küçük görünebilir ama çok pahalıya patladı.
09:43Pahalıya patladı derken o güne kadar bildiğimiz ne varsa onunla vedalaşmamız gerekti.
09:49Hayat alanlarımızı kaybettik çünkü bizim için birçoğumuz için 20-25 yılını üniversite kampüslerinde geçiren akademisyenler vardı, daha gençler vardı.
09:59Akademik hayat ve ona bağlı bütün ilişki ağlarından bir günde kopmuş olduk.
10:06Ve bugün geldiğimiz noktada bakıyoruz hani neden bütün bunlar yaşandı eğer buraya gelinecektiyse.
10:11Kaldı ki hani o birinci çözüm süreci dersek böyle birinci, ikinci demeyi çok tercih etmiyorum ama ilkinden bugüne de bir
10:1810 yıl aşan zaman geçti.
10:2113 yıllığa yaklaşıyor değil mi böyle hızla hesaplayınca.
10:26Bütün bunlara baktığımızda artık geç kalınmaması gerektiğini düşünüyorum.
10:30Bu süreci geç de olsa atılan ilk adımlarda bile çok önemli buluyorum.
10:36Elbette ki ilerletilmesi gereken bir süreç bunu söylemek istiyorum.
10:39Evet biraz da aslında sürecin parlamento boyutunu da size sormak istiyorum.
10:43Yani parlamento bu süreçte nasıl bir sorumluluk üstlendi veya üstlenmesi gerekiyor bundan sonra parlamentonun üzerine düşen sorumluluk nedir yani sizce?
10:54Yani parlamento böyle bir çerçeve yasa çıkardı, bir komisyon kurdu ve görevi bitti değil.
11:01Esas olarak bu sürecin bütün güvencesi yine orası olacak.
11:04Yani sadece buna özgü bir yasa çıkarılması değil ama bütün sürecin bir hukuki zemine kavuşması anlamında da parlamentoya çok iş
11:16düşüyor.
11:17Ayrıca aslında topluma benimsetilmesine de çok iş düşüyor.
11:21Çünkü parlamento dediğimiz yer 600 tane temsilcinin bulunduğu, yurttaşın temsilcilerinin bulunduğu bir yer.
11:30Dolayısıyla orada tek tek partilerin, milletvekillerinin bu süreci topluma benimsetmede çok büyük payı olabilir.
11:40Büyük bir potansiyel var.
11:41Bu potansiyel her parti bakımından belki hayata geçirilmiyor ama orada duruyor ve geçirilmesi gerekiyor.
11:49Parlamentonun yapacağı başka neler var?
11:52Hani bir çerçeve yasa yapıp bırakacağımız bir şey değil dedim.
11:56Belki de bu sürecin sağlam, gerçekten geleceğe doğru böyle güvenli bir ilerleyişe kavuşabilmesi için bütün diğer mevzuatın da gözden geçirilmesi
12:07gerekiyor.
12:07Gözden geçirilmesi gereken işte terörle mücadele kanunundan, ceza kanununa, medyayla ilişkili, ifade özgürlüğüyle ilişkili, sosyal medyayla ilişkili mevzuata kadar her
12:20şeyin bu yeni sürecin ihtiyaçlarına cevap verici bir biçimde gözden geçirilmesi.
12:26Bu süreci geriletecek mekanizmaların, yasama mekanizmalarının aslında bir tür eğlenmesi gerekiyor.
12:34Bu süreci güvencesi yani sonuçta biz hep toplumsallaşmayı bir güvence olarak görüyoruz ama o toplumsallaşmada meclisin rolü, milletvekilleri aracılığıyla oynayabileceği
12:47büyük rol biraz göz ardı ediliyor.
12:50Yani bir gün gelip orada parti bazında oylamaya katılmaktan ibaret olmayan bir potansiyel var orada.
12:56Bu hayata geçirdiğinde bence çok önemli bir rol olacak oradan.
13:00Evet sevgili Sevilay aslında bunun biraz uluslararası boyutları da var biliyorsunuz.
13:06Süreçin hem orada da gerçekleşen konferanslara yine Avrupa Konseyi'ne de katıldınız ve bu anlamda da hem orada yürütülen tartışmalara
13:15şahitlik ettiniz ve aynı zamanda kendi taleplerinizi de dile getiriyorsunuz o toplantılarda.
13:21Yani sürecin uluslararası yankılaması nasıl oluyor bu süreçte siz de yakından takip ediyorsunuz?
13:28Ya aslında yine burada da ta böyle 27 Şubat'a gitmek gerekiyor.
13:32Orada hatırlarsanız deklarasyondan hemen sonra uluslararası toplumda neredeyse her kıtada birçok bizimle temasta olan ülkede bir heyecan ve ilgi yaratmıştı.
13:45Yaratmaması da kaçınılmaz.
13:46Yani neredeyse 50 yıla yaklaşan kiminin savaş, kiminin çatışma, kiminin düşük yoğunluklu savaş olarak adlandırdığı ama çok büyük maliyeti olmuş
13:56insan maliyeti olmuş.
13:58Maliyet derken finansal bir şeyden söz etmiyorum o zaten var her zaman var.
14:02Ama en önemli şey çok sayıda hayata maliyeti olmuş bir süreç biterken en başta işte tüm dünyada demokratik toplumlar, düşünürler
14:15buna bir destek gösterdiler.
14:17Bunu bilan ettiler.
14:18Ama bunun yanında elbette bir de hükümetler var.
14:20Bir de uluslararası parlamenter meclisleri var.
14:24Birçok farklı meclis var.
14:26Aslında bizim Türkiye'de biz kendi parlamentomuzu, onun altındaki yapıları, komisyonları biliyoruz ama parlamentomuz aynı zamanda başka büyük parlamentoların da üyesi
14:40ya da bazılarının gözlemcisi vs.
14:42Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nde ben DEM Parti adına Berdan Öztürk'le birlikte katılıyorum.
14:48Katıldığımız başka komisyonlar da var ama bununla ilişki asambleler de var.
14:53Bununla en ilişkili olan Avrupa Konseyi, parlamenter meclisi.
14:57Orada da bu süreci açıkçası şöyle dersek hatalı olur.
15:02Böyle hemen gündemlerini aldılar, biz ne yapabiliriz diye buna odaklandılar.
15:07Öyle bir şey olmadı açıkçası.
15:09Çünkü biliyorsunuz özellikle Avrupa'nın gündemi bu Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle daha çok Rusya'nın Ukrayna işgaliyle başlayan süreçle birlikte
15:21çok oraya kilitlendi.
15:23Ve Avrupa çok fazla kendi güvenliğine kilitlendi.
15:26Biz böyle sistematik olarak bu güvenliğin Orta Doğu güvenliği ile ilişkisini hatırlatmaya çalışıyoruz.
15:32Ama ağırlıklı gündem hep Ukrayna ile ve sanki onu biraz izole biçimde alan, ele alan bir yaklaşım var.
15:39Dolayısıyla biz oralarda hep şunu yaptık, her söz aldığımız mecrada, yaptığımız ikili görüşmelerde.
15:46Çünkü bu uluslararası meclislerin bir genel kurulları var, bir normal gündemleri var, aylarca öncesinden belli olan, devam eden.
15:56Bir de komiteler var.
15:58İlgili komitelerde daha fazla müzakere şansı oluyor.
16:01Genel kurul gündemine, evet biz bir biçimde işte biraz parçalı bir anlatım oluyor ama sonuçta sohbet gibi olduğunu düşünüyorum.
16:11Diyelim ki genel kurul gündemi her yıl 4 genel kurul yapılıyor.
16:155'er gün sürüyor hafta içi.
16:17Sabah erken saatlerinden başlayıp işte akşam 8'e kadar, 8-8.30'a kadar devam ediyor.
16:24Oraya da gelen bir sürü çalışma var, o çalışmaları tartışıyoruz.
16:27Ama aynı zamanda oraya işte Ahim Başkanı geliyor, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri geliyor, Yerel Yenitimler Kongresi Başkanı gelebiliyor, Avrupa Konseyi
16:39Bakanlar Komitesi Başkanı geliyor.
16:42Düzenli olarak gelen isimler ve bizim onlara dahil olduğumuz politik gruplar adına soru sorman şansımız oluyor.
16:50Bir de bireysel soru sorman şansımız oluyor.
16:53Biz Avrupa Birleşik Sol grubu içinde yer alıyoruz DEM Parti olarak ve genellikle de bu grup o soru hakkını, söz
17:01hakkını bize kullandırtıyor.
17:03Çünkü herhalde en büyük meselesi olan, Birleşik Avrupa Solu içinde en büyük meselesi olan ülke, parti biziz.
17:11Dolayısıyla biz bunu hemen her oturumda ki senden sonra onu hatırlattın.
17:16Ya Genel Sekreter'e ya Bakan'a soruyoruz ne olacak, nasıl bir katkısı olacak bu barış demokratikleşme sürecine,
17:25işte Genel Sekreter ne düşünüyor gibi bunu ya o soruların bir parçası yapıyoruz ya da bağlantılı ihlal konularını orada dile
17:33getiriyoruz.
17:34İşte Demirtaş Yüksektağ kararı, Umut hakkı, onun dışında Kavala meselesi ama şeyde diğer vecralarda da Türkiye'de bir silahlarla vedalaşılan yeni
17:49bir dönem açıldığını,
17:50bunun desteklenmesi gerektiğini, bunun sadece bizim güvenliğimiz değil aslında bütün Avrupa'nın güvenliğiyle çok ilişkili olduğunu
17:59ve güvenlik konseptlerinin bu kadar bir coğrafyaya işte Rusya, Çin, Ukrayna ile kilitlendiği ölçüde başarıya ulaşma şansının olmadığını anlatmaya çalışıyoruz.
18:12Ama şimdiye kadar Türkiye oraya nasıl konu oldu bunu belki sormak istersen öyle devam edeyim.
18:19Yani evet aslında o anlamda da size bir soru soracağım.
18:23Türkiye'nin aslında hukuk devleti evet diyoruz ya insan hakları demokratik standartlar konusunda da hangi başlıklar özellikle öne çıkıyor?
18:31Hem onu soracağım hem de Türkiye'nin uluslararası alandaki yani itibari açısından sizce en kritik mesele hangisi?
18:38Şimdi orada Türkiye esasen şeyle bu krizlerle işte CHP butlan kararı onu takip eden dönem demokratik haklarda gerileme işte demokratik
18:51backsliding diye adlandırdığı Avrupa'nın
18:54ve aslında tek Türkiye'de değil bütün Avrupa'da sağın yükselişiyle beraber böyle sık gündem olan bir konu bu ama Türkiye'de bu
19:01minvalde çok konu oluyor ve bu maalesef Türkiye'nin itibarına hizmet eden bir şey değil.
19:08Çünkü yani İstanbul Sözleşmesi'nden vazgeçişle birlikte hep bu demokratik gerileme çerçevesinde Türkiye orada gündem oldu.
19:18İstanbul Sözleşmesi'yle gündem oldu.
19:21Ana muhalefet üzerindeki ağır baskıyla gündem oldu.
19:24Öncesinde zaten uzun yıllardır bizim parti olarak çabalarımız sonucunda hep Kürt meselesi,
19:30Kürt sorunundaki bu inkar ve asimilasyon çerçeveleriyle gündem oldu oralarda.
19:37Şimdi de yakın tarihte biraz ağırlıklı olarak böyle bir şeyle geliyor.
19:41Bir kadın haklarındaki gerileme, işte bu geçtiğimiz haftalarda LGBT örgütleri, LGBT artılar ve onlarla dayanışanlara, hak savunucularına dönük baskılar sonrasında
19:55orada bir acil gündem konusu oldu Türkiye.
19:58Çünkü bu sefer farklı göründü yani bu sefer yaşanan şey ve bağlantılı olarak gelen sosyal medya yasakları vesaire son işte
20:07ben dosdoğru oradan buraya geldim geçen haftaydı.
20:10Geçen hafta böyle bir gündemi vardı.
20:13Bunun üzerine beş politik grup her biriye söz aldı, konuştu, tartıştı, bir rapor yayınlandı ve işte genel olarak da her
20:22isteyen parlamenterin şey izin verdiği ölçüde konuşma şansı oldu.
20:26Kısacası Türkiye bir muhalefet üzerindeki ağır baskıyla bu muhalefetin içinde elbette en başta biz varız hani bu yakın tarihli bir
20:36şey olarak görülmeye çalışıldığında hani bir CHP ile başlatıldığında biz hep onu da hatırlatmak istiyoruz.
20:41Bu yeni bir şey değil, bunun böyle olacağını çok uzun yıllardır söylüyorduk.
20:46Bugün böyle Kürt meselesi etrafında, Kürt basınını, Kürtleri, işte bizim partimize hedef alan bu baskı eğer ortak bir karşı duruş
20:58güçlendirilmezse her yere yayılacak diyorduk.
21:02Ve bugün olanın o olduğunu hatırlatıyoruz.
21:04Bunu neden yapıyoruz?
21:05Biz bunu bu yeni şey küçültülsün, konuşulmasın diye değil, ana muhalefet üzerindeki muazzam baskı her yerde önemlidir.
21:14Biz de önemsiyoruz.
21:15Çünkü ana muhalefetin küçültüldüğü, ezildiği, susturulduğu bir yerde bizim barış amacımızla da bir darbe vuruluyor aslında.
21:22Çünkü barışa giden bir toplumda olması beklenen bir şey değil.
21:26Ama biz bunun bir bütünlüklü kayınlarla birlikte mesela, orada bu yakın tarihli kayın atamaları, başkanların görevden alınmaları vs. konu oldukça
21:38hem buraya çok net şeyimizi koyuyoruz, tepkimizi ve dayanışma içinde olduğumuzu, bunu kıladığımızı söylüyoruz.
21:47Ama bir yandan da bizim aslında son 10-15 yılda neredeyse 100'e yakın belediye başkanımızın, meclis üyemizin görevden alındığını,
21:56çok sayıda tutuklanma olduğunu,
21:58hala cezaevinde olan belediye başkanlarımızın olduğunu ve kayın sisteminin bu anlamda aslında hiç yeni olmadığı gibi en ağır biçimde yaşandığımızı
22:09söylüyoruz.
22:09Bu bence Avrupa nezdinde de bir hatırlama gibi oluyor ve bunları birbirine bağlayan bir şey kurmaya çalışıyoruz.
22:16Yani buna bugün bu tarihsel baskı olarak bakılır ve buna dönük bir çözüm projesi oluşursa ve Avrupa bunun bir parçası
22:29olmak konusunda ısrarlı olursa bir yol alınabilir diyoruz.
22:34Ve bence o çalışmalar, çok umutlu muyuz? Devam edeyimi bilemiyorum konulara da kılınca.
22:41Yani tabii AİM'in kararlarına da geleceğim.
22:43Neden AİM kararları Türkiye'de uygulanmıyor?
22:46Siz orada da politik grup adına sorular yünelttiniz.
22:52Ve bu sorularda da aslında Selahattin Demirtaş'ın, Figen Yüksekdağ'ın, Osman Kavala hakkında verilen kararlar vardı AİM'in.
23:01Ve yine bununla birlikte Kürt Halk Ünder'i Sayın Abdullah Öcalan hakkında verilen AİM'in umut hakkı kararı neden uygulanmıyor?
23:09Yani bunun aslında oradaki yankıları veya herhangi bir tepki var mı oradaki meclisten dolayı?
23:14Açıkçası bunun neredeyse son 3 genel kurulda her defa hasta gündem yapıyoruz.
23:18Hani her biri birbirinden önemli.
23:21Yani Yüksekdağ Demirtaş kararı, Kavala, bu dönem bir de Kavala oturumu da vardı genel kurulda.
23:30Ve de Abdullah Öcalan'ın bir AİM'in de tespit ettiği umut hakkı.
23:36Yani herkesin bir gün tahliye olabileceğine dair bir umut taşımasının bir insan hakkı olduğu temelindeki umut ilkesine bağlı bir hak.
23:46Ve bunu da tanıdılar zaten ve bunun bu tanınma çerçevesinde bir şey yapılması gerekiyor.
23:52Selahattin Demirtaş'ın bugün çoktan tahliye olması gerekiyor.
23:56Bir karar çıktı AİM'den.
23:58Arkasından başka bir şeyden tutukluluğu sürdürdüler.
24:02Aslında birden fazla hak ihlali kararı ve tahliyesi kararı var.
24:08Figen Yüksekdağ için de öyle, Kavala için de öyle 3 kez var.
24:12Bunu gündeme getirdiğimizde biliyorsunuz bu diplomatik yanıtlardan çok şey ummuyoruz.
24:18Orada daha çok hatırlatmak, ısrarcı olmak, artık tekrar tekrar bir şey yapmanız gerekiyor demek önemli.
24:25Yoksa cevap genellikle daha yuvarlak, diplomatik bir cevap oluyor.
24:30Yine aslında onlar da kaygılarını ifade ediyorlar her defa aslında.
24:35Bu kez bu soruyu Bakanlar Komitesi Dönem Başkanı Monaco bu sene, bu dönem.
24:41Monaco Dışişleri Bakanı'na sordum.
24:44İzabel soyadını hatırlamıyorum bir kadın bakan.
24:48Şimdi hatırlayamadım yani soyadını.
24:51O da çok uzun uzun uzun yine bu konuda neler yapıldığını, ne kadar büyük çaba gösterdiklerini
24:55ve bu kararlara uyulması gerektiğini hatırlattılar.
24:59Umut ettiklerini söylediler ve bunun yapılmamasına Türkiye için bir itibar kaybı olduğunu onlar da hatırlattılar.
25:06Şimdi aslında bundan sonra yapılabilecek şeyler var.
25:10İhlal prosedürleri başlatılabilir bazı kararlarla ilişkili olarak.
25:16Ne bileyim işte daha evvel Rusya'ya, Azerbaycan'a falan uygulanan, oy hakkını askıya alma, üyelikten çıkarma.
25:24Ama açıkçası biz bunu da hep açık söylüyoruz.
25:28Biz Türkiye orada konseyden çıksın, parlamenter meclisinden çıksın tabii ki istemiyoruz.
25:34Çünkü orası bizim için bir mücadele kanalı.
25:36Sorunlarımızı götürdüğümüz, uluslararası toplumun desteğini talep edebildiğimiz bir yer.
25:41Fakat yapılabilecek başka mekanizmalar var.
25:45Bunları mütemadiyen hatırlatıyoruz.
25:48Ve bu tür bir Türkiye'ye bu kararlara, zaten bağlayıcı olan bu kararlara uymak konusunda zorlamanın mekanizmalarına sahip olduklarını,
26:00bunun sadece üyelikten çıkarma olmadığını, başka yollarla da yapılabileceğini hatırlatıyoruz ve mücadele ediyoruz.
26:06Oralarda bunun bir karşılığı var gerçekten.
26:09Birçok dostumuz var bizim uluslararası parlamentolarda, ulusal parlamentolarda.
26:15Bizden çok bu konuları dile getirenler var bilhassa bizim politik grubumuzda.
26:20Bu faaliyet önemli bir faaliyet ve canla başta bunu yapıyoruz.
26:24Evet sevgili Sevilay, aslında süreç hem Türkiye'de hem de uluslararası alanda gündeme gelirken
26:32ancak sürecin Türkiye açısından ağır işlendiğini siz de görüyor musunuz?
26:38Yani özellikle çerçeve yasa biliyorsunuz çıktı, meclisten geçti ve şu an Milli Güvenlik Kurulu'nun kararı bekleniyor.
26:46Ve Milli Güvenlik Kurulu da bu süreci uzatmayı hedefliyor.
26:52Öyle bir gözlem var.
26:53Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
26:55Yani bugün aslında atılması gereken en acil durumun aslında Milli Güvenlik Kurulu'nun kararı olduğunu düşünüyor musunuz?
27:03Şimdi açıkçası atılması gereken birçok adım iki yıldır var.
27:08VGK'da bu sefer çok şeyle bekleniyordu, başka daha somut bir gelişme olacağı.
27:1330 Eylül'de toplandı.
27:14Bu artık herkesin basından izlediği bir şey.
27:17Bu konuda bir şey olmadı ve bir dahaki toplantı normalde iki ay kadar sonra olacak.
27:22Ama zaten böyle bir rotaya girmiş bir ülkede hızla herhangi bir karara bağlı olmadan yapılabilecek çok şey vardı.
27:32İşte 30 yılda aşan tutuklular var.
27:33Onlar için yeni bir hiçbir şey gerekmiyor.
27:35Bu sürece dönük hem Kürt toplumunda hem genel olarak Türkiye'de aslında bir bunun karşılığında ne oluyora denk düşen bir yanıt
27:44oluyordu.
27:45Bu hasta tutuklular, hasta tutsaklar, 30 yılını aşmış olanlar en acil, en hayati konulardan biri.
27:52İşte bunun dışında Kobani davası tutukluları, Gezi tutukluları, Demirtaş özel bir tabii ki ağırlığı olan bir isim, bir sembol isim,
28:02yüksek dağ.
28:03Onların tahliyeleri zaten artık herhangi bir kararı aslında gerektirmiyor.
28:07Bir biçimde iç hukuk tüketilmiş, uluslararası alana taşınmış.
28:11Oralarda da en yüksek mecralarda hak ihlaline uğradıkları sonucuna varılmış.
28:17Ve bu süreç eğer bitecekse bir barış ciddiyetine sahipsek, barışı hayata geçirme ciddiyetine sahipsek bunlar zaten ne MGK ne başka
28:27bir şey olmadan ya MGK'ya ihtiyaç duyan konular değil.
28:31Bizim başkanımız Tuncer Bakırhan da bunu dün ve önceki gün çok net ifade etti.
28:36Bunlar için bir MGK kararı gerekmiyor.
28:38Barış imzacıları konusu var.
28:40Hani o da çok önemli bir konu.
28:42Türkiye üniversitelerine böyle bireysel bir şey olarak ona bakmayalım.
28:46400 akademisinin tasfiye edildiği köklü üniversitelerden, nitelikli bölümlerden, adeta üniversitenin böyle belinin kırıldığı bir biçimde tasfiye edildiği bir süreç rejandı.
28:5810 yıl geçti.
29:00Bu 10 yıldan sonra dönüşler belki bir günden iki güne bu şeyi tamir etmeyecek bu ağır zararı telafi etmeyecek ama
29:10önemli bir şey olacak.
29:11Barış imzacıları 2019 yılında AYM kararıyla ifade özgürlüklerinde kullandıkları tespit edilmiş.
29:20Hakkımızdaki ağır ceza dosyalarından berat etmişiz.
29:25Bir çoğumuzun hatta Danıştay mesela benim yakın tarihli kendime örnek vereyim hiç önemsemiyorum.
29:31Daha genç arkadaşlar bakımından çok önemli bu üniversiteye yeniden dönmek.
29:35Danıştay göreve dönmem gerektiğine hükmetti.
29:38Ama yine bunda inat eden bölge idare mahkemeleri var.
29:42Özellikle 13. bölge idare burada bekleyen pek çok arkadaşımızın dosyası var.
29:46Bunlar için hiçbir şey gerekmiyor.
29:48Bunlar bu süreçte eğer siyasi iktidar bu konuların ele alınmasının bağış ilişkisini kavruyor olsaydı
29:58ve bunun topluma umut vereceğini, inanç vereceğini, güven vereceğini bir tür teslim alınma duygusundan çıkaracağını.
30:06Yani sonuçta silahlar bırakıldı.
30:08Niye?
30:09Çünkü AKP bunu başardı.
30:10Mesele bu değil ki.
30:11Bizim attığımız adımlar, 20 Şubat deklarasyonu, örgütün buna uyarak kendini nefes etmesi, silah bırakması olmasaydı olmayacak bir süreci.
30:22Bunları yapmadığınız zaman ilgili topluma ki bu esas olarak Türk ve Kürt demokratik toplumu ama Kürt toplumu
30:31onlara sanki bunu bir işte AKP terörü bitirdi tırnak içinde.
30:38Dolayısıyla bitti gibi bir şey söylediğinizde bu barış için bir teminat olamıyor.
30:42Olamaz çünkü doğru olan zaten bu değil.
30:45Dolayısıyla bu adımlar için, VGK önemli bundan sonrası geri dönüşler için önemli, geri dönüşlerin topluma integrasyonu için önemli,
30:56demokratik bir toplum hayatının bir güvenceye kavuşması için önemli, eşit yurttaşlığın anayasal güvenceye kavuşması,
31:05konuşurken atlıyoruz sonra çok üzülüyorsun sen niye söz etmedim diye,
31:09ana dilde eğitim, ana dilde kamusal hayat bunlar çok önemli.
31:15Zaten neden Türkiye barışa kavuşamadı?
31:18Bütün bu insanların çok temel hakları üzerinde büyük bir baskı, tahakküm, hinkar olduğu için biz bu şeyi yaşadık.
31:29Ve bu ülkeye çok ağır, potansiyeli ağır bir darbe olan bir 50 yıl geçirdik.
31:35Şimdi aynı şekilde devam edildiği zaman aynı sonuçları üretmesi kaçınılmaz.
31:41Yani bu Türkiye kazandırmaz.
31:43Kesinlikle, çatışmaya veda eden birçok toplumda eğer barış daha pozitif bir rotaya evriltilmediği zaman
31:52yeniden aynı sarmala geri dönüldüğünün örnekleri de var.
31:58Biz bu olmasını istiyoruz.
31:59Bütün çabamız bununla ilişkili.
32:02Evet, yani aslında bazı biz de gazeteciler olarak takip ediyoruz.
32:07İşte Ankara kulislerinde Ekim ayında bazı somut adımların atılması bekleniyor.
32:13Söylemleri de var.
32:14Siz yani bir parlamenter olarak bu kulis bilgilerini nasıl görüyorsunuz, nasıl okuyorsunuz?
32:21Yani bunların aslında olumlu bir yünü var mı sizce?
32:25Açıkçası ben umutluyum ama böyle umut da şey değil, böyle bir duygudan ibaret bir şey değil, bir gerçeklikle ilişkili.
32:33Bu olmazsa zaten sürdürülemez hale gelir.
32:36Ha böyle Ekim'de olmazsa olmaz anlamında söylemiyorum ama Ekim'de, Kasım'da yeni yasama yılı başladı.
32:45Bir şey görmek istiyor herkes.
32:47Dolayısıyla da ben umutluyum ama bir yandan bakıyorsunuz, işte bunları anmadan konuşmak istemiyor insan.
32:52Bizim basınımız üzerindeki baskıyı biz biliyoruz.
32:56Yani çok ağır, çok büyük bir baskı, çok ağır şeysi olmuş, faturası olmuş, çok sayıda hayata mali olmuş bir baskıyı
33:04biz biliyoruz.
33:05Ama yakın tarihli baskıyı da görmek gerekiyor.
33:08Bugün benim 96'da kurulduğu gün kuruluş toplantısına katıldığım bir anete erişim yasağı geldi.
33:15Yani genç bir medya iletişim asistanı olarak.
33:19Aa bir alternatif medya şeyi kurulacakmış.
33:22Gazete ilanı mı ne gördük?
33:24Ankara'daki bir otelde bir toplantı var.
33:25Kimse de bizi çağırmamıştı.
33:27Alternatif medya diye bir şey duymamıştık daha.
33:29Yani bir ana akım medya vardı falan.
33:31Böyle çok eski bir şey.
33:33Koşa koşa gittik ve o gün bugündür de bize böyle kucaktaştılar.
33:37Hatta partimizin kıymetlisi Ertuğrul, Türkçülüğü falan ben o toplantıdan tanışırım Nadire Mater'le.
33:44O gün bugündür hep bir şekilde bir temasımız oldu.
33:48Bir yayın organı.
33:50Bugün erişim yasağı geldi.
33:51Aslında Özgür Basın'a bu yıllardır biliyorsunuz uygulanmıyor ancak şu an biraz o ağa genişletmiş.
33:58Bir yönetmen o basınla, Özgür Basın'a çok yakın teması olan, işte kurucuları, Özgür Basın'da bir dönem genel yönetmenliği yaptıkları
34:09için yargılanmış, cezaları almış isimler, her türlü dayanışmış isimler artık oralara yayılan bir şeyle karşı karşılayız.
34:20Şimdi bunu niye söyledim?
34:21Bu varken de ekimde bir şey olacak umudumuz tabii ki sekteye uğruyor.
34:26Ekimde bir şey olmasının bir koşulu da buna bir niyet olduğunun gösterilmesi.
34:32Niyet varsa o zaman bizimle bunu yaparken, ben böyle birbirimizden ayırt etmiyorum aslında demokratik kavuyu ama oraya da onu yaptığında
34:42güven kalmıyor.
34:44Ve biz sanki böyle bütün bunları görmeden, aslında muhalefeti birbirinden koparmaya dönük de bir etkisi oluyor.
34:52Dolayısıyla biz her zaman bunun da kabul edilemez olduğunu, umutlu olduğumuzu söylerken birlikte düşünmemiz gerekir diye düşünüyorum.
35:00Yani öyle inanıyorum ben.
35:02Evet, yani peki son olarak biraz iktidarın bu süreçteki duruşunu size sormak istiyorum.
35:07Yani siz de hem bir akademisyen olarak hem bir siyasetçi olarak iktidarın yaklaşımını da görüyor ve okuyorsunuz.
35:15Yani iktidar bu süreçte ne kadar ısrarlı?
35:19Şimdi burada aslında böyle bir ne denir tek parça bir şey çıkmıyor karşımıza.
35:26Daha parçalı görüyorum ben.
35:28Daha iktidar da bir blok yapı değil aslında.
35:31Her ne kadar hep öyle göründüğü ve AKP, MHP iktidarın başarısı biraz da o monoblok yapıyla ilişkili gibi olsa da
35:41aslında bence değil.
35:43İçinde çok bu süreçlere farklı bakanlar da var.
35:45Baktığınızda Bahçeli ile Erdoğan'ın tutumu da tam örtüşleyebilir ama birlikte hareket ediliyor.
35:53Orada sahiden bir an önce bu işin bir rotaya sokulması gerektiğini düşünen de var.
35:59Daha samimi bir yatırım yapan da var.
36:02Yani yok değil biz çünkü bir sürü mecrada bir konuşma şansı buluyoruz.
36:06Ama bir yandan da genel verdiği şey, görüntü en başından itibaren.
36:12Devlet Bahçeli'nin attığı adımlar gerçekten böyle düşündüğümüz zaman, kendi tarihi içinde değerlendirdiğimiz zaman büyük kendileri adına tırnak içinde ne
36:22diyelim kopuş niteliğinde bir şeydi.
36:26Evet ama hep öyle gitmedi.
36:29O zaman da biz bunun bir uluslararası konjonktürün gereklerinin getirdiği bir şey olduğunu düşünüyorduk.
36:36Şimdi öyle olunca bu konjonktürü sürekli bir izleme şeyi de görülüyor.
36:41Yani sürekli bir bakalım İran'da ne oluyor, bakalım Suriye'de ne oluyor, bakalım Amerika ne yapacak.
36:46Ve ona göre bir ileri iki geriye tereddütlü davranılıyor olduğu intibanı veriyor bize.
36:54Yani toplumu da aslında tatmin edecek bir yerde durmuyor.
36:57Biliyorsunuz bir yandan işte barış ve demokratik toplum süreci devam ediyor.
37:03Öbür taraftan medyaya yönelik baskılar, saldırılar sürüyor kadınlara, sosyalistlere.
37:08Bütün alevileri, sosyalistlere evet.
37:11Yani bu anlamda aslında güven vermediği için hani insanlar da aslında sürece temkinli yaklaşıyor.
37:18Evet şimdi o güven vermemeyi böyle seninle konuşurken düşündüm.
37:21Bir yandan bütün bunları sürdürerek bir yandan da işte örgütle silahlı kuvvetler devlet arasında bir şey gelişmeler işte örgütün fesli
37:33silahların bırakılması.
37:35Hatta şimdi zaten biliyoruz şeyde bu konuda birkaç gün evvel de böyle 27 Kasım'a kadar silah bırakmanın büyük ölçüde
37:45tamamlanacağı da açıklandı vesaire.
37:49Ama bütün bunları böyle AKP'nin bu şekilde sürdürmesi sanki işte bir zafer, biz yendik, biz bitirdik.
37:58Terörsüz Türkiye zaten ısrarla biz barış dedik ama orası terörsüz Türkiye dedi.
38:03Terminolojiye takılmamak gibi bir tercihi oldu partimizin.
38:07Bir biçimde biz bu sürece başka bir anlamlandırma ile bakıyoruz filan dedik ama bu böyle sürdürülebilir olmayan bir hale geldi.
38:16Bana kalırsa Türkiye toplumu sağıyla soluyla bu iyi yönetilirse hiç böyle bir şeye ihtiyaç yok.
38:23Yani biz hiç hiçbir şeye gözlünmüyoruz bildiğiniz AKP çünkü orada fayda görüyor.
38:29Bugüne kadar 25 yıldır iktidarda olduğumuza göre biz bununla olduğumuza göre bunu da böyle sürdürelim ama burayı da böyle yapalım.
38:36Sanki bir içeride bir konsolidasyon aracına da dönüştürmüş gibi görünüyor.
38:40Tek nedeni o değil aslında daha evvel de söyledim muhalefeti de birbirinden koparıyor.
38:44Yani bunda bir sır yok işte oraya bunu yaparken bizimle barış çerçevesinde bir görüşme, bir şey gerçekleştirdiğinizde
38:54sanki böyle zaten ezel evvel mi denir hep bize yöneltilen anlaşacaklar, anlaşacaklar gibi bir şeyi de yaratıyor muhalefetin belirli kesimlerinde.
39:04Ama biz tecrübeli bir siyasetiz, bunların hepsinin farkındayız ve her defasında diyoruz biz hiçbir zaman öyle bir tür ikna kandırılan
39:16taraf olmayız.
39:17Bizim tecrübemiz zaten buna asla imkan ihtimal bırakmaz.
39:22Biz de kendi siyasetimizi kendi mücadelemizi yapıyoruz ve burada yanlış yapıldığını söylüyoruz.
39:27Bu muhalefeti baskılı, muhalefet üzerindeki baskıyı bu dereceye tırmandıran bir iktidar yapısının barışı sürdürmekte başarılı olamayacağını söylüyoruz.
39:38Gene bunu söylemeye devam edeceğiz.
39:40Belki orada bu son fon krizlerini falan da basınla ilgili düşmek gerekir.
39:45Tabii hepsi birbiriyle ilişkili.
39:48Yani biraz o erişim yasakları aynı zamanda da büyük bir fon krizi, borsa krizi vesaireye de tekabül etti.
39:56Hepsi birlikte düşünüldüğünde barış adına sahiden çok umut verici değil ama bununla da bir biçimde bunlarla da mücadele etmeye devam.
40:06Evet, sevgili Sevilay biz de programımızın sonuna geldik.
40:10Son olarak belirtmek istediğiniz ya da vermek istediğiniz bir mesajınız varsa alalım programımızı.
40:15Yani son ve ilk söz barış gerçekten çok önemli.
40:19Bu böyle bir slogan değil, içi boş bir şey değil benim adıma.
40:23Bu ülkenin insan kaynağı, ikliminden başka zenginliklerinde her tür kaynağı çok ve bizim insanlarımız Kürdü'yle, Türkü'yle, Alevisi'yle,
40:35kadınıyla,
40:36her insan gibi, her toplum gibi her şeyin en iyisini hak ediyor.
40:40Hayat bu kadar zor olmak zorunda değil, bu kadar acılı olmak zorunda değil.
40:44Ben burada dolaştıkça barış annelerini, evlatlarını kaybedenleri, burada bir yas var mesela, günlerdir bir toplu yas var.
40:52Niye yaşıyoruz biz bunu, niye bir daha yaşayalım?
40:56Bunun olmadığı bir dünya istiyorum.
41:00Son sözüm bu, uygulandım.
41:01Teşekkür ediyoruz.
41:02Evet sevgili izleyiciler, haftanın gündemi programının sonuna geldik.
41:06Bu hafta konuğumuz Den Parti Ahmet Milletvekili Sevilay Çelenk ile barış ve demokratik toplum sürecini,
41:12süreçle birlikte uluslararası yankılarını konuştuk.
41:15Önümüzdeki hafta farklı bir konu ve konukla tekrar karşınızda olmak dileğiyle.
41:19Hoşçakalın.