00:00Uzun yıllardır şiddet ve silahlı saldırılar üstüne çalışıyorsunuz.
00:03Öncelikle şunu sormak isterim.
00:05Sanal medya gençleri nasıl değiştirdi?
00:07Sizin araştırmanız hangi sonuçları ortaya çıkarttı?
00:10Eskiden çocuklar ergenlik sürecini okulda, kendi çevrelerinde ve ailesiyle birlikte geçirirlerdi.
00:17İnternet bu süreci tamamen değiştirdi.
00:19Yalnız ve öfkeli bir gençseniz, eskiden sıfırdan bir plan yapmanız gerekirken internet şimdi size bir yol haritası sunuyor.
00:27Ortada kahramanlaştırılmış failler, şakalar, sloganlar ve nihayetinde şiddete giden bir yol var.
00:34Sanal medya gençlerin birbirleriyle olan etkileşim kurma biçimlerini değiştirdi.
00:40Sanal medya hangi aşamada gençlerin birbirleriyle temas kurduğu bir yer olmaktan çıkıp şiddeti normalleştiren ya da teşvik eden bir ortama
00:48dönüşüyor?
00:50Bu harika bir soru.
00:52Bence bu durum sanal medyada gençleri birbirine bağlayan konu şiddet haline dönüştüğünde gerçekleşiyor.
00:59Video oyunları, müzik grupları ya da buna benzer konuları konuşan bir gruba katılıyorlarsa sorun yok.
01:05Ama bir anda işler değişebiliyor.
01:08Birileri daha karanlık konuları açtığında şiddet ve bahşet içeren içerikler,
01:13bir manifesto paylaştığında veya bir okul saldırısı hakkında konuşulmaya başladığında işin rengi değişiyor.
01:19Kimi bunu önce zararsız görebilir fakat değil.
01:22İşte o noktada sanal medya artık bir bağ kurma alanı olmaktan çıkıyor.
01:31Yeni bir saldırgan kuşağından bahsediyorsunuz.
01:34Geçmiştekilere göre çok daha küçük yaşta ve internete daha bağlı bir kuşak.
01:38Peki bu kuşağın diğer özellikleri ne?
01:41Şunu unutmamalıyız ki karşımızda internet ortamında büyümüş ve gelişim sürecinin önemli bir bölümünü,
01:48hayatın neredeyse tamamının çevrim içi yaşandığı koronavirüs salgını sırasında geçirmiş bir nesil var.
01:54Onları yapay zeka ve diğer faktörler de etkilemeye devam ediyor.
01:58Dünya bu gençler için son derece istikrarsız ve güvensiz bir yer gibi görünüyor.
02:03Benim neslimin ya da benden önceki nesillerin gördüğü geleceği onlar görmüyor.
02:08Bu çevrim içi alanlarda belirgin bir ideoloji yok.
02:10Her yerden gelen bölük bölçük parçalar var ve onları alıp birleştiriyorlar.
02:15Bazen bir hareketin sembolünü benimsiyorlar, bazen geçmişteki bir saldırganın sözü dikkatlerini çekiyor.
02:21Bazen de TikTok'taki videolardan etkileniyorlar.
02:25Derin bir çaresizlik hissi var.
02:26Dünyada bir iz bırakmaya dair güçlü bir arzuları var.
02:30İnternette gördükleri kişilere hayranlık duyuyorlar.
02:33Videolar hazırlıyor, fotoğraflar biriktiriyor ve hayranlık duydukları kişilerin tarzlarını benimsiyorlar.
02:40Hatta kimi onları taklit etmeye başlıyor.
02:45Bu süreçte algoritmaların rolü ne?
02:48İnternete giren ve sadece merakla bir şiddet içeriği arayan bir çocuk ya da genç nasıl bir girdabın içine çekiliyor?
02:57Evet, bu da harika bir soru.
02:59Algoritmalar ilgiyi ve etkileşimi ödüllendiriyor.
03:02Ortada bir dikkat ekonomisi var.
03:04Tek amaçları sizi ekran başında tutmak.
03:07Şiddetin, insanların dikkatini çektiğini de biliyoruz.
03:10Dolayısıyla meraklı bir çocuk şiddet içeren bir olaya dair tek bir video klibi izlediğinde
03:16sistem bunu ilgi beklentisi olarak algılayıp bir başka video öneriyor.
03:21Sonra da aşırı, karanlık içerikler göstermeye başlıyor.
03:25Üstelik çocuk bunu bilinçli olarak seçmemiş oluyor.
03:28İşin daha ciddi bir riski de şu.
03:30Algoritma gençleri sadece başka içeriklere değil, başka insanlara da bağlıyor.
03:35Yani o içeriği beğenmiş ve onunla etkileşime girmiş diğer kişilere de ulaştırıyor.
03:40Algoritmanın yani sistemin tasarımına bizzat entegre edilmiş bu yapının üzerinde durulması gerekiyor.
03:51Hep konuşulan konulardan biri, internette şiddet içeriklerinin aranması.
03:55Ama sanal medya, şiddet içeriği aramayanlara da bunu önermiyor mu?
03:59Bu aşamada platformlar, şirketler, çocukların, gençlerin şiddete meyilinden sorumlu değil mi?
04:06Kesinlikle öyle.
04:08Yani platformlar çocukların bu içerikleri bizzat arayıp bulduklarını öne sürecektir ama
04:13bence bu meselenin sadece bir yönü.
04:16İnternette bu tür ortamlara sürüklenen gençleri incelediğinizde
04:20birçoğunun aslında bu tür şeyleri özellikle aramadığını görüyorsunuz.
04:25İçerikler bir şekilde karşılarına yani akışlarına çıkıyor.
04:29Eğer bir şirket bir gencin talep etmediği şiddet içeriklerini ona sunan bir sistem tasarlıyorsa,
04:34bu tercihin sorumluluğunu da üstlenmelidir.
04:37Şöyle düşünün, otomobil üreticilerini araçların fren sisteminden sorumlu tutuyoruz.
04:42Değil mi?
04:43Bu teknolojiyi geliştiren şirketler son derece güçlü kuruluşlar ve ürünlerini çocukların kullanımına sunuyorlar.
04:49Gençlerimize sundukları şeyler konusunda onları da aynı derecede sorumlu tutmalıyız.
04:58Dünyanın tartıştığı bir konu da şu, okullara baskın düzenleyenlerin profillerine ayrıntılarla yer verilmesi
05:05ve o gençlerin çocukların kötü şöhretli ünlülere dönüşmesi.
05:09Türkiye'de ise bu saldırılar sonrasında yazılı olmayan bir kural var.
05:13Gazeteciler saldırganların profillerini paylaşmıyor.
05:16Sizce hangisi doğru?
05:20Türkiye'deki bu tutum çok doğru.
05:23Amerika Birleşik Devletleri'nde de uzun zamandır şöhret kazandırmama hareketi üzerine konuşuyoruz.
05:29Böyle bir olayı elbette haberleştirmek istersiniz.
05:32Çünkü kuşkusuz haber değeri taşıyor.
05:34Kurbanlar hakkında haber yaparsınız, gerçekleri ve çıkarılan dersleri aktarır, çözümlere odaklanırsınız.
05:41Bu tür olayların tekrar yaşanmasını nasıl önleyebiliriz dersiniz.
05:45Bunu yaparken saldırganı ünlü birine dönüştürmenize gerek yok.
05:49Fotoğraflarını tekrar tekrar yayınlamak, isimlerini her manşete taşımak
05:53ya da internette paylaştıkları her şeyi tüm detayları ifşa etmek zorunda değilsiniz.
05:59Araştırmalarımızdan biliyoruz ki birçok saldırgan diğer saldırganları inceliyor,
06:04onları taklit etmeye ve izlerinden gitmeye çalışıyorlar.
06:08İsimlerini biliyorlar, kaç kişiyi öldürdüklerinden haberdarlar.
06:12Bazı insanlar için şöhret, motivasyonun bir parçası.
06:15Bu yüzden onlara bu imkanı tanımak istemiyoruz.
06:19Bir sonraki saldırganın reklamını yapmak istemiyoruz.
06:22Dolayısıyla faillerin isimlerini öne çıkarmak yerine çözümlere odaklanan temkinli bir yaklaşımın
06:28benimselmesinin en doğru yolu olduğunu düşünüyorum.
06:36Bu konunun uzmanı olarak size şunu da sormamız gerek.
06:39Gençler için ilk uyarı işaretleri neler?
06:41Aileler ve öğretmenler nelere dikkat etmeli?
06:44Uyarı işaretleri neler?
06:47Evet, bu gerçekten çok ama çok önemli.
06:50Bu ölçekte bir şiddet eylemi gerçekleştiren hiç kimse sağlıklı bir yaşam sürmüyor demektir.
06:56Genellikle sorunları vardır.
06:58Başkalarının canlarına kıymayı düşündükleri gibi kendi yaşamlarına son vermeyi de düşünebilirler.
07:03Uyarı işaretlerine gelince, çaresiz ve umutsuz görünen, ölümden ya da intihardan söz eden gençlere dikkat edin.
07:10Arkadaş çevresinden uzaklaşıyor mu?
07:13Ders notları düşüyor veya davranışları değişiyor mu?
07:16Özellikle davranış değişikliklerine dikkat edin.
07:19En önemli unsur budur.
07:21Örneğin, saldırganlara aniden ilgi duymaya başladıysa,
07:24yaptığı çizimlerde şiddet varsa ya da silahlara karşı bir merakı başladıysa,
07:29bunları göz ardı etmeyin.
07:31Gördüğümüz şu ki, bu saldırganların çoğu harekete geçmeden önce birilerine bir şeyler söylüyor.
07:38Bunları internette paylaşıyor ya da bir arkadaşına üstü kapalı biçimde anlatıyorlar.
07:44Bu yüzden en önemli şey, bu durumu ciddiye almak.
07:47Şaka yaptıklarını söyleseler bile, çocukların verdiği sinyallere gerçekten dikkat etmek gerek.
07:53Bir diğer önemli hususta, aile ve toplum içinde silah bulunması meselesi.
07:59Gençlerin bunlara erişememesi gerekiyor.
08:01Bu konuda hayati önem taşıyor.
08:04ABD'de okul saldırılarını gerçekleştirenler genellikle genç,
08:08okul çağındaki çocuklar ve kullandıkları silahları da çoğunlukla kendi evlerinden,
08:13ebeveynlerinden veya akrabalarından alıyorlar.
08:17Bir genç internette tehditler, şiddet ya da geçmişteki saldırganlara yönelik hayranlık paylaşıyorsa,
08:24platformların da harekete geçmesi gerekmez mi?
08:28Elbette, internette paylaşılan tehdit çoğu zaman karşılaşabileceğimiz en net uyarı işareti.
08:35Üstelik platformların elinde bu tür içerikleri tespit etmeye yardımcı olacak bazı araçlar zaten var.
08:42Telif hakkıyla korunan müzikleri saniyeler içinde bulabiliyorlar.
08:45Dolayısıyla çevrim içi ortamda tehlike sinyalleri belirdiğimde,
08:49bunları tespit etmek için benzer araçları kullanabilmeleri gerek.
08:53Ama mesele sadece bir gönderiyi kaldırmaktan ibaret değil.
08:57Çünkü birisi sınıf arkadaşlarına zarar verme niyetinden bahsediyorsa,
09:02gönderiyi silmek o mesajı ortadan kaldırır ama altında yatan asıl duyguyu yok etmez.
09:08Bu nedenle durumun ciddiyetine göre bilginin okul yetkililerine,
09:12bir aile üyesine veya polis gibi müdahale edebilecek kişilere ulaştırılmasını sağlayan açık bir yol izlenmelidir.
09:20Bu konuda sorumluluğa sahipler.
09:25Bu vakaları araştırdıktan sonra çocukları internetteki şiddet içeriklerinden koruma konusunda
09:30sanal medya şirketlerinin yaptığı en büyük hata sizce ne?
09:35Bence teknoloji şirketlerinin yaptığı en büyük hata bu durumu bir içerik sorunu olarak ele almaları.
09:41Oysa bu aslında bir tasarım sorunu.
09:44Bir videoyu kaldırıyor ya da hesabı siliyorlar.
09:46Ancak sistem ve algoritmalar o içerikten daha fazlasını önermeye devam ediyor.
09:51Yani bir hesabı yasaklayabilirsiniz ama şiddet meyilli aynı grup bir saat içinde yeniden örgütlenebilir.
09:58Sanal medya platformları karlarını düşünüyor.
10:01Sonsuz kaydırma sistemi, grup sohbetleri ve mesajlaşma özellikleri çocukları bu platformlarda daha uzun süre tutacak şekilde tasarlanmış.
10:09Şirketler ürünlerinin işleyiş biçimini değiştirmeye gerçekten istekli olmadıkları sürece sanırım bu mücadelede biz sürekli kaybedeceğiz.
