00:00Namuo ang takot at panic sa isang mag-anak sa Lanao del Norte
00:05sa nahuli kami lang unti-unting pamumuo ng isang ipo-ipo.
00:10Ano ang mga dapat tandaan kapag sakaling mangyari rin ito sa inyong lugar?
00:16Ipapaliwanag yan sa atin ni Kuya Kim.
00:19Kuya Kim, ano na?
00:25Habang nagpapahangin ka makailan si NaFaith,
00:28sa gitna ng isang palaisdaan sa Lanao del Norte.
00:31Halos malunod daw sila sa kabah nang biglang umihip ang malakas na hangin.
00:37Kala namin yung das lang nadala ng hangin.
00:40Kaso pagtingin namin sa tubig,
00:42nangitim na para na siyang umiikot ng palakas ng palakas.
00:46Isa na pala itong namumuong ipo-ipo.
00:48Oh Jesus!
00:50At hindi lang isang ipo-ipong nabuo sa palaisdaan nung oras na yun.
00:53Meron din pong sa likod.
00:55Sa kamilang dulo kasi, isang napakalakas na ipo-ipo ang nananalasa.
01:00Dito na ro'n ang takbuan si NaFaith para magtago.
01:02Sabi nila, umuwi na tayo, sumakinag tayo ng pambut.
01:05Sabi namin, paano tayo uwi?
01:07Maabutan tayo niyan, taob tayong lahat.
01:12Ang pagpapasalamat ni NaFaith,
01:13makalipas ang ilang minuto,
01:15kung saan na lang daw nawala ang mga ipo-ipo.
01:17Buti na lang po, hindi po papunta sa amin yung ipo-ipo.
01:21Lumayo siya, nang lumayo, hanggang sa nawala na po siya.
01:23Tumagal po siya ng hanggang 7 to 8 minutes.
01:27Okay lang naman po kami nun.
01:28Wala namang aberya sa inisteha namin.
01:31At nakauwi lang kami ng maayos at buo.
01:34Pero paano nga ba nabubuo ang mga ipo-ipo?
01:36Kuya Kim! Ano na?
01:39Maraming nalilito kung may pinagkaiba ba ang buhawi at ipo-ipo.
01:43Ang buhawi o tornado, sirkulasyon ng hangin na nabubuo sa lupa.
01:46Kapag ang buhawi ay nabuo sa tubig,
01:48tinatawag naman itong ipo-ipo o water spout.
01:51May dalawang kategory ng ipo-ipo o water spout.
01:53Ang una, ang tornadic water spout.
01:56Buhawi ito na nabubuo sa ibabaw ng tubig
01:58o di kaya lumilipat o gumagalaw mula sa lupa papunta sa tubig.
02:01Ito ang pinakamalakas at pinakamapaminsalang klase ng ipo-ipo.
02:05Ang pangalawa naman ang mga fair weather water spout
02:08na nabubuo naman sa surface ng tubig at tumalaki upward.
02:11Pero paano nga ba nabubuo ang mga ipo-ipo?
02:13There are two main ingredients.
02:15Warm temperature dun sa ilalim ng clouds
02:17at saka dapat mataas din yung halumigmig o yung humidity.
02:21Kung nagsimula siya as hangin
02:22at nahaluan na ito ng halumigmig or moisture,
02:25nagiging clouds na ito.
02:27Kaya yung nagsaswirl na naggagaling dun sa clouds
02:30pababa dun sa katubigan,
02:32yun na yung parang itsurang clouds na umiikot.
02:34Alam niyo ba nung September 27, 2003 hanggang October 3, 2003,
02:38maygit 66 na ipo-ipo ang nabuo at namataan
02:41sa Great Lakes sa Canada.
02:43Tinuturing itong largest water spout outbreak
02:45in recorded history.
02:46Ano naman ang dapat gawin at tandaan
02:48kapag may namuong ipo-ipo sa inyong lugar?
02:50Yung tinatawag na fair weather water spout
02:52kung saan wala naman talagang mga malalakas
02:54at madidilim na mga ulap,
02:56relatively safe yan.
02:57So, if you see one,
03:00might as well,
03:00kung nasa malayo kayong distansya,
03:02wala naman kayong dapat ipangamba.
03:04Laging tandaan,
03:05sa oras na sakuna,
03:07kimportante ang may alam.
03:08Ito po si Kuya Kim,
03:09at sangot ko kayo,
03:1024 oras.
