00:00.
00:01.
00:05.
00:06.
00:06.
00:06.
00:06.
00:06.
00:07.
00:08.
00:10.
00:10.
00:54Dibu-libu man o paisa-isa.
00:59Sa tubataha, ang mga isda, hindi mapakali.
01:03Ay, para bang in unison o sabay-sabay na naglalaro sa dagat at naghahanap ng pagkain.
01:13Ang snapper na ito, hinihipan ang buhangin.
01:20Hindi siya naglalaro.
01:22Paraan niyo ito para hawiin ang mga nagkatagong maliliit na alimango at hipon.
01:33Ito rin ang hinahanap ng porcupine ray o pagi.
01:38Sa buhangin, para siyang metal detector ng pagkain.
01:47Sinusuyod niya ang puting buhangin.
01:52Dahan-dahang binugugaw ang buhangin para palutangin ang kanyang pangtibog.
02:00Ang mga parrotfish, corals naman ang kinitira.
02:06Pinalalabas kasi nito sa matitigas na bahura ang napakaliliit na algae o buhay na organismong tulad ng lumot.
02:15Kung walang kakain sa algae,
02:18posibleng mabilis itong dadami at hanggang sa mabalot at mapatay nito ang mga coral.
02:28Sa gilid, may tahimik na nanginginain.
02:33Ang triggerfish.
02:38Gamit ang kanyang ngipi na parang katulad sa tao,
02:43tinutuka-tuka nito ang mga coral.
02:49Kaya mga diver o manimisin, takot sa kanila.
02:54Hanggat maari, iniiwasan nilang makaharap ito sa dagat.
02:59Mga divers, gusto namin makita ng shark eh.
03:01Pero pag triggerfish na nag-nest, ayaw namin.
03:04Moody ang triggerfish.
03:07Kahit mga tahimik itong nanginginain,
03:10sa isang iglap, pwedeng magbago ang lahat.
03:17Attack mode on ang triggerfish.
03:23Kahit pa mga kapitbahay niyang mga isda,
03:27sa mata nitong kayang gumalaw kahit magkaibang direksyon,
03:31check na madali nitong makikita
03:33ang mga lalapit sa kanyang teritoryo.
03:39Kung sa isang triggerfish,
03:41todo iwas ang mga diver.
03:42Paano pa kaya magawi ka sa kanilang kaharihan?
03:46Ang triggerfish city.
03:50Hindi biro ang kanilang mood swing na kakaharapin.
03:54Buong Pilipinas na mami, nakikita kami yung mga triggerfish.
03:57Paniliate, samotin big.
03:58Pero yung mga triggerfish dito, ganyang kalalaki.
04:01Ang triggerfish, biglang nanununggap na.
04:07Tinataboy ng triggerfish ang sino mang magagawi sa kanyang teritoryo.
04:12Sa kuha ni Jim o Roman, isang divebusters na tubataha,
04:18lumangoy palapit sa kanilang guest ang triggerfish.
04:23Sinubukan niyang ilayo sa isda ang diver.
04:25Pero sa huling, siya na ang sinunda nito.
04:29May current din noon,
04:31tapos hindi na nakita ng guest ko na may triggerfish na nagdinest.
04:37Kaya swim lang siya,
04:39tapos nakita siya ng triggerfish,
04:40hinabol siya,
04:41ginagat yung dito niya,
04:42tsaka yung sa may paa niya.
04:45Nag-iwan ang malaking kagat ng triggerfish sa katawan ng diver na ito.
04:49And if you notice and see kung gaano kalaki yung ngipin ng triggerfish,
04:54parang siyang ngipin ng tao.
04:55Yung incisors are so huge,
04:57parang kasing laki halos ng ngipin natin.
04:59And then,
05:00if they're big,
05:01their mouths are big as well.
05:02Pagkagat niya dito sa laman mo,
05:04talagang may kakahinat na yan.
05:06Si Janice,
05:07the cruise director at diver,
05:09nahabol na rin ng triggerfish.
05:28Paglilinaw ng mga eksperto,
05:30hindi basta-basta umaatake ang mga triggerfish.
05:34Bukod sa pag-angkin ng kanilang teritoryo,
05:39binabantayan nila ang isang napakahalagang yama ng kanilang uri.
05:44Ang kanilang pugad.
05:46Kasi yung nest nasa baba,
05:49tapos ako,
05:50nag-angat ako,
05:51tapos nasa on top of the nest pa din ako,
05:54kaya hinahabol pa din niya ako.
05:55Talaga pala notorious yung mga triggerfish.
05:58Paano nga bang gagawin kung sakaling halimbawa nasa ilalim ka na,
06:01at hindi mo naman na malaya na napadaan ko pala sa nest ng mga triggerfish.
06:06Swim talaga horizontally away from the nest.
06:09Kasi pag nasa malapit ka lang ng nest,
06:11ahabolin ka talaga yan.
06:13If i-face mo yung triggerfish,
06:14huwag tatalikuran kasi kakagitin ka sa likod.
06:18Tapos i-offer mo yung pins mo.
06:20Isang huwarang nanay naman pala ang mga triggerfish.
06:24Magdamag na binabantayan ng babaeng triggerfish ang kanyang mga itlog.
06:31Kaya atake kung atake sa kahit anong dumapit sa kanilang nesting zone.
06:39Naabutan ko nakikipaggyera ito sa kapwa ista tulad ng mga talaki ito.
06:43Ang tingnan mo, non-stop sila oh.
06:46Tapos yung iba talaga purchasing ista.
06:48Ayun oh, ayun oh. Atak siya.
06:52Kaliwat kanan ang umaatake sa pugad ng triggerfish.
06:57Naawa din ako sa kanila because
06:59kapag may binabantayan silang eggs,
07:01doon sila nangingitlog sa sandy area
07:04na exposed doon sa ibang mga isla.
07:06So babantayan nila yun.
07:07Pag may isang lumalapit,
07:09susugudin nila yun.
07:10Kita mo yung hirap na ginagawa
07:12ng pagbabantay ng mga triggerfish na sa eggs nila.
07:15So that maparami nila yung lahi nila.
07:18Napakahirap protectahan because you're exposed to the elements.
07:21Very territorial and very aggressive to protect their environment.
07:26And they defend aggressively their nesting side.
07:30For some reason,
07:32da ganun sila lumakir.
07:33Matapang pagdating sa protection ng kanilang pamilya.
07:37They protect it at all.
07:38Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
07:41Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
07:45mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube channel.
