- 4 dakika önce
İsrail'de yapılan seçimlerin ardından Başbakan Netanyahu'nun iktidarda kalıp kalmayacağı belirsizliğini korurken, Arap partilerinden gelen sert açıklamalar siyasi gündemi hareketlendirdi. Seçim sonuçlarına göre şekillenecek olası koalisyon senaryolarının Türkiye-İsrail ilişkilerine nasıl yansıyacağı merak konusu. Öte yandan Ankara'nın attığı adımlara rağmen Türkiye ile Azerbaycan arasındaki gerilim dinmiyor. İki ülke arasındaki anlaşmazlığın temelinde başörtüsü tartışmaları mı, yoksa Bakü'nün İsrail'le yakın ilişkileri mi yatıyor? Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Türkiye'ye gelecek mi?
Dış haberler editörü Buse Söğütlü sordu; dış politika analisti Barçın Yinanç ve siyaset bilimci Soli Özel, İsrail'deki siyasi gelişmeleri ve Ankara-Bakü hattındaki gerilimi değerlendirdi.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Dış haberler editörü Buse Söğütlü sordu; dış politika analisti Barçın Yinanç ve siyaset bilimci Soli Özel, İsrail'deki siyasi gelişmeleri ve Ankara-Bakü hattındaki gerilimi değerlendirdi.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün 28 Ekim Çarşamba, T24 ekranlarında İsrail seçimleri özel yayınıyla karşınızdayız.
00:07Ben T24 Dış Haberler Editörü Buse Söğütlü, stüdyoda dış politik analisti Barçın İnanç,
00:13canlı bağlantıda siyaset bilimci Sole Özel ile birlikte İsrail seçimlerinin resmi olmayan ilk sonuçlarını,
00:20kesinleşmemiş ilk resmi sonuçlarını, olası koalisyon hesaplamalarını
00:26ve bu olası koalisyonun hem İsrail'de hem Orta Doğu'da hem de küresel siyasette nasıl etkiler yaratabileceğini konuşacağız.
00:36Tabii ki gündemimizde Türkiye'nin kendi bölgesinde attığı adımları çok ciddi şekilde etkileyen
00:42Ankara-Telaviv ilişkilerinin de nasıl etkilenebileceği olacak.
00:48Şimdi biz bu yayına girerken kontrol ettiğimde henüz oyların %80'ine yakını sayılmıştı
00:54ve ne Netanyahu bloğu ne de muhalefet bloğu, Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu
01:02tek başına 120 sandalyeyle İsrail parlamentosunda çoğunluğu elde edemiyor.
01:07Dolayısıyla bu bir siyasi olarak bir koalisyon hesaplamasını ve koalisyon görüşmelerini gerekli kılıyor.
01:14Öte yandan da Arap partileri, İsrail'i Filistinlilerin temsil edildiği Arap partilerinin
01:2017 sandalye gibi çok önceki dönemlere kıyasla ciddi şekilde oy arttırdığı
01:27ve sandalye arttırdığı bir seçim tablosundayız.
01:31Aslında tabii ki seçimlerden çıkan böyle çok önemli çıkarımları sıralayabiliriz
01:38ama ben ilk olarak Soli Özel'e bu ilk sonuçlara baktığında ne çıkardığını sormak istiyorum.
01:45Öncelikle hoş geldiniz ve söz sizde.
01:48Merhabalar.
01:49Bir kere yarınki Cumhuriyet Bayramı'nı da kutlayarak başlayayım lafa izleyiciler için.
01:54Tabii ki.
01:55Açıkçası bunu söylemekten dolayı çok mutluluk duyduğumu duyuyorum diyemeyeceğim de
02:03Bibi Netanyahu kaybetmediği için kazandı bence.
02:07En kötü haber de bu.
02:09Şimdi bakın 7 Ekim'de başbakan olan 7 Ekim'de olası bir saldırı hakkında kendisine verilen
02:19istihbaratı kendi güvenlik otoriteleriyle paylaşmayan 40 bin tane yolsuzluğa adı batmış
02:26ülkeyi müthiş kutuplaştırmış ne kadar yolsuzluğa kendisinin çalışma arkadaşlarının bilindiği birisi
02:37sonunda birisinin partisi her şeye rağmen bloğu değilse bile kendi partisi Likud galiba
02:44en fazla sandalyeye sahip parti olarak bu seçimlerden çıkmış olacak.
02:51Ayrıca bence çok asıl önemli saftama şu benim dediği yani ben de paylaşıyorum da
02:57New York Times gazetesinde Ezra Klein'ın da yaptığı gibi muhalefet neler diyor diye
03:02baktığınızda onlar da topu hep Bibi Netanyahu'nun tanımlamış olduğu alanda çevirerek konuşuyorlar.
03:10İşte Arap partileriyle işbirliği yapmayız.
03:13İşte Gazze'de şunu yapmayız bilmem şey ama biz daha yumuşak davranacağız.
03:18İşte şeydeki Batı şeriyadaki yerleşimci terörünü engelleyeceğiz.
03:23Güvenlik güçlerinin görevlerini yaparak bunlara engel olmasını sağlayacağız.
03:27İşte filan filan o bakımdan o bakımdan aslında bu seçimlerin göstermiş olduğu
03:34İsrail toplumunun hem uzun zamandır süre gelen bir takım dinamikler hem de 7 Ekim
03:40travmasının da etkisiyle hakikaten epeyce sağa kaymış olduğu.
03:45Şimdi bana göre bana en önemli gelen mesele de tabii ülke nüfusunun yüzde yirmisini
03:51teşkil eden Arapların partileri ki 2020 pardon 2018 seçimlerinde 14 sandalye çıkarmışlardı.
04:03Sonra aralarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle bütünlük bozuldu filan.
04:08Burada evet beklenti 17-18 sandalyeye sahip olmaları ve bunların varlığı, siyasi varlığı
04:16demokrasi olduğunu iddia eden bir ülkede meşru kabul edilmiyor aslında.
04:22Yani işin varmış olduğu noktada o.
04:25Bir sürpriz olur veyahut da büyük bir cesaret bir anda muhalefet bloğuna gelecek olursa,
04:34Arap partileriyle iş birliği yaparlarsa ya da en azından onların dışarıdan destek vereceği
04:40bir şekilde başbakanlığı alabildikleri takdirde hareket edeceklerini söylerlerse
04:46o zaman yeni bir yola doğru çıkılmış olacak.
04:49Ama şu andaki durum bu.
04:51Bir de bu sizinle programdan önce de konuştukken yüzde 80 ufacık ülke niye sayım bitmedi diye
04:59ben sorduydum bu soruyu.
05:01Tam niye bu kadar geciktiğini bilmiyorum ama anladığım kadarıyla
05:05askerlerin bulundukları bölgelerden gelen oylar kaldı sayılması gereken.
05:11Onların da ağırlıklı olarak bir bile yani Netanyahu'lu yeyine çıkacağını da tahmin ediyorum.
05:18Ama yarın öğleden sonra herhalde tam tüm sonuçlar belli olur.
05:22O zaman daha net konuşmak da mümkündür.
05:24Soruyor Zerb.
05:25Aslında ben de sabahtan beri neden sayımın bu kadar uzun olduğunu sağa sola sorup cevap almaya çalışıyorum.
05:32Ama bir türlü cevap alamadım.
05:34Asker oyları da yani aşağı yukarı bilmiyorum.
05:36800 bin civarı öyle bir şey gördüm.
05:39Yanlış görmüş olabilirim ama hani bizim gibi 80 milyonluk ülkede bile hemen ertesi gün sayım yapılırken
05:45İsrail'de neden bu kadar yavaş sürdüğüne dair ben de sağa sola sorup henüz net bir yanıt alabilmiş değilim.
05:52Ama öncelikle sizin temel gözleminiz bu kadar Eisenkot'la yani muhalefet cephesiyle Netanyahu cephesi
06:04kamuoyu yoklamalarında başa baş gidiyorsa da sonuçta Netanyahu'nun beklenenden daha iyi bir performans gösterdiğinin altını çizmek gerekiyor.
06:14Bu bir.
06:15İkincisi Arap oylarına geleceğim.
06:17Özellikle de o konuda sizin geçmişte özellikle İsrail'le muhataplarınızı yönelttiğiniz bazı yorumları çok net hatırlıyorum.
06:27Onlara geleceğim ama önce belki Buse bize gündemdeki senaryoları kısaca özetlersen hani önümüze bakarsak hangi senaryo daha olasılıklı biraz onu
06:38da bir tartışalım.
06:40Ondan sonra belki tekrar İsrail toplumuna dair bu sonuçlar ne diyor onu da tekrar konuşuruz.
06:46Evet şu anda hem İsrail basınını hem de Amerikan basınını şöyle bir taradığımda öne çıkan dört senaryo var.
06:52Bunlardan bir tanesi Netanyahu'nun olası bu siyasi açmazın derinleşmesi durumunda yeni bir seçimi istemesi ki burada seçim barajını geçemeyen
07:03sağ partilerin seçime girmemesi kartını kullanarak
07:06ya da Arap oylarının yükselmesinin yaratacağı korkuyu kullanarak burada daha fazla bir çoğunluk yaratabileceği yönde bir beklenti var.
07:16Diğeri Eisenkot'un Arap partilerinin biriyle bir azınlık hükümeti kurması yönündeki beklenti ki bu olası senaryolar içerisinde en düşük ihtimal
07:27olarak değerlendiriliyor.
07:28Çünkü Eisenkot seçimden önce herhangi bir Arap partisi ile iş birliğini böyle dört şarta bağlamıştı.
07:34Bunlardan bir tanesi bu seçmenlerin zorunlu askerlik hizmetini yapması yönünde bir söz almak, garanti almak, Hamas'ı terör örgütü olarak
07:44ilan etmek gibi ön şartlar vardı.
07:46Bunların karşılanması çok mümkün görünmüyor.
07:48Diğeri Trump'ın baskısıyla bile olsa bir birlik hükümeti kurulması.
07:54Burada bu ihtimal aslında...
07:56Yani birlik hükümetinden Netanyahu artı Eisenkot demek istiyoruz.
08:00Evet ki bu da Netanyahu'ya yeniden bir iktidar yolunun açılması riski olarak değerlendirilmiş.
08:10Bu özellikle Haredz gibi İsrail'in ana akım gazetelerinde son olarak da muhalefet partilerinden birinin Netanyahu'nun bloğuna geçerek
08:17bu başa baş durumu değiştirmesi olası gündemler, olası projeksiyonlar içinde.
08:25Tabii ki sizin bu senaryolar hakkında da ne düşündüğünüzü, hangisinin daha olası olduğunu düşündüğünüzü merak ediyorum.
08:34Şimdi bir kere yani bütün kamuoyu yoklamaları Netanyahu'nun başarıyla en azından öyle çok da büyük bir darbe almadan çıkacağını
08:44tahmin ediyordu.
08:45Yani o bakımdan bir sürpriz olmadı.
08:48Sadece sanırım Likud'un bu kadar fazla sandalyeye sahip olacağını kimse öngörememişti.
08:56İkincisi bu Eisenkot'un şartlarından birincisi,
09:01işte Arap partileri askerlikten muaf tutulanların askere gitmesine evet diyecek mi?
09:07Yani İsrail'de askerli almıyorlar Arapları mesela.
09:11Onu da Arap şeyleri, Arap vatan ya da Filistin'in kökenli vatandaşları İsrail'in talep etse ne olacak onu da
09:19merak ederim.
09:20Bahsettiğiniz daha İslamcı olan partinin an partisi yanılmıyorsa, mağın partisi pardon.
09:25Onun lideri zaten daha önce Eisenkot koalisyonunda bulunan Naftali Bennett'in hükümetine destek vermişti.
09:34Gayet de iyi bir performansla sergilemişti falan diye hatırlıyorum.
09:39Burada olabilecek şeyler, Cumhurbaşkanı'nın tabii kime atayacağına dair yetkisi hayli geniş.
09:47İlle de en çok oy alan ya da en çok sandalyeye sahip partinin başkanına görev vermek zorunda değil.
09:55Bu 2008'de mi yanılmıyorsam, Bibi Netanyahu'nun koalisyonu ya da partisi eski Dışişleri Bakanlığı'nın partisinden bir sandalye daha düşük
10:10bir sayıya sahip olmasına rağmen
10:13Başbakanlık kendisine verilmişti.
10:16Şimon Peres tarafından, Şimon Peres'in Cumhurbaşkanlığı sırasında.
10:20Dolayısıyla bir kere İzhak Herzog'un Sibilipni'ydi diğer şahsiyet.
10:27Herzog'un kime görev vereceğini bir kere beklememiz gerekecek.
10:33Ondan sonra da her iki tarafında çoğunluğu oluşturacak kadar sandalyesi olmadığına göre ne yapacaklarına bakacağız.
10:41Aysen Kota verilirse, eğer bir azınlık hükümeti vurarsa, Arap partileri buna en azından güvensizlik oyu vermeyeceklerini yanılmıyorsam söyledilerdi.
10:54O şekilde durumu idare edip belki ülkeyi yeniden seçime götürür.
10:59Eğer bu muvaffak olamazsa o zaman Netanyahu hükümeti gelecek seçimlere kadar gene görevde kalır.
11:08Ben o ihtimal gerçekleştiği takdirde, açıkçası çok çaba var yeniden savaş çıkmasın diye.
11:17İşte en son Tahran'da Türkiye'den MIT Başkanı'nın katıldığı bir toplantı da yapıldı.
11:24Fakat açıkçası muhtemelen gelecek salı meclis çoğunluğunu ya da kongredeki, kongrenin iki kamerasındaki çoğunluğunu da kaybetme ihtimali olan bir Trump
11:38'la
11:38hala kendi paçasını kurtarmak isteyen bir Netanyahu'nun savaşı yeniden başlatma ihtimalini de açıkçası göz ardı edemiyorum.
11:49Dolayısıyla bu sonuçlar aslında her şeyi askıda bıraktı diyebilirim.
11:55İşin ne tarafa gideceğini birazdan İsrail'in kendi içindeki dinamikler belirleyecek ve muhalefetin cesur adım atabilip atamayacağına dair kararları belirleyecek.
12:10Evet zaten biz de tanıtım için hazırladığımız metinde başlık olarak Netanyahu kaldı mı gitti mi belli değil demiştik.
12:20Nasıl bir İngilizce hani political animal diyoruz nasıl bir siyasi hayvan olduğunu göstermiş oldu.
12:28Bu ama zannediyorum seçimlerle ilgili tırnak içinde belki en azından yorumcularının hani belki sürpriz olarak nitelediği Arap oylarında doğru mu?
12:38Sen genelde sürpriz daha beklenmedik gibi.
12:41Çünkü genelde sandığa gitmek konusunda daha isteksizler.
12:46Daha isteksizler evet.
12:48Burada ben Soli Özel'e bir parantez açacağım.
12:51Biz Muse Soli Özel'le zaman zaman işte yıllardır diyeyim çeşitli platformlarda düşünce kuruluşlarıyla vesaire gazetecilerle bir araya geldiğimizde
13:01Soli Özel'e hep altını çizdiği bu İsrail'deki Arap nüfus, Filistin nüfusu hep yani yanılmıyorum değil mi?
13:11Hep gündeme getirirsiniz ve hep şunu söylersiniz orada böyle bir topluluk varken onları niye görmezden geliyorsunuz?
13:19Yani ne yapmayı düşünüyorsunuz?
13:21Neden el uzatmıyorsunuz diye?
13:23Ve şimdi gördük ki bu sefer ciddi bir şekilde sandığa gittiler.
13:30Bu kez ne oldu da sandığa daha fazla gitme eğilimine girdiler?
13:35Valla 7 Ekim yani 7 Ekim sonrasında şimdi şöyle şimdi bir kere Filistinli vatandaşların, İsrail'in Filistinli vatandaşlarının yaşadığı bölgelerde
13:52özellikle daha böyle taşra kalan yerlerde suç oranları dehşet şekilde artmış vaziyette.
14:00Dün dinledim galiba 270 cinayet işlenmiş yani ufacık bir topluluktan bahsediyoruz sonuç olarak.
14:072 milyonluk en fazla 1,5-2 milyon arasında bir topluluktan bahsediyoruz.
14:12Çeteler ortalığı haraca kesiyor ve tabii merkezi hükümet hele bugünkü hükümet buradaki güvenliği sağlamak konusunda da hiçbir şey yapmıyor.
14:21Tam tersine birbirlerini yesinler diye düşünüyor.
14:25O nedenle siyasi sistemin içinde olmanın aslında ne kadar önemli, kendileri açısından ne kadar önemli olduğunu bir boykotun sadece kendilerine
14:36zarar verecek sonuçlar yarattığını anladılar.
14:397 Ekim nedeniyle de garip bir şey oldu.
14:42Bir taraftan tabii Gazze'deki ve Batı Şeria'daki kardeşlerine, kuzenlerine olup bitenler karşısında dehşet içinde kaldılar.
14:53Kendilerini çok güvensiz hissettiler ama öte yandan da kendilerini koruyabilecek bir devletin de vatandaşları olduklarını, o devleti kendilerini korumaya zorlamak
15:03gerektiğini anladılar.
15:05Son olarak da dediğim bir boykotla bağlantılı olarak siyasete katılmadığın takdirde senin çok haklı olman ya da çok ciddi şikayetlerin
15:16olman kimseye ilgilendirmiyor.
15:17Oraya ağırlığını koyacaksın, pazarlık edeceksin sen de ve sisteme onlar istemese bile zorla dahil olacaksın.
15:24O nedenle bence bu sefer daha siyasi düşünerek daha doğru olan tavrı takındılar.
15:30Bir de yurt dışında da bence ilk kez, Barçın İnanç'ın söylediği gibi ben pek çok toplantıda bunları söylüyorum.
15:38Bu sadece İsraillere değil, Amerikalılara veya Avrupalılara da söylediğim bir şeydir.
15:44Niye bu, yani nüfusun beşte birinden bahsediyoruz.
15:47Niye bunları daha fazla kendinize muhatap olarak kabul edip angaja etmiyorsunuz süreçlere diye.
15:54Bence bu sefer o duvar da birazcık delinmiş oldu.
15:58Önümüzdeki dönemde artık bu yatsınamayacak.
16:01Çünkü nasıl bir demokrasidir ki bu kafadan nüfusunun yüzde yirmisini meşru siyasi aktör kabul etmiyor.
16:11O artık sanırım normal zaman, normal şartlarda sürdürülmemesi gereken de bir durum.
16:17Sürdürülmemesi gereken bir durum ama aynı zamanda diyorsunuz ki bu seçim sonuçları da makul seslerin azaldığı ve toplumun aşırı daha
16:29fazla sağa kaydığı bir fotoğraf ortaya çıkarıyor.
16:33Biraz onun üzerinden konuşalım mı?
16:36Tabii tabii.
16:39Ya şimdi bu zaten biliniyordu yani yüzde seksen Gazze'de olup bitene çok destek verdi.
16:47Medyanın da katkısıyla tam olarak orada ne olup bittiğini bilemediler.
16:52Bilenler o olsun dedi önemli bir bölümü.
16:54Ayrıca İsrail, Eşey tabii bu 7 Ekim travması zaten çok çok zayıflamış olan barış yanlısı kesimleri daha da zayıflattı.
17:06Sözleri, sesleri çıkmaz oldu.
17:08Sözleri dinlenmez hale geldi.
17:10Bütün bunlar bütün bunların etkisiyle tabii toplumunda bir de demografik olarak demografik nedenlerle ve bugüne kadar izlenmiş siyasetlerin de bir
17:21sonucu olarak çok daha fazla sağa kaymış olduğunu da görüyoruz.
17:25Eski İsrail'in kurucu seçkinleri ki bunların temsil edildiği yer İşçi Partisi'ydi ki hani darmadağın olmuştu gene biraz kendini
17:37toparlamış gibi gözüküyor.
17:38Artık onlarda değil iktidar.
17:42İktidar bir taraftan daha çok Arap ülkelerinden gelmiş olanların desteklemiş oldukları partilerde, Rusya'dan gelmiş olanların destekledikleri partilerde,
17:55bir de bence Amerika'daki böyle Brooklyn'den filan gelmiş olanların destekledikleri partilerde ve bunlar da bir şekilde Arap toplumuyla veyahut da
18:07çevredeki Arap ülkeleriyle bir arada yaşama iradesi filan yok.
18:12Bibi Natanyahu bunu çok net bir şekilde defalarca, çok zorlandığı zaman tabii bir Filistin devleti filan dedi ama gerçek görüşlerini
18:20bilen herkesin söylediği böyle bu şekilde bir niyeti olmadı.
18:24Dün çok ilginç ya da evvelsi gün çok ilginç bir haber vardı Haret gazetesinde ki bir yüz akıdır bence İsrail
18:33için bütün bu yaşanmış olan dönemde.
18:36Hatta dünya gazeteciliği için diyelim çok zor şartlarda müthiş gazetecilik yaptılar, dürüstçe iş yaptılar.
18:43Mesela Estee Lauder firmalarının ya da markasının sahibi olan Ron Lauder ile Bibi Natanyahu bir dönem çok samimiymişler ve diyor
18:53ki Lauder bu gazetecinin kendisiyle yaptığı söyleşide
18:57Biz ben diyor ayarladım Hafız Esad'la ve Refik Hariri ile Bibi Natanyahu bir anlaşmaya vardı fakat son dakikada kendi
19:09imzalamış olduğu bir en azından müsfette metinden vazgeçti.
19:14Ben de o zaman bu adamdan hiçbir şey oldu yani barış anlamında herhangi bir şey çıkmayacağına karar verdim aramızda ondan
19:20sonra zaten açıldı diyor.
19:22Şeyi bu ideolojik olarak ideolojik olarak eğilimi zaten bu hiçbir şekilde de bir barışa marışa niyeti yok.
19:30Evet ben bir anekdot paylaşmak istiyorum yanılmıyorsam 2010 öncesinde bir İsrail'e bir gazeteci grubu gitmiştik.
19:37O zaman bize bir İsrailli yetkili bir bilgi paylaşmıştı ta o zamandan çok net hatırlıyorum 2010 öncesi.
19:45İsrail'de demografik yapının değiştiğini özellikle muhafazakarların çok daha hızlı toplumun geneline yayılmaya başladığını söylemişti.
19:58Hani sekülerlerin doğum oranı işte aile başına birse harediler mesela işte 6,5 bir kadının çocuk sahibi olması.
20:09Ve o zamandan ta 2010'un öncesinden bahsediyorum ve daha o zamandan demişti ki bu her şeyi değiştirebilecek.
20:16Yani biz normal şartlarda aslında işte IT olan yenilikçi bir ülkeyiz vesaire yeni markalar üretiyoruz.
20:23Ama bu harediler hiçbir şekilde dini eğitim dışında film, fen, matematik vesaire görmediği için.
20:30Hani aynı zamanda biz bu alanlarda da zayıflama riskiyle karşılaşacağız demişti o zamandan benim aklımda kalan bir şey.
20:41Demek ki toplumdaki bu demografik değişim bir taraftan da mevcut partilerin hangi tarafta olursa olsun birbirlerinden de çok da farklılaşmadığı
20:51bir noktaya getirdi İsrail'i deyip.
20:53Oradan bu durum İsrail'in çevresine, bölgeye nasıl yansır? Biraz öyle devam edelim.
21:00Bir şey şey ben demin telefona bakıyordum kabalığından değil hani bir arkadaşıma sordum diye bu sayım bitmedi diye de onun
21:07cevabı geldi hep böyle olur diyor.
21:09Belki ilk kez bu sefer bütün dünyanın gözü üstünde olduğundan ve sonuç bir türlü net çıkmadığından hepimiz niye bu kadar
21:16gecikti diyor ama genelde öyle olur diyor.
21:18Çünkü işte kanıtlanması gerekiyor. Verification falan diye yazmış. Cevap oymuş yani.
21:24Evet teşekkürler. Biraz daha lensimizi büyütüp bölgeye özellikle de bu hem Amerikan seçimlerinden önce hem de İsrail seçimlerinden önce İran
21:35'a yönelik olası bir saldırı hazırlığından söz ediliyordu.
21:39Hatta tam seçim gününde dün İsrail gazetelerinde Netanyahu'nun seçim öncesinde bir İran saldırısı yönünde bir baskı yaptığı da yazıldı
21:48gazetelerde.
21:50Şimdi olası senaryolara göre İran'a saldırı olasılığı ya da İran'la ilgili dengelerin nasıl değişebileceği sorusunu sormak istiyorum.
22:01Çünkü bu dünden beri aslında seçimden yani oylamanın başlamasından başlamasının öncesinden beri hem bizim hem de kamuoyunun merak ettiği bir
22:11cevap.
22:12Çünkü diğer yandan İran savaşının etkileri de İsrail'i seçmenlerin oy davranışlarını etkilemiş gibi görünüyor.
22:20Belki Netanyahu'nun iktidarda kalması durumunda bile bu konuyla ilgili şu ana kadar gördüğümüzden farklı bir takım ya da daha
22:28tırnak içinde yumuşak bir takım adımlar görür müyüz?
22:32Bu konudaki olasılığı nasıl görüyorsunuz?
22:34Şimdi İsrail'in bir bir Netanyahu tarafından atanmış olan genelkurmay başkanı onun seçimden önce savaşa gitmesini engelleyen kişi.
22:46Ve bu bazı yorumcular tarafından ordunun yeniden bu tür politikalarda eski ağırlığına yakın bir yerlere gelmeye başladığının işaretidir diye bahsetmiş.
22:59Böyle olup olmadığını bilmiyorum onu önümüzdeki dönemde yani biraz da bu hükümet kurulması döneminde herhalde göreceğiz.
23:07Eğer en son sonuçlara baktığımızda Eisenkot biraz daha avantajlı gibiyse Herzog eğer görevi ona verirse ve o bir şekilde bir
23:17hükümet kurmaya muvaffak olursa tabii başka türlü bir yerde kendimizi bulacağız.
23:22Peki Trump savaşı devam ettirmek isterse ne olacak?
23:26İşte belki en önemli sorulardan biri yok.
23:29Netanyahu kaldığı takdirde Trump da savaşmak istiyorsa buna birlikte girerler gibime açıkçası geliyor.
23:38Genel beklenti bu yönde.
23:40İşte körfez ülkeleri, Türkiye herkes bir taraftan yapmayın etmeyin biz mahvolacağız diyor şeklindeki haberleri yabana atmamak lazım.
23:53Özellikle ben Suudi Arabistan'ın bu son dönemdeki Husi saldırılarının da etkisiyle çok kırılganlaştığını en azından Muhammed Bin Salman'ın
24:06iktidarının kırılganlaştığını açıkçası düşünüyorum.
24:09O yüzden işte Birleşik Arap Emirlikleri ile arasını da düzeltmeye filan zorluyorlar onları.
24:17Ne kadar etki edecek bu hakikaten emin değilim.
24:21Dediğim gibi genel beklenti bir kez daha saldıracakları biliyorsunuz bir ay önce San Diego'dan bir uçak gemisi Körfez'e doğru,
24:32Hürmüz Körfez'ine doğru yola çıktı.
24:34USS FDR yanılmıyorsa Franklin Delano Roosevelt adlı boşuna mı çıktı yola artık o kadarını bilemeyeceğim.
24:44Ama belki bu sefer Körfez ülkeleri Trump'ı bu işe girişmemeye ikna edebilirler.
24:51Ama bunun için de İranlıların Trump'a kendisini kurtarabileceği ya da kazandığı demesini mümkün kılacak bir şey vermeleri lazım.
25:04Henüz o noktada mıyız bilmiyorum ama belli ki arka planda bir takım çabalar devam ediyor.
25:10Türkiye'nin de içinde olduğu.
25:12Peki varsayalım bir şekilde Eisenkot kurdu hükümeti.
25:18O zaman İsrail'in bölgesel politikalarında nasıl bir değişiklik beklenebilir?
25:26Bence Lübnan'da büyük bir değişiklik olmaz.
25:32Suriye'de Suriye ile Suriye hükümetini rahatlatacak bir mutabakata varılma ihtimali düşük değil.
25:39Fakat orada bir dürzi faktörü var.
25:42Yani İsrail'in Arap, Filistinli vatandaş, Filistinli Arap vatandaşları askerlik yapamıyorlar.
25:49Ancak Bedevilerle dürzüler yapabiliyorlar hatta üst rütbelere kadar da gelebiliyorlar.
25:56Dolayısıyla İsrail'deki dürzi azınlığın İsrail'in güvenlik politikalarında da gayet kayda değer bir ağırlığı var.
26:06Ve onlar mesela bu Suriye'deki dürzilere yönelik saldırılar nedeniyle de hayli sert bir tavır almışlardı.
26:14Onların belki Suriye Şam yönetimiyle bir mutabakata karşı çıkması bekleniyor.
26:22Ama yani Suriye ile bir şekilde bir anlaşmaya varmalarına varsalar şaşırmam.
26:27Çünkü Amerika Birleşik Devletleri de bunu çok istiyor.
26:32Savaşa girme konusunda çok daha isteksiz olacaklarını da varsayıyorum Aysen Kod ekibinin.
26:39Ondan sonra da işte bu biraz Mısır'la ve Ürdün'le de ilişkileri yumuşatmaları gerekecek.
26:47Çünkü Batı şeriyada olup bitenler Ürdün'de de çok ciddi sorunlar yaratıyor.
26:53Sonuç olarak Ürdün nüfusunun yarısı yarısından fazlası Filistin kökenli.
26:57Bunların önemli bir bölümü Filistin'den ya da İsrail'den şimdi göç etmiş olanlar 1948'den beri.
27:04O nedenle yani İsrail'i daha etrafıyla barışık değilse bile etrafıyla daha uyumlu hareket eden bir ülke haline getirme çabası
27:14içinde olmalarını şahsen beklerim.
27:17Peki bu durumda şu soruya cevap verip oradan hemen Türkiye'ye geçelim.
27:23Filistin meselesine bakışlarında özel bir değişiklik, farklılaşma beklenebilir mi?
27:32Türkiye'nin hemen arkasına o zaman şunu soracağım.
27:34Eğer söylediğiniz senaryo işlerse yani muhalefetin iktidara gelmesiyle Suriye'de bir anlaşma sağlanması Türkiye açısından çok önemli bir şey olur.
27:47Çünkü Türkiye'de böyle bir anlaşmayı tercih eder.
27:52İran'a dönük askeri saldırganlığa çok yanaşmıyor olması da Türkiye'nin isteyeceği bir şeydir.
28:00Bütün bölgenin isteyeceği bir şeydir.
28:02Aynen.
28:03O zaman yani Filistin meselesini de devreye sokarsak gene de o ilişkilerde nasıl bir süreç beklemek lazım?
28:15Şimdi bakın Aysen Kot, dahiye doktrini denen doktrini uygulamaya geçirmiş olan eski genelkurmay başkanı.
28:25Dahiye doktrini nedir derseniz, Beyrut'un güneyinde Hızbullah'ın merkezinin bulunduğu yer, orayı yakıp yıkacaksınız doktrini bu.
28:35Tamam, yap yapıyorlar.
28:36Şimdi dedi ki, Hamas'ı yok edeceğim 18 ayda.
28:40Filistin devletinin kurulmasına karşıyım.
28:43Ama Batı şeriyadaki bu teröre, yerleşimci terörüne son vereceğim.
28:49O yüzden en başta söylediğimi tekrar edeyim.
28:52Bu tartışmalar Netanyahu'nun çizmiş olduğu çerçevenin içinde ve onun dilinden çok farklı olmayan bir şekilde kampanya sırasında yapıldı.
29:04Kampanyadan sonra mesela çok daha büyük bir zafer kazanmış olsalardı,
29:09belki daha farklı şekilde davranmalarını da kolaylaştıracak bir ortam yaratılmış olurdu.
29:16Ama öyle bir durumda yok yani bir azınlık hükümetiyle ülkenin nüfusunun önemli bir bölümünün karşı çıktığı adımları atamıyorsunuz.
29:26Yani bir bir karşıtlığıyla ondan farklı politikaları izleyecek iradeyi gösterme birbirinden hakikaten çok farklı.
29:35Yoksa normal şartlarda işte %60'a yakın bir kesimi İsrail toplumunun Netanyahu'nun blokuna karşı oy kullandı.
29:45Ve tabi bunların içinde İsrail'in nüfusunu %20'sini teşkil eden şeyler de var.
29:52Filistinli yurttaşları da var.
29:54Az önce sizin söylediğiniz barçın bir şeye de ekleme yapmak isterim.
29:58İsrail'in ilkokullarında öğrencilerin %20'si 21'i Arap yani Filistinli kökenli şeyi yansıtıyor demografi olduğu gibi yansıtıyor.
30:11Filistinliler de şehirleştikçe doğum oranlarında bir düşüş var.
30:15Bu haredim dediklerinizin çocukları %22-23'te bu 2030'a falan gelindiğinde bunun çok daha yüksek olması bekleniyor.
30:23O yüzden o demografik baskı çok ciddi şekilde de her yerde hissediliyor.
30:28Peki o zaman Türkiye'ye geri dönüyoruz.
30:30Yani Filistin meselesinde tamam çok farklılaşma olmayacak.
30:34Ama atıyorum mesela atmıyorum.
30:37Dediğiniz gibi Suriye'de bir daha makul bir yaklaşım.
30:42Yani Netanyahu'nun yaptığı gibi ben Suriye'nin altına oyayım istikrarsız bırakayım yerine.
30:48Suriye ile ben bir noktada bir anlaşmaya varayım kendimi de güvenceye alacak şekilde.
30:54Yine İran'a dönük bir askeri operasyonu desteklemeyeyim demek Türkiye'nin takdir edeceği şeyler olacağı için.
31:05İlişkilerde böyle bir hafif bir en azından bir ne diyelim nasıl tarif edelim?
31:12Gerginliği azaltacak bir ortam oluşuyor.
31:15Evet yani yumuşama bile diyemiyoruz değil mi?
31:18Yani o laf bile ağzımızdan çıkmıyor.
31:20Niye o laf bile ağzımızdan çıkmıyor?
31:22Biraz da bunu konuşalım.
31:24Şimdi bakın İsrail'in yeni güvenlik doktrini diye bir şey hakkında dünya kadar yazı çıkıyor.
31:33Benim hepsine yetişemiyorum itirafta edeyim ama yani hangisini okusam mesela hiçbirinde Filistin kelimesi geçmiyor.
31:40Bırakın Filistin devletini Filistin kelimesi geçmiyor.
31:43Ve genel yaklaşım şu hani biz bize karşı kötü emeller beslemesi ihtimali olanların canına bu ihtimal ya da bu ihtimalle
31:55ilgili adım atma onların aklına gelmeden gider vururuz şeklinde.
32:00Sürekli olarak ön alıcı, kendi sınırlarının ötesinde ceza verme filan sadece şiddet dilinin hakim olduğu bir güvenlik anlayışı bugün hakim
32:11olmuş gibi gözüküyor.
32:12Şimdi bundan ve bunun çok da yürümeyeceğinden en azından İsrail'in etrafıyla biraz daha uyumlu hale gelmesinden yana olan,
32:22bunu yürümeyeceğinden ve uyumun gerekliliğinden yana olanlar ki Aysen Kot ve etrafındakiler bunu daha iyi kavramış gibi gözüküyorlar.
32:31Siyasetlerini o yönde kurmaları olası işte ona göre bir takım adımlar atacaklar ama temel mesele her şeye rağmen Filistin meselesi
32:43ise bir.
32:43İkinci mesele de tabii İran'ın ne olduğu.
32:47İşte İran'ı bir güvenlik mimarisinin içine katabilir miyiz, katamaz mıyız?
32:54Bu Körfez'deki Arap ülkeleri tarafından, Türkiye tarafından konuşulan bir şey.
32:59İsrail'de henüz bunu dinleyebilecek birilerinin olduğunu pek sanmıyorum.
33:04Öte yandan da İbrahim anlaşmalarıyla devre dışı kalmış olduğu düşünülen Filistinliler ve Filistin meselesi 7 Ekim'de isteseniz de istemeseniz de
33:15gündeme geldi ve dünya belki bugüne kadar olmadığı ölçüde bu konuya da odaklandı.
33:23Yani İsrail'in dünya ile olan ilişkileri ister istemez Filistinlere karşı davranışı, Filistin devleti ya da bir barışa yönelmesi ya
33:32da yönelmemesi açısından rehin alınmış oluyor.
33:37O nedenle çok daha maharetli bir yönetim gerekiyor ama bugünden yarına radikal bir değişimi beklemek eşyanın tabiatına aykırı.
33:48Yani toplum orada değil. Önce biraz yatışması gerekiyor o toplumun.
33:53Kendini biraz daha güvende hissetmesi gerekiyor.
33:56Yurt dışının baskılarının çok iyi düşünülerek yapılması gerekiyor ve tedrici olarak daha ilk o bakımdan ben her şeye rağmen keşke
34:07Arap partileri de hükümete dahil olsalar,
34:11o sorumlulukları paylaşsalar ve vatandaş muamelesi görseler o zaman güvenin de önce tabii büyük bir tepki olacaktır şüphe yok ama
34:21güvenin de kurulabilmesi için sanki zorunlu bir adımdır.
34:26Dışarıdan bile destek verseler bu yeterli olabilir gibime açıkçası geliyor.
34:30Açıkçası ben de son dönemlerde ne zaman Türkiye-İsrail ilişkilerine dair başka uzmanlarla konuştuğumda şu konuda sizin vurguladığınız gibi gündeme
34:40geliyor.
34:41Şimdi bir siyasetçiler var bir de perde arkasında eskiden daha soğukkanlı davranan, daha devlet üstü, hükümetler üstü davranan, devlet üstü
34:51değil de hükümetler üstü davranan bürokrasi vardı.
34:54Onlar en azından gerilimi aşağı çekmeye çalışırlardı.
34:57Ama son dönemlerde hemen herkesten duyduğum artık İsrail'deki özellikle güvenlik bürokrasisinin Türkiye'yi bir hasım olarak algıladığı.
35:08Yazıyorlar öyle zaten.
35:09Türkiye yeni İran'dır falan.
35:11Evet.
35:12Nafari Bennett işte o koalisyonun bir üyesi.
35:15Sadece siyasetçiler değil ama artık hani perde arkasında gerilimleri aşağı çekmekle yükümlü olan bürokrasinin de artık bir hasım olarak görüyor
35:25olması ilişkilerin...
35:27Tümü değil bence.
35:28Tümü değil bence.
35:29En azından işte o da bir fren mekanizması yaratıyor diye diyelim ve ben buradan Buse'ye herhalde son sorularımız üzere
35:36sözü bırakayım.
35:38Evet aslında böyle dünyada Macaristan seçim sonuçlarıyla başlayan bir zincir var.
35:45İşte son olarak geçen hafta Brezilya ve Sırbistan'da Trump'un bizzat desteklediği adaylar yerine muhalefet adayları seçimleri kazandılar.
35:54Özellikle Sırbistan'daki çok büyük bir yankı uyandırdı.
35:59Yine Brezilya'da da Lula'nın tekrar iktidara gelmesi neredeyse hiç beklenmiyordu ama oldu.
36:06Biraz aslında İsrail seçimlerine de bu süreçten geçerken insanların daha fazla gözünü diktiği, daha fazla neler olacak diye beklediği bir
36:16dönemde girdik.
36:18Şimdi bir yandan da 3 Kasım'da Amerikan ara seçimlerine gidiyoruz.
36:23Trump politikalarının, Trump politikaları için bir referandum niteliği taşıyacak bu seçimler.
36:28Bunun yani işte Trump'ın desteklediği adayların yerine muhalefet adaylarının ya iktidarı alması ya da güç kazanması meselesinin İsrail seçim
36:38sonuçlarıyla da birlikte böyle bir trend yarattığını söyleyebilir miyiz?
36:42Bu İsrail seçimleri Amerikan seçimlerine dair bize ne söylüyor?
36:47Küresel olarak biraz bu trendin etkilerini nasıl görüyoruz?
36:51Ben son olarak bunu merak ediyorum.
36:53Peki şimdi Buse Hanım sorduğunuz soru şu anlamda çok zor bir soru.
37:01İçimden geçen evet tam da sizin tespit ettiğiniz gibi bunun bir dalga olması.
37:05Ve yani salı günü de olmadık eyaletlerde dahi Demokrat Parti'nin, Demokrat Parti, Demokrat Parti'nin Amerika'daki özellikle Senato'da başarı
37:19kazanması.
37:19Yani rüyamda görsem Mississippi'de, Güney Carolina'da, Florida'da, Kansas'da, Texas'da, Ohio'da veya Iowa'da demokratların cumhuriyetçileri zorlayacağı ya da Alaska ile Maine'de
37:34aklıma gelmezdi Maine belki nispeten.
37:37Şimdi o bakımdan sanki böyle bir dalga var ve bu dalga tabii bir iktidarda olanlara yönelik bir tepkiyi yansıtıyor.
37:45İki, genel dünyadaki enflasyonist ortamın yarattığı hayat pahalılığı ve insanların hayat pahalılığının artış hızına yetişememekten duydukları rahatsızlık ki bu da
37:56aynı zamanda büyük eşitsizliklerin de bir sonucu olarak tezahür ediyor.
38:03Bunun ötesinde yapay zekalı bir geleceğin sıradan insanların içinde yarattığı korku filan bütün bunları topladığınızda bir yeter yahu biraz da
38:14biz kendi hayatımıza hakim olabilelim diye bir tepki gösterildiğine şüphe yok.
38:19İsrail şimdilik o dalgadan olmadığını bana sorarsanız gösterdi.
38:25O bakımdan Amerikan seçimlerinin bu konuda bize çok daha iyi bir fikir vereceğini bekliyorum.
38:31Buna karşılık gelecek yıl belki konuşma fırsatımız da olur o zamanlarda Avrupa'da bir dizi seçim yapılacak ve orada açıkçası aşırı
38:44sağın merkez çökmüş merkezli bütün ülkelerde sistemi zorlayacak bir şekilde iktidara gelme ihtimali de yüksek.
38:54Onu tabii ben Sırbistan'daki dalgaya katamıyorum veyahut da işte Brezilya'daki dalgaya katamıyorum.
39:00Ama belki gelecek ay yapılacak İspanya seçimlerinde eğer Sanchez üzerindeki bütün yolsuzluk bilmem ne problemlerine veyahut da işte sağın genelde
39:14Avrupa'da yükselişine rağmen iktidarda kalmayı becerirse
39:17o zaman bir dalganın varlığına daha çok kani olacağım.
39:22Bu sadece içimden geçen bir duygu olmaktan çıkacak.
39:26Evet Soli Özel'in dediği gibi yani rüyamızda görmeyeceğimiz şeyler yaşıyoruz.
39:35Şükür ki Soli Özel gibi 360 derece bakabilen siyaset bilimcileri var da biraz daha anlamlandırabiliyoruz yaşadıklarımızı.
39:45Bakın son bir söz vaktinizi çok almayacağım.
39:48Sırbistan şu bakımdan çok önemli ya bu çocuklar 16 kişi öldü diye bir hareket başlattılar ve 2 yıl bütün üzerlerine
39:57gelen şiddete rağmen şuna rağmen buna rağmen yılmadılar.
40:00Ve ben geçen sene Belgrad'da bir konferansa katıldım.
40:04Hakikaten şeyim Sırbistan'ın polis siyasi partilerinin de bu hareketi anlayabilecek ondan gelen enerjiyi değerlendirebilecek kapasiteleri olmadığına en azından dinlediklerim
40:17sonucunda kanaat getirdim.
40:19Şimdi bu adayların seçi şudur budur.
40:23Sonuçta bir diktatör ya da yarı diktatör diyelim sebat gerektiren 2 yıllık bir hareketin sonunda lidersiz olarak başarılı oldu inşallah
40:32bir şekilde gerisini de getirebilirler.
40:36Brezilya'daki ise şu bakımdan çok enteresandı.
40:40Birinci turda Lula'nın geride kalmasını kimse beklemiyordu.
40:44Ardından öylesine bir mobilizasyon becerdi ki işçi partisi ve anladığım kadarıyla dün bir yerde Karabekir Akkoyunlu da onu söyledi.
40:54Merkez sahada olanlar da Bolsonaro çetesinden ve onların temsil ettiklerinden korktup ürttükleri için belki normalde yapmayacakları şekilde işçi partisine ya
41:05da Lula'ya da oy verdiler.
41:07Zaten kongrede çoğunluk sağcılarda ama demek istediğim toplumlar bir şekilde biraz tepki gösteriyorlar.
41:13Bu otonom bir takım hareketlerle de olabiliyor örgütlü şekilde de olabiliyor.
41:19Bunun inşallah devam edeceğini umuyorum.
41:22Hele broligarklar filan hakikaten iyiden iyiye kantarın topuzu kaçırıp insanların hayatlarıyla ilgili çok ciddi kaygılar duymalarına sebep olmaya devam ettikçe.
41:36Burada yalnız kazananlar kadar kaybedenlere de bir kredi açmak gerekiyor diye düşünüyorum.
41:41Çünkü örneğin Macaristan'da herkes şunu soruyordu.
41:44Orban kaybetse bile iktidarı bırakır mı?
41:47Ben de ay başında Sırbistan'daydım ve çok gergindi ortalık.
41:51Yani Vucic kaybetse bile iktidarı bırakmaz, şiddet olayları çıkabilir, polis nasıl müdahale edecek, acaba ordu karışır mı?
42:00Bu tür senaryolar konuşuluyordu.
42:02Ama Macaristan'da da Sırbistan'da da bu kadar güçlü lider, güçlü sistemme rağmen fazla uzatmadan kaybettiklerini de kabul edip sıkıntısız bir
42:21geçişe de olanak sağladılar.
42:24Yani bunun da altını çizmek lazım.
42:25Doğru, haklısınız. Macaristan'daki sürpriz değildi.
42:29Bence Sırbistan'daki daha büyük sürpriz.
42:31Çünkü Macaristan'da zaten iktidar partisinin bağrından çıkmış ve Orban'ın dizinin dibinde büyümüş birisi bu işleri götürdü.
42:39Yani o bakımdan bir kaygım yoktu.
42:42Burada doğru dürüst bir parti yok değil mi?
42:45Klasik parti, partilleşmeyle alakasız bir şekilde örgütlenmiş bir hareket var siyasi örgütlenmeden çok.
42:53Dolayısıyla orada daha büyük bir tehditti.
42:56Henüz hakikaten doğru dürüst inceleyecek vakit bulamadım ama belki her şeye rağmen bir Avrupa Birliği etkisi bunda vardır.
43:07Onu biraz daha inceledikten sonra daha rahat söyleyebilirim.
43:10Peki Sol Özel teşekkürler. Önümüzdeki aylarda seçimli bir dünya atmosferine girdiğimiz için sık sık bu konuları konuşacağımızı umuyorum.
43:20Biz Azerbaycan'la devam edeceğiz.
43:22Peki efendim. Ben teşekkür ederim. Şeref duyarım.
43:26Çok teşekkürler.
43:27İyi yayınlar size.
43:29Evet aslında Türkiye-İsrail ilişkileri ve İsrail demişken Türkiye'nin son dönemde Ankara'nın attığı bir takım adımlara rağmen o
43:41çalkantılı ilişkisinin bir türlü durulmadığı bir ülke Azerbaycan neler oluyor diye özellikle de İsrail seçimleri de gündemdeyken konuşmak istedik.
43:53Ben isterseniz kısaca bir ne oldu bugüne kadar Eylül sonundan itibaren bir süreç var.
44:00Azerbaycan'daki okullarda kılık kıyafet yönetmeliği değişimi sonrası bir iki ülke arasında bir gerginlik yaşanıyor.
44:08Ve hem bu başörtüsü yasağı olarak algılanan fakat orijinal metinde bir başörtüsü yasağı ifadesinin geçmediği bu kılık kıyafet yönetmeliğinin ardından
44:19hemen ertesi gün Erdoğan BM Genel Kurulu'nda bir konuşma yapmıştı 22 Eylül'de ve burada başörtüsü yasaklarından bahsetmişti kimi ülkelerdeki.
44:28Yine ertesi gün 24 Eylül'de Netanyahu bir BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşma sırasında önceki yılki gibi ülkelerin çoğu tarafından
44:40protesto edilmişti.
44:41Fakat Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı'ndan bir diplomatın hala orada salonda kalmaya devam etmesinin Türkiye tarafından çok hoş karşılanmadığına dair haberler
44:53çıkmıştı.
44:54Ekim ayının başında burada iki ülke geriliyor mu derken Ali'ye çok sert bir konuşma yaptı partisinin kongresinde ve dedi
45:02ki bizim kimsenin himayesine ihtiyacımız yok ve bugüne kadar ihtiyacımız olduğunda kimse bize yardım etmedi.
45:10Biz aldığımız silahların hepsinin parasını verdik.
45:14Bütün silahlar buna dahil son mermiye kadar bu silahların parasını ödedik dedi.
45:19Ve aslında 12 Ekim'de Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral'ın X hesabından bu Azerbaycan'daki başörtüsü yasağını eleştirdiği ve buna bir dur
45:32denmeli diye bir çağrı yaptığı paylaşımının ardından işler daha da gergin bir noktaya doğru gitti.
45:41Hemen aslında 13 Ekim'de yine Aliyevin Partisi çok uzun bir açıklama yaparak Oktay Saral'ın görevden alınması gerektiğini söyledi.
45:51Bu da yine çok sert bir açıklamaydı.
45:54Ve bütün bu gerilim sürerken Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı zirvesi oldu.
46:03Buraya aynı zamanda İsrail Cumhurbaşkanı Herzog'da katıldı.
46:06Cumhurbaşkanı Erdoğan katılmadı ve onun yerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan oradaydı.
46:11Bu konuda iki rahatsızlık olduğu Middle East Eye isimli haber sitesinde yazıldı.
46:17Bunlardan ilki Erdoğan'ın bütün bu gerilimin ortasında zirveye katılmamış olması.
46:23Ve diğeri de Herzog'un konuşması sırasında diğer ülkelerin temsilcileriyle birlikte salonu terk etmesiydi.
46:30Daha sonra Erdoğan ve Aliyev aslında bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
46:34Ve bu telefon görüşmesinde Aliyev'in Erdoğan'a Oktay Saral başta olmak üzere Oktay Saral'ın görevden alınması gerektiğini söylediği
46:43ve hatta Azerbaycan'daki bu kılık kıyafet yönetmeliği değişikliğiyle ilgili eleştirel paylaşımlar yapan isimlerinde
46:51hesaplarının askıya alınması gerektiği hatta gözaltına alınması gerektiği konusunda taleplerini ilettiği söyleniyor.
46:59Derken bütün bu süreçte 31 Türk vatandaşının ki aralarında yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve
47:07Dem Parti Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu da var.
47:1031 Türk vatandaşının ülkeye Azerbaycan'a girişi yasaklandı ve Oktay Saral 26 Ekim'de istifa etti.
47:19Ve aslında yetmedi yani Ankara'nın attığı bütün bu adımlara rağmen ve aslında resmi olarak karşılıklı tansiyonu
47:27arttırmaya yönelik adımlar atılmamasına rağmen dün 27 Ekim'de Aliyev bir konuşma yaptı Bakü'de ve dedi ki
47:35bağımsız bir ülkeye nasıl yaşayacağını ya da nasıl yaşamayacağını söylemek böyle bir hakkınız var mı dedi isim vermeden
47:43Türkiye'ye mesaj verdiği yönünde yorumlandı bu çıkışı.
47:47Şimdi geldiğimiz noktada Aliyev'in Türkiye'ye gelip gelmemesi.
47:51Çünkü 29 Ekim'de Cumhuriyet Bayramı ile aynı günde Türk Devletleri Teşkilatı'nın Ankara'da bir zirvesi olacak.
47:59Bütün gözler Aliyev gelecek mi gelmeyecek mi bu gerilimde Aliyev'in Türkiye'ye gelmesiyle bir nebze yumuşama görecek miyiz yoksa
48:08aynı şekilde devam mı edecek diye beklentiler var.
48:14Ya da Saral kararı örneğin Saral'ın görevden alınması kararı yeterli oldu mu olmadı mı Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde enteresan bir
48:22noktadayız.
48:23Siz ne düşünüyorsunuz?
48:24Şimdi tabii belli ki bu mesele başörtüsü meselesinin ötesine giden bir zaman içinde birikmiş sorunların böyle hafiften su yüzüne çıktığı
48:35bir noktaya gelmiş gözüküyoruz.
48:38Ama bu demek değil ki başörtüsü konusu hani yani çok öncelikle olmayan bir mesele değil demek istemiyorum.
48:48Bir kere en başından İlham Aliyev ve ailesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başbakanlığının ilk yıllarında temsil ettikleri muhafazakar değerler
49:01nedeniyle bir huzursuzlukları her zaman olmuştu.
49:05Biz bu kimyasal uyuşmayı açıkçası o dönemlerde doğrusu hissediyorduk.
49:11Dolayısıyla ortada bir İlham Aliyev tarafında daha böyle bir layık bir tutum bu tarafta ise giderek zaman içinde daha da
49:21artan bir dindarlaşma ve muhafazakarlaşma toplum adına değil ama yönetim adına söylüyorum.
49:28Ve sonuç olarak Azerbaycan'da da aslında Türkiye'ye bakan Türkiye'yi zaman zaman örnek alan bir toplum yapısı olduğu için
49:37bunun bir noktada İlham Aliyev tarafında bir huzursuzluk yarattığını da düşünüyorum doğrusu.
49:46Ama bunun böylesine birdenbire bu kadar patlamasının ardında hiç kuşkusuz İsrail meselesinin yattığını da söylemek mümkün.
49:58Çünkü zaman zaman Türkiye işte aslında herkesin önünde de işte İsrail'le iyi ilişkiler olan ülkelere dönük eleştirilerde bulunuyor.
50:10Bu eleştiriler de tabi İlham Aliyev'in kulağına gidiyor, gitmiyor değil.
50:17Şimdi ben bu konuda bir uzmanla konuşurken dedi ki yani Azerbaycan hiçbir zaman İsrail'le ilişkilerini bir yana atmaz.
50:28Çünkü İsrail düşman olmayacak, zarar vermeyecek kadar uzakta ama yardım edecek, destek verecek kadar da güçlü bir ülke.
50:38Sonuçta Azerbaycan bir tarafında Çin ve Rusya var, bir tarafında işte İran var.
50:46Dolayısıyla kendisine sadece Türkiye değil ama başka destek verecek ülkelerle de işbirliği içinde olmasından daha doğal bir şey yok deniyor.
50:58Şunun altını hatırlatmak lazım.
51:01Mesela işte ne zamanki Trump yolu oldu işte bu Zengezur koridorunda vesaire.
51:10İşte yine Türkiye'den böyle haberler çıktı.
51:13Vay işte 10 milyara sen Azerbaycan'ı sattın ettin vesaire diye.
51:17Yani sürekli bir Azerbaycan'ın atmış olduğu bir takım adımların Türkiye'de resmi ağızlar tarafından olmasa da kimi çevrelerde böyle hem
51:27İsrail'le ilişkileri hem Amerika'yla ilişkileri bazında bu kadar eleştirilmesi anladığım kadarıyla Bakü'de ciddi bir sıkıntı yarattı.
51:38Ermenistan meselesi her zaman için önemli ama orada ben hep şunu savundum yani Ermenistan meselesinde Aliyev hep Türkiye'nin elini
51:49tutan, Türkiye'yi baskılayan, Türkiye'nin bir nevi Kafkaslar siyasetini rehin alan taraf Azerbaycan oldu.
51:57Yani orada Türkiye hep frene bastı, hep Azerbaycan'ın isteğine saygı duyup Ermenistan'la normalleşmeyi istiyor olmasına, bunun Bakü ve
52:09Ankara'nın çıkarına olduğunu biliyor olmasına rağmen Bakü'yü kızdırmamak adına Kafkas politikasının Bakü tarafından dikte ettirilmesine de sesini çıkarmadı
52:20uzun bir süre.
52:21Evet hatta ben hatırlıyorum geçen sene Yerevan Diyalog'da Türkiye'nin normalleşme özel temsilcisi Büyükelçi Serdar Kılıç ben burada evimde hissediyorum
52:30diye bir açıklamada bulunduğu için
52:32Azerbaycan basınında çok ciddi böyle işte tepkiler açığa çıkmıştı.
52:39Nasıl olur da Türkiye'nin Büyükelçisi Yerevan'da kendini evinde hissediyorum diye bir açıklama yapar diye.
52:46Aslında buralara kadar da bu kadar ince ayrıntılı şekilde incelenir bir vaziyette.
52:53Peki Aliyev gelirse ya da Aliyev gelmezse Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne bu neyin açıklaması olacak, neyin göstergesi olacak?
53:03Ondan önce aslında ben kendime şu soruyu soruyorum yani bu kadar Cumhurbaşkanlığı tarafından atılmış bir adım var ve bunlar radikal
53:13adımlar.
53:13Yani böyle hani hafif alımlar değil bir danışman, baş danışman herkes zaten baş danışman orada ama görevden alınıyor.
53:23Geçmişte buna benzer neler neler yapmış kendi işte gazeteci Türkiye'de gazetecileri vesaire hedef almış, itibar suikasti yapmış, batılılara hedef almış
53:32bir şey olmamış.
53:33Ama işte Azerbaycan'la ilgili yorumları nedeniyle görevden alınmış.
53:39Bu çok çarpıcı, son derece hani yankı uyandırıcı bir karar.
53:44Onun üzerine bir de gözaltılar olmuş sosyal medya paylaşımları nedeniyle.
53:49Benim sorduğum soru neden Aliyev bunları yeterli görüp yine vites arttırıp yine bu açıklamalarını sürdürüyor olması?
53:59Yani gene dediğim gibi belki Azerbaycan ve oradaki rejimin kılcal damarlarını biren bir uzmanla konuşurken bu tür ülkelerde dış politikanın
54:12yarısı biraz içeriye dönük yapılır dedi.
54:16Ve zannediyorum yani hala Azerbaycan'da halk tarafında Türkiye'ye hala çok büyük bir sempati var.
54:24Hala büyük bir ilgi var ve biraz gene Azerbaycan halkını Aliyev'in biraz daha kendisine çekmeye,
54:34hani bize bu yapılan yanlışı, biz altında kalmamalıyız gibi bir refleks içinde olabileceği söylendi.
54:45Ama günün sonunda tahminim benim Aliyev'in muhakkak Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine geleceğidir.
54:57Çünkü bence artık bir noktada gelmemesinin dosta düşmana vereceği mesajın ağırlığını da Azerbaycan'da açıkçası kaldıramaz.
55:08Hani bu anlamda gelmeyerek attığı taşın ürküttüğü kurbağaya değeceğini zannetmiyorum doğrusu.
55:17Bence her iki lider de bize böyle gayet sarılacaklar, öpüşecekler, samimi görüntüler verecekler diye düşünüyorum.
55:27Yanılırsam Aliyev hani hastalık vesaire yani ne olursa olsun gelmezse hakikaten çok ciddi bir kırılma anı görmüş oluruz diye düşünüyorum.
55:39Çünkü hakikaten şu ana kadar Aliyev bence vermek istediği mesajı verdi.
55:47Bir takım çevreler hala Azerbaycan'a dönük olarak Türkiye'nin bu üstenci işte biz abiniz senin, biz sana yol gösteririz.
55:57İşte bu kadar İsrail'le yan yana gelme, Amerika'yla bu kadar da içli dışlı olma türünden yorumlar yani Bakü
56:07'yü rahatsız ediyor.
56:08Artık Türkiye'nin de ha onların da bizim Afgas politikasını rehin alması da Ankara'yı rahatsız ediyor.
56:14Ama bir şekilde iki taraf bu anlaşmazlıklarını, uzlaşmazlıklarını yönetebilecek bir tutum sergilediler şimdiye kadar.
56:26Bu böyle bir patladı ondan sonra.
56:30Şimdi hani böyle onu biraz daha böyle düzeltmeye ve işte hani böyle olur krizler ama sonuçta biz hani bir şekilde
56:39düzeltir arayı devam ederiz.
56:41Biz mesajını vermek zorunda hissetleyeceklerdir diye düşünüyorum doğrusu.
56:46Evet artık yaklaşık bir saattir yayındayız.
56:48Artık kapatalım.
56:51Programın başında da kodumuz Sol Özel'in vurguladığı gibi yarın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı 103. yılı kutlanacak Cumhuriyet'in.
57:00Bir diğer notumuz T24'ün 30 Eylül'den bu yana erişime engelli olması.
57:07Biz AYM'ye yaptığımız başvurunun yanıtını bekliyoruz ki bu yanıtın lehimize bir yanıt olmasını umarak T24'e abone olunması gerektiği
57:17yöndeki çağrımızı tekrarlıyoruz.
57:19Rejide Hacer ve Zehra vardı.
57:22Rejinin tamamına teşekkürler.
57:24Başka yayınlarda görüşmek üzere.
57:26Hoşçakalın.