- 7 dakika önce
Mehmet Y. Yılmaz, Şirin Payzın ile Neden? programında Türkiye siyasetindeki gelişmelerin yanı sıra ABD ara seçimlerinin Türkiye’ye etkilerini ve Brezilya, Sırbistan ve İsrail’deki siyasi gelişmelerden çıkarılabilecek dersleri yorumladı.
Mehmet Y. Yılmaz, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kapsamında Anıtkabir’de düzenlenen törende MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ile kol kola yürümesini ve CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile yan yana görüntülenmesini de değerlendirdi.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Mehmet Y. Yılmaz, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kapsamında Anıtkabir’de düzenlenen törende MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ile kol kola yürümesini ve CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile yan yana görüntülenmesini de değerlendirdi.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, ben Şirin Payzın. Bugün size New York'tan yine merhaba diyorum.
00:06T24'ün YouTube kanalı için hazırladığım neden başlığını taşıyan ve neden sorusunu sorduğumuz cevap aradığımız,
00:15konuklarımızla analiz ettiğimiz, yorumladığımız gündemdeki başlıkları programıma hoş geldiniz.
00:21Hoş geldiniz. Bugün New York'ta konuğum ya da program ortağım diyeyim. T24 yazarlarından Mehmet Yılmaz.
00:29Mehmet Yılmaz merhaba.
00:31Şimdi neden New York'tayız? Birçok farklı sebebi var ama buradayken tabii ki Amerika'daki seçimleri, ara seçimleri de izleyeceğiz.
00:41Eh ne de olsa Türkiye açısından önem taşıyor ara seçimler. Biraz onu analiz edeceğiz ama Mehmet Yılmaz isterseniz ne olursa
00:49olsun Türkiye'nin gündemiyle başlayalım.
00:50Öncelikle bugün Cumhuriyet'in 103. kuruluş yıl dönümü. Cumhuriyetimiz 100 yılı aştı ve kutlu olsun.
01:01Hepimize daha iyi bir gelecek sunsun diyelim. Ama tabii ki Cumhuriyet'in değerleri ve gidişatı halen tartışma konusu.
01:11Şuradan başlayalım istiyorum. Bugün Cumhuriyet Bayramı için her zaman olduğu gibi siyasi parti liderleri Anıtkabir'e gittiler ve Atatürk'ün
01:24huzuruna çıktılar ve Atatürk'ü de içeren, Cumhuriyet'in kuruluşunda içeren konuşmalar yaptılar ve defteri imzaladılar.
01:33Şimdi bu tören sırasında iki kare çok dikkat çekiciydi. Birinci kareyi size göstermek istiyorum. Birinci kare törenin çıkışında Devlet Bahçeli,
01:49MHP lideri hemen yanında İYİ Parti...
01:55...ve kol kora girerek merdivenlerde indiler. Şimdi isterseniz günlerimi buradan başlayarak analiz edelim. Sonra Amerika'ya geleceğiz.
02:05Amerika'daki ara seçimlerin Türkiye etkisini konuşacağız. Ne diyorsunuz bu kareye Mehmet Yılmaz?
02:10Bu kare aslında olması gereken bir görüntü. Yani o siyaset bir kavga ve bir çekişme ortamı olmaktan çıkması lazım. Türkiye'deki
02:21yanlışlıkla şimdi bu fotoğrafta gördüğümüz iki politikacı çok uzun yıllar aynı politik hedeflere birlikte yürümüş.
02:30Üç iki insan sonra yollara ayrılmış. Bunların bir düşmanlıkla bir daha birbirinin yüzüne bakamayacak, kol kola giremeyecek hale gelmemelerine yol
02:40açması lazım.
02:41Demokraside siyaset dediğimiz şey sorunlara çözüm bulmak için yapılır. Herkesin sorunları bulacağı çözüm, önereceği çözüm farklı olabilir.
02:50Ama bu birbirimizin düşmanı, kanlısı olmamızı gerektirmez.
02:54Diğer yandan önümüzde seçim var. Şimdi Cumhurbaşkanı'nın baş danışmanı Mehmet Uçuk dedi ki artık neredeyse kesinleşti.
03:03Mart ya da Nisan ayında iki bin yirmi sekizde seçim yapılacak. Bu kesinleşti lafına da muhalefet partileri tepki gösterdiler.
03:12Başta Musabat Dervişoğlu ve meclisin kararı olduğunu, seçim kararının ve nasıl oldu da Cumhurbaşkanı'nın baş danışmanının böyle bir açıklama
03:20yapabildiğini sorgulamıştı.
03:22Bu karaya baktığımızda seçimlere giderken siyasi bir okudan...
03:27Bundan Dervişoğlu'nun, hükümetin, Erdoğan yönetiminin planını desteklediği sonucunu çıkartamayız.
03:35Burada insani bir yardım şeysi seziyorum daha çok.
03:40Devlet Bahçeli daha yaşlı ondan ve merdivenlerden ilgiliyorlar.
03:44Burada destek olması çok normal.
03:49Anormal olan Devlet Bahçeli'nin bunca yaşına rağmen hala bu siyaset sahnesinde kalmaktaki ısrarı bence.
04:00Herkesin kontuğu bırakacağı bir zaman olmalı.
04:04Ülken dine ayıracağı, yaşlılığını rahatça geçireceği bir zaman olmalı.
04:09Aynı şeyi Erdoğan için de düşünüyorum.
04:11Şimdi zaten arda arda dünyada gelen seçimler pek çok dünyaya mesaj verdi aslında.
04:17Herkes ilgiyle istiyor.
04:19Neredeyse böyle futbol maçlarından daha fazla ilgi çeken hale geldi.
04:22Brezilya, Sırbistan, İsrail'deki seçimler, şimdi Amerika'daki ara seçimler.
04:27Seçimlere hiç bu kadar ilgi gösterilmemiş herhalde uzun zamandır.
04:30Şunu sorayım size.
04:32Şimdi bu kareye bakanlar şunu muhakkak yarın yazacaklardır.
04:36Bu arada İYİ Parti'nin önemli isimlerinden, ekonomi politikalarının başındaki isim Erhan Usta ilk sesabından bir açıklama yaptı ve bu
04:45görüntüyü kabul edilemez olduğunu söyledi.
04:48Ve şu anda bir çerçeve yasağı ardından bir süreç yürüyor.
04:53Ve Abdullah Öcalan'a çeşitli haklar verilmesini savunan Devlet Bahçeli ile nasıl olur da Genel Başkan kol kola girer.
05:01Yani o bunu söylemedi ama bu yaptığı kabul edilemez açıklamasının ardından eklenen yorumlar bu şekildeydi.
05:09Dolayısıyla yarın muhakkak bu kareden pek çok anlam çıkarılmaya çalışacak.
05:14Anlam çıkarılmaya çalışılacaktır ama dediğim gibi bu zaten olması gerek.
05:18Yani Devlet Bahçeli öyle düşünüyor.
05:21Derviş olduk başka türlü düşünüyor.
05:22İki ayrı partinin iki yöneticisi.
05:24Görüşte de birbirinin farklı olması normal.
05:27Yani neyi beklemeliydik?
05:30Devlet Bahçeli'yi arkasından itirp, malzemelerden düşünmesin mi geldik?
05:33Bence çok insani normal bir davranış.
05:37Peki şimdi bir kare daha var ona da bakalım.
05:39Ondan sonra kendi gündemimize döneceğiz.
05:41Bunlar bugünün son dakika önemli gelişmeleriydi.
05:45Geri ise Cumhuriyet Halk Partisi'nin başına mutlak mutlan kararıyla getirilen Kemal Kılıçdaroğlu'nun Aslanlı Yolda ki görüntüsü.
05:55O da Devlet Bahçeli ile yan yana son derece samimi bir görüntü vermişler.
06:01Ve bu da yine gündemde önemli bir kare olarak bugünden geriye kaldı.
06:06Bu da tabii birçok siyasi hem teoriyi hem yorumu hem de komplo teorilerini de beraberinde getirdi.
06:13Yani Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın seçilebilmesi için gerekli olan anayasa değişikliği ya da seçime gitme kararı için Kemal Kılıçdaroğlu ile anlaşıldı
06:25mı sorusu birkaç zamanda soruluyordu.
06:28Ne diyorsunuz bu kareden bu çıkar mı?
06:30Tabii bunlar iki eski okul arkadaşı ve şimdi de aslında siyasi olarak iki ayrı parti gibi görünseler de aynı amaca
06:37doğru kol kola yürüyen iki eski arkadaşları düşünüyorum.
06:42Çünkü bu fotoğrafın tartışılacak çok bir tarafı yok.
06:47Çünkü Kemal Kılıçdaroğlu'nun şu andaki siyasi misyonu muhalefeti bölmek ve Erdoğan'ı yeniden seçilmesini sağlamak amacındır.
06:57Başta hiçbir amacı yok.
06:59Yani Kemal Kılıçdaroğlu'nun siyasi bir intihara sürükleyen temel faktör iktidarın, Erdoğan yönetiminin yargı marifetiyle Kılıçdaroğlu'nun böyle görevlendirmiş olması
07:12diye düşündü.
07:13Dolayısıyla diyorsunuz ki zaten esas haber eğer ayrı ayrı yürüyüp selamlaşmadıklar da olurdu.
07:19Ya da Kemal Kılıçdaroğlu Özgür Özel'in yanına gidip yürüseydi olurdu.
07:24Peki şimdi Türkiye'den yansıyan karelerle bu programı açtık.
07:29Mehmet Yılmaz'ın gündeme dair yorumlarını merak etmiştim.
07:33Tabii bu arada bir önemli daha gelişme var.
07:36Belki oradan başlayarak uluslararası ilişkilere de bakalım.
07:39O da Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in Ankara'da yapılacak olan uzun zamandır gelecek mi gelmeyecek mi diye tartışılan zirveye
07:50gelmeyeceğinin artık kesinleşmiş olması.
07:53Ankara yani daha doğrusu Cumhurbaşkanı Erdoğan çok şey yaptı.
07:57Oktay Saralı görevden aldı.
07:59Efendim hiç bu konuya girmedi.
08:02Oktay Saralı'nın yaptığı yorumlar ya da partiden gelen yorumlardan sonra tansiyonu düşürmeye çalıştılar ama
08:08Aliyev anladığımız kadarıyla bu konuda son derece net ve sert duruyor.
08:15Gerçi Cumhuriyet Bayramı ile ilgili önemli mesaj yayınlamış.
08:18Ve dostlar kardeşliğe ve Türkiye Cumhuriyeti'nin önemine atıfta bulunmuş.
08:24Ne dersiniz Aliyev'den gelen bu duruş?
08:28Aliyev'in gelmemesi normal.
08:31Çünkü gerilimli bir ortam var Türkiye ile Azerbaycan arasında.
08:37Ama bu ortamı daha çok altına odun atanlar da Azeriler değil.
08:41Yani Türkiye'den baktığımızda hükümetin ve belli bazı çevrelerin özellikle bu başörtlü yasağından
08:48bu konulardaki kaynaklanan tepkisi olabilir Azerbaycan'a karşı ama
08:55bu iki devlet arasındaki ilişkileri bu hale getirecek çapta bir anlaşmazlık konusunda değildir.
09:03Çünkü Azeriler ile Türkler şöylendiği gibi işte bir millet iki devlet şeyiyle hareket ettiler güne kadar.
09:15Ancak bunu da ihmal ettiğimiz şey İsrail'in, bence Azerbaycan, İsrail'in Türkiye'yi ve İran'ı kuşatma politikasının bir
09:29sonucu olarak bu noktaya geldi.
09:37Bunda tabii Türkiye'nin de hataları oldu Cumhurbaşkanı'nın daha önceki açıklamaları, Dağlı-Karabağ meselesiyle ilgili
09:46oradaki sinirleri biraz zıplatmış oldu.
09:53Ama anlaşılabilir bir şey Aliyev'in gelmemesi.
09:56Çünkü Aliyev gelseydi ve bu aynı şey sürseydi daha geri dönülmez bir noktaya gidebilirdi iki ülkenin ilişkileri.
10:06Ama bunun tamir edileceğini düşünüyorum.
10:08Çünkü Türkiye'ye Azerbaycan'la olan ilişkisine bizim düşündüğümüzden daha fazla ilan veriyor.
10:14Yani Ermenistan'la yapılan anlaşmaların sadece Bakü'den yapılan bir açıklamayla askı yanıtlığını hatırlayalım.
10:22Üzerinden çok zaman geçti ama hatırlarsınız Abdülhakil Cumhurbaşkanı olarak Türkiye'ye gitti, Ermenistan'a maça gitti.
10:31Ermenistan'la sınırın açılması için Dağlı-Karabağ şartında içeren bir anlaşma imzalandı.
10:39Ama Azerbaycan'ın bir tepki gösterince Türkiye hemen orada trene basmayı bildi.
10:46Şimdi de işte Azerbaycan'ın bu Türkiye'den kaynaklı itirazları, eleştirileri, sert tepkisine karşı Türkiye'de bir karşı tepkinin gelmemesi,
10:58tam tersine bir de Erdoğan'ın işte tanışmanlığı da görevden alması,
11:04Türkiye'nin bu işi fazla tırmandırmamaya gayret ettiğini gösteriyor.
11:08İsrail'in de büyük ölçüde bu ilişkiyi bozmakta başarılı olmaya yaklaştırdık.
11:15Şimdi hatırlayalım zaten karşılıklık esası da var anladığım kadarıyla.
11:19Çünkü en son Azerbaycan'da yapılan Asya İşbirliği ve Güvenlik Konferansı ve toplantısı diyelim.
11:27Herzog, İsrail Cumhurbaşkanı katıldığı için Cumhurbaşkanı Erdoğan gitmeyi reddetmişti.
11:32Ve Hakan Fidan tarafından temsil edilmişti Türkiye.
11:37Şimdi Ankara'da yapılacak olan toplantıya da yine Azerbaycan'ın Dışişleri Bakanı'nın geleceği açıklandı.
11:44Dolayısıyla orada da aslında bir denge kuruyor.
11:47Aslında dün İlhan Uzger'le, geçen gün pardon iki gün önce İlhan Uzger'le yaptığım programda da İlhan Uzger yeni
11:54partinin dış politika koordinatörü
11:57ama çok deneyimli bir siyaset bilimci ve dış politika üzerine uzman bir isim.
12:03O da aynı şeyi söyledi.
12:05Dedi ki sürekli bu Azerbaycan'la ilgili, biz ne istersek onlar bizim küçük kardeşimizdir.
12:12Mesela sizin de belirttiğiniz gibi, Karabağ konusunda çıkıp biz oraları kazandık ya diyor İlhan Uzger.
12:18Adamlar orada savaş yapmışlar.
12:20Askerleri orada cephede savaşmış, Ankara'dan bir çıkıp biz kazandık falan gibi açıklamalar yapıyor.
12:27Azerbaycan'da bu Türkiye'deki, Ankara'daki devletin tonu, sesi oraya çok iyi gitmiyor ve karşılığı negatif oluyor.
12:37Zannedildiğinin tersine Azerbaycan'dan gelen duygular çok da fazla işimizi karıştırmaya başladığınız yönünde.
12:45Bilmem katılır mısınız?
12:46Türkiye'nin özellikle bu hükümet döneminde sadece Azerbaycan'a karşı değil, diğer Orta Asya'daki Türkiye devletlere karşı da
12:57böyle sanki bir büyük ağabey havasıymış gibi edasıyla yaklaştığı söylenebilir ve bunun sadece Azerbaycan'da değil, Orta Asya'da da tepki gördüğünü
13:11biliyoruz.
13:13Yani devletler sonuçta düşünmektedir. Eşit şeyler. Bir devletin nüfusunun küçük olması, birinin büyük olması, birinin fakirliğinin zengin olması.
13:22grubu değiştirmiyordu.
13:25Evet.
13:25Devletler arası ilişkiler, eşitler arası ilişkilerimiz.
13:28Eşitler arası. Yine aynı şekilde İlhan Uzger'e bir atıfta bulunarak devam edeyim.
13:33Geçen gün ki yayınımızda dedik ki, önemliydi zaten ben de onu manşete koydum.
13:37Amerika'yla müzakere gücümüzü kaybettik Trump'la dedim.
13:42Şimdi isterseniz buradan başlayalım. Arkamda da görüyorsunuz New York'tayız ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılacak olan ara seçimi beş gün
13:52kaldı.
13:52Beş gün sonra seçim yapılacak.
13:54Şimdi nedir bu seçim? Kısaca takip ediyor herkes ama belki o kadar yakından takip etmeyenler için neden önemli?
14:01İki açıdan önemli. Birinci önemli olduğu nokta, bizde olmayan aslında Cumhurbaşkanlığı sistemiyle birlikte o zaman çok tartıştığımız, konuştuğumuz ve bugün
14:13olmamasının nerelere yol açtığını yaşayarak gördüğümüz denge denetleme sistemi.
14:18Amerika'da denge ve denetleme hala çok fazla kuvvetli ve bunun için gerçekten mekanizmalar işletiliyor.
14:27Ara seçim demek denge ve denetleme demek.
14:29Başkanlık seçimi yapıldıktan iki sene sonra temsilciler meclisi yani yasaları yapan ve önemli bir güce sahip olan temsilciler meclisinin tümü
14:39değişiyor.
14:41Çünkü Amerikan Anayasası'na göre deniliyor ki bir başkan görev süresinin sonuna kadar kalabilir ama arada temsilciler meclisini değiştirmek suretiyle
14:49biz denge ve denetlemeye yani otoriterliğe dur demiş oluyoruz diyebilirlerse tabii yani kazanırsa muhalefet.
14:57Eğer muhalefet kazanmazsa temsilciler meclisinde de başkanın partisinin ağırlığı olursa işte o zaman orası bir problem haline geliyor.
15:06Yine aynı şekilde senato seçimleri ki senato çok çok kritik çünkü pek çok önemli görevi var.
15:14Başkanın başkanın azledilmesine ilişkin açılacak yapı alınacak bir kararı onaylayabilir.
15:21Büyükelçileri yüksek yargıdaki yargıçları atıyor.
15:26Yani onun da özellikle devletin işleyişi üzerinden önemli bir görevi var.
15:31Şimdi 3 Kasım'da işte bu ara seçimler yapılacak.
15:35Dolayısıyla Amerika'da Trump'ın yönetimine bir miktar dur mu denilecek, frene mi basılacak?
15:41Yoksa tam tersi Trump daha da güçlenerek döneminin sonuna kadar gidecekmiş de o zaman soru işaretleri başlıyor.
15:49Çünkü iyice gücü eline almış bir Trump.
15:51Eğer temsilciler meclisini ya da senatoyu hele ikisini birlikte ele geçirirse kocaman bir soru işareti.
15:58Ama şu andaki baktığımız zaman araştırmalara, kamuoy araştırmalarında yapılan anketleri
16:04temsilciler meclisini demokratların muhalefetin alacağı gibi görünüyor.
16:09Ama senato hala kritik, 50-50 kalmamaları gerekiyor, 50-51 olmaları gerekiyor.
16:14Çünkü 50-50 olma durumunda Amerikan Anayasası'na göre başkan yardımcısı yani Vence kendi partisinden yana oyunu kullanma hakkına sahip.
16:25Dolayısıyla senato 50-50 gibi bir durumda cumhuriyetçilere kalabilir.
16:31O yüzden demokratların daha fazla sandalye alması gerekiyor ki senatoyu da alabilsinler.
16:37Şimdi durumu böyle özetledim.
16:39Peki bu seçimlerden bize ne?
16:41Yani denge denetlemenin ne kadar önemli olduğunu görmemiz dışında ve Türkiye'de bunu sağlamamış olmamızın ne kadar sıkıntılı olduğunu bugün görüyor
16:49olmuş olmamıza rağmen
16:52fazlaca tartışmıyoruz Türkiye'de ama neden Amerika'daki ara seçimleri izlemek durumundayız?
16:58Trump'la devam mı yoksa frenleyerek mi devam?
17:02Mesele bu.
17:02Şimdi tabi bu Trump'ın görev onayı tarihinin en düşük dönemine renk aldı.
17:12Şimdi ikinci defa seçilirken verdiği sözlerin hiçbirini yerine getiremedi.
17:16Amerika'nın müttefikleriyle ilişkisini bozacak hareketleri oldu.
17:22Bütün bunların tabi daha da önemlisi Amerika'da bu vergi tarifelerinin yükseltilmesi, indirilmesi, bir belirsizlik taşıması birçok ülkeyle ilişkilerinde.
17:39Burada da bir ciddi enflasyona yol açtı yani.
17:41Evet.
17:41Yani enflasyon düşmüyor.
17:44Şimdakiz bankası yine faizi sahip dur artık bugün.
17:50Dolayısıyla Trump'ın bu seçimi kazanabilmesi çok müthin görünmüyor.
17:54Bir de kaybederse üzerine geri kalan iki seneyi tam anlamıyla topal ördek olarak geçirecek.
18:02Ama Trump'ın tabi karakteri bir topal ördekmiş gibi davranmaya müsait değil.
18:08Trump sanki ilk defa seçildiği günlük, ilk günlük gibi hareket etmeye ve politikalarını sürmeye devam edecektir diye düşünüyorum.
18:18O açıdan Türkiye ile ilişkilerimizde Amerika ile ilişkilerimizde çok fazla değişme beklemiyorum.
18:25Zaten şöyle, şimdi temsilciler ve yeni isimler geldikten sonra komisyonlar tekrardan belirleniyor.
18:35Komisyonlara atamalar yapılıyor.
18:37Burada da Türkiye açısından belirleyici olan dış ilişkiler komisyonu.
18:41Dolayısıyla buranın başına eğer demokratlar kazanırlarsa geçecek isim Türkiye açısından önemli olacak.
18:48Ama işte F-35'ler konusunda ya da diğer meselelerde ne kadar değişiklik gösterir demokratların politikası?
18:55Bence çok büyük bir değişiklik beklemiyorum.
18:59Çünkü Türkiye'yi bu F-35 nedeniyle yaptırımların içine alan kararını Trump döneminde yaptırmış olduklar ve ondan sonra da değişmedi.
19:13Aradan bir demokrat yönetim geçti.
19:15Üzerine tekrar Trump yönetimi geldi ve hiçbir şey değişmedi.
19:20Bir şey de değişmez zaten.
19:22Yani Amerika'nın Türkiye ile ilişkilerinde kim seçilirse, kim meclise hakin olursa olsun çok büyük değişiklik beklemiyorum.
19:31Çünkü Türkiye sadece Amerika Birleşik Devletleri'nde değil, Avrupa'da da kendi taraftarlarını kaybetti.
19:39Dengesiz siyasi politika, iç politika için dış politikada atılan iç politikada, oy bekleyerek atılan gereksiz adımlar, gereksiz israflar.
19:50Türkiye'ye dışarıda da şey kaybettim.
19:54Yani unutmayalım ki Yunanistan'la meselelerimizde her zaman tarafsız olan Mısır bile artık Yunanistan'ın yanında.
20:04Avrupa'da da almış aslında.
20:06Yani Türkiye'nin Amerika ile ilişkilerine çok büyük değişiklik beklemiyorum.
20:10F-35 sorunlarımızın çözüleceğini beklemiyorum.
20:13Evet, Amerika'nın çünkü devlet politikası.
20:16Ne olabilir mi Mehmet Limaz?
20:18Belki şu olabilir mi, eğer demokratlar senat oyunda alırlarsa, işte bu herkesin Türkiye'de sinirleriyle oynayan tombarak çünkü büyük elçi atamalarını
20:28ve diğer atamaları senatı onaylıyor.
20:32Öyle bir gücü var.
20:33Dolayısıyla belki Türkiye ile ya da Erdoğan'la ilişkiler açısından tombarak gibi dikkat ve çoğu zamanda sinirleri oynatan, dikkat çeken
20:46ya da sinirleri oynatan açıklamalar yapan isimlerde bir değişiklik olabilir belki.
20:52Bir ikincisi de belki Ankara açısından şöyle bir şey olabilir.
20:55Hani tamamıyla Trump'la birebir ilişki kurarak ilişkileri yürütüyordu.
21:00İşte en son Yemen'i asker meselesinde Mekke anlaşmasında gördük.
21:05Trump halk TV muhabirinin Washington tepsicisinin sorusunun üzerine ya ben Erdoğan'ı çok severim, çok saygı duyarım kendisine ben ne
21:13istesem yapar beni kırmaz dedi.
21:15Ankara'nın şu anda ABD ile Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkisi bu düzeyde yürüyor.
21:20Demokratlar iki kanadı da eğer alırlarsa belki ilişkiler bu böyle tek etek ilişki üzerinden yürümeyecek midir? Bilmiyorum.
21:29Tabii bu ne?
21:30Ama Amerikan sistemi başkan o kadar ördek haline dönüşmüş olsa da o günün iki sene alınca bütün başkanlık yetkilerini eksiksiz
21:39olarak kullanacak.
21:41Büyükelçisini geri çağırıp yeni bir büyükelçi tayin etme ihtiyacı duyacağını da zannetmiyorum.
21:48Dediğim gibi Trump'ın karakteri seçim sonuçlarına bakıp bunu kendisine uydurmaya uygun bir karakter değil.
21:56Nasıl bir önceki seçimi kaybettiğinde katlanamadın sıfırları.
21:59Bu sonuçlarda da şimdiden işte hile yapılıyor.
22:03Yabancılar hak, oy kullanma haklı olmaya yabancılar oy kullanıyor.
22:07Üzerinden bir seçim sonuçlarına karşı kötü çıkacağını tahmin edip seçim sonuçlarına karşı bir tepki için bu.
22:15Çok bir şey değişeceğini zannetmiyorum.
22:17Bu arada bugün Trump bir açıklama yapmış.
22:21Buradan da diğer olaylara bağlayacağım.
22:24Demiş ki eğer demiş adil bir seçim olursa seçim sonuçlarını tanırım.
22:29Şimdiden aslında nasıl bir arıza çıkarabileceğini ya da o opsiyonu açıkta bırakıyor değil mi?
22:35Şimdi mesela Alaska'da yaşanan bir şey var.
22:39Alaska'da demokrat adayın Cumhuriyetçi adayı yenmesi için yapılan, yasal olarak mümkün olan ama siyaset alakalı olmayan şeylere karşı soruşturma açıldı.
22:53Şimdi dün yanlış hatırlamıyorsam bastıydı.
22:58İşte orada bir Cumhuriyetçi adayıyla aynı ismi taşıyan bir başka adayı çıkartıyorlar ki seçmenin kafası kaçsın, demokrat aday seçilsin diye.
23:09Böyle şeyler oluyor Amerikan siyasetinde bunlar hep var.
23:12İlk defa olmuyor.
23:14Bunları kullanacak diye düşünüyorum.
23:17Çünkü seçimi büyük ölçüde kaybedeceği neredeyse herkesin birleştiği bir şey.
23:22Fakat o sırada enteresan bir analiz gerektirir, belki biraz daha takip etmek gerekiyor.
23:30Şimdi Netanyahu tam seçiminden bir iki gün önce İran'a tekrardan bir operasyon düzenleyebileceğinin mesajını vermiş.
23:40Ve bir anlamda işte taraftarlarını öyle konsolide etmeye çalışmıştı.
23:45Bugün de enteresan bir haber düştü Amerika burada ve Vence yani başkan yardımcısı İran'la tekrar müzakerelere hazır olduklarını içeren
23:58bir mektubu İran'a iletiyor aracılar sayesinde ve yeniden müzakere masası kurulabileceğini söylüyor.
24:05Ama bunu yazan Trump değil Vence.
24:08Şimdi dolayısıyla aslında bu sizin de söylediğiniz topal ördek olacağı Trump'ın iki yıllık süreci belki de Vence'in biraz
24:16daha ön plana çıktığını görerek yani bir sonraki seçimleri cumhuriyetçiler adına belki seçimleri garantilemek için Vence'in daha ön planda
24:27olacağı şekilde görebilir miyiz bilmiyorum.
24:30Erken bir değerlendirme mi olur?
24:31Biraz erken olmakla beraber mümkün çünkü gelecek seçimler için cumhuriyetçilerin olası adaylarından en önde geleni Vence şu anda.
24:41Evet.
24:42Raktan da nefret ettiğini biliyoruz.
24:44Raktan da hoşlanmadığını sonra siyasi nedenlerle yanaştığında ne yaptıklarını bakıyoruz.
24:50Bu mümkün ama şimdi İsrail'deki yeni hükümetin kuruluş süreci çok bir zaman alacağa benziyor.
25:00Çünkü hemen yarın koalisyon görüşmelerini yapabilmesi mümkün değil.
25:05Orada iki ana akım var.
25:08Bir liberal yargı hareketiyle dinci, ırkçı, faşist diyebileceğimiz Netanyahu'nun temsil ettiği hareket.
25:20Bu ikiye bölünmüş durumda İsrail aslında bu açıdan.
25:25Arap partileriyle koalisyon yapmayı liberaller işlerine sindirebilirlerse, bunu bakabilirlerse, İsrail'de çok şey değişecek.
25:35İsrail'in değişmesi demek, Orta Doğu'da bazı şeylerin değişmesi demek.
25:41İran'ın belki biraz daha uzun süre nefes alması demek.
25:47Her şey bence İsrail'deki, Amerika'nın içinden ziyade İsrail'in içinde ne olduğu ile ilgili.
25:53Çünkü Amerika'yı da aslında bir anlamda yürüten, yöneten devlet sayabiliriz İsrail'i.
26:00Tabii.
26:00Dün işte Trump'ın açıklamasına en sert tepkiyi gösteren İsrail Büyükelçisi oldu buradaki.
26:09Biz kendimiz karar veririz diye.
26:14Dolayısıyla oradaki gelişmeleri görmek daha...
26:18İsrail'in birçok Lübnan'a yönelik operasyonun saldırısında ya da özellikle Lübnan'a saldırılarında birkaç kere tekrarlamıştı.
26:28Trump'tan bir izin almam gerektiğini düşünmüyorum diye.
26:30Dolayısıyla peki buradan şuraya gidelim.
26:34Enteresan Bolsonaro, Flavio Bolsonaro da bu arada kendini Brezilya'nın esas seçilmiş başkanı olarak ilan etti ama
26:42şimdi yankıları sürüyor ve enteresan biçimde ilk açılışta da söylediğim gibi dünya futbol maçı seyreder gibi
26:49dünyanın dört bir tarafındaki seçimlere eskiden olmadığı kadar büyük önem atfederek seçim izliyor.
26:57Yani Fransa'daki sokak olayları devam ediyor.
27:01Öğrencilerin ayağa kalktığı ve onlarla başlayan ama içine işte sarı yeleklilerin girdiği,
27:08sonrasında başka toplum kesimlerinin de girdiği ve Macron'un bütün nasıl diyelim tavizlerine rağmen hala devam eden olaylar.
27:17Diğer taraftan Lula da Silva'nın kazanmış olması, bir taraftan Muç için kaybetmesi Sırbistan'daki bir öğrenci hareketiyle onlarda.
27:25Şimdi bütün bu seçim süreçleri, ondan önce Macalistan seçimlerinde bunu gördük, muhalefetin hiç beklenmedik bir anda
27:33Orban'ı nasıl devirdiğini ve iktidara geldiğini.
27:38Şimdi bütün bunlardan çıkarılması gereken sonuç nedir?
27:42Siz buradan bir okumayı nasıl yaparsınız?
27:44İşte Lula da Silva'nın Brezilya'sı ve bütün ülkelerin ortak bir özelliği var.
27:52Aslında siz söylediniz, Amerika'da da enflasyonun çok yüksek diye Avrupa'da da çok yüksek.
27:56Ve insanlar dünyanın her yerinde aslında hem ekonomik gidişat nedeniyle özgürlükler, otoriterleşme, popülist liderler,
28:05çoğu zaman yönetemeyen ve sorunlara çözüm bulamayan otoriter ve popülist liderler.
28:10Bunun bu nedenle inanılmaz bir rüzgar esiyor.
28:14Ama bu rüzgar nereye evlilir ve bu sonuçlar bize bir şey söyler mi yoksa sadece bir seçim sonucudur ve devamını
28:22görüp bakmak lazım?
28:23Bu sonuçlar Türkiye'ye de bir şeyler söylüyor bence.
28:28Bu mutlaka seçimin Erdoğan'ın işte 25 yıllık yönetiminin Parti iktidarının biteceğini gösterdik.
28:39Tam tersine muhalefetin seçime nasıl hazırlanması ve o kampanyayı nasıl yürütmesi gerektiğiyle ilgili önemli ipuçları veriyor.
28:49Brezilya'da halkla ilgili seçmenle yüz yüze ve birebir ilişkinin ne kadar önemli olduğu için.
28:58Sırbistan'da bir şey yapabileceğine inanan insanlara atlamanan insanların aday olarak seçmenin karşısına konulmasını nasıl sonuçlar yaratabileceğini gördük.
29:09Macaristan'da etkili bir programı olan muhalefetin gelindik.
29:14O programa gerçekleştirebileceğine olan halka geçirebildiğinde diktatör diyebileceğimiz Orban'ı devirebildiğini gördük.
29:27Bunlar muhalefetin çıkartması gereken dersler.
29:30Geçen seçimli muhalefet o altılı masaya rağmen niye kaybetti?
29:35Bence en önemli sebep altı ayrı kafanın olmasındı.
29:39Yani bir tek bir muhalefet hareketi gibi görülmedi.
29:44Herkes kendi söyledi.
29:46Bunu da kendi propagandasını yaptı.
29:48Ama altı kişilik bir koalisyonun yönetemeyeceğini de Türk halkı geçmiş deneyimlerinden biliyordu.
29:55Hiçbir kazanamadı.
29:56Bu geçmiş de Sırbistan deneyinin, Brezilya deneyinin, Sırbistan deneyinin, ondan daha önce Malezya deneyinin gösterdiği şehirleri muhalefeti kullanabilecek mi, görebilecek
30:08mi?
30:09Türkiye'deki seçimde mi diyebilecek mi?
30:11Şimdi oradaki en önemlisi herhalde Sırbistan seçimindeki mesela 105 madde ile gelmiyorlar.
30:18Ya da o altılamasıyla yatıfta bulundunuz.
30:20O dönemde çok program yapıyorduk.
30:23Mesela soru soruyorsun, ekonomide nasıl çözeceksin meseleleri?
30:26Bir dakika diyor, biz bir kitapçık hazırladık.
30:28Bir kitapçık çıkıyor şu kalınlıkta.
30:30Ya o kitapçı kim ne okuyacak?
30:32İçinde uzun uzun, sokaktaki vatandaşın ilgisini çekmeyen ancak devlet planlamanın
30:38ya da işte özel ilgisi bütçeye ya da ne bileyim hesaplamalara özel ilgisi olanların ilgisini çekebileceği gibi şeyler koymuşlar mesela.
30:47Bütün programlar çok detaylıydı.
30:50Halka inan ve anlaşılabilir programlar değildi.
30:53Oysa Sırbistan'da ne görüyoruz?
30:5411 madde, 11 madde değil.
30:56Basit, şunu yapacağım, şunu yapacağım, şunu yapacağım.
30:59Birazcık bu anlamda mesela Amerika'da da ben bunu görüyorum.
31:02Biz burada işte gerek Amerika'daki meslektaşlarımız ya da analistler, gerekse işte yayın yapanlar neyi konuşuyorlar, tartışıyorlar?
31:13Trump'ın seçimleri nasıl kaybedeceğini.
31:15Ama Amerika'daki demokratların bu seçimi nasıl kazanacağı daha az konuşuluyor.
31:20Burada da çünkü aynı problem var.
31:22Yine Bernie Sanders var.
31:24Her seçimde olduğu gibi çıkıyor, o etkili belki konuşuyor.
31:28İşte gençleri atıp da, onun dışında bilmiyorum dünyanın şöyle dönüp de evet ya bu Trump'ı gerçekten zorlayacak.
31:34Şöyle de bir adam çıkıyor, bir lider yetişiyor falan diyecek bir durum yok.
31:39Yani görmüyoruz aslında.
31:40Yani Amerika için tabii Obama'dan sonra böyle bir lider karakterli bir demokrat ya da Cumhuriyetçi Parti dışında krisi çıkmadı.
31:50O kadar da kolay değil.
31:52Türkiye'de tabii unutmamak lazım ki Türkiye bir doğu toplumdur.
31:55Yani kişilerin, kişisel karizmaların da, kişisel kapasitelerin de çok önemli olduğu seçmenli izledim.
32:05Onun için şimdi Ekrem İmamoğlu'nun işte bir takım suçlamalarla hapse atılması, seçime giremez hale getirilmesi, işte diplomatikler vesaire.
32:16Ve Erdoğan yönetiminin bunu görmesinden kaynattı.
32:21Şimdi benzeri bir şey, Masur Yavaş için de olur mu yoksa Masur Yavaş için de iktidar partisine ithak eder mi
32:29onları bilemiyoruz şu anda.
32:30Orada da olmayan şeyler bulmaz.
32:35Ama muhalefetin ne yapacağını bütün bunlar gösteriyor.
32:38Ne yaparsan kazanılsın, ne yapmazsan kaydedersin.
32:42Peki o zaman size yüz puanlık soruyu sorayım.
32:46Eğer madem şu anda Türkiye'de de hani iktidarın bu liderler üzerinden sürdürdüğü politika var.
32:53Ama dönüyoruz bakıyoruz mesela işte Macaristan örneği, Sırbistan örneği.
32:58Brezilya o kadar demiyorum ama çünkü orada Lula'da sınırların çok büyük bir karizması ve gerçekten halk nezdinde, ezilen halk nezdinde,
33:09fakir halk nezdinde, göçmenler karşısında çok büyük bir karizması var.
33:14Brezilya'ya ayrı koyuyorum.
33:15Ama Sırbistan örneğine baktığımızda, Macaristan örneğine baktığımızda eğer muhalefetin liderlik karizması olarak düşük bir profili olsa da eğer bu iki
33:30ülkedeki seçimi kazandıran nedenleri,
33:32yani güçlü mesajlar, güçlü bir program ve ezilenlerin ve bugün fakirlikten gerçekten yaşamakta zorlananların dertlerine çare olabilecek ve sesini, sözünü
33:48geçirebilecek bir program, mesajla çıkanın kazanma ihtimali olur mu?
33:53Olmaz olur mu?
33:54Bence var.
33:54Yani karizma yok ama program sağlam.
33:56Çünkü Türkiye'de şimdi çok ciddi, uzun süreli, çok ciddi bir enflasyon süreci yaşıyor.
34:04Yani herkes servetini kaybettir.
34:06Servetinin ciddi bir ölümünü kaybettir ama artık orta sınıf yok orada.
34:11İstilen orta sınıf olan, çocuğunu iyi bir okulda okutarak sınıf atlatabileceğini düşünen, kendisi tatil yapabilen o insanlar kalmadı.
34:23Şimdi herkes fakir.
34:24Fakirler ve zenginler ülkesi.
34:31Bunu yaratan da bu iktidar.
34:34Buna karşı o ezilen insanların dertlerine çare olarak ödereceği şeyler, derli toplu, tutarlı ise, bence Türkiye seçimlerinde daha önce rol
34:48oynayan o kültürel farklılıklardan kaynaklanan meselelerinin bir öneminin kalmayacağını düşünüyorum.
34:55Peki şunu da sorarak size kapatayım, madem gündemi analiz ediyoruz bugünün gündemi olduğu için.
35:01Sizce Mustafa Sarıgül zaten yeni parti bir karar aldı ve uzaklaştırıldı.
35:09Ve fakat baktığımız zaman iktidar medyasında da ve genel olarak medyada tabii ki Sarıgül'ün işte ilişkiler üzerinden itirafçıların açıklamaları,
35:23kendi özel hayatına dair bilgileri.
35:25Ama bu arada da işte Almanya'daki bir dolandırıcı grubuyla kurduğu para ilişkileri ama onun ötesine de giden belediye başkanlığı döneminde
35:34de sonrasında da girdiği para bu ilişkileri.
35:38Bütün bunlar şimdi birer birer dosya halinde her gün ortaya çıkıyor.
35:42Zamanlaması açısından da önemli.
35:44Tam da fon vurgununun bütün ekranları ve gazeteleri ve haber organlarını, haber kuruluşlarının manşetlerini kapladığı günlerde bir Mustafa Sarıgül gündemi
35:55var.
35:56Sizce fon vurgunu meselesini gölgede bıraktı mı?
36:00Ya da bu işten kurtarır mı?
36:03Bence Sarıgül fon meselesinin tartışmasını ortadan kaldıracak çağla bir figür değil.
36:10Sarıgül basit küçük bir siyasetçi ve yargı süreç sonunda ne olacak görecek mi bilmiyorum.
36:19Yalnız bildiğim şu var.
36:21Şimdi aynı iddialarla Melih Gökçek ailesi de soru söylüyor orada.
36:29Deri Gökçek ailesinin efifatleri serbest.
36:33Buna karşı Sarıgül ailesinin içteki oğlanları eski eş tutuklu başka tutuklular da var.
36:39Şimdi halkın bunu görmediğini düşünmemek lazım diye antrenler geçiriyorum.
36:48İktidarın bu fon rezaletini kapatmak için daha başka şeyler yapacağını da görürüz.
36:54Ama şu ortaya çıktı ki bu devletin bir partinin devlete haline dönüşmesinin yarattığı bir sorun bu.
37:07Yani bu sadece üç beş tane ahlaksızın yaptığı bir iş değil bu sorun.
37:11Bu fon vurgunluğunu yaratan sebep bir parti devletine dönüşmüş olması gerekiyor.
37:18Bir vatandaşım da bunu gördüğünü düşünüyor.
37:20Seçmenin bunu görmemesini düşünüyorum.
37:22O zaman bu sizin bu tespitinizle ya da analizinizle bitirelim.
37:27Türkiye Cumhuriyeti'nin bir parti devletine dönüşmüş olmasıdır.
37:31Bugün yaşadığımız sorunların bir çoğunun altında yatan neden.
37:34Tam da Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünde aslında Cumhuriyet değerlerini ve Cumhuriyet'in getirdiği önemli ne diyelim demokrasi olan güçlü
37:50referanslarının bugün artık ortada olmamasının yarattığı sorunlar.
37:56Demokrasinin olmazsa olmazı denge denetleme işte o yüzden Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ara seçimi konuştuk devlet denetleme ne kadar önemli
38:04diye Türkiye'de de en büyük problemlerden bir tanesinde ne kadar devlet bahçeli devlet denetleme de benim denge de benim dese
38:12de muhalefet ortağıyla denge ve denetleme olmuyor.
38:16Olmuyor. Muhalefetin muhakkak denge ve denetlemesi gerekiyor.
38:20Mehmet'in az var mı eklemek istediğiniz?
38:22Teşekkür ederim.
38:23Peki Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ara seçimi sizin için izleyeceğiz aynı zamanda.
38:27Gündemimi konuklarımla değerlendirmeye devam edeceğim.
38:29Mehmet'in azı teşekkür ediyoruz.
38:31Bizler şimdilik bu kadar.
38:33Burada sabah ama Türkiye'de yavaş yavaş akşam.
38:37Dolayısıyla sizlere iyi bir akşam diliyorum.
38:39Görüşmek üzere.
38:40Bu arada her zamanki bir notum var.
38:42Unutmayalım.
38:43Bize destek vermeniz çok önemli.
38:46Abone olursanız en büyük destek bu şekilde olacak.
38:49Ve bağımsız gazeteciliğin yaşamasını istiyorsanız abone olmayı ve takip etmeyi lütfen unutmayın.
38:55Görüşmek üzere.
39:05İzlediğiniz için teşekkür ederim.