- 9 dakika önce
Candaş Atalay: ABD ara seçimlerinin ekonomiye etkileri
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Ekonomi Ajandası'nın bu bölümünde Yatırımım Trader CEO'su Sayın Candaş Atalay bizlerle birlikte.
00:08Sayın Atalay yayınımıza hoş geldiniz.
00:12Önemliyetle hoş bulduk.
00:14Teşekkür ediyorum.
00:16Şimdi geçtiğimiz günlerde küreselde önemli bir gelişme şu andı.
00:20Kripto tarafında özellikle Binance tarafında bir saldırı haberi gündemde.
00:25Bakıldığında yaklaşık 6.3 milyar dolarlık bir kayıptan bahsediliyor Sayın Candaş.
00:32Düzenlemeye başlayan işlemlerde de yaklaşık 3.6 milyar dolarlık bir net para çıkışından bahsediliyor Binance tarafında.
00:42Bu 6 milyar dolarlık olay öncelikle nedir?
00:46Tamamen aydınlandı mı ne olduğunu biliyor muyuz?
00:49Şirketin açıklamalarında ne gördük biz?
00:54Tamamen aydınlandı demek için son derece erken olduğunu düşünüyorum.
00:58Sonuçta bizim sahip olduğumuz bilgi, bilgi kaynakları ilgili şirket ve ABD hükümetinden gelen açıklamalar doğrultusunda sınırlı.
01:09Dolayısıyla bu olay için objektif bir yorum yapmak çok mümkün değil.
01:12Ama şunun altını çizmekte fayda var.
01:16Yaşanan olay bir kripto para yani blockchain zinciriyle kaynaklı bir sıkıntı mı?
01:24Bitcoin'de yaşanan bir güvenlik açığı mı?
01:27Yoksa kripto paradan bağımsız olarak kripto para platformunda yaşanan bir sıkıntı mı?
01:32Bunun ayrımını yapmakta fayda var.
01:33Yani başta bitcoin olmak üzere kripto paralarla ilgili bunların zinciri ağıyla ilgili bir güvenlik açığı ve sıkıntısı yok.
01:41Burada yaşanan durum ilgili alıp satım platformu Binance'in açıkçası güvenlik açığından kaynaklanan bir şekilde belli başlığı kaynağını bilmediğimiz hacker
01:54gruplarının
01:55sıcak cüzdanları sızarak tarafta yetkisiz işlemle yetki dahilinde olmadan varlıkları çekmesinden kaynaklanan bir durum.
02:06Bir kısmı hızlı bir aksiyonla tabii ki bloke edilmiş olsa da ciddi bir zarar var ama açıkçası Binance yetkilecek bir
02:14durum olduğunu düşünmüyorum.
02:16Çünkü ilgili şirketin bilançosuna baktığımız zaman hali hazırda 16 milyara dolara yakın bir net rezervden bahsediyoruz, nakitten bahsediyoruz.
02:24Dolayısıyla ilgili tutar kripto tarihinin en büyük dolandırıcılık vakası olsa da kolaylıkla karşılayabilecek gibi görünüyor ki zaten firma da bunun
02:36karşılığını beyan etmiş durumda.
02:38Ama bundan sonrası için biraz daha temkinli olmakta fayda var.
02:41Özellikle son yaşanan durum dünyanın en büyük ve en yaygın kripto para borsasının dahi aslında o kadar da güvenli olmadığını
02:49biraz gözler önüne sermiş oldu ki
02:51bu da bir miktar yatırımcının bu tarafa isteksiz davranması biraz eline ayarını çekmesi sonucunu getirebilir önümüzdeki süreçte.
03:00Şimdi rakamlara da baktığımızda özellikle bitcoin tarafında geçtiğimiz hafta %5.6'lık bir gerileme oldu.
03:08Saldırganın yaklaşık 242 milyon dolarlık bir transfer gerçekleştirebildiği 3 milyar dolarlık kısımda hareketsiz kaldı.
03:18Şimdi burada bitcoin piyasanın hakimi konumda.
03:23Peki oradaki %5.6'lık gerileme piyasanın genelini nasıl etkiledi sözcüğü?
03:31Açıkçası bu olay tabii ki bir miktar tepkisel satış dalgasına yol açtı ama gelen anlamda bu düşüşü buraya bağlayamaz.
03:38Çünkü kripto paralar her ne kadar ortaya çıktığında merkeziyetsiz ve açıkçası biraz bağımsız hareket eden para bilimleri olarak lanse edilmiş
03:49olsa da
03:49gelmiş olduğumuz noktada aslında herhangi bir emtiyadan farkı yok.
03:53Altın, gümüş, hisse senedi veya tahvil piyasasında nasıl hareket ediyorsa bu varlıklar da öyle hareket ediyor.
04:00Özellikle faiz oranlarına karşı son derece duyarlı, enflasyon, likitli dağıtımızı ve paranın maliyetine karşı son derece hassas olan varlıklardan bahsediyoruz.
04:11Geçtiğimiz haftaki düşüşün evet bir kısmı bu taraftaki güvensizlik ve buhranlı ortamdan kaynaklanıyor olsa da
04:18genel anlamda bir düşüş trendi vardı zaten.
04:21Özellikle hem kıymetli metaller tarafında hem de riskli varlıklar tarafında özellikle ABD tarafında tahvil faizlerinde bir miktar geri çekildiğini gözlemledi
04:29ki
04:29hatta buna bir ek unsur olarak ters korelasyon petrol ile dahil edebiliriz.
04:35Yani hemen hemen tüm varlıkların birbiriyle ters hareket etmesine alışkın olduğumuz tüm varlıkların düşüş gösterdi bu atmosferde.
04:41Zaten kripto paralarda da aksini görmemiz çok mümkün değildi.
04:45Bu taraftaki düşüşün önemli bir kısmını ben piyasadaki likitli sıkıntısından kaynaklanıyorum.
04:51Az da olsa tabii ki bu vakanın da bu tarafta etkisi olmuştur ama bugünkü duruma baktığımız zaman da hızlıca toparlanmaya
04:59başladığını söyleyebilirim.
05:00Şimdi Amerika'da geçtiğimiz hafta piyasalarda ve endekslerde belirgin bir gerileme yaşandı.
05:07Özellikle Fed'in önümüzdeki dönem izleyeceği politikalara dair artan faiz arttırım beklentileri dikkat çekiyor Sayın Candaş.
05:16Nitekim Aralık ayına yönelik fiyatlanmalarda %75'i aşan bir faiz artış ihtimali konuşuluyor.
05:24Biz içeride piyasalar kapalı iken dışarıda şekillenen bu Şahin tabloyu istedik.
05:30Ancak bu süreç özellikle kripto varlıkları, altın tarafını ve Amerika borsalarını tam olarak nasıl etkiliyor?
05:38Bu hafta itibariyle küresel piyasalarda karşımızda nasıl bir tablo var sizce?
05:44Şimdi bugüne kadar başka bir şey konuşuyorduk.
05:47Bugünden sonra tablo 180 derece değişti diyebilirim.
05:50Özellikle ABD seçimleri, demokratların ezici bir çoğunluk hem senatoyu hem de kongreyi elde etmiş olmaları temsilciler meclisi tarafında.
06:00Bu tarafta artık bütün projeksiyonları, bütün analizleri tamamen çöpe attığımız bir senaryoyu karşımıza çıkardı.
06:07Evet, bu sabaha kadar dediğiniz yorumun altına kayıtsız şartsız imzamı atardım.
06:15Aralık ayında bir adet faiz arttırma FED tarafından gelir.
06:18Piyasalarda para politikası biraz daha sıkı ilerlemeye devam eder.
06:22Trump özellikle İran tarafındaki tatlımını biraz daha arttırır ve daha sert bir tutum sağlayabilir.
06:27Ve bunun karşılığında önümüzdeki süreçte hem riskli varlıklarda, ise senedi piyasalarda, hem de kıymetli metallerde,
06:33hem de kripto varlıklarda, başta bitcoin olmak üzere,
06:37bu sıkı para politikasının bir sonucu olarak düşüş görmeyi beklediği biz bir senaryoyu bizi bekliyordu.
06:42Bugün bunları rafa kaldırıyorum.
06:45Çünkü demokratların meclisi hem senatoyu hem de kongreye tamamen ezici bir çoğunlukla ele geçirmiş olmaları
06:52biraz Trump'ı topal ördek konumuna getirdi.
06:54Bu saatten sonraki projeksiyonlarımızı ABD ekonomisinin yavaşlaması üzerine yapıyoruz.
07:00Özellikle Trump'ın hem harcamalar hem de bütçe noktasındaki son derece rahat tavırlarının,
07:052 yıldır devam eden rahat tavırlarının,
07:07bundan sonra ciddi manada veto ile karşılaşacağına hepimiz hazırlıklı olmamız gerekiyor.
07:12Bu da karşımıza şöyle bir senaryo çıkaracak.
07:14Özellikle hem ABD tarafındaki hisse senedi ve teknoloji tarafı,
07:18hem kripto varlıklar hem de kıymetli metaller tarafında
07:23sıkı bir para politikası ve bunun getirdiği bir sonuç olarak
07:28ciddi manada bir ezilme senaryosu kısa bir süre daha görmeye devam edeceğiz.
07:35Yeni senata göreve başlayana kadar.
07:37Ama bundan sonraki süreç, özellikle Ocak ayından sonra durum tamamen değişeceği benziyor.
07:42Çünkü hem cumhuriyetçiler hem de demokratlar arasındaki sürtüşmeden
07:45ABD ekonomisinin ciddi manada zarar görmesini ve aktivitelerin yavaşlamasını bekliyoruz.
07:50Ve bunun bir olası sonucu olarak artık ABD federalizör tarafında,
07:55yani FED tarafında bir faiz artırımı ben beklemiyorum.
07:58Özellikle yılın geri kalanında bunu tamamen rafa kaldırmış durumdayım.
08:01Dolayısıyla faiz artırımı beklemiyorsak yavaşlayan bir ekonomik aktivitede
08:06faiz indirimlerini beklememiz gerekiyor ki bu konuda biraz elleri mahkum olduğunu düşünüyorum.
08:12Dolayısıyla önümüzdeki süreçte özellikle 2027'nin ikinci çeyreğinde itibaren
08:17piyasalarda bir miktar rahatlama, faiz oranlarının düşmesi,
08:21doların biraz daha değer kaybetmesi ve dolar karşısındaki fiyatlanan varlıkların,
08:25işte kripto paralar, kıymetli metaller, hatta hisse senede endeksleri olmak üzere eski varlıklarda
08:30sert toparlanmalar bekliyorum.
08:33Önümüzdeki bir ay son derece tribülansı açık, yeni gelişmeler açık,
08:38pozisyon almanın son derece sıkıntılı olduğu bir dönem olduğunu düşünüyorum.
08:41Çünkü yeni senato göreve başlayana kadar Trump'ın ne yapacağı belli olmaz.
08:47Önümüzdeki bir aylık süreçte İran'a karşı takımını ve çatışma sürecini de başlatabilir.
08:53Ama bu bir aylık süreci geride bıraktıktan sonra o tarafta işlerin biraz daha toparlanmasını bekleyebiliriz.
08:59Şimdi bakıldığında yurt dışında bu faiz arttırım süreçleri ve yapay zeka temasının etkilediği,
09:07yakından etkilediği özellikle tartışılan küresel ekonomi açısından da bir tahvil tarafı var ki,
09:14hem Amerika hem de gelişmiş ülkeleri de etkileyen küresel ekonomideki bir enflasyonist beklentilerin yüksek olmasına yönelik.
09:23Şimdi Amerika'da geçtiğimiz hafta tahvilde bir miktar gerileme görüldü.
09:29Biz ise geçtiğimiz hafta 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı nedeniyle piyasalarda işlem görmezken,
09:36Amerika'da PSA verisi gördük.
09:40Bu haftanın da o da anda istihdam tarafı var ki,
09:43bu noktada PAM verilerini hem Avrupa'da hem de Amerika'da göreceğiz.
09:50Bu makroekonomik görünüm çerçevesinde hem değerli metallerde hem de özellikle Wall Street tarafında nasıl bir tablo görmeyi bekliyoruz?
10:04Şimdi ABD hisse senedi piyasalarını bir bütün olarak değerlendirmememiz gerekiyor.
10:09Çünkü yapay zeka ve teknoloji tabanlı hisse senetleri bir kenara,
10:13endeksin geri kalanını bir kenara ayırmakta fayda var.
10:17ABD hisse senetleri ciddi manla değer kazanıyor ve kazanmaya devam ediyor.
10:21Her sene rekorları geliştirecek yeni rekorlar kırmaya devam ediyor ama
10:25bütüne baktığımız zaman diğer şirketlerin buna çok fazla eşlik etmediğini görüyoruz.
10:30Neyden kaynaklanıyor?
10:32Özellikle bir yapay zeka kuryası, veri merkezi, çip teknolojileri, uzay teknolojileri ve elektrikli araç sanayindeki yatırım yapan şirketlerin
10:40ve bunların yan tedarikçi birleşenlerinin ciddi manla pozitif etkilendiği
10:44ve paranın bir süredir buraya aktığı bir senaryodan bahsedebilirim.
10:48Bu karşımıza neyi getiriyor?
10:50Evet yapay zeka bir miktar parayı sömürüyor ama bunun karşılığında da bize bir enflasyon çıktısı vaat ediyor.
10:56Önümüzdeki süreçte özellikle başta ABD olmak üzere
11:00Çin ve Avrupa kaynaklı bir teknoloji tabanlı, yapay zeka tabanlı yatırımlar kaynaklı bir enflasyon hazırlıklı olmakta fayda var.
11:09Çünkü maliyeti son derece yüksek, tasarrufun çok fazla gözetilmediği ve özellikle pandemi sonrası dünyaya baktığımız zaman
11:19küreselleşmekten çok her ülkenin teknolojiyi kendi mesle almak istediği ve verimsizliğin son derece arttığı bir atmosferden geçiyoruz ki
11:27bundan sonraki dönemde yüksek enflasyona her zaman hazırlıklı ve beklenti dahilinde karşılamakta fayda olduğunu düşünüyorum.
11:35Bunun bir getirisi olarak da ABD tarafında tahvil faizleri yükseliyor.
11:39Yani yatırımcı da haklı olarak şunu istiyor
11:42Senin 40 trilyon dolar borcun var
11:44Bir yandan da görüyorum yatırım yapıyorsun, yapay zeka olsun, altyapı yatırımları olsun, veri merkezi olsun, paraya da ihtiyacım var
11:50Bu kadar çok borcun varsa bunun karşılığında bana daha fazla faiz ödeyeceksin diyor her şeyin bir bedeli var.
11:56Dolayısıyla tahvilerin %5'in üzerinde seyrediyor olması bir süredir çok hayrı alamet bir gösterge değil.
12:02Ki bu tarafta biraz ABD'de hem hazinenin hem de FED'in atmış olduğu adımlara bakmakta fayda var.
12:10Normalde 5'in üzerinde seyreden uzun vadeli tahvil faizlerin ciddi manada bir kriz göstergesidir.
12:16İlk etapta ABD'den gelen adım ne oldu?
12:19Hazinenin tahvil geri alım programıyla bir miktar piyasayı sakinleştirmesi ve piyasaya likitte sağlamasıyla gördük ama bu yeterli değil.
12:27Özellikle önümüzdeki süreçte bu iş çözülemezse ve kalıcı olarak 5'in altına çekilemezse bir noktadan sonra FED de tahvil faizlerine
12:36müdahale etmek durumunda kalabilir.
12:37FED'in tahvil faizi alması demek hazinenin almasına benzemez.
12:41Doğrudan parasal genişleme anlamına gelir ki bu da zaten enflasyonu çözememiş bir ABD hükümetinde ekstradan çarpan etkisiyle bir enflasyon.
12:51ABD'de çıkan enflasyon da aslında otomatikman dünyaya ihrac edilmiş bir enflasyon karşılığı anlamına gelir.
12:58Şimdilik bu senaryoya çok yakın değiliz.
13:00Çünkü bugünkü seçim bayağı bir atmosferi değiştirdi.
13:03Demokratların bu tarafta çoğunluğuyla geçilmiş olması artık hem yapay zeka yatırımları olsun hem altyapı yatırımları olsun ciddi manada ABD tarafında
13:13da tasarrufun artacağı,
13:14belki yapay zeka yatırımlarında ciddi manada frene basılacağı bir dönem bizi bekliyor ki.
13:18Bu ilk etapta bu taraftaki teknolojik gelişmelerin önünde ciddi manada bir set oluşturacak olsa da bir süredir altına kıymetli metallere,
13:28gümüşe, temel metallere ve kripto paraları gitmesi gereken paranın yapay zekaya yöneldiğini biliyorduk.
13:35En azından artık onunla bir miktar buraya yönlenmesini bekleyebiliriz.
13:38Dolayısıyla yapay zeka için çok fazla pozitif değil önümüzdeki teknoloji tabanı hisselerde ama altın, gümüş, kripto paralar için ciddi manada
13:47pozitif bir yılın bizi beklediğini düşünüyorum.
13:49Altın noktasına bakacak olursak özellikle yüksek faiz döneminde yatırımcı tarafında altının pek talep görmediğini anladık bu süreçte.
14:00Onun yerine faiz getirisi olan ürünlere yönelmeyi ya da şu anda trend olan az önce de konuştuğumuz üzere yapay zeka
14:09hisselerine yönelmeyi tercih ediyorlar.
14:11Şimdi normal şartlarda yüksek faiz dönemlerinde altına yönelim olmasını bekleriz ama şu anda onun yerine faiz getirisi olan ürünlere yönelen
14:22bir yatırımcı kitlesi var.
14:24Bunun sebebi nedir sizce?
14:28Şimdi temel çıkmaz aslında altının bir getiri vadetmemesinden kaynaklanıyor.
14:34Yani dünya üzerinde hiçbir ülke siz elinizde altın tutuyorsunuz diye size bir faiz ödemiyor.
14:40Yani benim elimde 100 gram altın var, sana ayda 1 gram altın diyen bir merkez bankası veya düzenleyici bir otoriter
14:48yok.
14:48Hal böyle olunca yani altının bir getirisi olmayınca insanlar yüksek faiz ortamında paralarına ekstradan para katabilecekleri enstrümanlara yöneliyorlar.
14:59Bunun başında da işte devlet tavili ve hazine bonusu dediğimiz aslında doğrudan bankacılık sistemi üzerinden almaya alışkın olduğumuz faiz faize
15:10dair enstrümanlardan bahsedebiliriz.
15:13Bu refleksi de anlayabiliyoruz yani yüksek faiz paranın ucuz olduğu atmosferde, paranın maliyetinin ucuz ve bol olduğu dönemlerde insanlar risk
15:22almaya daha yatkın oluyor.
15:23Yani parayı kaybetme noktasında çok fazla korkak ve çekimser davranmıyorlar.
15:30Ama faizlerin yükseldiği, paranın değerinin pahalaştığı ve maliyetin giderek yükseldiği bugün içinde yaşandığımız dönemki gibi ortamlarda,
15:41yani pabucun pahalı olduğu ortamlarda insanlar biraz daha tedirgin oluyor.
15:45Yeni yatırım yapmayayım, hisse senede almayayım, aman kıpırdamayıp, riske girmeyip, bunun yerine başım ağrımasın, parayı faize bağlayayım,
15:54sabit bir getiriyle güven limanda en azından düzenli bir nakit akışı sağlayayım.
16:00Bu refleks anlaşılabilir ve son derece makul.
16:04Tabii ki önümüzdeki süreçte de böyle olmasını bekleyebiliriz.
16:07Bugün de içinde yaşadığımız durum bu.
16:08Yüksek faiz varsa, yatırıma, riske edilebilecek yatırıma veya normal yatırıma harcamaya gidecek paranın ciddi manada önüne set çekildiği,
16:19bunun yerine paranın park edip ciddi manada atıl kaldığı ve paradan para kazanıldığı bir dönem, dönemin yaşanması anlaşılabilir ve şu
16:28anda böyle bir dönemden geçiyoruz.
16:31Sayın Atalay, bilgileri rafin ettiniz ve ciz bir şekilde anlattığınız katkılarınızdan dolayı teşekkür ederiz.
16:37Ben teşekkür ederim, yayınlar dilerim.
16:39Çok sağ olun.
16:41Değerli izleyicilerimiz, ekonomi ajandasını bu noktada sonlandırıyoruz.
16:45Saatlerimiz 17.30'u gösterdiğinde iş ve ekonomi bülteniyle yeniden birlikte olacağız.