00:00Tiniyak ng Department of Agriculture na sapat ang supply ng bigas,
00:04karning baboy at manok sa gitna ng El Niño.
00:08Nagbabala naman ng ilang veterinaryo na posibleng tumaas ang mortality rate
00:12o pagkamatay ng mga alagang hayop dahil sa matinding init.
00:16May unang balita si Mav Gonzalez.
00:21Sa susunod na taon pa, inaasahang darating ang pinakamatinding epekto ng Super El Niño.
00:26Pero ngayon pa lang, bilyong-bilyong piso na ang pinsala nito sa sektor ng agrikultura.
00:31As of October 21, nasa 8.5 billion na po ang damage natin and bulk of this ay for corn.
00:39At ang pinakamalaking pong damage dito, kung titignan natin out of the 8.5 billion,
00:44almost 5 billion po is attributed to corn alone, followed by rice.
00:50Nagsasagawa na ang pamahalaan ng cloud seeding,
00:53nagpapaganan ng shallow tube wells at namimigay ng water pumps,
00:57fertilizers at seeds ng palay at high-value crops na kayang tumubo kahit tagtuyot.
01:02Ayon din sa Department of Agriculture,
01:05nasa 4.8 million metric tons na ng bigas ang inimport ng Pilipinas
01:09bago pa sumipa ang presyohan sa international market.
01:12Inaasahang madaragdagan pa yan.
01:13In 1997-1998, El Niño, that was the strongest so far.
01:19We recorded almost 1.7 or 1.8 million metric tons losses po during that time.
01:26Pwede rin natin maabot o malampasan yun kung hindi handa po talaga tayo.
01:32Ang estimate namin siguro mga 5.5, 5.8 million metric tons
01:37ay pwede pumasok sa atin hanggang December.
01:39Tiniyak ng DA na sapat ang reserba natin ng lokal at imported na bigas
01:44para sa 80 to 90 days.
01:46Ang baboy, sapat para sa 150 to 170 days.
01:49May oversupply naman daw ng manok sa ngayon,
01:52sapat para sa 125 days.
01:55Pero nagbabala ang Philippine Chamber of Agriculture and Food Incorporated
01:58sa peste pagsapit ng tag-init.
02:00Ang hindi po natin nakikita yung insect, yung pest.
02:05Alam mo, pagdating ng tag-init,
02:07nag-a-accelerate ang reproductive cycle ng mga insect.
02:12Pati isda, apektado rin daw ng El Niño.
02:15Yung mga peace plant, ang challenge ngayon dyan,
02:18ang risk, bababa ang level ng tubig.
02:20Yes.
02:21So, yun naman nag-aalaga ng bangos at shrimp,
02:26yung brackish water,
02:28tataas ang salinity ng tubig dahil bababa yung fresh water.
02:32Yun naman pong mga isda na nasa baybay na pupunta yan sa gitang dagat
02:38dahil mainit dito sa pampang.
02:40That will definitely have an impact on the production.
02:46Sabi ng DA, posible ang mga fish kill.
02:48Ang problema po natin, yung aquaculture natin,
02:52posible yung mga fish kill.
02:55Dahil nga po, pwedeng bumaba ang level ng oxygen,
02:58yung salinity problem.
03:00So, isa po sa project ni Secretary, ni Presidente po,
03:04yung pamamahagi po natin ng solar aerators.
03:07Mamimigay rin daw ng ayuda ang DA
03:09sa nasa 20 milyong registered farmers at fisher folk.
03:13Malaki rin daw ang inaasahang taripang makukolekta sa susunod na taon
03:16dahil sa malaki ang importasyon ng bigas
03:19at ibabalik daw ito sa mga magsasaka.
03:21For those areas na lubang maapektuhan
03:26dahil matindi yung dagop ng elninyo sa kanila
03:29at walang sapat na patubig,
03:31sila po yung iko-coordinate namin sa DSWD
03:35para sa cash forward at doon sa AX
03:38at sa Dole para doon sa tupad program.
03:41Mamamahagi kami by December
03:43ng mga mobile solar irrigation systems.
03:45Humihiling din ang DA
03:47ng Mas Malaking Presidential Assistance for Farmers
03:49and Fisher Folk Program
03:50o PAFFP.
03:52Pero ang pribadong sektor,
03:53hindi daw ayuda ang hiling nila.
03:55Mas gugustuhin po namin
03:57na bigyan ng magandang presyo
03:58yung farm gate prices
03:59kaya sabigyan nyo kami ng ayuda.
04:01Ang ilang grupo,
04:03ipinunto na malaki ang problema sa agrikultura
04:05dahil sa pagdidepende ng pamahalaan sa importasyon.
04:09May impact lahat sa buong ASEAN.
04:13Yung El Nino,
04:15this super El Nino,
04:16tapos nakaasa ka sa Vietnam,
04:19this El Nino should be a wake-up call for everyone.
04:23You cannot rely,
04:26you will not develop
04:27if the mentality of death,
04:30if the mentality of our mainstream economies,
04:34dependence,
04:36wala tayong pupuntahan.
04:37Nagbabala rin ang Ilo-Ilo Provincial Veterinarian
04:41na posibleng tumaas ang mortality rate
04:43o pagkamatay ng mga alagang hayop
04:45sa gitna ng matinding init.
04:47Nababawasan daw kasi ang gana nilang kumain
04:49at nanghihina ang mga katawan dala ng dehydration.
04:52Dapat daw tiyakin na may sapat na tubig,
04:54vitamins at electrolytes ang mga hayop.
04:56For example, for poultry,
04:58considerin kung mainit,
04:59hindi niya magkaon ang atong mga poultry layers na atong,
05:03broilers and others na atong mga manok.
05:05So i-extend na atong sa hapon ang feeding
05:07and same with this atong mga livestock.
05:10Kung hindi sila magkaon sa adlaw,
05:12butangan na atong sila sa pagkaon
05:14o kung halarbon sa ilang natural
05:17para dito sila magkaon sa gabi.
05:19Ito ang unang balita.
05:21Mav Gonzalez, GMA News.
05:27Mav Gonzalez, GMA News.
