- 20 dakika önce
Ali Fuat Gökçe: ABD seçimlerinin yankıları neler?
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet, Trump kaybetti. Tabii ki bu başkanlık seçimi değildi, bir ara seçimdi ama gerçekten Trump'ı önümüzdeki iki yıl içerisinde
00:09son derece etkileyecek bir seçim oldu.
00:12Bunu konuşacağız. Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe bizlerle. Sayın Gökçe canlı yayına hoş geldiniz.
00:21Merhabalar efendim, hoş bulduk. İyi yayınlar.
00:23Teşekkür ediyorum. Gelen rakamlar ve Trump'ın ruh hali, bir hali sıkıntılı. Ne düşünüyorsunuz demokratların zaferini? Nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:36Şimdi öncelikle şunu söylemek lazım. Trump'ın bu seçim kaybı daha önceden belliydi. Yani İran Savaşı'na başlamadan önce ve
00:45bunu başladığı takdirde kaybedeceğini, muhtemel seçimleri kaybedeceğini defa belirtmiştik.
00:52Hani bizim Anadolu'da bir söz vardı ya, büyük sözü dinle diye. Gerçi biz ondan yaşça küçüğüz ama defa de tüm
00:58yayınlarda dedik, yani İran'a saldırırsan seçimleri kaybedersin, İran'ın kazanamazsın, seçimleri kazanman mümkün değil diye de belirtmiştik tüm yaptığımız
01:07yayınlarda ya da paylaşımlarda.
01:10Dolayısıyla tabii bizi dinleyecek hali yok ama kendi etrafındaki danışmanların dinleseydi en azından iyi olurdu.
01:16Ve Aba o İsrail'i dinledi. Netanyahu'yu dinledi ve kaybetti.
01:20Şimdi bakınız, ABD'de hat cumhuriyetçiler ve demokratlar. Bir faydası yok. İslam ülkelerinde bir faydası yok. Gazze'ye de bir faydası
01:31yok bunların.
01:32Hadi Trump kazandı, bir nebze sevindi, demokratlar bu savaşı başlatmıştı.
01:37Biden bir de bire Yahudi olmuştu, bir de Yahudi olmuştu. Kendilerine Yahudi hissettiler.
01:44Gittilerin kucakları da Netanyahu'yu. Gazze saldırılarının mimarları onlardı.
01:49Hadi Trump geldi, bir nebze bir şey olacak dedik. O da İran'a saldırdı.
01:53Orta Doğu'yu kaosa çevirdi. Suudi Arabistan-Husya gerilimini tırmandırdı.
01:59Şimdi bakın, İslam dünyasında bunların bir projesi var.
02:02Ha demokratlar, ha cumhuriyetçiler. Hiç farkı yok bana göre.
02:06Dolayısıyla bu açıdan da buna bakmak lazım.
02:08Ama esas olay şu, sevindirici olay şu.
02:12ABD halkının tepki vermesi.
02:14Ama ABD halkı Müslümanları düşünerek tepki vermedi.
02:18Bunu yapanların sayısı çok azdır.
02:20Bu şekilde, bu zihniyette sandığa gidenlerin sayısı toplam seçmenin belki de %10'unu geçmez.
02:27Ama bu bile kazanç hanesine yazılabilir.
02:31Peki, ABD halkı Trump'a neden destek vermedi?
02:34Şimdi bana göre iki tane sebep var Feridun Bey.
02:37Birincisi ekonomik sebeptir.
02:39Yine bu İran Savaşı'ndan kaynaklı.
02:41Ekonomik sebep.
02:42Yani ABD'de olaya siyasi gözle bakmayan, normal günlük yaşantısını yürüten, normal bir vatandaş.
02:51Yani siyaseti takip etmeyen, dış politikayı takip etmeyen.
02:55Ama benzin alırken benzinin galon fiyatını, dizelin galon fiyatını düşünen ya da oradaki işte markete girdiğinde kendisine az ya da
03:06çok yansıyan hayat pahalılığını düşünen kesimler bu savaşı bahane ettiler.
03:13Yani bu savaştan dolayı bunu olduğunu düşünerek Trump'a oy vermedi.
03:17Evet, bir de Sayın Gökçe yani Amerikan halkının özellikle bu marketteki ürünlerin fiyatlarındaki fiyat skalasına çok ayrı bir hassasiyeti olduğu
03:30ve bir cent dahi artmış olsa buna çok hızlı bir şekilde reaksiyon gösterdiği ifade ediliyor.
03:38Yani burada 150 liralık peynir 400 lira oluyor mesela, burada öyle bir reaksiyon göremiyorsunuz ama ABD halkı böyle değil.
03:47Kesinlikle, kesinlikle bakın buna bir tepki var.
03:50Bu normal ama bu çoğunluğu oluşturuyor.
03:53Bir de azınlık diyebileceğimiz siyasetle ilgilenen, dış politikayla ilgilenen bir kesim var.
04:00Yani günlük ABD dış politikasını takip eden, bu konuyla ilgili araştıran, sorgulayan kesim var.
04:06Bunlar da neye burada tepki verdiler?
04:09O da şu bakın, bunlar ABD'nin bir küresel güç olduğuna inanan ve ABD'nin bu küresel gücüyle istediğini yaptırabildiğine
04:19inanan ve bununla gurur duyan bir kesim var.
04:23Bu kesim de İran Savaşı'nda alınan o acı derslerden dolayı Trump'a tepkiler.
04:29Nedir o acı ders?
04:30Bakın bu güce inanan ve tapan diyelim, öyle diyelim.
04:35Yani güçlü bir Amerika olduğunu düşünen kesim ki Amerika'nın hegemonik politikaların temelinde, küresel hegemonik politikaların temelinde de donanması yatar.
04:47Donanma vardır.
04:48Amerika bir deniz gücü, çok yüksek olan, güçlü olan bir donanmaya sahip olan bir ülkedir.
04:55Ve küresel hegemonikasının da donanması yapar.
04:57Yani bir yere bir uçak gemisi gönderir.
05:00İşte oranın etrafındaki 5-6-10 tane gemiyle kendi siyasetini dikte ettirir.
05:05Tehdit ve baskı politikası.
05:07Şimdi, savaşın başında şunu dedik.
05:10Bakın biraz önce de belirtmiştim.
05:12Eğer bir ABD savaş gemisi bırakın batmayı, isabet dahi alsa, bu ABD halkının ABD donanması, ABD ordusu için bir psikolojik
05:24kırılma olur.
05:25Halk buna tepki verir.
05:27İşte biraz önce o söylediğim halk.
05:30Ve bu da Trump'a seçimlerde olumsuz yazar demiştik o zaman.
05:34Yani bunlar kayıtlarda var.
05:36Ve bugün de o oldu.
05:37Ama bunun yüzdesini vermek mümkün değil.
05:39Yani ne kadar insan bu kadar düşündü, bunu düşündü, ne kadar insan ekonomik gözlükle baktı, ne kadar insan insani boyutta
05:47baktı, Gazile'lere, İsrail'lere, Gazile'lere ve Müslümanlara acıdı, onu bilemezsiniz.
05:53Bundan ilgili bir akademik çalışma yapılmasınız mı?
05:55Ama temel sebepler bunlar.
05:57Dolayısıyla Trump'a bu şekilde bir ders verilmesi çok önemli.
06:01Tüm dünya siyasetçileri açısından önemli.
06:03Öyle tehdit ve baskı politikasıyla, o şekilde üstlenici bir bakışla, karşı tarafı küçük gören bir bakışla siyaset yapılamayacağını gördü.
06:14Kendi iç siyasetinde de aynısını gördü.
06:17Dış politikada da aynısını gördü.
06:19Ehveli şer ve Trump, mesela Türkiye açısından, bana göre ehveli şer.
06:25Yani çünkü demokratlar mı, Trump mı?
06:29Şu an için Trump.
06:30Trump'ın ilk dönemi Türkiye için çok berbattı.
06:33Ama şu andaki dönemi en azından Suriye politikası, PKK politikası, terörle mücadele politikasında Türkiye'nin yanına durduğu için bu şekilde.
06:41Ama İslam dünyasına vermiş olduğu zarardan dolayı da Trump'ın da bu şekilde ders alması oldukça iyi oldu.
06:48Şimdi Sayın Gökçe, Türkiye-ABD ilişkilerini konuşacak olursak, katsı yaptırımları, F-35'ler, orada kalan paramız, birçok şey var tabii
06:56ki.
06:57Ama Sayın Trump ile Sayın Erdoğan'ın ta 90'lı yıllara dayanan bir birlikteliği var, bir tanışmışlığı var.
07:06Dolayısıyla buradaki süreç Türkiye-ABD ilişkilerini de muhakkak yakından ilgilendirecektir diye düşünüyorum.
07:14Bundan sonraki aşamada Trump ilerleyen, işte iki yıl sonra seçim yapılacak, seçimden sonraki süreci ya da bu iki yıllık süre
07:25zarfında demokratların yargıya, senatoya sekte vuracağını ve Trump'ın önünü keseceğini söylemesi Türkiye-ABD ilişkilerini etkileyecek diye düşünüyorum.
07:38Ne dersiniz?
07:39Erdoğan Bey, şu anda seçimden önce senatoda güçlüydü, temsilciler meclisinde de güçlüydü.
07:46Bugüne kadar yapmayan adam bu sefer de bunu bahaneyecek, yapmadım diyecek.
07:49Bunca zaman söz verdi, yapmadı.
07:52Zaten bunun mimarı da kendisi ilk başta 2015 sürecinde.
07:56Bugüne kadar da Trump, yani cumhuriyetçiler hem senatoda hem temsilciler meclisinde üstün durumdaydı.
08:03Bugüne kadar işte kongreyi bahane ederek bunu yapmayan adam kongrede çoğunluğu yitirdikten sonra hiç yapmaz.
08:09Değil mi yani bahanesi zaten hazır.
08:11Dolayısıyla ben ABD'nin Türkiye konusunda çok şey almadan az şey vereceğini tahmin etmiyorum.
08:19Yani bu zaten klasik politikası.
08:21Çok şey isteyecektir, az şey verecektir.
08:24Bunun için de işte çeşitli şekillerde açıklamalar yapılabilir.
08:28Bununla ilgili sözler verilebilir.
08:30Ama icraata geçince bugüne kadar bir şey görmedik.
08:33NATO zirvesinde söyledi, öncesinde söyledi, Sayın Cumhurbaşkanımızın ziyaretinde söyledi.
08:38Ben sonuca bakıyorum.
08:39Sonuç yine sıfıra sıfır, elde var sıfır.
08:43Ama şuna gelecek olursak, bakın şunu mutlaka belirtmemiz lazım Feridun Bey.
08:48ABD başkanı için topal ördekleniyor ama ben buna katılmıyorum.
08:54ABD başkanının da eli çok güçlü.
08:56Şimdi ABD başkanlık sisteminde parlamentonun yani kongre ile başkan arasında birbirlerini karşılıklı etkileme mekanizmaları var.
09:06İki tarafın birlikte uyumlu çalışması istenir.
09:10Yani böyle durumlarda kongre başka bir partide, başkan başka bir partide olduğu zaman çatışmaları önleyebilmek adına,
09:18sistemin tıkanmasını önleyebilmek adına zaten iki yılda bir parlamento yenilenir.
09:23Burada gördük.
09:24Yani iki yıl sonra tekrar üçte biri yenilenir.
09:28Hepsi yenilenmez.
09:29Üçte biri yenilenir.
09:30İki yıl sonra tekrar yenilecek.
09:31Ama şu anda ne olacak iki yıla kadar?
09:34Bakın şimdi kongre şu söyleniyor.
09:38Başkan yüksek yargı organları üst düzey yöneticilerini atamasında senato kabul etmez.
09:46ABD sistemi şunu diyor.
09:48Böyle bir durumda kongre ile başkan uyumlu çalışsın.
09:51Yani başkan istediği adamı atayamasın, kongrenin de kabul edebileceği ortak bir noktada buluşacak adamı atasın.
09:58Bu demokratik yönünden olumlu bir yaklaşımdır.
10:02Bakın bu bir siyaset bilimci olarak bunu belirtmem lazım.
10:05Peki başkanın gücü nerede var?
10:07Şimdi kongrenin gücü bu.
10:09Sen öneriyorsun isim, ben onaylamıyorum, benimle anlaşmak zorundasın diyorsun başkana.
10:14Peki başkan ne diyor?
10:15Çok ilginç.
10:16Başkan da mesela kongrede çoğunluğu yitirdi.
10:20Demokratlar Trump'ın aleyhine kanun çıkartacak.
10:23Trump'ın önüne geliyor bu kanun.
10:26Başkan onaylayacak.
10:27Başkan veto ettiği andan itibaren kongreye geri dönüyor.
10:31Kongredeki o hem temsilciler meclisi hem de senatoda her birinde ayrı ayrı üçte iki çoğunluk gerekiyor bu sefer.
10:38Şu anda üçte iki çoğunluk yok ikisinde de.
10:41Ne temsilciler meclisinde üçte iki çoğunluk var demokratların ne de senatoda var.
10:46Dolayısıyla sistem diyor ki kongreye sen başkan karşıtı olabilirsin ama başkanla uyumlu çalış.
10:53Başkanın önünü tıkama.
10:55Başkanın önünü tıkayacak yasalar çıkarma diyor.
10:57Dolayısıyla görülür de topal ördek gibi gözüküyor.
11:00Ama Amerikan siyaseti, başkanlık sistemindeki o denge ve denetleme mekanizmaları bakımından sistem birbirinize uyumlu çalışım mesajı veriyor.
11:09Ve bugüne kadar da böyle bir çatışma çok ender görüntü.
11:13Mutlaka birlikte çalışıyorlar, mutlaka birlikte kararlar ama herkesle her istediğini her zaman yapamıyor.
11:19O da ayrı bir konu.
11:20Yani Trump'ın o üsttenci açıklamaları ben savaş açarım, savaş başlatırım, istediğimi yaparım şekli bitti artık.
11:27Kongre ile uyumlu çalışacaksın.
11:28Demokratlar istemiyorsa yapamazsın.
11:31Demokratlar da başkanın istemediği bir yasayı çıkaramazlar diye düşünüyorum.
11:36Evet, şimdi vermeden almazlar.
11:40İşte vermek için almaları lazım.
11:43Hatta daha fazla almaları lazım ki bir şeyler versinler dediniz.
11:47Tabii ben F-35, işte Kaan ve Katsa yaptımları bunlardan bahsettim ama
11:53ABD ile müttefiklik bazında özellikle bizim hemen güneyimizde olan Irak bölgesinde çalışmalarımız var.
12:05Ve Suriye'de özellikle yani Suriye'de yapılanlar kolay işler değil.
12:09Burada şimdi Rusya'yı göremiyoruz.
12:11Yani dolayısıyla burada ABD ile yapılan müttefikliğin bir karşı ve yansımalarını olduğunu söylemek mümkün.
12:20Erdoğan'ın elinde anahtarı ifadesini de kullanmıştı Sayın Trump Suriye için.
12:26Dolayısıyla böyle bir kazanımı da gözden kaçırmamak lazım herhalde.
12:30Özellikle Suriye'de yapılanlarla ilgili ABD-Türkiye ittifakı noktasında.
12:37Ne dersiniz? Katılır mısınız buna?
12:38Erdoğan Bey şimdi ABD faydacı bir ülkedir.
12:42Nerede fayda görürse oraya yanaşır.
12:44Yıllarca PKK'yı destekledi ama baktık ki bir sonuç elde edemiyor.
12:48Ama bunun yansıda güçlü bir Türkiye var.
12:50Güçlü bir Erdoğan var.
12:52Bu sefer ben dedi buna yanaşayım.
12:54Çünkü Suriye'nin kuzeyli harekat yapma diyor.
12:59Türkiye onu dinlemiyor.
13:00Mektup yolluyor, mektup geri gönderiliyor.
13:02Yani oraya harekat yapma diye mektup gönderiliyor.
13:04Türkiye harekatını yapıyor, mektubu da iade ediyor.
13:07Şimdi böyle bir ülke var.
13:09Güçlü bir ülke var.
13:10Ondan sonra siyaseti güçlü, savunma sanayi güçlü, silahlı kuvvetleri güçlü, diplomasisi güçlü ve barışçıl bir politika izliyor.
13:22Dış politika izleyen Türkiye var.
13:23Şimdi böyle bir durumda Amerika baktı ki bu bölgede, Irak bölgesinde, Suriye bölgesinde devlet dışı aktörlerle iş tutmanın bir fayda
13:31sağlamadığını gördü.
13:32Ve o zaman da Türkiye'ye yanaştı.
13:34Yani bu mesela demokratlar da olsaydı belki böyle olabilirdi kısmı olarak.
13:39Ama sonuç itibariyle bir yerden dönülmesi gerekiyordu.
13:43Hatta yıllarca şunu söyledik.
13:44Yani bu PKK'lılara.
13:47Ya arkadaşlar siz bunların bayrağı altında, şemsiyesi altında dolaşıyorsunuz ama bir gün bunlar sizi satar.
13:53Afganistan'da sattılar, öbür tarafta sattılar.
13:55Yani bunların fıtratı bu demiştik.
13:59Tabii o zaman içerisinde bu da gün geldi ortaya çıktı.
14:02Onlar çok güvenmişlerdi.
14:04Dolayısıyla Türkiye'ye muhtaç olabilirler.
14:07Ama paylaşıcı yaklaşımlarını unutmamak lazım.
14:10Nasıl ki mesela 1950'li yıllarda bir Bağdat Pakti kurdular.
14:14Orada Türkiye, İran, Irak gibi ülkeleri bir araya getirmek istediler.
14:19Dönemin hükümeti Adnan Menderes hükümeti.
14:22Siz de katılın dedi Amerika'ya.
14:24Amerika ne dedi?
14:25Hayır ben buna katılırsam körfez ülkelerini küstürürüm dedi.
14:29Kendisi katılmadı ama dışarıdan destekledi.
14:31Bakın bu kadar ince düşünen, faydacı bir ülkeden bahsediyoruz.
14:35Dolayısıyla Türkiye'ye de bu gözle bakar.
14:37Yani hani dedim ya çok fazlasını almadan vermeye yanaşmaz.
14:41Ne istiyor mesela?
14:42İşte S-400'leri gönderin diyor.
14:44Ben hep buna karşıyım.
14:46S-400'leri kime gönderin diyor?
14:48Körfez ülkesine.
14:49Peki Feridun Bey şunu sormak lazım.
14:51Bunu neden Türkiye'de istemiyor?
14:53NATO silah sistemlerine uyumlu değil.
14:56Amerikan sistemi.
14:57NATO silah sistemi, Amerikan sistemi.
14:58Peki Körfez'deki ülkeler hangi silah sistemini kullanıyor?
15:03Oradaki Suudi Arabistan'da, Katar'da, Kuveyt'te yani hangi ülkeyi sayarsak.
15:07Bunlar silahı nereden alıyor?
15:09Çin'den mi alıyor?
15:10Rusya'dan mı alıyor?
15:11Bunlar da Amerika'dan silah alıyor.
15:12Bizde uyumlu olmayan nasıl orada uyumlu oluyor?
15:15Yani burada farklı bir politika var Amerika'nın izlediği.
15:17Tabii ki biz de ilişkileri keselim demiyoruz.
15:21Mutlaka ilişkiler denge siyaseti konusunda ilerleyecektir.
15:24Ve bu da Türkiye'nin daima başardığı bir ülke.
15:27Yani kazan kazan yapıyoruz.
15:28Bu siyaset diyebiliriz.
15:29Evet.
15:30Peki ben çok teşekkür ediyorum.
15:32Değerli açıklamalarınızı canlı yayında paylaştınız.
15:35Çok sağolunuz efendim.
15:36Ben teşekkür ediyorum.
15:37İyi yayınlar diliyorum.
15:38Teşekkür ediyorum.
15:39Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe bizlerle.