• 1 dakika önce
ABD'de son iki haftada havacılık ve bankacılık sistemlerinde peş peşe yaşanan kesintiler güvenlik tartışmalarını alevlendirdi. Eski kabloların değiştirilmesi sırasında yaşanan arıza nedeniyle binlerce uçuş aksarken, JPMorgan Chase kaynaklı yazılım hatası milyonlarca kişinin banka hesaplarına erişmesini engelledi. Uzmanlar, son 14 günde 6 farklı olay yaşanmasına dikkat çekerek siber saldırı ihtimali, altyapı yetersizlikleri ve küresel dijital sistemlerin güvenliğini değerlendirdi.

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00Aslında başta siber saldırı denememizin sebeplerinden bir tanesi, siber saldırı bir ülkenin kabul etmesi için daha kolay bir sebep olur
00:08diye.
00:08Çünkü mesela siber saldırı denip geçilse, sistem altyapısından daha basit bir sebep olurdu.
00:15Ama tabii bu kadar üst üste olayın olması da birazcık manidar.
00:20Mesela biz hep şey derdik, ilk 2023'te bir notam yaşanmıştı.
00:25Ondan sonra ne var ki olayı olmuştu, bu 90 senel bir kesinti olmuştu.
00:29Sonra 2025 tarihinde Avrupa'daki havalimanlarının çekimlerinde bir siber saldırı yapılmıştı.
00:36Fakat sonra iki haftada altı farklı olay oldu.
00:39Önce 2 ile 6 Kasım arasında 30'dan farklı uçuşta bomba ihbarının yapılması oldu.
00:45Sonra Microsoft Office programlarındaki olan kesintiler oldu.
00:49Ondan sonra United Airlines uçağında bomba ihbarı oldu.
00:5313 Kasım'daki 4'tan 39 dakikalık uçuşların ertelenmesi ve yapılmaması oldu.
00:58Üzerine United Airlines'da dün başka bir sistem kesintisi oldu.
01:04Bir de dün bir de bankacılık sektöründe başka bir sıkıntı oldu.
01:08Hocam şunu sorabilir miyiz?
01:09Çok üst üste oldu.
01:10Çok üst üste oldu.
01:11Böyle bir bir bir bir bunların hepsi bir fragman mı?
01:15Ya da birileri gerçekten bir şeyi deniyorlar.
01:17Biz bunun devamında çok daha büyük bir kırılma mı göreceğiz?
01:20Muhtemelen bir şeyler deneniyor.
01:23Daha büyük bir kırılma olabilir.
01:25Çünkü artık günümüz havacılık bir yüksek güvenilir organizasyondur.
01:29Yani insan hayatından, sağlığından sorumlu olan bir endüstridir.
01:33Ve yüksek güvenilir organizasyonlarda her zaman risk daha fazladır.
01:39O yüzden günümüzde artık siber saldırı olduğu zaman çözümlemek değil, siber saldırılara karşı ne kadar dayanıklı olunduğu çok daha önemlidir.
01:48O yüzden de umarım devamı gelmez ama biz eskiden hep 2018'de yaşanan o veri çalınmasından bahsederdik.
01:57İşte 2023'teki notamdan bahsederdik ama 14 gün içerisinde 6 farklı olayın arda arda olması bazısında Amerika bazısında da Avrupa ülkelerinin
02:08olması birazcık şüphe çekiyor açıkçası.
02:11Şimdi Elif Kaya bizimle birlikte hocam bu işin tabii bir de bankacılık sistemiyle önemli bir kısmı da var.
02:17Sadece havacılık sistemini konuşmadık.
02:20Havacılık sistemindeki o sorular kafamızın bir kenarındayken daha sıcak bir bilgi bankacılık sistemi çöktü.
02:26İnsanlar paralarına ulaşamadılar.
02:28Amerika Birleşik Devletleri'nin üst düzey bankalarında sistem adeta kilitlendi.
02:33Burada bunun adını koymak mı gerekiyor?
02:36Siber saldırının ışığında mı Amerika Birleşik Devleti?
02:38Hatta o çok güvendiğimiz alanlar çünkü uçuş dediğimiz yer, bankacılık sistemi bunlar artık insanların hayatıyla ilgili ve çok ciddi maddi
02:48kaynakları içeren yerler.
02:49Dolayısıyla birileri siber saldırı mı gerçekleştiriyor Amerika'ya ve Amerika bunu gizliyor mu dünyada?
02:56Bir tarafıyla burası çok doğru Göksu Hanım.
02:59Çünkü zaten Avrupa'da da biliyoruz işte dondurucuları sistemlere, gıda depolama sistemlerine,
03:06sonra Fransa'da kan ünitelerinin saklandığı kısımlara falan saldırılar yapıldı.
03:11Çok ciddi saldırılardı bunlar ve Avrupa bundan 11 Ekim'de 1-2 Kasım arasında yapılan saldırılar sonucunda ciddi hasarlar aldılar.
03:19Ekonomileri de sarsıldı.
03:21Bir yandan da işte devlet ya da işte gerekli yerel yönetimler falan bizleri koruyamıyor kaygısı oluşmaya başladı.
03:28Bu güvenlik krizleri de bir taraftan hocanın da işaret ettiği gibi teknik meselelerle beraber bir sıkıntı yaratmaya başladı.
03:34Yani insanlar da panik yalası da yaratıyor bir tarafıyla sadece finansal ya da ekonomik ya da işte siyasi boyutundan ziyade
03:42bir anlamda işte hayatı doğrudan etkileyen ve güvenlik krizleri ve sıkıntıları da yaratan bir tarafa doğru gidiyor sizin de işaret
03:48ettiğiniz gibi.
03:49Fakat şu tarafını da söylemek lazım.
03:51Şimdi Eylül 2026'da bu Federal Aviation Administration'ın, FAA'nin bir raporu var.
03:57Bu raporda aslında şeyi söylüyor.
03:59Amerikan sayış dayının modernizasyon programının bir şekilde koordine olmakta zorlandığını, maliyet hesabını ve bütünleşik takvimleri doğru yönetemediğini ve iyi yönetemediğini
04:09buralarda büyük eksikler olduğunu da söylüyor.
04:11Bu da çok yakın bir zaman Eylül'de bu yılın Eylül ayında yapılmış bir rapor.
04:15Bu rapora göre de aslında altyapı ve yönetim sorunları işaret ediliyor.
04:20O nedenle de bir taraftan biz bunların raporlara da geçtiğini görüyoruz.
04:24Yani sadece saldırılar değil ama altyapının da hazırlıksız olması, sürekli etkileniyor olması da bu durumu aslında çıkması sokan meselelerden bir
04:34tanesi.
04:35O yüzden de biz bankacılık sisteminde yaşanan bu krizden de bahsederken ya da işte Avrupa'daki saldırılardan da bahsederken bir tarafıyla
04:43evet saldırıları göz önüne alıyoruz.
04:45Ama bir taraftan da hem de daha önce de birkaç programda tartıştığımız bu büyük güçlerin belli alanlarda zayıflaması, teknoloji kontrolünün
04:53aslında elinden yavaş yavaş kayıyor olması ve diğer ülkelerde bu teknolojik atılımların daha güçlenerek gidiyor olmasını da bir taraftan görmeye
05:01başladık.
05:02Çünkü bu siber saldırılar eğer bu kadar sağlam sistemlere, bu kadar büyük ekonomiler, bu kadar güçlü devletlere yapılabiliyorsa demek ki
05:08aslında burada o dengenin de biraz yavaş yavaş değiştiğini de görüyoruz.
05:12Hocam ne demek istiyorsunuz? Şimdi hocam bir dakika önemli bir yerin altını çiziyorsunuz.
05:16Şimdi havacılıkla da gideceğim ama mevcut bankacılık sistemi artık güvenli değil çöküyor algısı yaratılıp buradan bu işle yola çıkarsak dünya
05:26kasıtlı olarak tamamen sizin de işaret etmeye çalıştığınız yer benim anladığım sizin söylediklerinizden yeni bir dijital finans sistemine mi zorlanıyor?
05:35İşte bu son yıllarda konuştuğumuz kimin yönettiği belli olmayan o dijital finans sistemine mi insanlar yönlendiriliyor?
05:44Şimdi bu da bir tanesi oluyor. Arka piyananı tam olarak bilmiyoruz Göksu Hanım. Bir şeyler oluyor ama tam olarak nereye
05:50yönlendirme var, ne tarafa gidecek?
05:52Hiçbir şey olmuyorsa da bir şey oluyor öyle mi?
05:54Yükseliyordu. Çok doğru. Bu coin piyasası çok yükseliyordu biliyorsunuz. O dijital paralara yönelim çok artmıştı. Onların günlük kullanımı çok artmıştı.
06:05Bir taraftan burası güvenli bir yere gidiyor merkezileşme ya da işte bu egemenlikler devletlerin kurduğu egemenlikleri biraz daha azaltıyoruz.
06:12İşte sözüm ona daha demokratik bir yere gidiyoruz denilirken birden olaylar tersine dönmeye başladı.
06:17Şimdi bu dijital sistemler güvensiz hale geldiler ki farkındaysanız son dönemlerde biz bitcoinleri falan hiç konuşmaz hale geldik.
06:23Çünkü oralarda aslında çıkışlar var. Bu belirsizlik ve karmaşanın yarattığı durumdan kaynaklı oralardan çıkıyor.
06:29İkinci ve çok daha önemlisi bakın son dönemde teknoloji yatırımları vardı.
06:35Teknoloji firmalarına özellikle bu yapay zeka entegreli firmalara inanılmaz yatırımlar gidiyordu.
06:39Son dönemde oralardan para çekinmeye başladı. Yatırımlar azalmaya başladı.
06:43Çünkü bu riskler o alanları güvensiz hale getirdi ve devletlerin buralarda önlem alması bekleniyor.
06:48Şimdi devletler burada önlem alması beklenirken ABD gibi büyük bir devlet ve bu alanlarda da hakim bir devletin bile saldırıya
06:55uğraması aslında burada şunun da işaretini veriyor.
06:59Nereden güvenlik bekliyorsunuz? O ülkeler kendi güvenliğini sağlayabiliyor mu?
07:04Yani dünya sistemine güvenlik getirmesi beklenen ülke kendi ülkesi içerisinde güvenlik sağlayabiliyor mu?
07:08Dediğiniz gibi bankacılık sistemi, havacılık sistemi ister teknik krizi olsun ister saldırı olsun ikisinden de koruyamadı kendini.
07:16Teknik olarak iyi bir yerde değil demek ki teknik bir arızaysa bir de bir yerdeki işte bu altyapı yatırımlarının yapılmasıyla
07:23başlayan bir kriz denildi buraya.
07:25Oradaki altyapı yatırımlarının şey pardon altyapı düzenlemelerinin yenilemelerinin yapılması nasıl bütün ülkeye yayıldı?
07:32Nasıl Amerika'da bu kadar çok teknik tarafına hocam daha iyi bilir nasıl bu kadar çok yeri etkiledi?
07:37Nasıl o kadar çok uçuş durduruldu? Bunları da sorgulamak gerekiyor.
07:41Gerek teknik olsun gerek saldırı olsun.
07:43İki durumda da aslında güvenlik zaafını işaret ediyor.
07:45Evet tam da buradan devam edelim mi hocam?
07:47Tolga hocama dönmek istiyorum.
07:49Şimdi Elif hocamın söylediği yer önemli.
07:52Bu kadar ciddi alanlar kolay ve erişilebilir bir şekilde siber saldırı yapılabilir mi?
08:00Yani kırılganlığını bu kadar basite indirgemek normal mi hocam?
08:04Değil.
08:04Aslında şöyle tabi bu olay siber saldırı olarak yalanlandığı için tam ona bir şey diyemeyiz ama şimdi bir hava trafik
08:13kontrol kulelerinin ele geçirildiği, bütün uçakların bir şekilde kontrol edilebildiği dünya tarihinde bir olay yoktur.
08:21Ancak temelde sisteme zararlar verebilecek durumlar olur ama o bütün emniyeti etkilemez.
08:29Şimdi bu olayda sistemsel bir sıkıntı var.
08:33Amerika'nın sisteminde bir modernizasyon sıkıntı var ve sistemde bulunan bir açığın üzerine gitmek var.
08:40Ama dünya tarihinde bir hava trafik kontrol kulesinin Allah korusun ele geçirildiği, bütün uçakların yönetildiği bir durum yok.
08:48Hani o yüzden havacılığın aslında altyapısı yani rezilyansı güçlü.
08:52Ancak bu Amerika sisteminde yedekleme de olsa o modernizasyon durumunu bilen belki de bir yapı buna bir zarar vermek istedi.
09:04Veyahut da gerçekten söylendiği gibi zaten eskimişti, eskimişti, eskimişti bir anda çok büyük bir yoğunlukla beraber sistem çöktü.
09:15İki türlü senaryo da olabilir ama...
09:17Hocam bu bu kadar basit mi? Sonuçta benim evimdeki kabloyu değiştirmiyorlar.
09:21Tabii ki değil.
09:22Yani zaten bu kadar çok olayın bir arada olması da çok basit değil.
09:26Yani mesela son 4 yılda 10 olay varken son 14 günde 6 olay oluyor.
09:33Hatta 2020 önce bir 2018'de bir olay vardır.
09:37Bir hava yolunun 9 milyon verisinin çalındığı bir olay.
09:40Biz hep bunu anlatırken son 2 haftada bir anda 6 tane olay başımıza geliyor.
09:45Yani bütün bunların hepsinin olması bir saldırı dalgası olarak yorumlanabilir ama şunu da göstermez.
09:52Havacılık sistemi emniyetsizdir de göstermez.
09:56Çünkü bu olayda bile uçaklar aslında inişlerini tamamlayabildi ama olay daha çok büyümesin diye kalkışlar yapılmadı.
10:05Yani sistem bir aksi bir durumda atasiyenlerini kapatıp olayın daha büyümesine engel olundu diyebiliriz.
10:14Ne olabilirdi hocam bu işin sonunda?
10:17Ne olabilirdi?
10:18Mesela en kötü senaryoda uçuşlar yapılmaz.
10:2224 saati geçer insanlar işte 4 saatlik bir aslında perişanlıktan söz ederken bu 24 saati de geçer işte 48 saate
10:29mi varırdı?
10:29Yoksa Allah korusun havada büyük bir kaza olabilirdi.
10:33Rotalar karışabilir miydi?
10:34Mesela navigasyon sistemi hepimizin aklındaki soru bu.
10:38Net soralım.
10:38Daha kötü senaryoda ne olabilir?
10:40Şimdi olmaz neden?
10:41Daha önce geçmişte bir Southwind Airlines'da, Southwest Airlines'da buna benzer bir olay olmuş.
10:462021 yılında 1.1 milyar dolar bir zarar olmuştu ve günlerce sıkıntılar yaşanmıştı.
10:53Şimdi havacılık sisteminin şöyle bir durum var.
10:56Eğer bir emniyetsizlik varsa sistem kendini devam ettirtmez.
11:00Şimdi burada da bir emniyetsiz söz konusuydu.
11:03Çünkü 22 tane hava trafik kontrol merkezinin 17'sinde telekomünikasyon sıkıntısı yaşandı.
11:11Bu telekomünikasyon sıkıntısı yaşanır yaşanmaz Amerika'da saat 15.30'da uçakların kalkışı bir şekilde sekte vuruldu.
11:21Eğer sekte vurulmasaydı olayın büyüyeceği düşünüldüğü için orada önlem amaçlı olarak sistem durdu.
11:29Sistem çözülmeseydi belki de 24 saat uçaklar kalkmayacaktı.
11:33Zarar çok daha büyük olacaktı.
11:35Ama havada bir çarpışma öyle bir şey olmaz.
11:37Hayır olmazdı hayır.
11:38Peki Elif hocama da soracağım çok merak.
11:40Siber saldırı siber saldırı diyoruz hocam.
11:42En kötü senaryoda ne olur?
11:43Diyelim ki benim bankada 200 bin liram var.
11:46Ne olabilir bana mesela siber saldırıyla?
11:52Yani aslında ben şöyle düşünüyorum.
11:54Şimdi siber saldırılarla hedeflenen işte hocamın da dediği gibi havacılık sisteminin ya da işte bankacılık sisteminin belli korumaları var.
12:00Bunların kayıtları var.
12:02Her şey aslında kayıtlar altında tutuluyor.
12:04O yüzden aslında bakarsanız yaratılan şey birazcık maddi kriz Göksu Hanım.
12:09Panik havası mı hocam?
12:11Gerçekten merak ettiğim panik havası mı?
12:13Çünkü bunun çok kolay da alıcısı da var.
12:16İşte hepimiz endişeleniyoruz.
12:18Havada bir kaza mı olur, uçak kazası mı olur ya da belli bir birikmişimi bankada koyarsam, internet bankacılığı üzerinden bunu
12:25yönetiyorsam benim buradaki param bir anda hop gitti mi?
12:29Bunu soruyoruz ve sorguluyoruz aslında.
12:33Aynen öyle.
12:34Bu sistemler üzerinden kurulmuş bir hegemonik durum var biliyorsunuz.
12:37İşte bu mesela dünyada kullanılan civil sistemi gibi bankacılık sektöründe finansal sistemde kurulan bütün bu ağ aslında ABD'den ve AB
12:46üzerinden gidiyor çoğunlukla.
12:47Ve bunlar üzerinden yapılan bu finansal transakçınlar, finansal işlemlerin hemen tamamının güvenli olduğu algısı yaratılıyordu.
12:54Şu anda alternatifleri çıkıyor.
12:56Alternatifleri olan güvenin daha az olacağı.
12:58Çünkü bu sistemlerin çok sağlam olduğu söyleniyor.
13:00Fakat bu sistemlerin daha sağlam olduğunu ya da daha saldırıya açık olduğunu veya daha zayıf olduğunu gösterirseniz aslında alternatif sistemlere
13:07de gün doğacak.
13:08Ben tabii politik ekonomi olduğu için biraz daha oradan bakıyorum olaya.
13:12Bir taraftan işte havacılık sisteminde insanlara zarar verelim, onların işte canına falan mal olsun gibi bir şeyin hedeflendiğini düşünmüyorum.
13:19Hocam da güzel işaret etti zaten ama orada aslında mesele ABD gibi koca bir ekonomide birkaç saatliğine ya da bir
13:26günlüğüne o uçuşların durdurulması,
13:28yaratılacak maliyete katlanması ABD'nin ki halk biliyorsunuz yaratılan savaşlardan, bu diplomatik krizlerden her şeyden aslında halk şu anda doğrudan
13:38etkilenen hale geldi.
13:39Halkın doğrudan etkilenmesi şunu yaratıyor.
13:41Sistemin sorgulanması, değişimlerin olması ve alternatif sistemlerin gündeme gelmesi.
13:46Şu anda alternatif sistemleri siz gündeme ne kadar getirirseniz o kadar bu yeni yaratılan düzene doğru kaymanın hızlanacağını göreceğiz.
13:53O yüzden de işte Asya Kalkınma Bankası, Dünya Bankası'na rakip olabilme hayır.
13:57Ama eğer Dünya Bankası'nın bu şeyin kurduğu hiyerarşiyi ve kurduğu hegemonyayı kırarsanız ve bu sistemin o kadar da güvenilir
14:05olmadığını gösterirseniz o zaman alternatifler de yükselir.
14:08İşte burada aslında mesela bu uçak saldırısı da şuradan çok ilginç değil mi?
14:12Geçtiğimiz günlerde Çin ilk elektrikli uçağı çıkardı ve elektrikli uçak uçuşunu yaptı ve bunun hemen arkasından ABD'de sistemin çöktüğünü görüyoruz.
14:21Yani komple teorisine girmesin ama bunların birazcık zamanlaması ya da işte işaret edildi orada hocam tarafından işte 10 tane saldırının,
14:306 tane saldırının olması, yıllar içerisinde bunların hızlanması ve özellikle son dönemde çok artması birazcık da buraları işaret ediyor olabilir.
14:38Yani o değişim ve dönüşümün içerisinde o hegemonyanın birazcık zayıfladığını görüyoruz.
Yorumlar

Önerilen