- 9 saat önce
Demokrasilerde yönetim gücünü elinde bulunduranların her an denetlenmesi gerektiği, ancak Türkiye’de bu mekanizmanın işleyişinin halkın sessizliğiyle zayıfladığı vurgulanmaktadır. İktidar sahiplerinin ve kuralları çiğneyenlerin denetimsiz bırakılmasının sorumsuzluğa yol açtığı, hatta soru sormanın dahi yasaklandığı bir döneme girildiği ifade edilmektedir. Bu süreçte dinî kavramların ve fıkhî yorumların siyasî çıkarlar doğrultusunda esnetilerek toplumsal vicdanı uyuşturan birer araca dönüştürüldüğü belirtilmektedir. Bazı dinî figürlerin ve akademisyenlerin iktidarın hatalarını meşrulaştıran fetvalar ürettiği, bu durumun ise halkın gerçekleri görmesini engelleyen bir ideolojik narkoz etkisi yarattığı savunulmaktadır. Toplumun bu tür yanıltıcı yaklaşımlara karşı bilinçlenmesinin, hakikat arayışını ve demokratik değerleri korumada hayati önem taşıdığı sonuca bağlanmaktadır.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün Ayağmur Tunalı'nın çok konuşulan o çarpıcı analizini inceleyeceğiz.
00:04Siyasi sorumluluk, toplumsal denetim ve inanç eksenindeki tutumlar kriz anlarında nasıl şekilleniyor?
00:10Bugün bu incelemede asıl odak noktamız şu olacak.
00:12Fıkhi narkoz uzmanı nedir?
00:14İnanın bu kavramı ve altındaki dinamikleri duyduğunuzda kafanızdaki pek çok taş yerine oturacak.
00:19Gelin vakit kaybetmeden bu ilginç analizin detaylarına dalalım.
00:23Yazar Tunalı, analize bizi tam kalbimizden vuran o meşhur soruyla başlıyor.
00:27Bizi bilmezliğimiz mi vurdu?
00:28Şimdi bir düşünün, kriz zamanlarında kamu vicdanı nasıl şekilleniyor hiç fark ettiniz mi?
00:33Bazen nasıl ustalıkla yönlendirildiğimizi?
00:36Yazar burada asıl sorunun sadece kötü olayların yaşanması değil, bizim toplum olarak bu olaylara karşı gösterdiğimiz tepkisizlik yani o bilmezlik
00:43halimiz olduğunu söylüyor.
00:45Gerçekten de bazen en büyük darbeyi kendi sessizliğimizden yemiyor muyuz?
00:48Hızlıca yol haritamıza bir göz atalım.
00:51Birinci başlığımız toplumsal denetim ve skandallar, ardından ilahiyat dünyasının sessizliğine bakacağız.
00:56Üçüncü sırada bugünkü asıl odak noktamız olan fıkhi narkoz uzmanı kavramı var.
01:00Dördüncü olarak mübahlaştırma ve ganimet fıkhını inceleyip, son olarak da zihnimizi nasıl genişletebiliriz sorusuyla analizimizi toparlayacağız.
01:08Hemen ilk bölümle başlıyoruz.
01:10Toplumsal denetim ve skandallar.
01:12Yani kamuoyunun asıl görevi.
01:15Biliyorsunuz gücü elinde tutanları denetlemek genelde sadece mahkemelerin ya da meclisin işi gibi algılanır.
01:20Ama yazar burada çok net bir çizgi çekiyor ve diyor ki,
01:23hayır bu hepimizin yani kamuoyunun vazgeçilmez ve sürekli bir görevidir.
01:27Sadece sandığa gidip oy vermek yeterli değil.
01:29Yazarın o harika benzetmesiyle sandık sadece bir bitirme sınavı.
01:33Asıl mesele o sınava kadar geçen her gün her an o gücü elinde tutanları denetlemekte yatıyor.
01:38Peki bu denetim mekanizması çalışmazsa ne olur?
01:40Yazar burada bir tür domino etkisinden bahsediyor.
01:44Süreç şöyle işliyor.
01:45Birinci adımda bizler yani vatandaşlar yetkilileri sorgulamayı bırakıyoruz.
01:49Denetim çöküyor.
01:51İkinci adımda gücü elinde tutanlar için kural tanımazlık artık sıradanlaşıyor, normalleşiyor.
01:56Ve üçüncü adım sonucu hepimiz biliyoruz.
01:58O meşhur fon skandalı gibi büyük krizler patlak veriyor.
02:01Yazarın tespiti çok vurucu.
02:03Gücü elde edenler bizi durmadan test ettiler.
02:06Baktılar ki ses çıkmıyor, ilerlediler.
02:07Yani aslında kendi sessizliğimizle o krizlere zemin hazırlamış oluyoruz.
02:12Buradan yola çıkarak ikinci bölüme geçiyoruz.
02:15İlahiyat dünyasının sessizliği.
02:17Şimdi size çok çarpıcı bir rakam vereyim.
02:20Tam 112.
02:21Metnegöre şu an ülke çapında tam 112 adet ilahiyat fakültesi var.
02:25Düşününce karşımızda gerçekten devasa bir kurumsal yapı duruyor.
02:29Üstelik rakamlar bununla da bitmiyor.
02:31Bu 112 fakültede profesöründen araştırma görevlisine kadar ünvan sahibi 10.000'den fazla akademisyen var.
02:37Dile kolay, 10.000'den fazla insan.
02:39İşte yazar tam olarak bu noktada çok derin bir zıtlığa dikkat çekiyor.
02:43Bir yanda 10.000'den fazla akademisyenin oluşturduğu o devasa güç,
02:46diğer yanda ise özellikle siyasi skandalları meşrulaştıran ideolojik fetvalar karşısındaki o sağredici sessizlik.
02:53Yazar Prof. Dr. Hayrettin Karaman gibi bazı isimlerin siyasi iktidarı savunan fetvaları gündeme geldiğinde
02:58birkaç istisna dışında bu koca akademik ordunun sustuğunu belirtiyor.
03:03Düşünsenize toplum kriz anlarında dini referansları doğru yorumlayacak ilk merci olarak onları görüyor
03:08ama karşılığında koskoca bir sessizlik buluyor.
03:11Peki neden böyle?
03:12Bu sorunun cevabı bizi bugünkü incelememizin asıl odak noktasına getiriyor.
03:17Bölüm 3. Fıkhi narkoz uzmanı nedir?
03:19İşte bu devasa sessizliğin arka planını anlamak için yazar Prof. Dr. Şahin Filiz'in o içerden ve sarsıcı analizine başvuruyor.
03:27Filiz'e göre bu tür skandalları savunan veya bunlara susan figürlerin motivasyonu tamamen din değil aslında.
03:32Ortada çok ilginç, narsistik bir iktidar özdeşleşmesi var.
03:35Yani güce o kadar aşıklar ki onunla bütünleşiyorlar ve ortaya tam da sosyolojik olarak incelemeye değer yepyeni bir insan tipi
03:42çıkıyor.
03:43İşte fıkhi narkoz uzmanı dediğimiz kavram tam burada doğuyor.
03:47Şahin Filiz'in ortaya attığı bu terim inanılmaz bir betimleme.
03:50Kimdir peki fıkhi narkoz uzmanı?
03:52Teolojik yani dini kavramları kullanarak kamu vicdanını uyuşturan kişidir.
03:57Kelimenin tam anlamıyla kitleyi narkoza sokan figür.
04:00Toplumda bir infial mi var? Bir ahlaki öfke mi kabardı?
04:03Bu uzmanlar hemen sahneye çıkıp dini argümanları adeta birer anestezi iğnesi gibi kullanarak kitleleri uyuşturuyor ve tepkisizleştiriyorlar.
04:10Yazar bu kişilerin zihin dünyasını tam olarak anlamamız için Şahin Filiz'in şu harika tespitini alıntılıyor.
04:17Hani bazen diyoruz ya görmüyorlar mı bu hukuksuzluğu?
04:20Aslında görüyorlar.
04:21Ama gördükleri her skandalı iktidarın veya kendi siyasi mahallelerinin bekası için katlanılması gereken bir talih hasar olarak kolduyorlar.
04:29Yani evet ortada bir hukuksuzluk var ama büyük resme bakın büyük dava için buna göz yummalıyız deyip yasa dışı olanı
04:36mecburi bir fedakarlık gibi yeniden ambalajlıyorlar.
04:38Bu ambalajlama işi bizi dördüncü bölüme getiriyor.
04:42Mübahlaştırma ve ganimet fıkı.
04:44Filiz fıkı narkoz uzmanlığı kavramıyla yetinmiyor.
04:47Yanına çok ilginç ve bir o kadar da tüyler ürpertici yeni sosyolojik terimler ekliyor.
04:51Mesela ruhsat teknisyeni.
04:53Kimdir bu?
04:53Dini kuralları günün politik rüzgarına göre ustalıkla esneten kişi.
04:57Sonra mübahlaştırma mühendisliği var.
05:00Bu da başlı başına bir meslek sanki.
05:02Kabul edilemez olanı alıp son derece teknik ve sistemli bir şekilde kabul edilebilir yani mübah hale getirme sanatı.
05:08Bir de kurumsal fetva komiseri var ki ona birazdan ayrıca değineceğiz.
05:12Peki tüm bu mühendislik, du, teknik esnetmeler bizi nereye götürüyor?
05:16Filiz'in deyimiyle ganimet fıkına.
05:18Bakın burası çok kritik.
05:20Bu zihniyete göre üzerinde yaşadığımız demokratik ve layık hukuk düzeni ortak bir yaşam sözleşmesi falan değil.
05:26Hayır, orası sadece güç yetene kadar katlanılan, elde imkan varken de olabildiğince sömürülmesi gereken geçici bir av sahası.
05:33Hukuk onlar için paylaşılan yüce bir değer değil.
05:36Maalesef ele geçirilip yağmalanması gereken bir ganimet alanı.
05:39Ve bu av sahasında en çok göze çarpan şey ne biliyor musunuz?
05:42Akıl almaz bir çifte standart.
05:44Evet, şöyle ki kendi mahallelerinden yani içeriden bir müttefik bir skandala karışırsa hemen suçun şahsiliği kalkanı devreye giriyor.
05:52Canım o onun kişisel hatası, kurumu ya da davayı bağlamaz denilip konu anında hasır altı ediliyor.
05:57Ama iş siyasi rakiplere yani onlara göre dışarıdakilere gelince işte o zaman en katı dışlama, en acımasız cezalandırma dili kullanılıyor.
06:06Kendi yozlaşmasını kişisel bir zaaf gibi sunarken ötekini anında yok edilmesi gereken bir düşmanı ilan ediyor bu mekanizma.
06:13Az önce adını geçirdiğimiz o kurumsal fetva komiseri tam da burada sahnede.
06:18Yazar bu tipolojinin ne kadar iki yüzlü olduğunu çok net anlatmış.
06:21Düşünün bu kişiler kürsüye çıktığında züht, takva, adanmışlık gibi en ulvi kavramlardan bahsediyor.
06:27Ama perde arkasına geçildiğinde büyük sermaye gruplarının veya şaibeli finans kurumlarının yönetim kurullarında o tartışmalı işlere meşruiyet mühürü vuruyorlar.
06:35Yani yüzlerinde kalın bir dini adanmışlık maskesi var ama arka planda finansal çıkarların onay makamı gibi tıkır tıkır çalışıyorlar.
06:43Geldik son bölümümüze.
06:45Bölüm 5. Zihnimizi nasıl genişletebiliriz?
06:48İncelememizi yazarın hepimize yönelttiği ve bence günlerce üzerine düşünülmesi gereken o kışkırtıcı kapanış sorusuyla bitiriyoruz.
06:55Yazar diyor ki,
06:55Başka bakışlarla zihnimiz genişlerse hak suretinde görünen bu türden ökselere bu tuzaklara takılmalarımız azalır mı?
07:03Yani aslında bize şunu söylüyor.
07:05O fıkhi narkoz uzmanlarına, o mübahlaştırma mühendislerine karşı en büyük hatta belki de tek silahımız entelektüel ufkumuzu genişletmektir.
07:12Çünkü hakikat kılığına girip vicdanımızı uyuşturmaya çalışan o kadar çok şey var ki.
07:18Sizce de öyle değil mi?
07:19Zihnimizi yeni bakış açılarına açmak, bu anesteziden uyanmanın tek yolu olabilir.
07:24Lütfen bu soruyu zihninizin bir köşesinde canlı tutun.
07:27İncelememize katıldığınız için çok teşekkürler.
07:29Bir sonrakinde görüşmek üzere.