00:00May mga mukhae ng i-ban ang ilang online platform sa gitna ng karahasang kinasasangkutan ng ilang kabataan.
00:07At makakapanayin natin si Cybercrime Investigation and Coordinating Center o CICC Executive Director Undersecretary Renato Boy Aboy Paraiso.
00:15Magandang umaga at welcome po sa Balitang Hali.
00:19Magandang umaga pa rin naman Rafi. Si Rafi at Maricela at sa inyong mga sagat-subay-bay.
00:25Ano po yung magiging saklaon na mungkhae ngayong pag-ban sa Facebook platform dahil sa misinformation at online abuse?
00:33So, linawin natin sa proposal for the ban is the endgame po nito.
00:40Ito po yung pinaka-last option na gusto natin ma-explore.
00:43Ang gusto talaga natin is magkaroon tayo ng Philippine presence sa lahat ng mga platforms na ito.
00:49So, whether it's social media platforms, gaming platforms, whether it's streaming platforms, and even po yung mga messaging platforms.
00:57Ang panukanang ito ay base sa pag-aaral natin na itong mga platforms na ito dapat may pananagutan dito sa
01:03mga platforms nila kasi sila may control.
01:06At kung sakasakali mang may pagpukulang, kailangan may mekanism tayo to enforce na mapabago natin yung mga platforms nila to
01:13conform with online child safety po.
01:15Pag sinabi niyo pong Philippine presence, pakipaliwanag nga po ito?
01:19So, Rafi, yung Philippine presence is we would require them to set up office here, hindi lang yung master marketing
01:24office nila, but actual branch offices wherein we can acquire jurisdiction.
01:29Halimbawa po, meron tayong subpina, ang ating NBI, ang ating PNP, meron pong initial warrant po ang ating mga porte.
01:35May-enforce po natin ito sa kanila na hindi na tayo dadaan sa Singapore, sa United States, o kung anong
01:41mga bansa na nakaregister sila.
01:43Masimple lang naman yan na, Sir Rafi, kung nagagawa nila mag-register sa ibang bansa, bakit hindi dito sa Pilipinas?
01:49Kung nasaan, nag-i-enjoy sila na napakalaking Philippine market natin.
01:52At yun po ang pinakamalaking problema nyo ngayon, yung jurisdictional barrier.
01:57Tama, Sir Rafi, whether it's serving of compulsory processes ng korte natin, o sa mga law enforcement agencies natin,
02:05or even yung mga mere coordination, halimbawa itong nangyaring na huling karasan dito sa Sambuanga, nakapag-livestream,
02:12dumaan pa ng kung ano-ano proseso bago pa nila i-take down.
02:15And we understand that every second of these live streams or these videos being online,
02:20is a danger na pwede sila makapag-udyok, makapag-inspire, makapag-gawa ng mga copycats.
02:27So, kailangan ma-address na natin yung kagad-agad.
02:30Paano po pag tumanggi sila na mag-set up ng mga opisina rito?
02:34So, we would be proposing a graduating measure on paano, pa siguro ilimit natin yung access muna.
02:40At pag hindi tumugon, katulad ng warbox na hindi talaga tumugon, at hindi talaga tumalima,
02:45eh, mapipilitan o, kahit ayaw natin mapipilitan tayo na exclude muna sila sa Philippine internet sphere natin hanggang mag-comply
02:53po sila.
02:54So, ito na yung ban, ang sinasabi nyo, final na action.
02:58Ano naman po magiging hakbang ng CICC sa sinasabi naman ng NBA na umano yung mga groomer na nanghikayat sa
03:04mga membro na gumawa ng karahasan?
03:07Ako, eh, kasama ko namin si Director Belvin Matibag at parati kami nag-uusan ng NBI po pagdating po dito
03:14sa mga NBI's na ito, no?
03:16Paiting nga, pakikipagtulungan natin sa kanila na we develop yung profiles po ng mga grupong ito,
03:23sinishare natin yung information with them.
03:24At, ah, kasi, ah, admittedly, hindi po law enforcement agency si CICC, kaya kailangan i-capacitate natin at talagang palakasin
03:34natin ang ating mga law enforcement agencies, particularly the NBI po.
03:38Mm-hmm.
03:39At, ah, itong mga groomers na ito, meron na mo ba kayo informasyon kung sino-sino mga ito?
03:44Ah, of course, a dark web sila nag-ooperate, ano, hindi ho ba?
03:46At meron na ba nagko-cooperate sa inyo para magsumbong sa kanila?
03:51Unang-unang ho, tama ho kayo, no?
03:52At, ah, maraming profile na tayo ng mga groomers na ito.
03:54Unang-unang ho, kausap din natin yung ibang bangabansa.
03:57We have to understand that this particular problem with NBI's at saka yung mga cybercrimes, wala akong boundaries ito.
04:04So, kung ano yung na-experience natin dito sa Pilipinas, na-experience na ho at mas malala sa ibang bansa.
04:09So, ah, na, na, na, na, ano natin, na profile na natin sila gamit yung mga iba't-iba mga data
04:16sa available, literatures available po, ano.
04:18At, ah, tama ho kayo, nakikipagtulungan din tayo sa gaming sector.
04:21In fact, because of the healing, sa papasalamat tayo na maraming nag-come forward na mga game, na, from the
04:26gaming community, from the developer community, and even from the hacking community, no?
04:31So, na, may information about this one.
04:33At, ah, nakaka, ano lang, kung gusto naman na may entertainment sa Rafi, eh, kailangan natin ipasa sa law enforcement,
04:39ah, at, ah, kudyokan yung mga informants na ito na magtiwala sa law enforcement natin, ah, gaya na pagpatiwala nila
04:45sa CICC.
04:46Kasi hindi ko kami law enforcement agencies, wala kami confidential funds, wala kami intelligence funds.
04:51Yan yung nagiging challenge na yung CICC.
04:53Opo, very quickly lamang po, para sa mga magulang nanonood, pati siguro sa mga bata, ano ba yung mga telltale
04:57signs na mga groomer na kinakausap na, o kumakausap na pala dito sa mga gamers?
05:02Ano bang ang mga telltale signs na mga ito para maiwasan?
05:06So, sa mga ating mga kabataan, unang-una, no, never entertain mga strangers, hindi nyo naman kakilala mga tagaibang bansa,
05:11kakausapin kayo, kakaibiganin kayo.
05:13And then po, pag kinaibigan kayo, dadalin ho kayo sa labas ng platforms.
05:17Pag may invitation na po outside the platforms, delikado na po yan.
05:20Sa ating mga magulang naman, no, ang telltale signs na ang ating mga anak, baka nagugroom na po.
05:25Unang-una ho, nagiging irritable, nagbabago yung behavior.
05:29At, ah, ang pinaka, ano dito, parati na sila nagpupuyat because most of these groomers are from outside of the
05:34country.
05:35So, yung time difference nila is a key factor to po.
05:40Tapos, nagiging reclusive, ayaw na tayong kausapin.
05:42At, parati yun akong nagbababad sa internet at nagiging musikreto na sa atin.
05:47So, ang telltale signs talaga, inaayas sila para lumabas dun sa platform.
05:51Isang nga mahalagang impormasyon po yan.
05:52Maraming salamat po sa oras na binahagi nyo sa Balitang Hali.
05:55Maraming salamat po po, Sir Rafi.
05:57Yan po si CICC Executive Director, Yusek Renato Aboy Paraiso.
06:05Maraming salamat po sa oras na binahagi nyo sa Balitang Hali.
Comments