- 1 hafta önce
TARİHİ YAPILARIN İLGİNÇ ÖYKÜSÜ TARİHTE YÜRÜYEN ADAM’DA
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Her köşesinde tarihten izler barından ülkemizin tarihi yapılarına dair bilgiler veren ve geçmişten günümüze uzanan öyküsünü anlatan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, izleyenlerini tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Ahmet Şahin Baykal'ın sunumuyla ekranlara gelen “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, tarihi yapıların yapılış amacı, yapıldığı dönem ve günümüzdeki son durumunu inceliyor ve izleyenleriyle paylaşıyor.
Tarihi sade bir dille anlatan ve sevdiren program “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri”, geçmişten günümüze bir bağ kurarak birçok döneme tanıklık etmiş tarihi yapılara dair önemli bilgiler aktarıyor ve yapıların çeşitli dönemlerdeki fotoğrafları ile günümüzdeki son durumunu ekranlara getiriyor. Tarihi yapıların inşa edildiği dönemin koşulları, o bölgeye verilen isim, günümüze dek uğradığı değişiklikler ve o dönemde yaşanmış hikayeler tarih meraklılarıyla buluşuyor.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış dört bir yanı tarih kokan Türkiye’nin, tarihi mirasını ve öyküsünü ekranlara taşıyan “Tarihte Yürüyen Adam; Vakıf Eserleri” her cumartesi saat 16:00’da Ülke TV ekranlarında…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:10Tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimiz programında bu hafta Üsküdar'da, Sultantepe'de Özbekler Tekkesi'ndeyiz.
01:17Bu hafta biraz tekkeleri konuşacağız, tekkelerin tarihi fonksiyonunu konuşacağız.
01:22Bu tekke özelinde Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişi konuşacağız.
01:25Aslında tekkelerin vakıf eseri olarak toplum için nasıl hizmet ettiklerini bir nebze anlamaya çalışacağız.
01:32Tarihte çıktığımız bu yolculukta yolumuz Üsküdar'daki Sultantepe'de Özbekler Tekkesi'ne düştü.
01:37Özbekler Tekkesi buranın müdavimleriyle, haziresiyle, aslında binanın kendisiyle, geçirdiği onarımlarla,
01:46şu an Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne bağlı olan bir kurum olarak aslında bize çok şey anlatıyor.
01:51Bugün biraz da İstanbul'da tekkelerin nasıl fonksiyonları olduğunu,
01:56buraya gelip giden insanların hem musikiyle alakası hem sanatla ilgisi,
02:01bir yerde bütünlüklü olarak bizim anlamaya çalışacağımız önemli konular arasında.
02:06Tabii Özbekler Tekkesi'ni başlı başına konuşmak gerekiyor.
02:10Gelin hep birlikte içeride programımıza başlayalım.
02:31Bazı vakıf eserlerini, daha doğrusu bazı vakıf eserlerinin kapısından içeriye girdiğinizde,
02:36bir yerde tarihin içine adım atmış oluyorsunuz.
02:39Bu bağlamda Özbekler Tekkesi hem Osmanlı'nın son dönem, 1750'lerden itibaren,
02:46hem de Cumhuriyet'e geçişle birlikte tarihin bu topraklardaki iki ayrı dönemine şahitlik etmiş önemli bir vakıf eseridir.
02:54Burada tabii şundan da bahsetmek gerekiyor.
02:57Son dönemlerde Marmara Üniversitesi'nden doktor öğretim üyesi Ömer Koçiğit hocamız,
03:03büyük bir TÜBİTAK projesi gerçekleştirdi.
03:05Yaklaşık olarak iki yıl süren bu çalışmayla birlikte Özbekler Tekkesi'nin hem sosyokültürel,
03:11hem ekonomik, hem tarihi, hem de içtimai anlamda bütün bağlamlarıyla ele aldığı ciddi bir proje gerçekleştirdiler.
03:19Bu projenin en sonunda bir sempozyum yapıldı.
03:23İSAM'da yapılan bu sempozyuma ben de katılmıştım.
03:25Bu sempozyumla birlikte aslında projenin tamamı biraz da İstanbul'daki diğer tekkelere örneklik teşkil edebilecek düzeyde yapılmıştı.
03:34Ömer Hoca ve ekibi aslında hem Özbekler Tekkesi'nin tarihte ne olduğunu,
03:40nasıl bir fonksiyona sahip olduğunu,
03:43bu tekke özelinde İstanbul'daki diğer tekkelerin Anadolu'yla bağı ve biraz daha uzakta
03:48Özbekistan, Buhara, Semerkant'la bağını çok güzel ortaya çıkardılar.
03:53Bununla birlikte aslında şunu da ifade etmek gerekiyor.
03:56Sözlü tarihle birlikte bu tekkeden yolu geçen,
03:59bu tekkeden yolu geçen insanların, çocuklarının, çocukluğu buralarda geçen,
04:04bu tekke açısından önemli diyebileceğimiz şahsiyetlerle sözlü görüşmeler yapıp bunları video kayıtlar altına aldılar.
04:12Yani şunu hemen belirtelim.
04:13Bir vakıf eserini, tarihi bir yeri,
04:16sözlü kültür çalışmasıyla birlikte insanlara ne tür bir katkısı olduğu sorulabilir.
04:22Bunu hemen ifade edelim.
04:23Bizler tarihin her dönemi için arşivden veya arşivlerden kaynak bulma ihtimalimiz her zaman mümkün olmuyor.
04:31Bu sözlü tarihle birlikte Ömer Hocamız aslında kayıtlara geçmeyen
04:35fakat hafızalarda bir nesilden başka bir nesle aktarılan,
04:40sözlü olarak varlığını devam ettiren bu bilgileri bir yerde toplamış oldular.
04:45Gelin hep birlikte tekkenin hem tarihini hem bir mekan olarak,
04:50bir vakıf eseri olarak neye tekabül ettiğini Ömer Hoca ile birlikte konuşalım.
05:14Kıymetli seyirciler, bugün sizlerle tanıştırmak istediğim çok önemli bir akademisyen,
05:19benim kadim dostum Dr. Ömer Koç Yiğit.
05:22Hocamız Marmara Üniversitesi Ortadoğu ve İslam Çalışmaları Enstitüsü'nde öğretim üyesi olarak görev yapmakta.
05:29Hocamızla aslında bizim daha eskiden bağımız vardı ama
05:34bu program vesilesiyle sizlerle tanıştırmak istedim.
05:37Çünkü az önce bahsettiğim Özbekler Tekkesi TÜBİTAK projesini yaklaşık olarak iki yıl boyunca yürüttü.
05:43Çok ciddi eserler çıktı.
05:45Yakında kitaplar da bu telif eser bağlamında ortaya çıkacak.
05:49Fakat en son ki program çıktılarından, proje çıktılarından bir tanesi olarak İSAM'daki sempozyumu biliyoruz.
05:55Fakat iki yıl boyunca ne yaptılar?
05:57Özbekler Tekkesi'nin bugüne kadar kayıtlara geçmemiş ne tür hikayeleri var?
06:02Buradan yolu geçenlere dair hocamız şu an Türkiye'de bunu anlatabilecek en yetkin isimlerden bir tanesi.
06:07Dolayısıyla biz de bu program serisinde hem bir vakıf eseri hem de bizim tarihten tevarüz ettiğimiz
06:14ve bizden sonrakilere aktarmakla bir yerde mükellef olduğumuz bu önemli mekanı hocamızla konuşmak istedik.
06:21Hocam hoş geldiniz.
06:22Hoş bulduk, teşekkür ediyorum.
06:24Öncelikle estağfurullah diyerek başlayalım.
06:25Böyle güzel bir girizgahla överek başladınız.
06:29Tabii şu an önemli bir mekanın bahçesindeyiz.
06:32Özbekler Tekkesi yaklaşık 250 sene önce kurulmuş.
06:36Orta Asya'dan Mekke'ye giden yolcuların İstanbul'a geldiği zaman konakladıkları bir mekan olarak karşımıza çıkıyor.
06:43Ama bunun ötesinde bir müesseseyle karşı karşıyayız.
06:471752 yılında kurulduktan bugüne kadar hala ayakta, yapılarıyla, ağaçlarıyla, hatıralarıyla yaşayan bir kurumdan bahsediyoruz.
06:55İsmi Özbekler Tekkesi.
06:57Çünkü Özbekistan bölgesinden gelen çok sayıda hacı var Osmanlı zamanında.
07:02İstanbul'a gelip buradan Mekke'ye gidiyorlar.
07:04Bunun gibi kurulmuş Türkistanlı hacılar için çok farklı tekkeler var İstanbul'da.
07:09Mesela Afganiler Tekkesi var hemen yine Üsküdar'da bulunan.
07:12Özbekler Tekkesi birkaç tane.
07:13Tindiler Tekkesini görüyoruz.
07:15Buraya gelen hacılar bir otel gibi burada konaklama ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra
07:20sürre alaylarına katılıp haç kervanı ile beraber buradan Mekke'ye gidiyorlardı.
07:26O yönüyle burası yani hacıların durak noktalarından bir tanesi olmuş bir mekan.
07:31Ama sadece hacılarla karşılaşmıyoruz.
07:34Biz tekke arşivinde bulunan bugün Özbekler Tekkesi'nde şeyhlik yapmış ailenin torunları hala burada Mekimler.
07:41Onların elinde bizim elimize gelmiş olan 250 yıllık neredeyse çok önemli yazma eserler, defterler var.
07:48Bunlardan bazıları derviş defterleriydi.
07:51Burada kimler konakladı?
07:52Misafir defterleri var mesela.
07:54Kimler konakladı?
07:55İşte nereden geldiler?
07:56Kaç yaşındalar?
07:57Kaç gün burada kaldılar?
07:58Bunların hepsini biz tespit edebiliyoruz.
08:00Binlerce kayıt var bu şekilde.
08:02Bunların sadece hacı olmadıklarını görüyoruz.
08:04Bazıları tüccardı.
08:05Bazıları buraya eğitim amaçlı gelmişlerdi.
08:06Sadece bir hacı kervanı değil aynı zamanda başka bir güzel geldi.
08:08Aynen öyle.
08:09Başka amaçlarla kullanılan çok fonksiyonel bir tekkeden bahsediyoruz.
08:14Kimileri burada ticaret için bulunmuşlardı.
08:17Bazıları Mekke'ye gitmişti.
08:18Bazıları konaklama sırasında vefat etmişti.
08:21Tekkenin haziresine defnedilmişti.
08:22Böyle bir farklı boyutlarıyla inceleyebileceğimiz bir insan duranda.
08:28Bunun içerisinin başlığı da öyle bir şey değil mi hocam?
08:30Tüm boyutlarıyla.
08:31Evet sosyo-kültürel, tarihi ve dini boyutlarıyla Sultan Tepe Özbekler Tekkesi projesiydi.
08:36Hocam istiyorsanız tarihçesine geçmeden projenin hem amacı ve hem çıktıları üzerinde biraz projenizi de konuşmak gerekiyor.
08:44Şundan dolayı bunu söylüyorum.
08:45Çünkü bizler tarihçiyiz.
08:47Tabii farklı dönemleri çalışıyoruz.
08:49Ben daha orta çağ çalışıyorum.
08:50Fakat siz daha yakın dönemleri çalıştınız.
08:52Tekkeye, bir mekana, bir vakıf eserine münhasıran sadece onun özelinde böyle bir projeyi ben daha önce görmedim.
08:58Vardır mutlaka ama böyle özellikle Özbekler Tekkesi gibi hem sosyal tarafı, hem dini tarafı, hem tarihi tarafı böyle bir teorik
09:06düzlem üzerine de oturtulup bize aktarılan güzel bir proje oldu.
09:09O yüzden projeyi hem örnek olması bakımından diğer araştırmacı arkadaşlara hem de bu projenin çıktılarını, örneğin web sitesi de kuruldu.
09:17O web sitesinden projenin eski fotoğraflarını görmek isteyen seyircilerimiz de görebilir.
09:22O yüzden önce biraz projeyi sizden dinlemek istiyorum.
09:25Sonrasında tarihiyle alakalı çok fazla sorun var.
09:27Peki.
09:28Tabii öncelikle bu proje 18 ay süren, resmi olarak 18 aylık bir projeydi.
09:34Fakat hazırlık aşaması daha öncesinde başlayan bir kurum tarihi nasıl çalışılır, bunu hedefleyen ve bundan sonra Osmanlı müesseseleri tarihi yapacak
09:44olan, çalışacak olan kişilere bir yöntem sunmak üzere başladığımız bir çalışmaydı.
09:50Açıkçası biz çalışmaya başladığımızda bu kadar kapsamlı bir envanterle karşılaşacağımızı da bilmiyorduk.
09:56TÜBİTA'a biz 8 farklı iş kalemi, iş paketi sunduk.
10:00Bu 8 iş paketinden birisi Osmanlı arşivlerini incelemekti.
10:05Tekkeye dair Osmanlı arşivlerinde kaç tane belge varsa bunların hepsini tespit ettik.
10:10Önemlileri transkrib edip bunları yayına hazır hale getirdik.
10:14Bazılarını web sitemizde yayınladık.
10:16Bir diğeri Meşiat Arşivinde Özbekler Tekkesini incelemekti.
10:20Bunu gerçekleştirdik.
10:20Hocam çok özür dilerim.
10:22Mesela bilmeyen seyircilerimiz için Meşiat Arşivi neye tekabül ediyor?
10:26Burada belki onu açmak gerekebilir.
10:28Yani İstanbul'da tekkeler Şeyhülislam'lığa bağlıydı ve buranın işleyişi, şeyh atamaları, buraya yapılan tayinatlar.
10:36Resmi bir kurumdur çünkü bunlar.
10:37Elbette.
10:38Bunlarla alakalı bütün evrakların saklı bulunduğu arşiv, Meşiat Arşivi.
10:42Burada özellikle Osmanlı'nın son dönemindeki belgelerle alakalı Osmanlı arşivlerinden daha fazla belgeleri biz Meşiat Arşivi'de bulabiliyoruz.
10:52Dediğim gibi şeyh atamaları, burada tasavvufla alakalı herhangi bir mevzu varsa bunlar Meşiat Arşivi'ndeydi.
11:00Bunun dışında...
11:01Burada tekkelerin gelir giderleri vesaire Meşiat Arşivlerinde bulunabiliyor mu hocam?
11:04Elbette, elbette.
11:05Yani tekkelere yapılacak olan yıllık tahsisatlar.
11:09Bunların bazıları Osmanlı arşivlerinde de bulunabiliyor.
11:12Çünkü bunlardan kimleri dönemin dahiliye nezaretinde, bakanlığa bağlı kurumlardan dolayı onların imzalarıyla karşımıza çıkıyor.
11:21Ama Meşiat Arşivi daha spesifik olarak şeyhlere özel.
11:25Biz mesela Şeyh Ata Efendi'nin hayatı hakkındaki ayrıntıları Meşiat Arşivinde bulabilmiştik.
11:31Vakıflar Arşivi var.
11:32Mesela orada da bu tekkenin vakfiyesiyle alakalı, kuruluşuyla alakalı ve kimlerin burada kalacağıyla alakalı vakıfın şartlarını mesela vakıflar arşivinde bulabiliyoruz.
11:41Bunun dışında Cumhuriyet arşivlerini inceledik.
11:43Cumhuriyet döneminde tekke hakkında yazılmış romanlar, gazete haberleri ne varsa çıkarmaya çalıştık.
11:50Bir diğeri mezar taşlarını çalıştık.
11:52Osmanlı dönemi mezar taşları, Cumhuriyet dönemi mezar taşları.
11:55Biz böylece aslında mezar taşları çalışmalarına da bir örnek sunmak istedik.
12:00Çünkü genellikle mezar taşları Osmanlı dönemi mezar taşlarının transkribe edilmesiyle veya sanat tarihinde.
12:07Orayı da hemen açayım hocam özür dileyerek.
12:09Transkribe etmekten kastımız şu, eski harflerle, bizim eski harflerle yazılmış mezar kitabelerini okunabilir, bugün okunabilir harflerle çevirmek aslında.
12:18Evet.
12:19En kabaca tarifi.
12:20Bu şekilde kataloglamalarla biz çalışmaların yapıldığını görüyoruz.
12:24Ama biz Cumhuriyet dönemine kadar getirip aslında bir kurumun tarihini mezarlık üzerinden de çıkarmaya, okumaya çalıştık.
12:34Çünkü bu kurum hem Üsküdar'ın, Sultantepe mahallesinin bir tarihini hem de burayla irtibatlı ailelerin tarihini anlamak için önemli bir
12:42veri sunuyor.
12:43Bu yönüyle yaklaşık 250 tane Osmanlı dönemine ait mezar taşı, bir o kadar da Cumhuriyet dönemine ait mezar taşı.
12:50Hocam bunların örneklerini orada programda vaktimiz yeterse özellikle sizinle görmek isteriz.
12:54Evet, bazıları ben göstermek istiyorum.
12:55Bir diğeri çalışmalarımızdan sözlü tarih çalışmalarıydı.
12:59Şimdi biz Özbekler Tekkesi'ni 1750'lerde kuruluşundan başladık.
13:03Bak 1971'de buradaki son şey Necmeddin Efendi'nin vefatına kadar çalıştık.
13:09Şimdi bunu çalışmamızın bir önemi şuydu.
13:12Tekkeler, tekke ve zaviyeler 1925'te kapatıldıktan sonra genellikle sanki ondan sonra bir tarihi olmayan kurumlarmış gibi karşımıza çıkıyor.
13:21Dolayısıyla bizim tarih yazımızda bir kopukluk var.
13:24Yani aslında bu kopukluğu biz Osmanlı ve Cumhuriyet tarihi çalışmaları kapsamında da görmüş olduk bu tekkeye çalışırken.
13:31Çünkü biz yakın çağ tarihi, Cumhuriyet dönemi tarihi gibi farklı tarihçilerin yapmış olduğu kategorize de kabul etmeyerek bu tekke projesini
13:39gerçekleştirmiş olduk.
13:40Yani aslında yeni bir bakış açısı sunuyorsunuz tarih yazımında.
13:43Ya elbette hani biz dedik ki bu sınıflandırmaları yapmayalım.
13:471750'den 1970'e kadar süreci tamamıyla ele alalım.
13:52Ve şunu gördük.
13:53Yani aslında mesela Osmanlı tarihçileri bir kurumu çalışırken 1920'lere kadar getirip bırakıyor.
14:00Cumhuriyet tarihçileri de 1900.
14:02Yurt dışındaki Türk olaklar da böyle değil mi hocam?
14:04Mesela onların da aslında bir yerde İslam tarihi konferanslarına katıldığımda da o hilafetle birlikte aslında İslam tarihini bitiriyorlar 1920'lerde.
14:11Siz buna da karşı çıkarak.
14:13Şöyle tabii bir kurum kapatıldıktan sonra bu kurumda hala yaşayan insanlar vardı.
14:19Bu kuruma gelen birileri vardı.
14:21Tekkeler özelinde bu.
14:21Tekkeler özelinde söylüyorum.
14:23Tabii.
14:23Dolayısıyla bir bıçak darbesi gibi bu kurumların tarihi bitmemişti.
14:26Biz bu yüzden 1971'e kadar işte son şeyh Necmeddin Efendi'nin vefatına kadar ki süreci incelediğimizde şunu gördük.
14:33Aslında sözlü tarih çalışmaları bize bugün yazılı kaynaklarda bulmadığımız çok önemli veriler sundu bir kurumun tarihi açısından.
14:40Bir örnek verebilir misiniz?
14:41Mesela bizim arşivde bulamadığımız veya metinlerde bulamadığımız ama sizin o mülakatları yaptığınızda örneğin çocukluğu burada geçmiş.
14:49İşte 1930 doğumlu veya işte daha öncesinde bile çok yaşlı insanları buldunuz ve buradan yolu geçenlerle sohbet ettiniz.
14:56Ama kayıtlarda bulamadığımız ama o hikayelerle sizin bu proje kapsamında ulaştığınız güzel bir örnek var mı?
15:03Ya çok örnek var yani bunlardan bir tanesi işte Necmeddin Efendi'nin mesela dönemi aslında tekke tarihi açısından en renkli
15:13dönemlerden birisi olmuş.
15:14Necmeddin Efendi aslında 1936'da Ata Efendi vefat ettikten sonra burada Vakıflar Müdürlüğü'nün kiracısı olarak kalmış birisi.
15:21O da resmi kanunla olan bir şey değil mi hocam?
15:23Evet yani eskiden işte meşahata bağlı, efkaf nezaretine bağlı olan kurumlar artık Vakıflar Müdürlüğü'ne bağlı bir yer haline gelmiş.
15:30Şimdi Necmeddin Efendi zamanında burası çok sayıda musiki işinasın, sanatkarın toplama mekanı olmuş.
15:38Ama bunlar biraz da hani dost meclisi şeklinde buluşmalar olduğundan dolayı biz hiçbir şekilde yazılı kaynaklarda böyle bir şey görmüyoruz.
15:46Fakat sözlü tarihte görüyoruz ki bazı zamanlarda 250-300 kişinin bir araya geldiği çok renkli, kalabalık, zengin bir buluşma ortamları
15:57oluşuyormuş.
15:57Hem tekkenin fiziki mekanlarını da gösterelim hem de tekke musiki ilişkisine dair birkaç şey konuşalım.
16:04Sonrasında devam edelim çünkü hem tekkenin içerisinde bu şu anki mekanların neye tekabül ettiği hem içerisi mescidin olduğu yer bize
16:11anlatacak olduğunuz kitabeler de var haliyle.
16:13O kısma doğru geçelim hocam.
16:15Tamam olur geçelim.
16:30Ömer hocam şimdi 17. yüzyılda bir seyyahın İstanbul'a seyahatinden sonra şöyle bir not düşüyor.
16:38Tekke erbabını anlatırken üzerlerinde ölçülü bir neşeden bahsediyor.
16:43Bu müthiş gelir bana çünkü hem benim tekkeye hem Osmanlı dönemindeki bu tekke içerisindeki o eşrafın kendisine dair aslında güzel
16:51bir bilgi veriyor.
16:52Çünkü benim kafamda zihnimizde veya algılarımızda bulunan tekke algısını biraz alt üst eden bir yer.
16:58Çünkü bizde sadece böyle tırnak içerisinde çok böyle katı ritüellerin olduğu ya da bir diğer bakış açısıyla yine Özbekistan'dan Buhara'dan
17:07gelen hacıların kaldığı sadece bir bugünkü anlamda bir otel olmadığına dair bir bilgi.
17:12Bu konuda buradan mesela yolu geçenler veya tekkenin sanatla olan ilişkisine dair hem bulgularınız hem bu konudaki düşünceleriniz nelerdir?
17:20Önemli bir yere işaret ettiniz.
17:23Şimdi tekke dediğimizde gerçekten de sadece bir takım dini ritüellerin yapıldığı belli katı kuralları olan bir ibadethaneden bahsetmiyoruz.
17:34Burası aslında sosyal hayatın tam içinde yani burayı bir konak olarak kullanan insanlar olduğu gibi aynı zamanda mahallelerinin de gelip
17:44burayı kullandığı,
17:45aşure günlerinde gelip burada yemekler yediği, Özbek pilavını tattığı çok renkli bir müesseseydi.
17:53Bu zaman zaman şeyhlerin ilgi alanlarına göre veya şeyhlerin karizmasına göre bazı dönemlerin çok daha renkli geçtiğini görüyoruz.
18:02Yani mesela İbrahim Ethem Efendi diye bir şeyh var burada 1850'li yıllardan 1904'e kadar yaklaşık 50 sene şeyh
18:09olarak Özbekler tekkesinde bulunmuş birisi.
18:12Burada doğmuş.
18:13Ataları bugünkü Özbekistan topraklarından Vap kentten gelmiş birisi.
18:17İbrahim Ethem Efendi önemli bir figür.
18:19Hezerfen lakaplı.
18:20Hezerfen bin hüner sahibi demek.
18:21İbrahim Ethem Efendi zamanında Ebru sanatının hem musikinin hem oymacılığın, hakkaklığın merkezlerinden birisi haline geliyor.
18:32İbrahim Ethem Efendi yapmış olduğu bir aletle 1867 yılında Paris'te uluslararası sergiye katılıyor.
18:38Yaptığı bir buhar makinesiyle bir tekneyi çalıştırıyor ve Üsküdar'da bunu çalıştırıyor.
18:44Böyle çok renkli bir sima.
18:46Mithat Paşa ile yakın ilişkisi var.
18:48Sonrasında Mithat Paşa'nın tam sürgünü edildiği dönemlerde biz İbrahim Ethem Efendi'nin Mekke'ye tamir işleriyle ilgilenmesi için gönderildiğini
18:58görüyoruz.
18:58Ve uzun yıllar...
18:59Burada Şeyh Efendi iken oraya gidiyor.
19:01Mekke'ye gidiyor ve Kabe'de zemzem kuyusu ile alakalı veya Kabe'nin yapımı ile alakalı önemli restorasyonlarda bulunuyor.
19:08Hatta Osman döneminin son restorasyonlarından birisi diye hatırlıyorum İbrahim Ethem Efendi'nin yaptığı.
19:13Hatta orada kullandığı malayı bir rivayete göre de kazmayı buraya getiriyor.
19:18Vasiyeti gereği 1904'te vefat ettiğinde kendisiyle birlikte buraya mezarla defnediyorlar.
19:23O mübarek yerlere değdiği için orada kullanıldığı için.
19:26Aynen öyle bu da benimle öldüğüm zaman yanımda olsun istiyor.
19:31İbrahim Ethem Efendi'nin bize kazandırdığı şeylerden bir tanesi Ebruculuk.
19:35Onun öğrencileri Cumhuriyet döneminde Ebru sanatının bitmemesini sağlıyor.
19:40O sanatın ölmemesinde önemli isimler oluyorlar.
19:43Aynen öyle isimlerden birisi oluyor ve bu konuda da biz bazı konferanslar vermiş olduk.
19:47Cumhuriyet döneminde de İbrahim Ethem Efendi'nin torunu olan Necmettin Efendi burada çok sayıda insanın çünkü tekke ve zaviyeler kapalı
19:54ama burayı bir dost meclisi gibi çok sayıda insanın bir buluşma mekanı haline getiriyor.
20:00Burada önemli sayıda Musiki Şinas'ın bir araya geldiğini görüyoruz.
20:03Hatta bir sözlü tarih görüşmeleri yaptığımızda bazı hocalar şunu söylemişti.
20:07Milli Mücadele'de burası Milli Mücadele'nin karagahlarından biri olduğu gibi Cumhuriyet döneminde de Türk Musiki'sinin karagahlarından birisi oluyor.
20:15Ve böylece...
20:16Aslında Musiki'nin de koruma...
20:17Aynen öyle tasavvuf müziği unutulmamış oluyor.
20:20Buradaki birçok kişi bir zaman sonra TRT'de sanatçı oluyorlar ve onların eserleri bütün Türkiye'ye duyulmuş oluyor.
20:27Bunlardan bir tanesi Üsküdar'lı Hafız Ali Efendi.
20:30Bir diğeri Cevde Soydan Ses.
20:32Kani Karaca mesela uzun dönem buraya gelip Tekin'in meşkanesinde...
20:36Üsküdar Musiki Cemiyeti'yle de muhtemelen...
20:38Zikirlerde bulunmuş birisi.
20:40Süleyman Ergüner mesela.
20:41Dede Süleyman Ergüner bazı besteleri burada yapmış.
20:43Bazılarını Şeyh Necmeddin Efendi'nin bizzat kendisine yazmışlar.
20:48Yine 20. yüzyılın renkli simalarından birisi Nezih Huzel uzun yıllar burada kalmış.
20:52Aslında onu ayrıca konuşmak istiyoruz.
20:54Evet Nezih Huzel'i ayrıca konuşuyoruz.
20:56Bunun gibi hem tekke içerisinde yazılmış çok sayıda eser var.
21:01Hem de burada musikiyle hemhal olan insanlar Türkiye'de tasavvuf müziğinin, Osmanlı'daki klasik müziğin unutulmaması için önemli bir rol oynamışlar.
21:11Bu yönüyle de Özbekler Tekkesi'nin 20. yüzyılda Türk tarihine vermiş olduğu önemli bir katkı var.
21:17O zaman o 17. yüzyıldaki o seyyahın İstanbul'a yaptığı o dışarıdan birisi görebilir aslında bunu.
21:23Çünkü biz içeride bunu bu kadar fark etmeyebiliriz.
21:25Çok yakınız, içindeyiz.
21:27Evet.
21:27O zaman seyyahın tespiti doğru diyebiliriz hocam.
21:29Kesinlikle, kesinlikle.
21:30Buraya gelen insanların aslında çok renkli, çok neşeli.
21:34Neşe.
21:34O ölçülü bir neşe değil mi?
21:35Evet, ölçülü bir neşe.
21:36Belki ölçüsüz bir neşe bilmiyoruz ama o doygunluk hali, cezbe hali birçok kimseye yaşıyor.
21:41Ama şey hocam, Niyaz'ın Mesir'de şey var ya, hakkı seven aşıkların eğlencesi.
21:45Oradaki eğlence de o neşeyle.
21:46Kesinlikle, kesinlikle.
21:47Hani böyle çok karamsar diye hakkı biliyorsa, o onunla bütünse, öyle bir yerden bakıyorsa hayata.
21:53Kesinlikle, Özbekler Tekkesi'nin web sitesinde biz sözlü tarih görüşmelerimizi yayınladık.
21:58O sözlü tarih görüşmelerinde Necmettin Efendi ile alakalı pasajları dinlemenizi tavsiye ederim.
22:04Orada çok sayıda, Necmettin Efendi'nin ne kadar renkli, neşeli, esprili bir kişiye sahip olduğunu orada görebiliriz.
22:13Evet, tekkenin tam musikiyle bağlantısını konuşuyorduk.
22:17Hocam, bir eser dinlemeden önce hem sizi tanıyalım, hem de akabinde hangi eseri burayla olan bağlantısını,
22:23Özbekler Tekkesi ile olan bağlantısını bize kısaca izah ederseniz memnun oluruz.
22:28İsmim Muaz Alemdar.
22:29İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi'nde felsefe bölümde doktor öğrencisiyim.
22:32Aynı zamanda Abdullah Tivnikli Vakfı İhsar Araştırma Merkezi'nde araştırmacı olarak çalışıyorum.
22:37Burada bugün çalacağım şarkı Uşşak makamında Güftesi Yahya Kemal Beyatlı'ya ait.
22:42Bestesi de Dede Süleyman Erguner'e ait.
22:44Ömrün Şu Biten Neşvesi Tamam Olsun Erenler şarkısı.
22:47Burayla olan bağlantısı Dede Süleyman Erguner'in buraya sık gidip gelmesi Necmettin Efendi zamanında.
22:53Buradan yolu geçen uzatlardan birisi.
22:55Evet, musiki üstadı olan bir, buranın muhibbanından bir olması.
22:58Bu bağlantısı vesilesiyle bu şarkıyı çalmaya çalışacağım.
23:02Eyvallah.
23:03Buyurun dinleyelim.
23:44Ömrün Şu Biten Neşvesi Tam Olsun Erenler şarkıyı çalmaya çalışacağım.
25:04M.K.
27:49Gönlüm diye bilinen meşhur uçak.
27:51Muaz Hocam çok teşekkür ederiz.
27:53Eyvallah.
27:53Ömer Hocam yani sizin yaklaşık olarak iki yıl emek verdiğiniz, buradan yolu geçenlerle sohbet ettiğiniz, kayda aldığınız
28:01yani koca bir tarihi yaşayan bir mekanı yarım saatlik bir bölümde anlatmak mümkün değil.
28:08O yüzden sizinle şayet vaktiniz varsa programın devamını tarihiyle, bütün içerideki bu fiziki bölümleriyle anlatmaya devam etmek isteriz.
28:18Bu bölüm bitmeden burada yapmak istediğiniz bir katkı varsa hocam alalım.
28:24Yani elbette dediğiniz gibi şimdi biz iki sene hatta bunun öncesinde...
28:28Çok az bir kısmını şey yapabildik.
28:30Bunun öncesinde İSAR Araştırma Merkezi'nde başlamış olan bir projenin ilk bölümü olan ve bir kitapla nihayetlenen aslında belki 3
28:37-3,5 seneyi kapsayacak geniş bir...
28:39Öncesi de var yani hocam.
28:40Öncesi de var olan bir çalışmadan bahsediyoruz.
28:43Bu çalışma şu anda biz 3 tane kitap çıkaracağız.
28:46O 3 tane kitap bu meyvelerden bir tanesi olacak ama biraz daha ayrıntılı tekke hakkında bilgi sahibi olmak isteyen izleyiciler
28:53için özbeklertekkesi.org.tr'yi...
28:57Web sitesini incelemeleri orada hem eski fotoğrafları hem arşivleri görebilirler.
29:00O da bizim projemizin çıktılarından bir tanesi oldu.
29:03Orada bazı kaynakları görebilirler ama biz de sizinle anlatmaya devam edelim.
29:09İnşallah.
29:10Ömer Hocam hem vaktiniz hem Özbekler Tekkesi'ne bir vakıf eserine vermiş olduğunuz emekler için vakit ayırmışsınız 2 seneyi aşan
29:183,5 sene.
29:19Bunlar için hocam bu ülkenin bir vatandaşı olarak bu vakıf eserlerini önemseyen ve bizden sonraki nesle aktarılması gereken yerler olarak
29:28düşünen birisi olarak ben size çok teşekkür ederim.
29:30Ben teşekkür ederim.
29:31Program için ayrıca teşekkür ederim.
29:32Ben teşekkür ederim.
29:33Ama biz bir girizgah bile yapamadık diyelim.
29:35Bir başka programda sizi tekrar ağırlamak isteriz.
29:39Tekkeyi, tarihi, buradan yolu geçenleri konuşmak isteriz.
29:42Çok teşekkürler hocam.
29:43Kıymetli seyirciler bu hafta programımızda Özbekler Tekkesi'ni bütün boyutlarıyla ele alan projenin yürütücüsü ve burada da bu tekkeyle alakalı
29:53birçok çıktılar üreten, kitaplar gelecek bunları konuştuk.
29:58Ve bu programda bize eşlik eden doktor öğretim üyesi Ömer Koçiğit hocamıza hususen teşekkür ederim.
30:04Onunla beraber bir vakıf eserini anlamaya çalıştık.
30:07Sizler de programımızın tekrarını izlemek isterseniz ülketv.com'dan ve YouTube hesabından izleyebilirsiniz.
30:13İstanbul'a, bu vakıf eserlerine ve kendinize iyi bakın.
30:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
31:30Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.