Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 26 dakika önce
TEKNOLOJİNİN GÜNDEMİ “TEKNOLOJİ RAPORU” İLE ÜLKE TV’DE

Teknoloji dünyasında yaşanan yenilikler, dijital dönüşüm ve hayatımızı değiştiren gelişmeler “Teknoloji Raporu” ile Ülke TV ekranlarına taşınıyor.

Fuat Öner’in sunumuyla ekrana gelen “Teknoloji Raporu”; yapay zekâdan dijital dünyaya, yeni nesil teknolojilerden teknolojik ürünlere kadar gündemde yer alan pek çok gelişmeyi izleyiciyle buluşturuyor. Teknoloji alanındaki yeni trendler ve günlük yaşamı etkileyen gelişmeler, anlaşılır ve akıcı bir anlatımla ele alınıyor.

Programda teknolojinin eğitimden iş dünyasına, iletişimden günlük yaşama kadar farklı alanlarda oluşturduğu değişimler değerlendirilirken, geleceğin teknolojilerine dair dikkat çeken gelişmeler de izleyicilere aktarılıyor. Dijital dünyanın hızla değişen gündemini takip etmek isteyenler için hazırlanan “Teknoloji Raporu”, güncel teknolojik gelişmelere farklı bir bakış sunuyor.

“Teknoloji Raporu”, Cumartesi günü saat 11.15’te Fuat Öner’in sunumuyla Ülke TV’de.
Döküm
00:15Teknoloji raporundan herkese merhaba.
00:18Bu bölümde teknolojinin yalnızca hayatımızı kolaylaştıran yeni ürünlerden ibaret olmadığını,
00:23ekonomiyi, güvenliği, mahremiyeti ve çalışma hayatını nasıl yeniden şekillendirdiğini konuşacağız.
00:30İlk olarak yapay zeka dünyasının merkezindeki opinaya bakacağız.
00:35Çeçipit'in geliştiricisi olan şirketin hızla büyüyen maliyetleri ve çevresinde kurulan dev yatırım zinciri,
00:42küresel ekonomi açısından nasıl bir risk oluşturabiliyor?
00:46Yapay zeka yatırımları beklenen geliri üretmezse,
00:49teknoloji şirketlerinden, veri merkezlerine, enerji sektöründen, finans piyasalarına kadar nasıl bir zincirleme etki ortaya çıkartabilir?
00:58Ardından Avrupa'ya döneceğiz.
01:00Avrupa'nın en büyük savunma projelerinden birinin neden dağıldığını ele alacağız.
01:05Fransa, Almanya ve İspanya'nın yürüttüğü yeni nesil savaş çağ projesinin çökmesi,
01:10Avrupa'nın savunma bağımsızlığı hedefini nasıl etkileyecek?
01:14Almanya'nın, İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü G-CAP programına yönelmesi Türkiye ve Kaan açısından ne anlama gelebilir?
01:22Son bölümde ise yapay zekanın çalışma hayatını nasıl değiştirdiğini konuşacağız.
01:27Önümüzde gerçekten yaklaşık 3 yıllık bir süre mi var?
01:31Meslekler mi ortadan kalkacak?
01:33Yoksa insanların yaptığı işler, çalışma saatleri ve ücret sistemi mi yeniden şekillenecek?
01:39Teknolojinin görünen yüzünü değil, arkasındaki ekonomik ve stratejik mücadeleyi konuşacağımız teknoloji raporu başlıyor.
01:50Yapay zeka dünyasında büyüyen yatırım zinciri, küresel ekonomi için yeni bir krizin hadercisi olabilir mi?
01:58Avrupa'nın 100 milyar aluluk savaş çağı projesi neden çöktü?
02:03Almanya, İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü projeye mi katılacak?
02:09Facebook'un sahibi Meta, ses tonumuzdan ruh halimizi anlamaya hazırlanıyor.
02:14Peki bu teknoloji hayatımızı kolaylaştıracak mı?
02:17Yoksa duygularımız da reklam verisine mi dönüşecek?
02:22Ve Elon Musk'a atfedilen çarpıcı uyarı.
02:25En fazla 3 yılınız var.
02:28Yapay zeka işleri tamamen ortadan mı kaldıracak?
02:30Yoksa çalışma hayatını baştan mı şekillendirecek?
02:33Hepsi az sonra teknoloji raporunda.
02:37İlginç bir soruyla başlıyoruz.
02:40ChatGPT dünya ekonomisini çökertebilir mi?
02:43ChatGPT'nin geliştiricisi OpinEye, yapay zeka çağının en güçlü ve en değerli şirketlerinden biri haline geldi.
02:50Ancak teknoloji yazarı Ed Zitron'a göre şirketin hızla büyüyen maliyetleri,
02:55sürekli dış finansmana ihtiyaç duyması ve çevresinde kurulan dev yatırıma yalnızca OpinEye'i değil,
03:03küresel teknoloji ekonomisini de tehdit edebilir.
03:06Peki bir yapay zeka şirketinin başarısızlığı nasıl dünya çapında bir ekonomik krize dönüşebilir?
03:13Burada baştan önemli bir ayrım yapalım.
03:16ChatGPT'nin bir sabah ansızın kapanması ve dünya ekonomisinin aynı gün çökmesi gibi bir senaryodan söz etmiyoruz.
03:23Tartışılan risk, yapay zeka etrafında kurulan yatırım zincirinin beklenen geliri üretememesi.
03:30Çünkü bugün yalnızca yazılım şirketleri yapay zekaya yatırım yapmıyor.
03:34Çip üreticileri, veri merkezi işletmecileri, enerji şirketleri, bankalar ve yatırım fonları da bu büyüme hikayesinin parçası haline gelmiş durumda.
03:44Dolayısıyla sorun yalnızca ChatGPT'nin başarılı olup olamayacağı değil.
03:49Asıl mesele bu başarı beklentisinin üzerine ne kadar büyük ekonomik yapı kuruldu.
03:56ChatGPT'nin 2022 yılı sonunda kurulmasıyla teknoloji dünyasında son yılların en büyük yatırım dalgalarından biri başladı.
04:04Microsoft, Amazon, Google, Meta, Oracle, Nvidia ve SoftBank gibi şirketler yapay zeka modellerine, veri merkezlerine, gelişmiş çiplere ve enerji altyapısına
04:16yüz milyarlarca dolar para aktardı.
04:19Yapay zeka girişimlerinin değerlemeleri hızla yükseldi.
04:23Nvidia ise yapay zeka sistemlerinde kullanılan gelişmiş işlemcileri sayesinde dünyanın en değerli şirketi haline geldi.
04:31Ancak bu yapı aynı zamanda oldukça kırılgan.
04:35Burada bahsedilen risk sadece finans dünyasının bahsettiği yapay zeka balonu değil.
04:40Asıl risk sektörün geleceğine ilişkin beklentilerin büyük ölçüde OpenAI'in başarılı olup olamayacağı varsayımına bağlanması.
04:49Analist bu nedenle OpenAI'i yapay zeka sektörünün Lehman Brothers'ı olarak tanımlıyor.
04:55Peki CHPT'yi neden Lehman Brothers'a benzetiliyor?
04:59ABD'nin en büyük yatırım bankalarından Lehman Brothers'ın 2008 yılında iflas etmesi küresel finans sisteminde yıllardır biriken riskleri görünür
05:10hale getirmişti.
05:11Lehman'ın çöküşü tek başına krizin nedeni değildi.
05:14Ancak bankalar, sigorta şirketleri, yatırım fonları ve kredi piyasalar arasındaki yoğun bağlantılar nedeniyle iflas zincirlerime bir güven krizine dönüşmüştü.
05:25İşte tam bu noktada OpenAI çevresinde de farklı bağlantılık riski oluşuyor.
05:30Elbette OpenAI bir banka değil.
05:32Şirketin olası başarısızlığı da 2008 krizindeki mekanizmasının aynısını oluşturmayacak.
05:38Ancak CHPT'yi geliştiren şirket, teknoloji sektöründe 100 milyarlarca dolarlık altyapı yatırımını haklı çıkaran en önemli aktörlerden biri konumunda.
05:48OpenAI, Şubat 2026'da Amazon, Nvidia ve Softbank'tan toplam 110 milyar dolarlık yeni yatırım aldığını açıkladı.
05:56Daha sonraki haberlerde yatırım taliplerinin 122 milyar dolara, şirketin yatırım sonrası değerlemesinin ise 852 milyar dolara ulaştığı belirtildi.
06:07Dolayısıyla OpenAI'in büyüme hikayesinde yaşanarak ciddi bir bozulma, yalnızca bir teknoloji girişiminin başarısız olması anlamına gelmeyecektir.
06:16Peki, CHPT'in büyümesi neden bir risk oluşturuyor?
06:19Geneleksel internet şirketlerinde kullanıcı sayısı arttıkça gelirler de genellikle maliyetlerden daha hızlı büyüyebilir.
06:27Bir internet sitesine veya sosyal medya platformuna yeni bir kullanıcı eklenmesinin maliyeti mevcut altyapı kurulduktan sonra görece düşecektir.
06:37Üretken yapay zekada ise tablo birazcık farklı.
06:40Kullanıcı CHPT'ye her soru sorduğunda gelişmiş işlemciler çalışıyor, elektrik tüketiyor, veri merkezleri devreye giriyor ve sistemlerin soğutulması gerekiyor.
06:50Üstelik karmaşık sorular, uzun metinler, video üretim ve gelişmiş araştırma özellikleri de çok daha fazla işlem gücü kullanıyor.
06:59Bu nedenle CHPT'nin daha fazla kişi tarafından kullanılması OpenAI'in gelirlerini arttırırken hesaplama maliyetlerini de oldukça fazla büyütüyor.
07:08Ücretsiz veya düşük ücretli kullanıcıların oluşturduğu maliyet aboneliklerden ve kurumsal hizmetlerden elde edilen gelirlerden hızla artarsa şirket büyüdükçe daha fazla
07:19para kaybedebilir.
07:21OpenAI bu farklı abonelikler kurumsal hizmetler ve yazılım geliştirici sunduğu API hizmetleriyle farkı kapatmaya çalışıyor.
07:29Ancak CHPT'nin popüler olması tek başına sürdürülebilir ve karlı bir iş modeli olduğu anlamına gelmiyor.
07:36Önemli olan her kullanıcı şirkete kazandırdığı gelirle o kullanıcıya hizmet vermenin maliyeti arasındaki fark.
07:44Daha iyi anlamak için küresel krizle yol açabilecek bir çöküşün rotasını adım adım çizelim.
07:50Birinci adımda OpenAI finansman bulmakta zorlanır.
07:54OpenAI'in daha güçlü modeller geliştirmesi ve milyonlarca kullanıcıya hizmet vermesi için sürekli yeni işlem gücüne yatırım yapması gerekiyor.
08:03Bu sistem yatırımcıların şirkete gelecekte yüksek gelir elde edeceğine inanmasına bağlı.
08:10Gelirlerin beklentileri karşılamaması, kullanıcı büyümesinin yavaşlaması veya ucuz açık kaynak modellerinin yaygınlaşması halinde finansman zorlaşabilir.
08:20Bunun kullanıcıya ilk yansıması CHPT'nin kapanması değil, ücretsiz kullanımın azalması, fiyatların yükselmesi ve bazı özelliklerin ücretli hale gelmesi olacaktır.
08:31İkinci adımda veri merkezleri yatırımları sarsılır.
08:36OpenAI için planlanan veri merkezleri krediler, tahviller ve uzun vadeli sözleşmelerle finanse ediliyor.
08:42Bu tesisler yalnızca çiplerden değil, enerji, arazi, soğutma ve iletişim altyapısından oluşuyor.
08:50OpenAI'e beklenen gelir üretemezse kapasitenin bir bölümü atıl kalabilir, kira gelirleri düşebilir ve borç ödemeleri zorlaşabilir.
08:58Çip üreticilerinin bu projeye finansman sağlaması da gerçek talep ile finansmanı oluşturan talep arasındaki farkı belirsizleştirebilir.
09:08Üçüncü adımda Nvidia ve çip şirketleri etkilenebilir.
09:12OpenAI'in büyümesi yavaşlarsa veri merkezleri, şirketleri yeni işlemci siparişlerini erteleyebilir.
09:19Bu da Nvidia ve diğer çip şirketlerinin satışlarını ve piyasa değerlerini baskılayabilir.
09:25Nvidia'nın hem sektörün tedarikçisi hem de finansörü haline gelmesi sektördeki risklerin daha fazla iç içe geçmesine neden olabilir.
09:35Dördüncü adımda bulut şirketlerin yatırımlarını kısar.
09:39Microsoft, Amazon, Google, Meta ve Oracle gibi şirketler yapay zeka altyapısına büyük kaynak ayırıyor.
09:46Beklenen gelir elde edilemezse veri merkezi projeleri ertelenebilir.
09:51Çalışan sayıları azalabilir ve başka yatırımlar da bununla beraber kısılabilir.
09:56Borçla büyüyen altyapı şirketleri ve yalnızca yapay zeka işlem gücü kiralayan Neocol şirketleri daha büyük riskler taşır.
10:05Beşinci adımda teknoloji hisselerinde satışlar başlar.
10:09OpenAI halka açık olmasa da başarısızlığı yatırımcıların tüm yapay zeka sektörüne bakışını değiştirebilir.
10:16Satışlar önce Nvidia, Microsoft, Oracle ve veri merkezi şirketlerine ardından enerji, finans kuruluşlarına yönelebilir.
10:26Teknoloji hisselerindeki büyük düşüş yatırım fonlarını ve emeklilik portföylerini de etkileyecektir.
10:33Tasarrufların değer kaybetmesi tüketimi, şirketlerin değer kaybetmesi ise alımları ve yatırımları azaltabilir.
10:40Böylece OpenAI'de başlayan güven kaybı önce yapay zeka sektörüne ardından finans piyasalarına ve real ekonominin en ince damarlarına kadar yayılabilir.
10:51Temel soru şu.
10:53Yapay zeka şirketleri büyüyen veri merkezi ve enerji harcamalarını karşılayacak kadar kalıcı bir gelir üretebilecek mi?
11:07Facebook'un sahibi Meta, ses tonumuzdan ruh halimizi anlamaya hazırlanıyor.
11:13Peki bu teknoloji hayatımızı kolaylaştıracak mı?
11:16Yoksa duygularımız da reklam verisine mi dönüşecek?
11:28Şimdi yönümüzü Avrupa'ya çeviriyoruz.
11:31Fransa, Almanya ve İspanya'nın geleceğin savaş uçağını geliştirmek amacıyla kurduğu dev ortaklık dağıldı.
11:38Avrupa'nın yaklaşık 100 milyar avroluk savaş uçağı projesi neden çöktü?
11:43Şimdi biraz ona bakacağız.
11:44Almanya şimdi hangi programa yöneliyor ve ortaya çıkan yeni tablo Türkiye'nin Kaan projesini nasıl etkileyebiliyor ona derinlemesine bakacağız.
11:55Avrupa'nın en büyük savunma sanayi projelerinden biri resmen sona erdi.
11:59Fransa, Almanya ve İspanya'nın birlikte yürüttüğü geleceğin savaş muharebe sistemi yani EFKES'in merkezindeki ortak yeni nesil savaş uçağı
12:08girişimi ülkeler ve şirketler arasındaki uzun süren anlaşmazlıkların ardından çöktü.
12:13Şimdi Avrupa'nın 6. nesil savaş uçağı planlarında yeni bir dönem başlıyor.
12:19Almanya'nın İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen küresel muharebe hava programına yani diğer adıyla GKP yönelmeyi değerlendiği belirtiliyor.
12:29Fransa ise kendi ihtiyaçlarına göre şekillendireceği yeni bir savaş uçağı geliştirmek için hazırlık yapıyor.
12:36Ancak burada önemli bir nokta var.
12:38Almanya'nın GKP katılımı henüz kesinleşmiş değil.
12:42Şirket yöneticilerin açıklamaları ve yürütülen değerlendirmeler olası bir katılım zeminini oluşturuyor.
12:49Nihai karar ise programa katılan ülkelerin hükümetleri tarafından verilecek.
12:53Peki Avrupa'nın yaklaşık 100 milyar avroluk bu büyük ortaklığı neden dağıldı?
12:59EFKES programı Fransa ve Almanya tarafından 2017 yılında başlatıldı.
13:04İspanya ise proje 2019'da katıldı.
13:07Amaç Fransa'nın kullandığı Rafale ile Almanya ve İspanya'nın envanterindeki Eurofighter Type-10 savaş uçaklarının gelecekteki yerini alabilecek yeni
13:17nesil sistemler geliştirmektir.
13:19Buradaki sistem ifadesi önemli.
13:21EFKES yalnızca görünmezlik özelliğine sahip yeni nesil uçaktan bahsetmiyor.
13:27İnsanlı savaş uçağının insansız hava araçları, radarlar, uydular, sensörler ve diğer askeri unsurlarla güvenli bir dijital ağ üzerinde birlikte görev
13:37yapmasını hedefliyordu.
13:38Yani proje gökyüzündeki farklı araçların aynı bilgi ana bağlandığı geniş bir savaş mimarisi olarak tasarlanmıştı.
13:46Ancak programın iki ana yüklenicisi olan Fransız Dassault ile Airbus arasında yıllarca süren anlaşmazlıklar yaşandı.
13:53Taraflar teknoloji paylaşımını, fikri mülkiyet hakları, geliştirme sürecine hangi şirketin liderlik edeceği ve üretim payının nasıl dağıtılacağı konusunda bir türlü
14:03uzlaşamadı.
14:04Bu tartışmalar ilk bakışta şirketler arasında sıradan bir görev paylaşımı anlaşmazlığı gibi görünebilir.
14:10Oysa lider şirket olmak, yalnızca uçağın gövdesini tasarlamak anlamına gelmiyor.
14:15Yeni nesil bir savaş uçağının görev bilgisayarı, yazılımları, veri bağlantıları ve gelecekte yapılacak modernizasyonlar da büyük bir ekonomik değer taşıyor.
14:25Projeyi yöneten şirket onlarca yıl boyunca üretim, bakım, güncelleme ve ihracat gelirlerinin önemli bir bölümde söz sahibi olabilecek.
14:34Dolayısıyla anlaşmazlığın arkasındaki hem teknoloji kontrolü hem de milyarlarca avrolü uzun vadeli gelir paylaşımı bulunuyordu.
14:42Sorun yalnızca şirketlerin ticari çıkarlarıyla da sınırlı kalmadı.
14:46Fransa ve Almanya'nın askeri ihtiyaçları birbirinden farklıydı.
14:50Fransa, geliştirilecek savaş uçağın ülkenin nükleer caydırıcı görevlerinde kullanılmasını ve uçak gemilerinden havalanabilmesini istiyordu.
14:59Almanya için ise bu iki özellik aynı derecede öncelikli değildi.
15:04Fransa, daha küçük uçak gemisine uyumlu ve ülkenin bağımsız nükleer görevlerini yerine getirebilecek bir tasarım üzerinde dururken,
15:12Almanya farklı ihtiyaçlara ve üretim paylaşımına odaklanıyordu.
15:15Ortak uçağın hangi görevleri öncelikleyeceği konusunda uzlaşma sağlanamayınca teknik kararlılarda giderek siyasi ve ekonomik tartışmalara dönüştü.
15:25Sonuçta taraflar ortak bir savaş uçağı üzerinde anlaşamadı ve programın merkezindeki yeni nesil uçak girişimi sona erdi.
15:33Peki Almanya G-CAP'e katılacak mı?
15:36F-GES'in çökmesinin ardından Almanya için en güçlü seçeneklerden biri G-CAP olarak öne çıkıyor.
15:42İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen program kapsamında 2035 yılında hizmete girmesi hedeflenen 6. nesil bir savaş uçağı geliştiriliyor.
15:53Ancak Almanya'nın beklentisi yalnızca hazır bir programa müşteri olarak katılmak değil,
15:59Berlin ve Airbus'un sağlanacak finansman ve verilecek siparişte orantılı biçimde geliştirme sürecinde söz sahibi olması isteniyor.
16:07Bu da Almanya'nın üretimde, teknolojide ve karar mekanizmasında güçlü bir pay talep edeceği anlamına geliyor.
16:15İtalyan savunma şirketi Leonardo'nun yönetimi de Almanya'nın G-CAP açısından değerli bir ortak olabileceği görüşünde.
16:23Almanya'nın savunma bütçesi, mühendislik kapasitesi ve Eurofighter programından gelen üretim deneyimi G-CAP'i ekonomik ve teknik açıdan güçlendirebilir.
16:33Fakat işin bir de farklı bir boyutu var.
16:36İngiltere, İtalya ve Japonya, projenin görev paylaşımı üzerinde uzun süre müzakereler yöntemiyor.
16:42Almanya'nın tam yetkili olarak yeni ortak olarak katılması halinde üretim paylarının ve karar mekanizmalarının yeniden ele alınması gerekiyor.
16:51Özellikle Japonya'nın ülkenin mevcut F-2 savaş uçaklarının emekliye ayrılma takvimi nedeniyle 2035 hedefinin gecikmesini istemediği belirtiliyor.
17:00Leonardo yönetimi de yeni bir ülke katılacaksa kararın fazla geciktirilmemesi gerektiğini savunuyor.
17:07Dolayısıyla Almanya'nın katılımı G-CAP'de daha fazla finansman ve sanayi kapasitesi kazandırabilir.
17:13Ancak yeni pazarlıklar projenin takvimini de yavaşlatabilir.
17:17Tabi Almanya'nın başka bir planı da var.
17:20Berlin yönetiminin yalnızca G-CAP seçeneğine bağlı kalmış değil.
17:24Airbus önceliğinde kurulan Team Gen 6 yapılanması Almanya'nın gelecekte kendi liderliğini kurabileceği alternatif bir yeni nesil savaş sistemi için
17:33teknik çalışmalar yürütüyor.
17:35Ek F-35 alımları ve başka uluslararası projelerde Almanya'nın değerlendirdiği seçenekler arasında.
17:41Bu tablo Almanya'nın kısa, orta ve uzun vadede ihtiyaçlarını farklı yollarla karşılamaya çalıştığını gösteriyor.
17:48F-35 uçakları özellikle NATO'nun nükleer paylaşım görevleri ve yakın dönemdeki operasyonel ihtiyaçları için çözüm sunabilir.
17:56Ancak Almanya'nın yalnızca ABD yapımı uçaklara bağımlı kalmak istemediği de açık bir gerçek.
18:03Yeni nesil Avrupa uçağına katılım ise Berlin'e teknoloji üretimi, istihdam ve savunma sanayi üzerindeki kontrol bakımından daha geniş bir
18:12alan sağlayabilir.
18:13Efkes ortaklığının dağılmasının ardından Fransa, Dassault önceliğinde yeni bir savaş uçağı geliştirme yoluna da yöneldi.
18:21Dassault yönetimi Fransa'nın uçağı tek başına geliştirebilecek kapasiteye sahip olduğunu ancak uygun ortaklıklarla iş birliğine de açık olduğunu belirtiyor.
18:30İlk teknoloji gösterim uçağının 2031 ya da 2032 civarında uçurulması hedefleniyor.
18:36Burada teknoloji gösterim uçağı ifadesi doğrudan hizmete girecek niyai savaşacağı anlamına gelmiyor.
18:42Burada amaç aerodinamik tasarım, görünmezlik, motor, sensör ve görev sistemleri gibi teknolojilerin gerçek uçuş koşullarında denenmesi için kullanılacak.
18:53Nihai uçağın ne zaman hizmete gireceği finansman ve geliştirme sürecinin ilerleyişine bağlı olacak.
18:59Fransa aynı zamanda yeni uçak hazır olana kadar Rafal filosunu geliştirmeyi planlıyor.
19:04Rafal F-5 standartlarının yeni sensörler, silah sistemleri ve insansız savaş uçağıyla birlikte çalışabilme kapasitesi kazanmasını hedefliyor.
19:13F-5 ve ona eşlik edecek insansız savaş sisteminin 2030'lı yılların başından itibaren Fransa'nın hava gücündeki geçiş dönemini
19:21yönetmesi bekleniyor.
19:22Fransa açısından ulusal bir proje daha fazla teknoloji kontrolü ve askeri bağımsızlık sağlayabilir.
19:28Buna karşılık yeni uçağın maliyetinin daha az sayıda ülke ve sipariş üzerinden karşılanması gerekecek.
19:34Bu nedenle Fransa'nın ilerleyen dönemde yeni ortaklar araması şaşırtıcı olmayacaktır.
19:40Burada gözden kaçmaması gereken nokta, bu rekabetin yalnızca savaş uçağı satışına ibaret olmaması.
19:47Yeni nasıl uçaklarının asıl değeri giderek görevde açık, yazılımda, sensörde ve veride toplanıyor.
19:53Uçağın hangi tehdit gördüğü, insansız sistemlerle hangi görevi verdiği ve başka birliklerle hangi bilgiyi paylaştığı yazılım tarafından belirlenecek.
20:03Bu nedenle ülkeler yalnızca uçağı üretmek istemiyor.
20:06Görev yazılımının, veri bağlantısını ve sistemin gelecekte nasıl güncelleneceğini de kontrol etmeye çalışıyor.
20:13Çünkü bu alanda başka bir ülkeye bağımlı olmak, kriz veya savaş döneminde kritik operasyonların dışarıdan alınacak izinlere bağlı olması anlamına
20:23geliyor.
20:24FKES'in dağılması Avrupa'nın savunma bağımsızlığı söylemiyle ulusal sanayi çıkarları arasındaki gerilimi ortaya çıkardı.
20:31Türkiye bu projelerin doğrudan ortağı değil.
20:33Ancak Avrupa'daki yeni nesil savaş uçağı rekabeti Türkiye'yi dolaylı olarak da etkileyebilir.
20:39Türkiye'de Kaan projesiyle yeni nesil savaş uçağı teknolojilerini geliştiriyor.
20:44Avrupa'da FKES, G-CAP ve Fransa'nın olası ulusal projesi gibi farklı yapıların oluşması,
20:50motor, radar, elektronik art, mühimmat ve insansız sistem alanlarında hem yeni ortaklık seçenekleri hem de yeni rakipler ortaya çıkartabilir.
20:59Avrupa'daki projenin gecikmesi Türkiye'nin belirli pazarlarda zaman avantajı elde etmesine yardımcı olacaktır.
21:07Buna karşılık G-CAP gibi güçlü finansmana ve geniş bir sanayi tabanına sahip programların ilerlemesi gelecekte savaş uçağı ihracatındaki rekabeti
21:16daha fazla arttırabilir.
21:18Burada belirleyici olan yalnızca ilk uçuş tarihi olmayacak.
21:22Uçağın maliyeti, motorun hazır olması, seri üretime geçiş hızı, kullanabilecek mühimmatlar ve başka ülkenin sistemlerine ne kadar açık olacağı da
21:32ihracat başarısını belirleyecek.
21:33F-GES'in sona ermesi Avrupa'nın yeni nesil hava gücünde en az iki büyük eksen oluşabileceğini gösteriyor.
21:40Bir tarafta İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü G-CAP bulunuyor.
21:45Almanya'nın da bu programa katılması halinde Avrupa'daki sanayi ve finansman gücü önemli ölçüde burada artabilir.
21:52Diğer tarafta ise Fransa'nın kendi stratejik ihtiyaçlarına göre geliştirdiği yeni bir uçak yer alacak.
21:58Bu ayrışma ülkere daha fazla kontrol sağlayabilir.
22:01Ancak Avrupa'daki araştırma bütçelerinin, mühendislik kapasitesinin ve farklı siparişlerin farklı bölgelerine bölünmesine de yol açabilir.
22:10Aynı dönemle iki ya da daha fazla yeni nesil savuşçağının geliştirilmesi, maliyetlerin yükselmesi ve üretim adetlerinin düşme riskini beraberinde getirecek.
22:20Savunucular ise farklı projelerin rekabeti arttıracağı, ülkeleri tek bir tasarama bağımlı olmaktan kurtaracağı ve daha hızlı teknolojik ilerleme sağlayabileceğini düşünüyor.
22:30Hangi görüşün haklı çıkacağı, projelerin yalnızca prototip üretmesi değil, belirlenen tarihte kabul edilebilir maliyetle ve yeterli sayıda uçağa hizmete sokabilmesiyle
22:40gösterecektir.
22:41Dolayısıyla bu gelişme yalnızca Fransa ile Almanya'nın bir savuşçağı konusunda anlaşamaması olarak değerlendirmemek gerekiyor.
22:49Buradaki asıl mesele, geleceğin hava gücünü hangi ülke sanayisinin, hangi şirket yazılının ve hangi siyasi karar mekanizmasının kontrol edeceği.
22:59Avrupa ülkeleri savunmada daha fazla bağımsız olmak istiyor.
23:02Fakat her ülke kritik teknoloji ve üretim gelirini kendi sınırları içinde tutmaya çalıştığında, ortak savunma projeleri giderek daha zor yönetilebilir
23:13oluyor.
23:13Önümüzdeki dönemde belirleyici olacak olan konu, Almanya'nın GKP'ye katılıp katılmayacağı kadar ülkelerin teknoloji üzerindeki egemenlik talepleriyle ortak hareket
23:23etme zorunluluğunu nasıl dengeleyeceği olacak.
23:33Ve Elon Musk'a atfedilen çarpıcı uyarı. En fazla 3 yılınız var.
23:38Yapay zeka işleri tamamen ortadan mı kaldıracak yoksa çalışma hayatını baştan mı şekillendirecek?
23:53Günlük hayatın bir parçası haline gelen sosyal medya ve yapay zeka uygulamaları her gün bizden daha fazla bir şey istemeye
24:01başlıyor.
24:02Meta'nın mini patent başvurusu, teknoloji şirketlerin artık yalnızca söylediğimizi değil, konuşma biçimimizden nasıl hissettiğimizi de anlamaya çalışacağını gösteriyor.
24:12Yapay zeka sistemleri bugüne kadar ne söylediğimizi anlamaya çalışıyordu.
24:17Şimdi ise teknoloji şirketleri konuşma biçimimizden nasıl hissettiğimizde tahmin etmeye hazırlanıyor.
24:24Meta'nın Amerika Birleşik Devletleri'nde yayınlanan yeni patent başvurusu, kullanıcıların sesini çevresindeki işitsel verileri ve günlük faaliyetleriyle birlikte analiz
24:33ederek duygusal durum hakkında çıkarım yapabilen yeni bir sistemi tanımlıyor.
24:38Ancak baştan önemli bir ayrım yapalım. Ortada henüz satısa sunulmuş veya meta uygulamalarına konulmuş açılmış bir ürün bulunmuyor.
24:47Söz konusu belge, şirketin gelecekte değerlendireceği bir teknoloji fikrini koruma altına almayı amaçlayan bir patent başvurusu.
24:55Meta'da yaptığı açıklamada şirketlerin çok sayıda fikir için patent başvurusunda bulunduğunu ve bunların tamamen ürüne dönüşmediğini belirtiyor.
25:03Buna rağmen patent belgeleri ama önemli ayrıntılar taşıyor.
25:08Çünkü teknoloji şirketlerinin gelecekte hangi alanlara yatırım yapabileceğini ve hangi veri türlerinin işlemeyi planladığını bize gösteriyor.
25:16Peki Meta'nın başvurusunda tarif edilen sistem nasıl çalışıyor?
25:20Patent metnine göre yapay zeka kullanıcının konuşmalarını yazıya dökebiliyor.
25:25Ancak analiz yalnızca söylenen kelimelerle sınırlı kalmıyor.
25:29Ses tonu, konuşma hızla, kahkaha, iç çekme ve benzeri sözsüz işaretlerde değerlendirilebiliyor.
25:35Sistem bunları günün saati, kullanıcının bulunduğu konu, yaptığı etkinlik, cihazla gerçekleştirildi dijital etkileşimler ve bazı senaryolarda ilaç kullanıma zamanı gibi
25:46bağlamsal verilerle bir araya getirebiliyor.
25:49Farklı sensörlerden gelen veriler ortak bir zaman çizelgesine yerleştiriliyor.
25:54Amaç yapay zekanın kullanıcının duygusal durumuna ilişkin daha kapsamlı bir tahminde bulunmasını sağlamak.
26:01Patentte böyle bir yöntemin otomatik ses yorumlama sistemlerini teknik açıdan geliştirebileceği savunuluyor.
26:07Ancak burada kullanılan duygu analizi ifadesi yanlış anlaşılmamalı.
26:12Yapay zeka kullanıcının gerçekten mutlu, üzgün veya kaygılı olduğunu bilmiyor.
26:17Elde ettiği işaretlerden istatistiksel bir çıkarım yapıyor.
26:21Örneğin bir kişinin iç çekmesi mutsuz olduğu anlamına da gelebilir.
26:25Fakat aynı davranış yorgunluktan, fiziksel rahatsızlıktan veya yalnızca kişinin nefes alış biçiminden de kaynaklanabilir.
26:33Ses tonu da kültüre, yaşa, sağlık durumunu ve kişinin doğal konuşma biçimine göre değişebilir.
26:39Bu nedenle sistemin ortaya koyduğu sonuçlar tıbbi teşhis veya kesin duygu tespiti olarak değerlendirilemez.
26:45Gerçek kullanım şartlarında yanlış yorumların ortaya çıkması muhtemel duruyor.
26:51Patente göre ortaya çıkan kullanım alanlarından biri geliştirilmiş fitness ve sağlık deneyimleri.
26:57Metanın tarif ettiği senaryoya göre yapay zeka kullanıcının anlık ruh halini dikkate alarak egzersiz programını değiştirebilir.
27:04Kullanıcının yorgun veya isteksiz olduğunu tahmin ettiğinde daha hafif bir çalışma programı önerebilir.
27:11Motivasyonun yüksek olduğu düşünülen bir anda ise farklı bir antrenman planı oluşturulabilir.
27:16Sistem ayrıca kamera ve diğer sensörlerden yararlanarak vücut hareketlerini inceleyebilir, egzersiz sırasında duruş hatalarıyla ilgili anlık geri bildirim verebilir.
27:27Meta bu yaklaşımın geleneksel kişisel antrenörlerin her hareketi aynı anda ve ayrıntılı biçimde izlemekte yaşadığı bazı sınırlamaları azaltabileceğini savunuyor.
27:37Ancak bu iddia henüz gerçek kullanıcılarla yapılmış bağımsız testlerle doğrulanmış değil.
27:43Fantent belgesinde anlatılanlar teknolojinin teorik kullanım senaryolarını gösteriyor.
27:47Tabi işin bir de mahremiyet boyutu var.
27:50Sistemin çalışabilmesi için yapay zeka açısını belirli zamanlarda kullanıcının sesini ve çevresindeki işitsel verileri algılaması gerekiyor.
27:59Bu durum yalnızca cihaz sahibinin değil aynı ortamda bulunan diğer insanların konuşmalarının da mikrofon tarafından alınabileceği anlamına geliyor.
28:08Bunun üzerinde durulması gereken önemli ayrıntı da şu.
28:12Asıl mesele cihazın yalnızca ses kaydetmesi değil sesi, konum, saat, sağlık bilgisi, fiziksel aktivite ve dijital davranışlarla birleştirerek kişinin duygusal
28:23profiline ilişkin kayıt oluşturabilmesi.
28:25Bir kullanıcının nerede olduğu, kiminle konuştuğu, ne zaman ile çaldığı ve hangi anlarda üzgün ya da neşeli göründüğü aynı veri
28:33tabanında buluşursa oldukça ayrıntılı bir kişisel profil ortaya çıkabilir.
28:38Bu verilerin cihazın içinde mi işleneceği, şirketin sunucularına aktarılıp aktarılmayacağı, ne kadar süre tutulacağı ve kullanıcı kayıtlarının tamamen silinip silinemeyeceği
28:49kritik sorular arasında.
28:50Patent hakkında yayınlanan incelemede bazı senaryolarda işlemlerin cihaz üzerinde, bazı senaryolarda ise sunucular üzerinden yapılabileceği belirtiyor.
29:00Ancak olası bir ürünün hangi yöntemi kullanacağı henüz belli değil.
29:04Peki Meta neden bir böyle teknoloji ile ilgileniyor?
29:08Bunun ilk nedeni yapay zeka asistanları ve giyilebiliği cihazlar arasındaki rekabet.
29:14Teknoloji şirketleri artık yalnızca kullanıcının verdiği komutlarını yerine getiren sistemler geliştirmek istemiyor.
29:20Kullanıcının neye ihtiyaç duyduğunu önceden tahmin eden ve gün boyu çalışan kişisel asistanlar oluşturmaya çalışıyor.
29:27Ses, görüntü, konum ve hareket verilerini bir araya getiren sistemler akıllı gözlüklerden kulaklıklara, saatlerden ev cihazlarına kadar çok sayıda ürün
29:37için kullanılabilir.
29:38İkinci neden ise kişiselleştirme.
29:41Kullanıcının yalnızca ne izlediğini veya neye tıkladığını değil, aynı anda nasıl hissettiğini de tahmin edebilen bir platform çok daha kişisel
29:50öneriler sunabilir.
29:51Burada Meta'nın kendi ekonomik çıkarlarına tartışmanın bir parçası.
29:55Şirketin patent başvurusu doğrudan duygulara göre reklam gösterilmesini tarif etmiyor.
30:01Ama biliyoruz ki bu veriler elbet reklama dönecektir.
30:05Meta'nın ekonomik modelinin büyük ölçüde kişiselleştirilmiş reklamlara dayanması,
30:10duygusal durum verilerinin geleceklik içerik veya reklam hedeflemesinde kullanılmasını muhtemel kılıyor.
30:16Örneğin üzgün olduğu tahmin edilen bir kullanıcıya farklı içerikler veya ürünler gösterilmesi,
30:21kişiselleştirme olarak bize sunabilir.
30:24Ancak kişinin duygusal açıdan hassas olduğu bir anda ticari amaçla değerlendirilmesi etik açıdan ciddi bir sınır tartışmasında doğurabilir.
30:33Özellikle çocuklar ve gençler söz konusu olduğunda risk daha da büyüyor.
30:37Duygusal tepkileri henüz gelişim aşamasında olan kullanıcıların davranışlarının analiz edilmesi,
30:43daha sıkı koruma kurallarının gerekli hale gelmesini sağlayabilir.
30:47Mahremiyet savunucuları da benzer teknolojilerin genç kullanıcılar açısından özel riskler yaratabileceğini dile getiriyor.
30:54Türkiye açısından bakıldığında ise ses kayıtları, konum bilgisi, sağlık verileri ve kişinin duygusal durumuna ilişkin çıkarımlar,
31:02kişisel verilerin korunması bakımından önemli tartışmaları beraberinde getirecektir.
31:07Böyle bir sistemin Türkiye'de kullanıma sunulması halinde kullanıcıdan hangi verileri açık rıza alınacağı,
31:14verilerin yurt dışına aktarılıp aktarılmayacağı ve aynı ortamda bulunan 3. kişinin haklarının nasıl korunacağı açıklığa kavuşturulması gerekecek.
31:24Patente tarif edilen teknoloji yaygınlaşırsa, yapay zeka astistanlarının çalışma biçimi de değişecektir.
31:30Bugünkü sistemler çoğunlukla kullanıcıların soru sormasını veya komut vermesini bekliyor.
31:36Gelecekte ise cihazlar kullanıcının konuşma biçiminden yorgun olduğunu tahmin ederek toplantıları ertelemeyi,
31:43daha sakin bir müzik açmayı ve egzersiz programı değiştirmeyi önerebilir.
31:47Bu durum teknolojiyi daha kullanışlı hale getirebilir elbette.
31:51Fakat aynı zamanda cihazların hayatımızdaki rolünü pasif bir araç olmaktan çıkartıp,
31:58davranışlarımızı yönlendiren aktif bir danışmana dönüştürebilir.
32:02Dolayısıyla Meta'nın başvurusu yalnızca bir fitness teknolojisi veya yenilisi bir sesli hastan olarak görülmemeli.
32:08Buradaki asıl dönüşüm, teknoloji şirketinin neyi söyleyeceğimizi anlamaktan,
32:14nasıl hissettiğimizi tahmin etmeye yönelmesi.
32:16Böyle sistemlerin yararlı mı yoksa müdahaleci mi olacağı yalnızca yapay zekanın teknik kapasitesi belirlemeyeceğim.
32:24Verilerin nerede işlendiği, ne kadar süre tutulduğu, reklam amacıyla kullanıp kullanılmadığı ve
32:30kullanıcının sistemi gerçekten kapatıp kapatamadığı da belirleyici olacak.
32:36Yapay zekadan bahsetmişken en çok konuşulan konu, yapay zekanın insanların işini elinden alıp alamayacağı.
32:43Şüphesiz bu süreçte en büyük etki iş dünyasında yaşanacak.
32:48Çünkü şirketler için yapay zekanın değeri yalnızca daha akıllı hizmetler sunması değil,
32:53işleri daha hızlı, daha az maliyetle ve daha az çalışanla yapabilme ihtimali.
32:58Elon Musk'a atfedilen en fazla 3 yılımız var ifadesi de tam bu tartışmayı yeniden alevlendirdi.
33:05Peki 3 yıl sonra insanların büyük bir bölümü işsiz mi kalacak?
33:09Yoksa ortadan kalkacak olan meslekler değil, bugün alışık olduğumuz çalışma biçimi mi olacak?
33:16Yapay zekanın önümüzdeki 3 yıl içinde iş dünyasını kökten değiştireceği ve
33:21zaman karşılığı maaş modelinin sona ereceği öne sürülüyor.
33:26İddianın merkezinde ise Elon Musk'a atfedilen çarpıcı bir ifade var.
33:30En fazla 3 yılımız var.
33:31Musk çalışma hayatının tamamen isteğe bağlı hale gelebileceği bir gelecekten söz ediyor.
33:37Burada da ki en önemli nokta yapay zekanın her sektöre hızlı yayılması.
33:43Yapay zeka sistemleri artık yalnızca sorulara yanıt vermiyor.
33:47Metin yazabiliyor, görsel oluşturabiliyor, yazılım geliştirebiliyor.
33:51Sözleşmeleri inceleyebiliyor ve müşteri taleplerini bile sınıflandırabiliyor.
33:55Şirketler açısından bunun anlamı açık.
33:58Daha kısa sürede daha düşük maliyetle ve daha fazla iş yapmak.
34:03Özellikle tekrar eden, ölçülebilir ve bilgisayar üzerinden yürütülen görevler otomasyona daha açık.
34:10Veri girişi, standart rapor hazırlama, temel müşteri desteği ve içerik taslağı oluşturma bunlardan bazıları.
34:16Fakat burada önemli bir ayrım var.
34:19Bir mesleğin içindeki bazı görevlerin otomatikleşmesi, o mesleğin tamamen ortadan kalkması anlamına gelemez.
34:26Örneğin bir avukat belge taramasını yapay zekaya bırakabilir.
34:30Ancak müvekkille iletişim kurmak, hukuki sorumluluk almak ve karmaşık bir stratejiyi belirlemek hala insan denetiminde kalacaktır.
34:39Benzer şekilde yapay zeka bir doktorun görüntüleri incelemesine destek olabilir.
34:44Fakat teşhis sorumluluğu, hasta ile iletişim ve tedavi kararı yalnızca bir yıldızın çıktısına bırakılamaz.
34:52Dolayısıyla kısa vadede beklenen değişim, bütün mesleklerin bir anda ortadan kalkmasından çok mesleklerin içeriğinin yeniden şekillenmesi olabilir.
35:01Son 200 yıldır çalışma hayatının temelinde büyük ölçüde zaman karşılığı ücret modeli bulunuyor.
35:08Çalışan belirli bir süre boyunca emeğini sunuyor.
35:11İşveren de bunun karşılığında maaş ödüyor.
35:14Yapay zeka bu modeli tamamen sona erdirmiş değil.
35:17Ancak emeğin nasıl fiyatlanacağı yeniden tartışmaya açılıyor.
35:22Bir şirket aynı işi daha az çalışanla veya daha kısa sürede yapabiliyorsa ciddi şekilde maliyetlerini düşürebilir.
35:30Rakiplerinden önce otomasyona geçen işletmeler de fiyat ve hız avantajı elde edebiliyor.
35:35Bu nedenle şirketlerin yapay zeka ilgisi yalnızca teknolojik meraktan kaynaklanmıyor.
35:42Arkasında çok güçlü bir ekonomik teşvik sistemi bulunuyor.
35:46Ancak verimlilik artışının çalışanlara nasıl yansıyacağı henüz tam anlamıyla belirlenebilmiş değil.
35:52Yapay zeka çalışanların iş yükünü azaltabilir.
35:55Daha kısa çalışma saatleri mümkün kılabilir ve insanların tekrar eden görevlerden kurtulmasını sağlayabilir.
36:01Öte yandan şirketler aynı üretimi daha az çalışanla yapmayı tercih ederse bazı görevler ve pozisyonlar net bir şekilde azabilir.
36:10Özellikle kariyerin başındaki çalışanlar standart ofis görevlerine daha yoğun bir şekilde rekabetle karşı karşıya kalacaktır.
36:19Buradaki asıl mesele yapay zekanın değer üretip üretemeyeceği değil.
36:23Üretilen değerin üreticilere yeni istihdamları ve toplumsal refah ne ölçüde yansıyacağı?
36:29Peki günlük hayatımızda bizi yeni dönemde neler bekliyor?
36:33Yapay zeka dönüşümü ilk olarak insanların işlerini nasıl yaptığı üzerinde etkili olacaktır.
36:38Bir çalışan birkaç saat süren raporu dakikalar içinde hazırlayabilir.
36:42Küçük bir işletme daha önce ayrı ekipler gerektiren müşteri hizmetleri, tanıtım ve veri analizi çalışmalarının bir bölümünü tek sistem üzerinden
36:51yürütebilir.
36:52Bu durum küçük şirketler için önemli bir fırsat yaratabilir.
36:56Daha az sermaye ile daha büyük işletmelere rekabet etmek mümkün hale gelebilir.
37:02Fakat burada riskler de var.
37:04Çalışanların yapay zeka sistemlerine girdiği şirket bilgileri ve müşteri bilgileri veri güvenliği sorunu doğurabilir.
37:11Yapay zekanın yanlış ürettiği bir rapor kontrol edilmeden kullanırsa mali veya hukuki zarara yol açabilir.
37:17Çalışanların performanslarının algoritmalara sürekli izlenmesi de iş yerine mahremiyet tartışmalarını büyütebilir.
37:25Bir diğer risk beceri farkının açılması.
37:28Yapay zekayı etkili biçimde kullanabilen çalışanlarla bu araçlara erişemeyen ve gerekli eğitimi alamayanlar arasında gelir farkı ve beceri farkı büyüyebilir.
37:38Bu nedenle çalışanın yalnızca belirli bir yapay zeka uygulamasını öğrenmesi yeterli olmayacak.
37:43Bilgiyi doğrulama, doğru soruyu sorma, sonuçları denetleme ve insan sorumluluğu koruma becerileri daha değerli hale gelecek.
37:52Yani kısa vadede yapay zekayı iyi kullananların yarışta bir anın öne geçmesi muhtemel görünüyor.
37:59Bütün bu gelişmeler bize şunu gösteriyor.
38:02Teknoloji artık yalnızca kullandığımız araçları değiştirmiyor.
38:06Ekonominin nasıl işlediğini, ülkelerin nasıl savunulduğunu, şirketlerin bizi nasıl tanıdığını ve insanların nasıl çalıştığını da yeniden biçimlendiriyor.
38:16Bu nedenle geleceğe belirleyecek olan yalnızca daha güçlü yapay zeka sistemleri geliştirmek olmayacak.
38:21Bu sistemlerin kim tarafından kontrol edildiği, hangi verilerle çalıştığı, ortaya çıkardığı ekonomik değerin nasıl paylaşıldığı ve insanın karar süreçlerinde yerinin
38:34nasıl korunacağı da en az teknoloji kadar önemli olacak.
38:38Teknoloji raporunun bu bölümünün sonuna geldik.
38:41Teknoloji dünyasındaki gelişmeleri yalnızca aktarmaya değil, hayatımıza, ekonomiye ve geleceği etkileriyle değerlendirmeye devam edeceğiz.
38:49Bir sonraki bölümde görüşmek üzere. Şimdilik hoşçakalın.

Önerilen