00:00In your place, what's called the shellfish?
00:05It's just a little bit of a lamb.
00:10Because in the shell, it can be a new life that can be found.
00:17This is the lampiro.
00:26Dito sa Sambuanga del Sur, nabutan namin ng ilalaki na may dinaw-dukot-dukot sa tubig.
00:35Ang kanilang pakay ang katilang tanghalian.
00:39Ginalakihan po namin ng pag-ulam ng lampirong.
00:41Maliit pa po ako. Nangunguha na po kami niyan.
00:44Dito sa may bakawan, sila kasalukuyan ang humuha ng lampirong.
00:49Ganito po yung walang laman. Ganito po.
00:51Minsan kasi putik yung laman nito.
00:53Ito naman yung may laman.
00:54Ang palatandaan namin dito, minsan pinipislit namin ng ganito, tubig yung nalabas.
00:59Kapag walang laman, wala pong nalabas.
01:02Mas madali daw kumuha ng lampirong kapag ganitong medyo may kaunting taas ang tubig.
01:06Kapag hunas po, yung wala ng tubig dito, hirap kang humakbang dahil sa lalim ng putik.
01:11Kaya kami, kapag nangunguha kami ng ganitong klase na laman-dagat, e dapat ganito po, may tubig.
01:16Kailangan daw ng pag-iingat sa pagkuhan ng lampirong.
01:19Dahan-dahan sa paghakbang, dahil itong mga ganito, nawala ng laman, nakakasugat din po ito.
01:24Lalo na pag nalagay siya dyan, minsan nakatayo siya.
01:30Siyempring ihaw lang daw ang paborito nilang luto sa lampirong. Bukod sa mabilis, mas tumalabas din daw ang lasa nito.
01:37Ganito yung itsura ng lampirong kapag ito'y naluto na. Nagiging buo yung laman.
01:42Lalo siyang sumasarap kapag ito, sinausaw sa suka na may sili.
01:46Tapos, lalagyan ng pipino, tapos yan.
01:52Panalong, sarap.
01:54Pwede rin naman itong ilaga kung medyo masabaw ang inyong trip.
01:57Kung sana po siyang bumubuka kapag ito'y naluto na ito.
02:00Sasamahan lang nila ito ng pipino at sob na sila sa tangalian.
02:08Kahit araw-araw na itong kanin namin, hindi kami nagsasawa.
02:12Napakasarap.
02:17Sa lampirong, hindi uso maging patapon.
02:20Ang mga shell kasi nito, pinagkakakitaan ng ilan lokal.
02:23Dahil maputi at manipis ang shells nito, maganda ito kapag natamaan ng ilaw, very whimsy ang datingan.
02:28Kaya naman, sikat itong gamitin sa paggawa ng chandelier, wind chime, bintana, alahas, parol, at iba pang handicrafts.
02:35Ang dami mong alam, Puyakim!
02:37Dito sa Sambuanga del Sur, hindi raw karamihan ang lampirong.
02:41Pero sa mga probinsya na hitig sa lampirong, gamit na gamit nila yan para sa kanilang handicrafts.
02:46Ang lampirong naman po kasi ay talagang mahalaga sa shellcraft industry.
02:51Marami din po tayong exports ng decorative crafts.
02:54Lalong-lalo na ngayong December, makikita mo halos yung mga parol na ibebenta,
03:00particularly yung galing sa Pampanga and some parts of Visayas.
03:05Lampirong ang tawag dito sa ilang lugar kabilang nasa Sambuanga del Sur.
03:08Pero sa ibang lugar, kilala ito bilang Capiz Shells.
03:12Pinangalan ito sa probinsya ng Capiz sa Visayas.
03:14Pero alam niyo ba na hanggang ngayon,
03:16may dalawang theories kung paano nakuha ng lugar ng Capiz ang kanilang pangalan?
03:20May nagsasabing base nito sa Capiz Shells na napakarami sa lugar.
03:23Ang pangalawang theory naman ay dahil daw sa Spaniards
03:26na nagtanong sa mga lokal ng pangalan ng lugar.
03:29Sumagot daw ang mga lokal ng Capiz.
03:31Pero dahil hindi mabigkas ng tama ang mga Espanyol,
03:34tinawag nila itong Capiz.
03:39Para magamit sila sa handicraft,
03:42nililinis ito ng maigi para pumuti.
03:43Pwede itong pintahan, butasan, pagdikit-dikitin at lagyan ng ilaw.
03:48Dahil natural na produkto ito ng dagat,
03:51pwede magkaroon ng differences sa bawat shell
03:52sa size, thickness, shape at color.
03:55May mga shell na mas maputi,
03:57habang ang iba naman ay may slight yellowish o pinkish tint.
04:01Sa katubikan, filter feeders sa mga lampirong
04:03para mga natural na tagalinis ng tubig.
04:06Nakakatulong ito upang luminaw ang tubig
04:08at somehow natatransfer yung mga suspended
04:12hatter sa seabed through their waste,
04:14yung dumi nila,
04:15kaya na-improve din po ang water quality.
04:18Mataas ito sa protina na nakakatulong sa muscle repair.
04:21May taglay din itong mineral,
04:23katulad ng iron at zinc.
04:24Pero kahit may sustansya,
04:25importanteng tandaan,
04:27hinay-hinay lang sa pagkain nito
04:28dahil ang lahat ng sobra ay nakakasama.
04:31Labantsan man o kagamitan,
04:34sinasalamin ng mga lampirong
04:36ang pagiging resourceful ng mga Pinoy.
04:38Ang dami mong alam, Kuya Kim!
05:39Transcription by CastingWords
