- 10 hours ago
Category
🎈
FunTranscript
00:00Alam niyo ba yung trial by combat sa Game of Thrones?
00:02Kung saan may ikipaglaban ka hoping the gods will protect you sa iyong laban
00:07kung sino man ang inosente at sino man ang may tinatagong kasinungali.
00:11Kamakailamid dalawang magsasaka sa Alabelsa Rangani
00:14na namat-
00:14sa isang trial by ordeal.
00:17Specifically, ang sulif o ang salom ritual.
00:21So ang gagawin nila doon ay ilulubog sila
00:23at ang unang umahon, siya ang matatalo.
00:25Sa kasamaang palad, pareho silang natalo dito
00:28dahil pagkatapos ng labing dalawang minuto
00:31na matay sila pareho.
00:32Sa tingin ko nga, kanina pa sila patay.
00:34Dahil meron agawang lupa na gusto nilang isettle
00:37nung hindi lang sila nakapag-agree sa isa't isa
00:39pumunta sila sa ganong ritual.
00:41Alam ko tradisyon yan
00:42at alam kong nire-respeto lang tradisyon
00:45pero kailangan mo din respetuin
00:47yung mga buhay na nagpapatuloy ng mga tradisyon na yan.
00:50So mamaya mapapanood din natin yung sinabi ng anak
00:53nung isa sa mga nasawidon.
00:55So may kita natin dito
00:57na pinag-uusapan nila
00:59kung saan sila mag-ihiga
01:01tapos mayroong stick.
01:02Ito may stick na yan
01:03na hawak ng dalawa.
01:05Sa tingin ko yung sagit na yung pinaka nag-oversee
01:06hindi ko alam kung siya talaga yung barangay official
01:08sa lugar na yan
01:09pero ilulubog sila
01:10tapos mayroong stick na tinutulak sa kanilang ulo
01:13para lumalim sila.
01:14So nakakalungkot dito
01:15may kita naman throughout sa video
01:18hindi ko na siya may papakita
01:19na may mga parang pagnisay
01:21kasi yan ang nangyayari
01:22pag kulang na yung dumadaloy
01:24na oxygen sa iyong utak
01:26at minsan hindi ka makakapagpiglas agad
01:30para ipakitang
01:31hindi ka na makainga.
01:32Kasi umabot to ng 12 plus minutes
01:33ang hirap na nga ng 2 minuto eh
01:35para
01:36lalo na sa mga nag-vape dyan
01:38ayus-ayusin nyo kung hindi kayo makakuha ng lupa
01:41pero ito nakakalungkot lang yung mga
01:42na walang buhay para sa lupa
01:44at sana
01:45ewan ko
01:45sana ginagawa rin ito ng karamihan
01:47sa Maynila na
01:48sa mga nag-aagawa ng lupa
01:50kesa sila ay lumublub sa tubig
01:52naglulublub sila sa kaplastikan sa isa't isa
01:54may marami ako nakikita mga ganyan
01:56pero ito
01:57syempre
01:57nagkaroon ng usapin tungkol sa tradisyon
01:59hanggang saan aabot
02:01ang hustisya
02:02at sa pagrespeto
02:03sa mga ritual natin sa Pilipinas
02:05dahil mayroon itong Indigenous People's Right Act
02:07ng RIA 371
02:09na nire-recognize ng Pilipinas
02:11yung customary justice na meron
02:13ang mga Indigenous People
02:15kung paano nila
02:16susolusyonan ang kanilang mga
02:18everyday happenings
02:19at especially syempre
02:20land disputes
02:21dahil yan yung mga importante
02:23dahil yan yung mga talagang
02:24pinag-aagawa
02:25at pinagkakapatayan
02:27ng mga kamag-anakan
02:28para sa mga lupang yan
02:29I think 15 na ektarya ata
02:32yung kanilang pinagdi-dispute dito
02:33at nakakalungkot kasi
02:35sana meron na lang paraan
02:36at a barangay level
02:38na kung hindi nila
02:38mapag-uusapan
02:39mas maging
02:40mas konkreto
02:41or mas
02:42mas ebidensya
02:43ang kailangan
02:44sa pagkuha ng mga lupa
02:45kasi pag syempre
02:45mga ganyan
02:46puro verbal
02:46pag sinabi ng
02:47lolo ng lolo
02:48sa tuwod mo na
02:49hanggang dun
02:49sa pangatlong
02:50puno
02:51na may
02:52dilaw na sanga
02:53sa pangatlong
02:54butas
02:55mahirap talaga sya
02:57mahirap sya gawing
02:58parang
02:58kapapaniwalaan
02:59ng lahat
03:00lalo na kung meron kang
03:01kaparehong gusto rin
03:02itong lupang
03:02pinaglalaban mo
03:03sa section 15
03:04nung RA Act
03:05na yun
03:06kailangan
03:07ay nakabase pa rin sya
03:08sa international
03:09human rights
03:10na meron ng mundo
03:11at syempre
03:12ng Pilipinas
03:13yun porket
03:13dahil tradisyon sya
03:15ng indigenous people
03:15ay hindi na sya
03:16under ng batas natin
03:17syempre
03:18dahil sa batas
03:19marahe pa yun
03:20tungkol sa
03:20kung meron bang
03:21mali sya involved
03:22kung pareho ba nilang gusto
03:23with their own volition
03:24o walang namilit
03:25sa kanila
03:26mawawalan ng
03:27parang
03:28masisisi
03:29doon sa nangyari
03:30pero
03:30yun nga
03:31nasa ng hostisya
03:32doon
03:32walang napanagutan
03:33at nakakalungkot nyo
03:34kasi
03:34dalawang buhay
03:35dalawang
03:36magsasaka
03:37na gustong
03:38maibigay sana to
03:39para sa kanilang
03:40pamilya
03:41o para
03:41ikagiginhawan
03:42ang kanilang
03:42mga kamag-anakan
03:43na walang tuloy sila
03:44ng mga
03:45padre de pamilya
03:46o ng mga kapatid
03:47diba
03:47yan yung mga kailangan pa nilang
03:49patagi na ba
03:50ginagawa nila
03:50so ang mga
03:51trial by ordeal
03:52yan yung mga
03:53tradisyon
03:54na kailangan may pagdaanan
03:55na life threatening
03:57o talagang
03:58mapapahirapan
03:59o masasaktan ka
04:00to prove yung gusto mong
04:02ma-prove doon sa nangyari
04:03so dito
04:04napili nila itong
04:05sulif
04:06o salom ritual
04:06kailangan sila
04:07lubobog sa tubig
04:08patagalan ng hinga
04:09ginagawa ito
04:10dati nung bata ako
04:11pag gusto namin
04:12ng trip
04:12pero walang
04:13walang namang
04:14at stakes
04:14pwede pwede kahuminga ulit
04:15so moving forward
04:16yung mga ganito
04:17pwede ilaban pa ito
04:19pero kailangan
04:20pang investigahan
04:21ng polisya
04:22kung ano yung nangyari
04:23dito
04:23meron bang
04:23kakulangan
04:24bakit wala silang
04:25parang fail safe
04:26pag hindi na talaga kaya
04:27paano kung nawalan siya
04:28ng malay
04:29habang sinusubukan niyang
04:30hindi huminga
04:30paano malalaman
04:31dapat hindi lang
04:33ganon kakaunti
04:34yung proteksyon
04:35na meron sila
04:35naging issue rin to
04:37at problema
04:37sa sumo wrestling
04:38kung alam nyo
04:39kasi traditional din yun
04:40sa hundreds of years
04:40na physical contact
04:41na meron sa Japan
04:42marami mga namatay
04:43na mga atleta
04:44dahil doon
04:45kasi ayaw nilang
04:46baguhin ang tradition nila
04:47at marami nagpo-push
04:48para sa ikatatagal
04:49na kanilang mga atleta
04:50at para sa mga susunod
04:51pang gustong
04:52maging atleta
04:53ng sport na yun
04:54na kanilang
04:54longest traditional sport
04:55na kanilang pambansang sport
04:57lagyan ng mga
04:58modifications
04:59pero sana matuto tayo
05:00at huwag tayo masyadong
05:01kumapit sa nakaraan
05:03ang mga tao
05:04ay natututo
05:05nag-evolve
05:05magkakaroon ng mga
05:06bago henerasyon
05:07na sana
05:07magkaroon ng compromise
05:08na pabigyan ng
05:10proteksyon
05:11yung mga taong
05:11gagawin to
05:12dahil ito yung tradition
05:13na kanilang kinalakihan
05:14may iba kasing mga
05:15klaseng tradition
05:16na talagang kailangan tanggalin
05:18sana may mas maganda
05:18pang paraan
05:19na hindi kailangan
05:20may improve
05:21yung kanilang
05:22parang rights
05:23sa isang lupa
05:23kasi literal
05:24na buhay minsan
05:26ang kapalit
05:26para sa lupa
05:27kasi ilang henerasyon
05:28ang makikinabang dyan
05:30so importante din yun
05:31so pwede rin sila dito
05:32mag-consult ng
05:33indigenous leaders
05:34o ng NCIP
05:35o yung National Commission
05:36on Indigenous Peoples
05:37para magkaroon talaga
05:38ng actual
05:39customary law
05:40instead of
05:41parang verbal lang
05:43parang word of mouth
05:44mas maganda kung talagang
05:45merong presiding
05:46na emergency personnel
05:48mga nurse
05:49o mga pwedeng
05:50marunong mag-resuscitate
05:51mga doktor
05:52yung mga ganun
05:53kasi nakita ko
05:54nung pagkatapos sila
05:55yung ahol
05:55wala parang
05:56ginaganubi na
05:56wasiwas wasiwas
05:57tayong katawan niya
05:58na parang
05:58oh gising na
05:59hindi to prank
06:01diba
06:01yan yung mga
06:02importanteng dapat
06:03na paplakado
06:04pag tinatry nating
06:06i-mix
06:06o dalin
06:07sa modernong panahon
06:08itong mga
06:09tradisyon
06:09na meron tayo
06:10pwede itong iba
06:11ng gobyerno
06:12pero marami pa silang
06:13kailangan i-check
06:14at kailangan
06:14i-verify
06:15tulad ng
06:16parang papaneksyonan
06:17yung tao
06:17doon sa dangerous act
06:19na gagawin niya
06:22doong tradisyon
06:23na yun
06:24so mahirap siya
06:25per klase ng ritual
06:26talaga ito
06:26pag inaral mo
06:27pero ang pinahiport
06:28natin ito syempre
06:29yung iwasan natin
06:30magawin ng
06:30loss of human life
06:31ngayon panoorin na natin
06:32yung sinabi
06:33dapat naunta
06:34sa pagsalubunta nila
06:35sa tubig
06:36dili nga patas
06:37o ng minuto
06:38dapat dito lang
06:39sa 2 minutes
06:40o 3 minutes
06:41kaya ang kinaboy
06:42baya sa tao sir
06:43dili na kinaboy
06:44sa isda
06:45dapat mga 2 to 3 minutes
06:46sinacheck na
06:47parang kaya nyo pa ba
06:48kasi meron kasi
06:49yung parang natural instinct
06:50ng self-preservation
06:52ng tao
06:52pag hindi na siya
06:53makaingi
06:54so feeling ko
06:54parang hinayaan na lang
06:56nilang sila
06:57parang ilagay doon
06:58sa ilalim
06:59kasi nakita ko
06:59kaya kita mo
07:00minsan yung pinanood ko
07:01yung paami sa umaki
07:02at minsan may
07:03marang nangingis
07:04ay gumaganon pa
07:04dapat pag ganon
07:06tigil na
07:06ibig sabihin nun
07:07huwag na natin
07:08solusyonan sa ganitong paraan
07:10dapat may mga ganon
07:11ay mabura ba
07:12ato ang kinaboy
07:12misag kita
07:13dili na ito makaya
07:14ngayon sa kaminuto
07:14dili na sasuro sa tubig
07:15dili na ginato na makaya
07:16mamatan na taniha
07:20dito daw
07:21dito daw
07:21sabi waka
07:21minutes of 3 minutes
07:23pero
07:23tanang ila
07:24kung ano na
07:25dili na
07:25maboyan
07:26dapat sagyan sa minsan
07:2810 minutes
07:30sila makabot
07:31buto man man sila
07:32kung sigi
07:32maboyan
07:34kapitan
07:34may tumanong uras
07:38taas yun
07:39sila ha
07:40wala na sila
07:41hindi ako ganon
07:42ka
07:43well versed
07:44sa kanila
07:44mga salita
07:45pero
07:45nakakalungkot lang
07:47kasi nakikita kayong
07:47comments dito
07:48at pinagtatawanan sila
07:49at ito yung
07:50malaking hidwaan
07:51ng modernong panahon
07:52sa makabagong panahon
07:54tulad sa bagong
07:54Christmas Games to
07:55para sa mga pamilya
07:56mahilim magagawan sa lupa
07:57pinagagawan na lupa
07:59sa lupa rin
07:59sila napunta
08:00yun nga lang
08:00sa ilalim ng lupa
08:01yung huling namatay ba
08:02ang panalo
08:03panalo funeral home
08:04yan ang
08:05yan may lupa na kayo
08:06dalawa
08:07kalukuan ritual nonsense
08:08ending mayagawan din yung
08:10naiwanan nila
08:11sana daw
08:12pahabahan na lang tayo
08:14next challenge
08:14para safe
08:15so
08:15diba
08:16lumalabas lang yung
08:17parang mga pinaka
08:19demonios
08:20at isa
08:20syempre ayoko mangyari yan
08:22kahit sa mga taong
08:23alam yun
08:24parang
08:24napilitan na lang din sila
08:26kasi wala na sila
08:27mapagkuhanan ng solusyon
08:28at dapat dito
08:29pumapasok
08:29yung ating mga
08:30officialis
08:31lagi nyong bigyan
08:32ng solusyon
08:32yung mga tao
08:34yung mga
08:34nangangailangan
08:35sa inyo
08:36kasi parang mga
08:36mangyari niya
08:37maghanap siya ng parana
08:38ikasasama nila
08:39parang yung mga batang
08:41walang mapaghanapan
08:42na parang matanda
08:44para pag-usapan
08:45yung problema nila
08:46o yung
08:47may away sila
08:48at mapupunta na lang
08:49sa sapaka
08:50magagamit
08:51ng mga
08:51matatalim na bagay
08:53so
08:53pag hinayaan mo yung mga taong
08:55hindi alam anong gagawin
08:56para sa sarili nila
08:57ganito ang pwede mangyari
08:58alam ko tradisyon siya
08:59alam mo ko
09:00available sa kanila yun
09:01pero dapat
09:02hindi na yung
09:02nagiging thing
09:03dapat pinag-uusapan na lang
09:05yun kesa
09:05baging parang
09:06common na puntaan nila
09:08pag walang mapag-agrehan
09:09na kung aabot tayo dito
09:11kung manaabot tayo
09:12sa ganito mga ritual
09:13dapat napakaraming
09:14safety nets
09:15literal na
09:16imposible dapat
09:17ito mangyari
09:18hindi yung
09:18oops
09:19okay
09:19pagtaas ng katawan
09:21ay
09:21okay
09:22okay
09:22wala na
09:23GG
09:23hindi dapat ganun
09:24kasi buhay yung usapan dyan
09:26nakakalungkot lang
09:27kasi pag ginawa ating
09:28parang katatawanan
09:29sa kanila eh
09:30kasi
09:30pwedeng pwede ikaw din yan
09:31kung nasa posisyon kanila
09:33eh
09:33kung nandung ka lumaki
09:34ito yung nakita mo ginagawa
09:35ng tatay mo
09:36o ng mga kamag-anak mo
09:38anong pumipigil sa'yo
09:39na gawin yan
09:40hindi ka naman lagi
09:41parang available sa'yo
09:42ang mga
09:43iba't iba
09:43informasyon eh
09:44diba
09:45so
09:45nung nakita ko ito
09:46unang beses
09:47nagulat din ako eh
09:48na parang
09:48ha?
09:48ba't ko ito gagawin?
09:49may ganun pa eh
09:50may parang ano pa
09:51may parang inis pa
09:52na bakit ko ito kaila?
09:53bakit mo ito gagawin?
09:54pero syempre
09:54ano nga
09:55ano ba merong
09:56available sa kanilang mga
09:57paraan
09:58para
09:59masolusyonan yung kanilang
10:00mga pinagtatalulans
10:01isa't isa
10:01lalo sa mga ganitong
10:03probinsya
10:04so
10:04from inis
10:05naging parang
10:06naawa na lang ako eh
10:07na hindi nila
10:08rin deserve to
10:09hindi lahat ang tao
10:11gagawin talaga to
10:12normally
10:12minsan pag ang mga tao
10:13ay na
10:14na-corner mo sa isang pader
10:15gagawin nila lahat
10:16para lang dun eh
10:17so
10:18nakakalungkot na
10:19parang napilitan sila dito
10:20at wala na sila nagawa
10:21so
10:22gusto ko lang pag-usapan nyo
10:23kasi
10:23ano eh
10:24parang maganda to
10:24maging usapin
10:25kaya ano sa tingin nyo
10:26ang paraan
10:27para sa mga tradisyon
10:28pang ibang lalabas
10:29kasi bawal nga daw to video
10:31ano eh
10:31nung mga sapali
10:32kasi ano daw to eh
10:33parang
10:33tribal act ito
10:34pero sabi nila
10:35yung mga mismong
10:36taga-triboy
10:37yung nagvideo sa kanila
10:38at nagviral na nga
10:39yun nga
10:39dahil dito
10:40so
10:40kaya naisip ako
10:41gawin to ng video
10:42kasi
10:43yung mga ganitong bagay
10:44ay
10:45isa sa mga naging rason
10:46bakit sobrang
10:47ano ako sa tradisyon
10:49sobrang
10:49wary
10:50at sobrang
10:51cautious ako
10:52pagdating sa mga tradisyon
10:54kasi
10:54produkto yun
10:55ang panahon nila
10:56at
10:56hindi natin kailangan saluhin
10:58yung mga risks
10:59at yung mga
10:59pwedeng makasakit sa atin
11:01para lang
11:02i-uphold yun
11:03pwede natin siyang
11:04pag-usapan
11:04parang lovingly
11:06na nangyaginawa to dati
11:07pero hindi natin sila
11:08dini-disrespect
11:09sa hindi na paggamit nito
11:10parang
11:11dapat naiintindihan natin
11:12na yung mga taong noon
11:13ay wala namang
11:14walang internet
11:15walang paraan
11:16para maghanap na ibang
11:17paraan ng solusyon
11:18diba
11:18so naiintindihan ko
11:19but
11:19kaya minsan
11:20kesa magsuntukan tayo
11:21magsaksakan tayo
11:22dito ng bolo
11:23eh
11:23sige patagalan tayo
11:24huminga sa ilalim ng tubig
11:26parang
11:26naiintindihan ko
11:27saan papunta yun
11:28alam mo yun
11:28parang very primal
11:29na parang
11:30pataasan ng
11:32pagalingan
11:32na klasin ordeal
11:33at normal naman yun
11:34sa lahat ng mga kultura
11:35diba-diba
11:36panik na mundo
11:37so
11:37ito parang
11:39mas naging ano lang siya sa akin
11:40parang naging
11:41mas naging immediate lang to
11:42kasi syempre sa Pilipinas
11:43siya nangyari
11:44at sana
11:44moving forward
11:45merong gawin ang gobyerno
11:47na
11:47bigyan ng protection
11:48yung mga taong
11:49mapupunta sa mga
11:50mag-itong klaseng
11:51senaryo
11:52na wala silang choice
11:53kundi gawin
11:53hindi ko naman alam
11:54anong gusto talaga nila nito
11:55anong backstory nila
11:57anong parang
11:58napag-usapan nila before
11:59pero tindahin naman daw
12:00nilang agree on a
12:01barangay level
12:02tapos parang hinayaan na lang sila
12:04nung barangay na
12:05okay gawin natin ito
12:05rito wala ito
12:06kasi hindi talaga
12:06kayo magka-agreehan
12:07so yun lang
12:08ako lang si James Schopper
12:09that's all I share sa inyo
12:10nangyari
12:10James Schopper
12:11nang mamaalam