00:04A peace declaration is a declaration of America, China, and Russia
00:09in the next meeting of the US President Donald Trump,
00:14Chinese President Xi Jinping, and Russian President Vladimir Putin
00:18on the sidelines of the APEC Summit,
00:20where the President Xi and the President Marcos.
00:31Maris, kung ang kanilang mga binitiwang salitaang pagbabasehan,
00:35masasabing tagumpay ang naging trilateral meeting
00:38ni na President Xi, President Trump, at President Putin
00:40sa pagsusulong ng kapayapaan sa buong mundo.
00:43Hiwalay pa yan sa itinuturing namang tagumpay ng Pilipinas
00:46sa mas malawak at mas malayang kalakalan sa ibang bansa.
00:51Makasaysayan ang pulong ng tatlong lider,
00:53lalo't itong unang pagkakataon,
00:55na magpupulong ang mga Presidente
00:56ng tatlo sa pinakamakapangirihang bansa sa mundo.
00:59I.K. Xi, kailangan magtulungan ng China, Russia, at America
01:06para tugunan ng mga hamon sa mundo
01:08at ipagtanggol ang world peace at stability.
01:11Hindi raw choice ang pagtutulungan para sa major powers,
01:14kundi mandatory.
01:18Si Putin sinabing dapat pag-usapan ng global at regional economic ties,
01:23gayon din ang food and energy security.
01:25Anya, may interes ang kanilang bansa sa pagresolba ng regional conflicts,
01:30particular ang gera sa Ukraine,
01:31na nagsimula noong lusubi ng Russia ang Ukraine noong pang 2022.
01:36Binigyan din ang Russian President ang pagtutulungan ng tatlong bansa
01:39na nakabatay sa respeto,
01:41pagkakapantay-pantay,
01:42at balanse ng mga interes.
01:45Bagay na tila sinigundahan ng U.S. President.
02:01Sa pagtatapos ng pulong,
02:03nagkasudong ang tatlong presidente sa isang peace declaration.
02:06Doon, pinagtibay nila na hindi dapat magkaroon ng nuclear war.
02:09Nangako rin sila magsusulong ng mga reforma sa United Nations,
02:13itaas ang supply ng produktong petrolyo para sa lahat ng bansa,
02:15at itaguyod ang immunity ng mga state official sa mga international court.
02:21Nangyari ang makasaysayan pulong sa sidelines ng Apex Summit sa Shenzhen,
02:25kung saan dumalorin si Pangulong Bongbong Marcos.
02:27Kabilang sa sinilubong sa gala dinner kagabi,
02:30si na Pangulong Marcos at First Lady Liza Arneta Marcos,
02:33na nang pumasok,
02:34ay tinugtugan ng orkestra ng kantang Anak
02:37ang internationally released and translated hit song ni Freddy Aguilar
02:41tungkol sa napariwarang anak.
02:50Wala pang reaksyon ng Malacanang tungkol dito.
02:53Nagkamay at nagkangitian naman si na Shenzhen at Pangulong Marcos.
02:56Walang bakas ng umiiral na tensyon dahil sa agawan sa teritoryo.
03:03Sa pagbubukas naman ng Economic Leaders Meeting kanina umaga,
03:07nagbigay ng kasalukuyang estado ng Global Economy
03:09ang Managing Director ng International Monetary Fund na si Kristalina Georgieva.
03:14Nabagit niya ang halaga ng paghahanda sa Artificial Intelligence o AI.
03:18You snooze, you lose.
03:22Countries need to rapidly put in place digital infrastructure,
03:26labor markets, and workers ready for AI,
03:29and risk mitigation,
03:31especially to confront financial stability and cybersecurity risk.
03:36Sa kanyang opening address,
03:38tinawag ni Chinese President Xi ang AI bilang isa sa apat na pillar
03:42o sandigan ng APEC na kailangan tutukan.
03:44Kailangan anya yang palaguin kasabay ng digital economy.
03:48Kabilang din sa pillar ang malayang kalakalan at pagtatanggal ng trade restrictions,
03:52ang pag-upgrade sa connectivity ng mga bansa,
03:54at ang sama-samang pagtugot sa mga hamon sa energy at food security.
03:59Ngayong hapon naman,
04:00formal nang pinirmahan ng Pilipinas at ng bansang Chile
04:03ang Comprehensive Economic Partnership Agreement o SEPA.
04:06Sinaksihan niya ni na Pangulong Bongbong Marcos
04:08at Chilean President Jose Antonio Kast.
04:10Ibig sabihin,
04:11mas malaya makakapag-export ang dalawang bansa sa isa't isa.
04:14We have to diversify our sources of supply.
04:20We have to send in supply chains,
04:21not only in the traditional sense,
04:23but also to find new supply chains.
04:27So one of the policies that we have undertaken
04:32is to look to Latin America.
04:35And that is why this FTA is so important to us.
04:39Nauna ng kinausap ng Pangulo si New Zealand Prime Minister Christopher Luxon
04:43para pagtibay na ugnayan ng Pilipinas sa kanilang bansa
04:45kung saan may mahigit isang daang libong dugong Pinoy.
04:49Usapin naman sa Maritime Affairs at Food Security
04:51ang naging tema ng pulong ng Pangulo
04:53at ni President Tolan ng Vietnam,
04:56isa sa mga nage-export ng bigas sa Pilipinas
04:58at isa sa mga may pinakamabilis na paglago ng ekonomiya
05:00sa Southeast Asia.
05:02Nakausap din ng Pangulo si President Claudia Sheinbaum
05:04ng Mexico
05:05para sa pagpapaiting ng trade, investment at cultural exchange.
05:13Maris, update lamang tayo
05:14sa iba pa mga naging pulong ng Pangulo ngayong araw.
05:17Sa kanilang bilateral meeting ng Presidente ng Peru na si Keiko Fujimori
05:21nagkasundo ang dalawang leader na palawakin
05:24ng pagtutulungan sa larangan ng environmental protection
05:26at disaster risk reduction
05:28lalo pa tinaasahan ng pagtama ng Super El Niño.
05:31Sa pulong naman nila ni Prime Minister James Marape
05:34ng Papua New Guinea Investments of Fisheries at Port Infrastructure
05:38ang napag-usapan,
05:40kahit din ang energy at tourism
05:41na maaring pagmula ng mas malawak na kooperasyon
05:44ng dalawang bansa.
05:46Mga pasiguridad man yan
05:47o mga usaping pang-ekonomiya,
05:49lahat ng yan Maris ay mga kasunduan,
05:52salita at pangako pa lang.
05:53Ayon mismo sa Pangulo,
05:55ang mahalaga ay kung ano ang may uuwi niya
05:57na mararamdaman
05:59ng mga Pilipino
06:00sa kanilang pang-araw-araw na buhay.
06:03Live mula sa Shenzhen, China.
06:04Ako si Ivan Mayrina ang inyong saksi.