- 5 dakika önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar, Beyaz TV ekranlarının klasikleşmiş pazar günlerinin neşesi, kahvaltı sonrası çay ya da kahvelerin yanındaki yarenlik eden programı.
00:44Geçmişe yürüyen adamla karşınızdayız.
00:48Evlerinizde misafir olmak, bu vesile ile bu program ile sizlerle birlikte muhatap olmak ne kadar da keyif verici.
00:57Sizler evlerinizde, elinizde kahve veya çayla, bizlerse arazide tarihin izini ve kokusunu süreceğiz.
01:07Bugün Aksaray Yusuf Paşa bölgesi, Karadavut Paşa bölgesi ama o bitti artık pek bilinmez.
01:14Bugün Murat Paşa camisi etrafı, bugün Aksaray, bugün biraz laleli manzarası ve bugün İstanbul'un 4 numaralı tepesi ile
01:256 numaralı tepesinin ortasında bulunan bölgelerde sizlerle birlikte olacağız.
01:32Hazırsanız biz çok hazırız.
01:35O halde buyurun kahveler ve çaylar eşliğinde Beyaz TV, geçmişe yürüyen adam başladı.
01:53Haftaya ve programa tamamen bozulmuş bir açı ile, hiçbir alakası olmayan bir açı ile başlayalım.
02:02Bu sefer takvimler 1940'lar, yani günümüzden 85-86 sene önce, bugün İstanbul Vatan Caddesi adı verilen bu cadde,
02:15Roma İmparatorluğu zamanında üzerinden bir derenin geçtiği bu cadde,
02:20Roma İmparatorluğu'nda pagan kültürü de yani putperest Roma'da günahkarların içinde yakılarak eritildiği metal bir boğa heykelinin
02:34bu bölgelerde bir yerde bulunmasından dolayı adına bubis, ortasında R yok, V var.
02:42Boviz Hormu olarak bilinen bu cadde, 1940'lı yıllarda tam olarak şu an gördüğünüz gibi görünmekteydi.
02:52Benim solum sizin sağınız hiç güvenilir bir yer değil.
02:56Her an arabalar geçiyor.
02:5840'lı yıllarda orada bir tekke bulunmaktaydı.
03:02Ve tekkenin ağaçlık kısmını, Oğlanlar Tekkesi adı veriliyordu o tekkeye.
03:07Ve o tekkenin ağaçlık kısmını siz şu an görüyorsunuz.
03:12O günkü hoşluğa bakın, bugünkü yoğunluğa, trafik seslerine ve gürültüye bakın.
03:22Benim sağım sizin solunusa meydan olduğundan dolayı biraz insana bırakmış kendisini.
03:29Orada da Aksaray Polis Karakolu bulunmaktaydı.
03:33Aksaray Polis Karakolu, şu an araba 336 Arnavutköy, Eminönü, Kantarcılar otobüsü geçti.
03:43Şimdi de önünde 97G var.
03:46Ama onun arasında, yani tam şurada, otobüs gelmeden bakın lütfen bir meydan var.
03:52O meydanda bir karakol vardı.
03:55O karakolu 1940'lı yıllardaki fotoğrafta görebiliyorsunuz.
04:00Fakat bugün 146T Boğazköy Yenikapı otobüsü kapattı.
04:06Fotoğrafta ancak görebilirsiniz.
04:09Şu an otobüs geçti önünden.
04:12Buralar böyle.
04:13İnsanlar sakin sakin yürüyorlardı.
04:16Huzur vardı.
04:18Bir tarafta karakol ve onun Aksaray meydanı vardı.
04:21Bir tarafta oğlanlar tekkesi vardı.
04:25Hepsi gitti.
04:27Geriye bu kaldı.
04:29Şu görmüş olduğunuz görüntü ve şu görmüş olduğunuz görüntü kaldı.
04:351940'lı yıllarda, 86 sene önce görmüş olduğunuz o güzellik,
04:41bugün kendisini, böylesine bir yoğunluğa bıraktı.
04:48Efendim burası, Roma İmparatorluğu zamanında bir dereydi dedim ya.
04:53Anlatayım mı?
04:54Şimdi önce şuna bakın, sonra oraya geçelim.
04:591940'lar, 2026, üzerinden geçen tam 80 küsur, 85 yıl.
05:08Ay açı, iki farklı fotoğraf.
05:11Aradaki farka bakın.
05:13Tekkelerini ve karakolları.
05:15Hiçbir alakası yok.
05:16Şimdi bu konudan sonra burada şu bilgiyi de vermek istiyorum.
05:21Bu tarafa geçeyim bu sefer.
05:23Çünkü o fotoğrafı anlattım.
05:25Şimdi buradayım.
05:27Burası.
05:29Hatta ışık yandığında,
05:32buradan araba geçmediği zaman,
05:34o tarafa doğru geçeyim.
05:36ve arkamızın ne olduğunu da gör.
05:39Burası,
05:40Roma İmparatorluğu zamanında bir dere yatağı.
05:43Efendim,
05:44İstanbul'un,
05:45kendiliğinden akan,
05:47kendi içinde bulunan bir su kaynağı yok.
05:50İstanbul'un bütün su kaynakları dışarıdan geliyor.
05:53Bugün de dışarıdan geliyor.
05:55Eğer Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde,
06:03Tekirdağ bölgesindeki,
06:05Trakya bölgesindeki ıstırancalardan ve Sakarya bölgesindeki Melen çayından su getirmemiş olsaydı,
06:15bugün 18 milyonluk metropol susuz kalacaktı.
06:20Biz bugün İstanbullular olarak,
06:2390'lı yılların sonlarında,
06:26Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın getirdiği,
06:30Tekirdağ suyunu ve Sakarya suyunu içiyoruz derken,
06:35ben şimdi geçiyorum,
06:37bakın nasıl bir yerde bulunmaktayız.
06:42Böyle de kalabiliriz bu arada,
06:43hiç problem değil.
06:45Ama yoğunluğa bakın,
06:47burası,
06:48Roma İmparatorluğu zamanında,
06:51İstanbul'un su kaynağı olmadığı için,
06:53İmparator Konstantin tarafından,
06:56her yerden sular getirildi.
06:58Bir su kaynağı vardı.
07:00İstanbul Maltepe'den,
07:02Bayram Paşa,
07:03Maltepe'den,
07:05yani Osmanlı zamanındaki adıyla,
07:07Ferhat Paşa Çiftliği'nden,
07:09Otogar var ya,
07:11Esenler Otogarı,
07:12o Otogar'ın,
07:13Osmanlı zamanındaki adı,
07:15Ferhat Paşa Çiftliği'ydi.
07:17Ve bu çiftlikte,
07:19Ferhat Paşa ürün üretiyordu.
07:21Bugün Otogar ve etrafı tamamen evlerle dolu.
07:24Oradan çıkan bu su,
07:27Nikos adı ile,
07:28Edirnekapı'dan,
07:30Sulu Kule'nin altından,
07:32yani şu yukarıdan,
07:33Sulu Kule'nin altından,
07:35şehre giriyor,
07:37İstanbul'a giriyor,
07:38ve Sulu Kule'den,
07:40Topkapı'ya kadar,
07:42aşağıya kadar,
07:43yokuş aşağı olduğu için,
07:45iniyor.
07:46Ardından,
07:48burada,
07:49sola doğru gidiyor,
07:51bütün bu cadde bir dere yatağı,
07:53bu dere yatağını böyle akıtıyor,
07:56biraz ileride,
07:58sağa doğru,
07:59toprağın eğilinden dolayı,
08:01sağa doğru dönüyor,
08:02Yenikapı,
08:03Marmaray,
08:04istasyonunun oradan,
08:06limana doğru,
08:08denize doğru akıyor.
08:09Bayram Paşa,
08:11Maltepe'den getirdiği,
08:12alüvyonlu toprak,
08:14bir süre sonra,
08:14Yenikapı'yı doldurmuş,
08:16ve orada,
08:17Theodosius Limanı oluşmuş.
08:20Roman İmparatorluğu zamanındaki,
08:22Theodosius Limanı,
08:25Nikos Deresi,
08:26işte,
08:27Osmanlı İmparatorluğu zamanında,
08:29Bayram Paşa Deresi olarak anılan,
08:32Roman İmparatorluğu zamanında,
08:35Nikos Deresi olarak anılan,
08:37dere bu.
08:39Biz şu an,
08:40dere yatağındayız.
08:42Derenin kenarı,
08:43şurası.
08:45Siz şu an,
08:47su içinde bulunuyorsunuz.
08:49Bense,
08:50suya basa basa,
08:52dereden dışarıya çıktım.
08:53Burası derenin dışı.
08:55Hadi atladım dereye,
08:57sizin yanınıza doğru geliyorum.
08:59Burası da dere.
09:02Adnan Menderes,
09:031955'li yıllarda,
09:05bu dereyi kaldırdı,
09:08kaldırmadı.
09:08Küntüler koydu,
09:10büyük borular,
09:11dereyi onun içinden verdi.
09:13Üzerini asfaltla örtü,
09:15ve,
09:15vatan caddesi yaptı.
09:17Dönemin muhalefeti,
09:20maalesef,
09:21dönemin muhalefeti,
09:23uçak mı indireceksin,
09:25bu caddeye?
09:26Bu kadar israf olur mu?
09:28Vatandaşın parasını,
09:30buralara harcama hakkın yok dedi.
09:32Bakın bugünkü yoğunluğa,
09:35yıl olmuş 2026,
09:36hala İstanbul'un yükünü çeken,
09:39üç ana İstanbul yolundan biridir.
09:42Şu arabalar,
09:43vatan caddesinin üzerinden geçen şu arabalar,
09:49bir derenin üzerinden geçtiğini,
09:53atlarında milyon yıllık bir derenin olduğunu,
09:58Roma İmparatorluğu zamanındaki adının Likos,
10:01Osmanlı zamanındaki adının da Bayrampaşa deresi olduğunu biliyor mu?
10:06Aksaray,
10:07aslında bir dere yatardır.
10:19Aksaray Meydanı'nın tam ortağı yerinde,
10:23Fatih Sultan Mehmet Han'a rahmet okuyalım,
10:27ruhuna dua okuyalım.
10:28Neden?
10:29Şimdi Fatih Sultan Mehmet'le,
10:32buranın ne alakası var?
10:34Çok alakası var.
10:35Önce neredeyiz?
10:36Onu gösterelim mi?
10:37Önce bir dönelim,
10:38bu caminin,
10:40bu kocaman devasa caminin,
10:42nerede olduğunu gösterelim.
10:44Zaten tepeden bakıldığında,
10:46kuş uçuşu bakıldığında,
10:49Murat Paşa Camisi'nin,
10:51caddelerin tam ortasında olduğunu,
10:53dört bir tarafında caddelerin olduğunu görürüz.
10:57Şimdi bakın,
10:58şu caddeye bakın,
11:00bu cadde,
11:02tam olarak böyle bir cadde.
11:05ama bunun arka tarafında da böyle kocaman bir cadde var,
11:09ki o caddeyi bir aradan göreceğiz.
11:12Bu caddenin adı vatan caddesi,
11:15o caddenin adı millet caddesi.
11:18Vatan ve millet caddelerinin ortasında bir yarımada gibi,
11:22dar olan kısmı da cadde,
11:25yarımada'ya benzeyen bir cami.
11:27Peki Fatih Sultan Mehmet bizim aklımıza nereden geldi?
11:31Fatih Sultan Mehmet Han'ın ruhuna rahmet.
11:34İstanbul'u fethetti.
11:36Önce 11. Konstantin Paleologos Dragezes'in,
11:41yani Roma İmparatoru'nun,
11:43ardından Roma İmparatorluğu'nda görev yapmış olan,
11:47Romalı vezirlerin,
11:49ve iş adamlarının,
11:51ölmüş olanlarının çocuklarını aldı.
11:54ve bunları yetiştirdi.
11:57Enderun Mektebi'nde bunları Müslüman yaptı.
12:01Bütün iş adamları,
12:02bütün prensler,
12:04bütün veliyah çocukları,
12:06bütün vali çocuklarını,
12:07yani Roma'nın asil çocuklarını aldı,
12:11ve bunları büyüttü.
12:13Enderun Mektebi'nde bunlara eğitim verdi,
12:16İslamlaştırdı.
12:17ve eğer Fatih Sultan Mehmet Han,
12:22İstanbul'u fethetmemiş olsaydı,
12:25Roma'nın İmparatoru olacak olan prensleri,
12:29şanlı, anlı Osmanlı Paşaları yaptı.
12:32İşte onlardan biri de,
12:34arkamızdaki caminin baniyesi,
12:37Has Murat Paşa'dır.
12:39Unutmayın ne olur,
12:40eğer bir adamın isminin önünde Has,
12:46Mesih ya da Rum kelimesi varsa,
12:49bu Fatih'ten önce İstanbul'da yaşayan,
12:53Romalıların evlatları demektir.
12:56Has Murat Paşa,
12:58Roma'da bir prens,
13:00bir asil,
13:01malumunuz Roma'da 11 tane kral ailesi var,
13:05onlardan birinin çocuğu.
13:06bir prens olarak,
13:08bir iş adamının çocuğu olarak büyürken,
13:11İstanbul fethedildi.
13:13Ve bu çocukları aldı,
13:14Fatih okuttu,
13:15Müslüman yaptı,
13:17Paşa yaptı,
13:18Sadrazam yaptı,
13:19komutan yaptı,
13:21kaptanı derya yaptı,
13:23İtalyanların üzerine saldı.
13:25Var mı ötesi?
13:27İtalyalı bir komutanı,
13:29İtalyanların üzerine saldı.
13:31O da Roma, bu da Roma.
13:32Sonuç itibariyle.
13:34Bu arkamda görmüş olduğunuz cami,
13:371471-72 yıllarında inşaatı yapıldı.
13:411473 tarihinde,
13:43şurada İYİT'e inşaat tarihi yazdığı üzere,
13:471473 tarihinde bu inşaat bitti.
13:50Ama bitişini Has Murat Paşa göremedi.
13:54Kendisi gibi,
13:55Romalı bir asilin çocuğu olan,
13:58o gün sadrazamlık yapan,
14:00Mesih Mehmet Paşa,
14:031473 tarihinde,
14:05Otluk Beli Savaşı'ndan sonra,
14:07Akkoyunlu Hükümdarı,
14:09Uzun Hasan'ın ordusuyla yapılan,
14:12Otluk Beli'nden sonra,
14:14bu cami bitti.
14:16Bu caminin hemen önünde,
14:18Yusuf Paşa diye bir külliye bulunmaktaydı.
14:22Yusuf Paşa külliyesi,
14:25yok.
14:25Yusuf Paşa'nın olduğu yer bugün,
14:29caddelerle ve binalarla dolu.
14:32Yusuf Paşa külliyesi,
14:34Murat Paşa külliyesi.
14:35Yusuf Paşa ortadan kaldırıldı,
14:38Murat Paşa'nın etrafı caddeleştirildi,
14:41ve arkamızdaki cami gibi oldu.
14:43Bursa'daki erken dönem camiler gibi,
14:47ters T biçiminde.
14:49Hani T şöyle ya,
14:51bu camide T şöyle.
14:53Girdiğinde sağda solda koridor var,
14:56basamaklarla çıktığında,
14:58cami muhteşem,
14:59Romalı Müslüman bir,
15:01Allahu Alem şehidin,
15:04Murat Paşa'nın,
15:05Has Murat Paşa'nın,
15:07bize bıraktığı emanet,
15:09ruhuna rahmet,
15:10mekanı cennet olsun.
15:24Bazı fotoğraflar var ki,
15:25bu fotoğraflar,
15:27hadi canım sende,
15:28bu kadar da olmaz,
15:29bu kadar da değişme,
15:31bu kadar da bozulma olmaz,
15:33diyorsunuz ya,
15:34işte öyle bir fotoğrafa karşı karşıyayız.
15:38Takvimler 1887,
15:41Devlet Ali Osman'ın olanca sessizliği,
15:44sokak kültürünün olanca huzuru,
15:47o fotoğrafta önümüzde değil mi?
15:50Günümüzden 139 sene öncesine bakıyorsunuz.
15:54Ve şimdi bir anda,
15:56ışınlanarak 2026'ya bakıyorsunuz.
16:001887, burada.
16:052026, burada.
16:06Bu fotoğrafta yan tarafta binalar var.
16:10Elbette ki o binalar,
16:12bu binalar değil.
16:13Elbette ki o binalar yıkıldı,
16:16ve yerine bu binalar yapıldı.
16:17Bu binaların,
16:18yani fotoğrafta gördüğünüz,
16:20bana göre sağma size göre ve,
16:22fotoğrafa göre soldu olan,
16:24binaların yanında,
16:25ağaçlıklı bir yeşil alan var.
16:28İşte o ağaçlıklı alan,
16:30bugün de incir ağaçlarının bulunduğu alan,
16:32aslında Has Murat Paşa'nın,
16:35az evvel fotoğrafta gösterdiğim,
16:38Has Murat Paşa'nın camisinin arka tarafı,
16:41az evvel önünü gördünüz,
16:43şimdi ise arkasını görüyorsunuz.
16:46Şurada 80T,
16:49Yedikule Taksim-Aksaray,
16:51sanırım görüyorsunuz.
16:53Şu an görmüş olduğunuz,
16:54otobüsün bulunduğu yerde,
16:56ve biraz daha ileride,
16:59Yusuf Paşa Külliyesi vardı.
17:01Bu cadde,
17:03şu an gördüğünüz bu cadde,
17:05bu otobüslerin geçtiği caddeler,
17:08yapılsın diye,
17:09Yusuf Paşa Külliyesi,
17:13caddenin ortasında bulunan külliye,
17:15ya da hemen şurası,
17:17fotoğrafta,
17:19139 sene önceki fotoğrafta,
17:22benim şu an yürüdüğüm,
17:24yolda,
17:26binalar var.
17:27Ben binaların içinden,
17:30binadan binaya,
17:31binadan binaya,
17:33geçiyorum.
17:34Binalar bu tarafta,
17:37cami ve diğer binalar bu tarafta,
17:41yemyeşil alan o tarafta,
17:441887,
17:46günümüzden 139 sene önce,
17:49nasıl bir sessizlik,
17:52nasıl huzurlu bir ortam,
17:54139 sene sonra,
17:572026'da,
18:00böylesine bir ortam,
18:01İstanbul'un çok fazla yazık ettiğimiz,
18:05çok fazla kıydığımız,
18:07manzaralardan biri,
18:09Has Murat Paşa Camisi,
18:14Yusuf Paşa,
18:15külliyesi ve camisi,
18:18şu taraflarda,
18:20şu ağaçların olduğu yerlerde,
18:22binalar,
18:24ve çok değişik bir İstanbul.
18:27Efendim,
18:28fotoğrafa gelelim.
18:301887,
18:32işte buyurun burada,
18:33fotoğrafta.
18:35Ve efendim,
18:352026,
18:36direkt geldik.
18:38Şu an arkamda gördüğünüz,
18:40canlı görüntü.
18:41Aradan geçen,
18:43koskoca,
18:44140 yıl,
18:45aynı açı,
18:47iki farklı fotoğraf,
18:49şu an karşınızda.
19:091960'lar,
19:10yani günümüzden,
19:1265 sene önce,
19:13İstanbul,
19:14Yusuf Paşa.
19:15buralarda bir yerlerde,
19:17Yusuf Paşa'nın yapmış olduğu,
19:20ki Fatih Sultan Mehmet Devri,
19:22paşalarındandır,
19:24Yusuf Paşa'nın yapmış olduğu,
19:26bir külliye vardı.
19:28O külliye yıkıldı,
19:29üzerinden bu caddeler geçirildi.
19:32Nasıl yoğun bir yer,
19:34nasıl bir insan kalabalığı,
19:36burası çok ciddi anlamda,
19:37insanın ruhuna iyi gelmeyen bir nokta.
19:41Şimdi otobüs durdu arkamda,
19:43ve ben müsaadenizle,
19:44çekmek istemiyorum.
19:46Bu yoğunluğu beraber yaşayalım.
19:48Bu insan kalabalığını,
19:51bu trafiği,
19:54her şeyi beraber görelim.
19:55Şurası Murat Paşa.
19:57Otobüsün arkası,
19:59birazdan geçecek,
20:011960'lı yıllarda,
20:03yani 65-66 sene önce,
20:06aynı açıdan çekilen fotoğrafın,
20:08binalar kısmı.
20:10O binalar yıkıldı.
20:11Yerine,
20:13büyük bloklar,
20:14kocaman binalar yapıldı.
20:17Murat Paşa Camisi gitti,
20:19binalar gitti,
20:21ve kala kala,
20:23şu an,
20:23arkamızdaki bu,
20:25yula kaldı.
20:2666 yıl.
20:28Yani,
20:28buradan geçen bir 66 yıl,
20:31başka yerlerdeki 66 yıla benzemiyor.
20:34Çok farklı bir 66 yıldan bahsediyoruz.
20:38Yusuf Paşa gitti.
20:40Bir detay daha vereyim mi?
20:43Nasıl vereyim ama?
20:44Şu ortada,
20:45tramvay yolu var.
20:48Tam tramvay geçiyor,
20:49ne olur tramvaya dika edin.
20:51Tam tramvayın olduğu yerde,
20:54bir paşanın,
20:55bir sadrazamın,
20:56Sultan 4.
20:58Mustafa zamanı,
21:00ilk sadrazamı,
21:02genç Osman'ın da son sadrazamı olan,
21:05Kara Davut Paşa var.
21:07Bu Kara Davut Paşa,
21:09genç Osman'ın şehadetinde,
21:12öldürülmesinde,
21:13başrol oynayan bir sadrazam.
21:16Mahpeyker Kösem Sultan var.
21:181.
21:19Ahmet'in eşi,
21:20Sultan 4.
21:21Murat'ın ve İbrahim'in annesi.
21:23Genç Osman ise,
21:25üvey annesi.
21:26Mahpeyker Kösem Sultan'ın emriyle,
21:29sadrazam Kara Davut Paşa,
21:31Yedikule Zindanları'nda,
21:33Mayıs 1622'de,
21:3518 yaşındaki genç Osman'ı,
21:39kellesini aldı diyorlar ama,
21:41kelle alınmadı,
21:42boğarak öldürüldü.
21:44İşte bu,
21:44Kara Davut Paşa,
21:46genç Osman'ın kardeşi,
21:48Sultan 4. Murat iktidarındayken,
21:51abimin şehadetinde,
21:54kim söz sahibi ise,
21:56mutlaka onlara ceza vereceğim dedi,
21:59ve sadrazam Kara Davut Paşa'nın ki,
22:02kocaman bir adamdır.
22:05Up uzun 2 metre boyunda bir adamdır.
22:08Davut Paşa'nın kellesini aldı.
22:11Yedikule Zindanları'nda bulunan,
22:13kanlı kuyuya o kelle atıldı.
22:16Ve bedeni,
22:17kendi adına zaten daha önce yaptırılmış olan,
22:21Has Murat Paşa Külliyesi,
22:23Yusuf Paşa Külliyesi külliyelerinin,
22:26önündeki,
22:27şu bölgede bir yerde bulunan türbesine,
22:30defnedildi.
22:321950'li yıllarda,
22:34burada bu yol çalışması devam ederken,
22:38Yusuf Paşa Külliyesi kaldırıldı,
22:41Davut Paşa'nın da mezarı kaldırıldı,
22:44buraya dosdoğru yollar yapıldı.
22:46Nasıl ama insan kalabalığı?
22:49İşte o Davut Paşa'nın,
22:51genç Osman'ın katili olan,
22:53sadrazam Kara Davut Paşa'nın,
22:56mezarı da buradaydı.
22:58Bu yol yapılırken,
23:00o da kaldırıldı.
23:02Peki bugün,
23:03Kara Davut Paşa'nın türbesi nerede?
23:05Murat Paşa,
23:06önünden şu an tramvay geçiyor.
23:08Murat Paşa,
23:09camisinin içindeki,
23:11hazire mezarlığında bulunmaktadır.
23:14Yusuf Paşa,
23:15orada bulunuyor.
23:17Davut Paşa,
23:18orada bulunuyor.
23:19Pertevnial Valide Sultan,
23:21ikinci Mahmud'un hanımı,
23:24Sultan Abdülaziz Han'ın annesi,
23:27ve Pertevnial Camii'ni,
23:28ileride görünüyor,
23:30ve Pertevnial Lisesi'ni,
23:32yapan kadının da,
23:34aslında mezarı,
23:36şuradaydı,
23:37o da kaldırıldı,
23:38camiye konuldu.
23:40Aman Allah'ım,
23:42neler yıkılmış,
23:43hangi türbeler ortadan kaldırılmış,
23:46kimlerin türbeleri yok edilmiş,
23:48ve hepsi,
23:49cami içine konulmuş.
23:51Burası böyle,
23:52çok acayip,
23:54bir tarihe,
23:55ve çok fena,
23:56bir bugüne sahip.
23:59Bugüne geldiğimizde ise,
24:00görüntü bu.
24:02Türbelerin,
24:04külliyelerin,
24:05hazirelerin,
24:06asma bahçelerinin içinde,
24:09otobüs traktörü ve caddeler.
24:11Haydi gelin,
24:12bakalım şu fotoğrafa bir kere daha.
24:15Faktümler 1960'lar.
24:17Yani günümüzden 65-66 sene önce,
24:20Muratpaşa Camisi duruyor,
24:23şu binaların yerine,
24:24başka ufak binalar duruyor.
24:27Biraz renkli,
24:29arabalar farklı,
24:30trafik var,
24:31ve ortalık böyle.
24:3365 yıl arayla,
24:351960,
24:37ya da 61,
24:382026,
24:40aynı açı,
24:41iki farklı fotoğraf,
24:43şu an karşınızda.
25:01Açı bu değil,
25:03fotoğraf da bu değil.
25:05Biz tamamen neyden bahsettiğimizi tam olarak anlatabilmek için,
25:10şu an size bu fotoğrafı gösteriyoruz.
25:13Yoksa hiçbir şey tam olarak uyumlu değil.
25:16bir binanın bilmem kaçıncı katından ancak çekilebilecek olan bir fotoğrafla karşı karşıyayız.
25:25Adnan Menderes döneminde,
25:281957 yılında bu coğrafya tam olarak böyle görünüyordu.
25:32bakın laleliği görüyorsunuz.
25:35Üç tane minare görüyorsunuz.
25:38Fakat fotoğrafa bakılacak olursa,
25:40üç minareden çok daha fazla minare,
25:44o yıllarda 70 küsur sene önce,
25:47bu açıdan bakıldığında burada vardır.
25:50bu kadar boşluk,
25:52bu kadar yol,
25:54bu tarafta,
25:551, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, bir de kaldırım 17.
26:0817 şeritli bir yol düşünün.
26:11Kaldırımlar dahil,
26:13refüjler dahil,
26:15tramvay yolları dahil,
26:1717-18 şeritli bir yol düşünün.
26:22Osmanlı Devleti'nde aslında yol dediğimiz şey,
26:26birkaç programda anlattık,
26:29bir kere daha anlatalım.
26:32İki tane üzeri yük dolu eşek,
26:35küfe dolu eşek,
26:36sağdan ve soldan geliş gidiş yaparken,
26:39birbirine çarpmazsa,
26:42tamam işte o yoldur.
26:44Yani şimdi Osmanlı zamanı,
26:46buradaki yolu göstereyim mi size?
26:48Yani burada ne kadar yol vardı?
26:50Bakın gösteriyorum.
26:52Burası,
26:54bu kaldırımın olduğu yer,
26:57ve şurası.
26:59İşte bu kadar.
27:00Şu çimenlik alan,
27:02şu çimenlik alan,
27:03Osmanlı zamanında yoldu.
27:06İki eşek buradan çok rahat geçebilir.
27:08Bu tarafta neler vardı?
27:11Bu tarafta neler vardı?
27:13Ben ancak size,
27:14camileri,
27:16türbeleri,
27:17külliyeleri,
27:18çeşmeleri anlatırım.
27:20Buralarda yaşanan hikayeleri bilmem,
27:23nereden bileyim?
27:24Mesela şurada bir ev vardı,
27:27bir konak vardı,
27:29konağın camı bu tarafa doğru bakıyordu,
27:32camiye ve burada bir çocuk dünyaya geldi.
27:361845 yılının 15 Temmuz'unda,
27:40burada bir çocuk dünyaya geldi.
27:42Burada bir konak vardı,
27:45konağın bahçeleriydi.
27:48Buralar,
27:491957 yılında,
27:52buralar,
27:53ben Farz-ı Mihal konuşuyorum yani,
27:56belki öyleydi,
27:57Farz-ı Muhal.
27:58Buralarda evler,
28:00konaklar,
28:01bahçeler,
28:02asma bahçeleri,
28:03elma ağaçlarının olduğu bahçeler vardı.
28:07Allah ambulans içindekine yardım etsin.
28:10Sonra bunlar,
28:111957 yılında yıkıldı,
28:13şimdi arabalar geçiyor.
28:16Ha keza,
28:17aynı hikayeler,
28:18orası için de geçerli.
28:20Neler yıkıldı?
28:22Topkapı'dan,
28:24Sultanahmet Meydanı'na kadar,
28:2617 şeritlik bir yol,
28:29açarsanız,
28:31neler yıkarsanız,
28:32Henry Prost,
28:34Fransız şehir mimarı Henry Prost,
28:37buraları böyle iki çizgi çekti,
28:39ortasını yıkın geçin dedi.
28:41İşte,
28:421957 yılına ait,
28:45gördüğünüz fotoğraf,
28:46tam olarak bu caddeyi,
28:48ama biraz yukarıdan göstermekte.
28:51Ben yukarıdaki fotoğrafı,
28:53aşağıdan gösteriyorum.
28:55buralar,
28:57çok büyük bir kıyıma,
29:00maruz kaldı.
29:021957,
29:042026,
29:06üzerinden geçen 70 küsur sene,
29:10aynı açıya yakın,
29:12yükseklik olarak aynı açı değil tabii,
29:15aynı açıya yakın,
29:17bir açı,
29:18iki farklı fotoğraf,
29:19şu an karşınızda.
29:39Sultan Abdülhamid Han'ın,
29:41bir kız kardeşi vardır,
29:43adı Seniha Sultan.
29:44Seniha Sultan'ın,
29:46Paris Büyükelçiliğini yapmış,
29:48bir eşi vardır,
29:49Mahmut Celalettin Paşa.
29:52Payitan Abdülhamid diye,
29:54bir dizi vardı TRT 1'de hatırlarsanız.
29:57Orada biraz kaypak,
29:59biraz düşmanlığı işbirliği yapan,
30:01oğulları Prens Sebahattin ve Prens Lütfi,
30:05Adem'in merkeziyetçilik,
30:06Abdülhamid Han düşmanlığı,
30:09Jön Türkler ve İttihat Terakki ile birlikledik gibi,
30:12bir takım,
30:13ihanet dolu,
30:15hareketlerin içinde gösteriliyordu,
30:17dizide.
30:19Evet,
30:20öyle bir adam.
30:22Abdülhamid Han'ın aleyhine,
30:24yani kayınbiradere,
30:25yani eşi,
30:26Seniha Sultan'ın abisi,
30:282. Abdülhamid Han'ın,
30:31eniştesi olan,
30:32Mahmut Celalettin Paşa,
30:34ne istiyorsa aldı.
30:36Büyükelçilik aldı,
30:37bakanlık aldı,
30:39danışmanlık aldı,
30:41koca koca maaşlar aldı,
30:43bizzat padişahın enişteliğini aldı,
30:45aile içine girdi,
30:48Seniha Sultan'ı aldı.
30:49Ama buna rağmen ihanetleri bitmedi.
30:53İşte bütün bu bilgileri niye anlatıyorum?
30:55Aksaray'ın ortasında bunu niye anlatıyorum?
30:58Arkamda,
30:59bir banka var.
31:01Bu bankanın olduğu yerde bir konak vardı.
31:03Bu konak,
31:051953 yılında,
31:08fotoğrafa çekilmiş,
31:10aynı açıdan,
31:11önünde arabalarla birlikte.
31:14Mahmut Celalettin Paşa'nın konağı,
31:171950'li yıllardaki o büyük yıkımda,
31:2157 yılında bitirilen,
31:23ve bütün her tarafı az evvel,
31:25anlattığım büyük yıkımda yıkıldı.
31:28Sonra,
31:29neden biz bunu yıktık ki,
31:31dediler.
31:32Sonra oraya bir banka yaptılar.
31:35Yani aslında yıkım,
31:3717 şerit değil,
31:39belki de içerilere doğru,
31:41kocaman bir 27 şerit vardı.
31:44Sonra bunun 17'si kullandı.
31:4610 şeritlik yol,
31:48boşu boşuna yıkılmış dendi.
31:50Sonra oralara bir daha binalar yaptı.
31:53Mahmut Celalettin Paşa'nın,
31:55Seniha Sultan'ın eşi olan,
31:57Abdülhamit Han'ın,
31:59eniştesi olan Mahmut Celalettin Paşa'nın,
32:02Paris sefirliği yaptığı sırada,
32:05konağı tam olarak buradaydı.
32:07Bu konak,
32:091957 yılında yıkılınca,
32:11ortaya çıkan boşlukta ise,
32:14bu,
32:15banka yapıldı.
32:16Şaşırdınız mı?
32:18Aksaray'ın orta yerinde,
32:20Abdülhamit Han'a ihanetiyle,
32:22meşhur olan,
32:24eniştesi,
32:25Mahmut Celalettin Paşa'nın,
32:28Paris Büyükelçiliği yaptığı esnada,
32:31İstanbul'a geldiği zamanlar kullandığı,
32:34ofis konağı,
32:36ofis sarayı bu.
32:381953 yılında,
32:40tam olarak böyle görülüyor.
32:42Önünde arabalar,
32:44bir caddenin önünde,
32:46yanında,
32:472026 yılında ise,
32:49arkamdaki gibi görülüyor.
32:521953,
32:542026,
32:56aradan geçen,
32:57koskoca 73 yıl,
33:00aynı açı iki fotoğraf,
33:02şu an karşınızda.
33:18Vatan Caddesi ile Millet Caddesi'nin,
33:22birleştiği Y harfini düşünün,
33:25iki tane bacağın birleştiği,
33:28sıfır noktasına geldiğimizde,
33:30bir Henry Prost ve bir Menderes dönemi yıkımı ile daha karşı karşıyayız.
33:36Arka tarafta Murat Paşa Camisi,
33:40Has Murat Paşa Camisi,
33:42Sadrazam Mesih Mehmet Paşa'nın yaptırdığı cami,
33:46hatırladık değil mi?
33:48Tam olarak caddenin ortasında kaldığı demiştik ya,
33:52sonra öndeki caddede,
33:54hemen giriş kapısında,
33:56Murat Paşa Camisi'ni anlatmış,
33:58her tarafından caddeler geçiyor demiştim.
34:01Bu da ön tarafı,
34:03arka tarafı öyle,
34:05ön tarafı böyle.
34:06Her iki tarafında da,
34:09caddelerin dolduğu,
34:11Murat Paşa Camisi,
34:13şu an elimizdeki fotoğrafta,
34:15arka taraftaki yeşillik alanın içinde,
34:18elimizde bir fotoğraf var.
34:211880'ler,
34:23bilmiyoruz ki kaç,
34:24ama baz olarak 1880'e alalım.
34:27Yani günümüzden 146 sene önce,
34:32146 yıl,
34:34iki insan ömrü,
34:35iki nesil ömrü,
34:37146 yıl önce,
34:39kameraman kardeşim Murat'ın bulunduğu ve kamerasını koyduğu yere,
34:443 aşağı 5 yukarı,
34:46ya şu kamyonun olduğu yerde,
34:48siz görmüyorsunuz,
34:49bir kamyon kasasında duruyoruz biz,
34:52ya da şu arabanın önünde bir yerde durmuş,
34:55ve bir fotoğraf çekmiş.
34:57Bu fotoğrafta,
34:58bağlar bahçeler,
35:00demiştim ya burada üzüm bağları,
35:02elma bahçeleri vardı diye,
35:04abarttığımı mı zannettiniz?
35:05Bir önceki programda,
35:07bir önceki fotoğrafta,
35:09bunları söylediğimde,
35:11abartıyor mu dediniz?
35:12Alın size fotoğraf.
35:14Takvimler 1880'ler.
35:17Şu an,
35:19arabalarla dolu,
35:21caddelerle dolu olan,
35:22bu bölge,
35:24bir dönemler,
35:25şu an fotoğrafta gördüğünüz gibi,
35:28bağlar, bahçeler,
35:30camilerin hazireleri,
35:32ve önlerinde tekkeler.
35:34Demiştim ya,
35:3517 şeritli bu cadde yapılırken,
35:37tekkeler yıkıldı.
35:39Tam şurada,
35:41kırmızı ışık,
35:42yeşile döndüğünde,
35:43bu cadde boşaldığında,
35:45daha rahat göreceksiniz ki,
35:47şu palmiye ağaçlarının,
35:49bulunduğu yerde,
35:49bir tekkenin,
35:52meşruta kısmı,
35:54uzantı kısmı var.
35:56Tekke bu değil.
35:57Bu tekkenin,
35:58ilave binalarından biri.
36:00Ve adı,
36:01Kara Mehmet Paşa Tekkesi.
36:03Buyurun size,
36:05Kara Mehmet Paşa Tekkesi'nin,
36:08önünden görüntü.
36:09Mehmet Paşa Tekkesi,
36:11Paşa Camisi,
36:13üzüm bağları,
36:14elma bahçeleri,
36:15o sesi düşürsenize,
36:18kuş seslerini,
36:20tavuk seslerini,
36:22sabah o toprak kokusunu,
36:25hele hele şu manzaraya,
36:27bir yağmur yağdığını düşünün.
36:29O yağmurun toprak kokusu.
36:32Ve bugünkü,
36:33manzara.
36:35Fena.
36:36Yani şu,
36:37çıplak gözle görülen,
36:39şu manzara,
36:40üzerinden geçen,
36:42146 yıl sonra,
36:44bas bas bağırıyor,
36:46bana yardım edin diye.
36:47Bu topraklar,
36:49yardıma muhtaç,
36:50ama imar anlamında değil,
36:52kültür anlamında.
36:54Efendim,
36:54takvimler 1880,
36:57takvimler 2026,
36:59aynı açı,
37:00fakat bir süre eksik,
37:02üzüm bağları yok,
37:04elma bahçeleri yok,
37:06kuş,
37:06sesi yok,
37:09tavuk,
37:10sesleri yok,
37:11Mehmet Paşa tekkesinin,
37:13üzerinden,
37:14arabalar geçiyor,
37:16üzerinden geçen,
37:18146 yıl,
37:19aynı açı,
37:21iki fotoğraf,
37:22şu an karşınızda.
37:401648-1688 yılları arasında,
37:4440 yıl boyunca Osmanlı'ya padişahlık yapan,
37:47ya da yaptığını zanneden,
37:50çok başarılı değil çünkü,
37:5219. Osmanlı Padişahı Sultan 4. Mehmet dönemine,
37:57ve ondan sonraki,
38:00birkaç onluk yıllara,
38:02imza atan,
38:04köprülüler döneminin başındaki,
38:07köprülü Mehmet Paşa konağını görüyorsunuz.
38:10Ne kadar tuhaf değil mi?
38:13Sadrazam,
38:14köprülü Mehmet Paşa,
38:15Osmanlı tarihinde,
38:17literatür olarak,
38:19duraklama döneminin içindeki,
38:21yükselme devri olarak anlatılır.
38:24Köprülü Mehmet Paşa,
38:26köprülü Fazıl Ahmet Paşa,
38:28köprülü Mustafa Paşa,
38:31merzifonlu Karamusta Paşa,
38:32işte bir Osmanlı'nın 50-60 yıllık,
38:36zaman dilimine imza atan,
38:38köprülüler döneminin başındaki,
38:41Mehmet Paşa'nın konağı,
38:43buradaydı.
38:45Benim çocukluğum,
38:46ben 74'lüyüm,
38:48benim çocukluğum,
38:5074 yılından itibaren,
38:52çocukluğum,
38:53gençliğim ve olgunluğum,
38:55bu caddede geçti.
38:56Buralarda yürüdüm,
38:58evim Cerrah Paşa'da,
39:00yukarıda,
39:00böyle yürüdüm,
39:02geldim.
39:03Ömrüm,
39:04gençlik ömrüm,
39:06İSKİ'nin altındaki veznelerde,
39:09su faturası yatırmakla gitti.
39:11Bu arada İstanbul dışında yaşayanlar için,
39:14İSKİ ne demek,
39:16açılım yapayım.
39:17İstanbul Su Kanalizasyon İdaresi.
39:20Yani,
39:21bütün şehirlerdeki,
39:23su ile alakalı olan birim,
39:26İstanbul'da İSKİ.
39:28Ve bu Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı olan,
39:31İSKİ'nin,
39:32aslında ana binası ve merkezi buradaydı.
39:361600'lü yılların sonlarında,
39:39burada bir konak vardı.
39:41Bu konak yıkıldı.
39:43Bu konağın,
39:44ufak bölümleri kaldı.
39:461902'den kalma,
39:48bu görüntüde,
39:50tam olarak,
39:51hiçbir şeyini görmediğiniz,
39:53brandalardan ve ağaçların,
39:55hiçbir şeyini görmediğiniz,
39:56bu boşlukta,
39:58köprülü Mehmet Paşa'nın,
40:00ve onun,
40:02oğullarının kullandığı,
40:03bu saray,
40:05ileriki zamanlarda yıkıldı.
40:08Kala kala bahçesi,
40:10ve bir meşrutası kaldı.
40:131902 yılında çekilen,
40:16bu fotoğrafta da,
40:17buradaki bahçeyi,
40:19ve o yıkık binaları görüyorsunuz.
40:22Fakat burada bulunan,
40:24bu bahçelerin,
40:25ve binaların tamamının yıkımı,
40:29programlar boyu,
40:30devamlı anlattığım,
40:31bütün fotoğraflarda anlattığım,
40:33Adnan Menderes'in,
40:351957 yıkımında,
40:38nasibini aldı.
40:39Fransız şehir mimarı,
40:41Henry Prost,
40:42nefretle andığım adam,
40:44Henry Prost,
40:46her tarafı yıktığı gibi,
40:48buradaki konağı da yıktı,
40:50bahçelerin üzerinden,
40:53yollar geçirdi.
40:54İşte,
40:55Henry Prost yıkımı ile,
40:57beraber ortadan kalkan,
40:59Osmanlı'nın duraklama devrindeki,
41:01yükselmeyi,
41:02ifade eden,
41:04köprülü Mehmet Paşa'nın,
41:06konağından,
41:07arta kalan,
41:08manzarayı görüyorsunuz.
41:101902 yılında olsaydınız,
41:13ve şu an,
41:14Murat'ın yanında olsaydınız,
41:16göreceğiniz görüntü,
41:17bu olacak.
41:18göreceğiniz görüntü,
41:20fotoğrafta gördüğünüz,
41:22görüntü olacaktı.
41:242026 yılında,
41:26yine kameraman kardeşim,
41:28Murat'ın orada olsaydınız,
41:30şu anki görüntüyü,
41:32görecektiniz.
41:33Hangi görüntü,
41:35daha güzel gibi,
41:36boş bir soru sormanın,
41:38hiçbir anlamı yok değil mi?
41:40Hangi görüntü?
41:41Görüntü mü var?
41:42Bir tane görüntü var,
41:44o da 1902'ye ait,
41:45fotoğraf.
41:481902-2026,
41:50Köprülü Mehmet Paşa,
41:52konağının,
41:53o günkü,
41:54ve bugünkü görüntüsü,
41:56aynı açı,
41:57iki fotoğraf,
41:58şu an karşınızda,
42:00lakin ben gitmiyorum.
42:02Ben,
42:02bir haftalık,
42:04gidiyorum.
42:05Bize ayrılan sürenin,
42:07sonuna geldik.
42:08Allah,
42:09fırsat ve ruhsat verirse,
42:11beyaz TV,
42:12ekranlarında,
42:13haftaya yine,
42:15aynı kamera önünde,
42:16ve aynı evlerde,
42:17misafir,
42:18ve konuk olmak istiyorum.
42:20Sizler orada,
42:22bizler,
42:23burada duralım,
42:24hep beyaz TV,
42:26açık olsun.
42:27Pazar günleri,
42:2812'den sonra,
42:30ve hafta içi,
42:31ve hafta sonu,
42:32yayınlandığı,
42:32saatlerde,
42:34geçmişe yürüyen,
42:36adam olalım.
42:36Ben ve kameraman kardeşim Murat,
42:40montajdaki Mustafa abi,
42:42KJ'leri yapan Aslı Hanım,
42:44ve daha pek çok,
42:46dostumuz var,
42:47bu işin emeğinde.
42:49Hepsinin adına,
42:51teşekkür ediyorum.
42:52Bizleri seçiyor,
42:54izliyor,
42:55ve her hafta,
42:56ilk yüzeye sokuyorsunuz.
42:58Var olun.
42:59Allah,
43:00fırsat ve ruhsat verirse,
43:02haftayı aynı saatte,
43:03yine burada görüşmek üzere.
43:06Allah'a emanet olun.