00:21Pancreatic Cancer Awareness Month
00:52Pancreatic Cancer Awareness Month
01:00So meron itong tinatawag na endocrine function at exocrine function.
01:04Ang endocrine function, responsable ito sa pagre-regulate ng mga hormones tulad ng insulin for the diabetes and alam mo
01:14yun, para ma-regulate yung blood sugar ng katawan ng tao.
01:17Pangalawa naman is yung tinatawag namin, exocrine function.
01:21Ang pancreas kasi nagpaproduce siya ng mga enzyme or pang-tunaw.
01:24So tumutulong siya sa pagtunaw ng ating pagkain sa kinakain natin araw-araw.
01:30Okay, so paano po nagsisimula, Doc, ang pancreatic cancer?
01:35Okay, syempre, majority po ng mga cancer, may tinatawag tayong mga gene mutation, kaya nakakaroon nga ng cancer or bukol.
01:44Pero sa kasamaang palad, hindi po tulad ng mga breast cancer, colon cancer na nadetermine namin, na kung saan siya
01:50nasisimula ng mga maliliit na bukol.
01:52Ang pancreatic cancer, wala po talagang definite na natutukoy na iisang sanhi.
01:58Pero syempre, nakita namin na may mga gene mutation.
02:00Although may mga risk factors, pero sanhi mismo, wala talagang definite na natutukoy.
02:07And Doc, kaya ba siya tinawag na silent killer? Ibig sabihin ba nun walang nakikitang mga sintomas or meron naman
02:14at kung meron ano-ano yung mga early symptoms ng pancreatic cancer?
02:21Sa kasamaang palad, wala kasi siyang early symptoms.
02:25Meron lang siyang symptoms, pero yung parang pag kahit early stage may nararamdaman sa kasamaang palad,
02:33early stages ng pancreatic cancer, asymptomatic or wala talaga nararamdaman.
02:37Pero habang lumalak ka ng lumalak yung bukol, una, maaari kang manilaw or yung tinatawang naming John Dees.
02:44Pangalawa po ay pananakit ng chan, pero yung pagsakit ng chan na ito, mild lang.
02:49Dito sa gitna, tapos para siyang tuloy-tuloy, parang hindi nawawala.
02:53May discomfort, buong araw mo nararamdaman.
02:56Kasi bukol yun.
02:57At pangatlo, tulad po ng majority ng cancer ay maaari tayong mangyayat or weight loss.
03:03Hindi ka naman nagpapapayat, hindi ka naman nagda-diet, pero nangangayayat ka.
03:07So yung tatlong yun yung pinaka-common na sintomas ng pancreatic cancer.
03:13Okay. So, Doc, nabangkit mo yung gene mutation.
03:15Ito po ba yung namamana? Hereditary po ba ito?
03:18Or sino po yung may risk po na maaaring magkaroon ito?
03:23May particular age, group, or lifestyle po ba?
03:27Yes. So, mga particular mga tao na high risk for pancreatic cancer.
03:34Una ay age group.
03:35So, majority po ng mga cancer as a person grows older.
03:40Nagkakaroon, high risk po talaga sa majority ng mga cancer.
03:44At kasama na dito ang pancreatic cancer above 65 years old and above.
03:49Pangalawa po is hereditary.
03:52So, nasa lahi po ninyo kung meron kang kapatid, magulang na nagkaroon ng pancreatic cancer,
03:58may chance din na magkaroon ka nito.
04:00At pangatlo po is yung tinatawag namin chronic pancreatitis.
04:04So, baka narinig din po yung tinatawag namin acute pancreatitis o pumamaga ng lapay.
04:09So, kung paulit-ulit ang acute pancreatitis mo,
04:12once a year, every other year, or every three years na kakaroon ka nito,
04:15nagiging chronic pancreatitis,
04:17ito po yung pinaka-at-risk for pancreatic cancer.
04:21But of course, meron din po mga lifestyle na nag-i-increase ng risk,
04:26although hindi sila major risk factor,
04:31pero nakaka-contribute sa risk of pancreatic cancer.
04:35Kasama na dito ang smoking, paninigarilyo, overweight, obesity.
04:40Tapos, pagkain ng mga ultra-processed food,
04:43kung araw-araw kang kumakain ng mga ultra-processed food,
04:46ay high risk ka for pancreatic cancer.
04:49Right.
04:50So, Doc, nabanggit mo kanina wala itong early symptoms.
04:53So, pag na-detect ba ito,
04:55paano po ba siya nadadiagnose at ano yung mga treatment?
04:59And, sabi nga kanina, silent killer siya.
05:02So, may chance of survival pa ba pag ikaw ay nadadiagnose ng pancreatic cancer?
05:09So, tulad ng majority ng mga cancer,
05:13merong two ways to diagnose ang cancer.
05:15So, una po ay imaging,
05:17para malaman natin na may bukol,
05:19at pangalawa is biopsy,
05:20so tutusok para malaman na cancer nga talaga yung bukol.
05:24So, when it comes to pancreatic cancer sa kasamaang palad,
05:27hindi madaling ma-detect ng usual abdominal ultrasound ang pancreatic cancer.
05:34Kailangan ng CT scan or MRI para makita ang pancreatic cancer.
05:40Maaari din namang mag-endoscopic ultrasound.
05:43Isa itong uri ng ultrasound,
05:44pero nagpapasok pa ng endoscopy sa bibig para makita namin yung bukol.
05:48At pangalawa is, of course, biopsy.
05:50So, through dun sa endoscopy or through sa labas,
05:53magkapasok ng karayom para ma-biopsy namin yung bukol.
05:58At malaman kung ito pa talaga ay pancreatic cancer.
06:01Okay. So, Doc, ito, tips.
06:03Ano po yung may papayon natin para mabawasan
06:06yung panganib na magkaroon po nitong pancreatic cancer?
06:09Nabanggit niyo po kanina yung obesity,
06:11yung pagkain ng mga ultra-processed foods.
06:14Ano po yung maaaring gawin ng ating mga ka-RSP
06:16para maiwasan na magkaroon nito?
06:19So, una, siyempre,
06:22kung ano ka, kung very predisposed ka to pancreatic cancer,
06:26tulad ng mga nabanggit natin kanina,
06:28tulad ng namamana, herenitari,
06:30o kaya may chronic pancreatitis,
06:33mahirap talaga siyang iwasan, no?
06:35So, early detection pa rin talaga.
06:37Kailangan ay nagpapatingin ka lagi sa doktor
06:40kung ikaw ay may nararamdaman.
06:42At kung kaya rin, sabihin ng doktor mo na
06:43kailangan mong magpa-City scan or MRI,
06:46ay sumunod ka agad.
06:47Pero when it comes to lifestyle modification,
06:50maaaring naman itong mabawasan yung risk.
06:53Although, hindi totally nawawala.
06:55Siyempre, bawal manigarilyo.
06:57Kung tayo ay overweight at obese,
06:59ay magbawas ng timbang.
07:01At bawasan ng pagkain ng ultra-processed food.
07:04Hindi naman 100% bawal ang mga ultra-processed food.
07:08Pero huwag naman every meal ay ultra-processed food.
07:11Every meal may junk food.
07:13Every meal meron tayong canned foods.
07:15So, limitahan, no?
07:17Kung pwedeng hindi araw-arawin, mas mabuti.
07:21Ayan mga ka-RSP,
07:22tandaan po natin yung mga sinabi ni Doc
07:25kung paano maiwasan ng pancreatic cancer.
07:28Doc, panghuli na lamang po,
07:29sa pagunitan natin ng Pancreatic Cancer Awareness Month,
07:33ano po ba ang mahalagang mensahe nyo
07:34para sa ating mga ka-RSP
07:36na posibleng nakakaranas ng mga sintomas
07:38na nabanggit nyo kanina
07:39at nag-aalala lang maaaring
07:41meron na pala silang ganitong sakit, no?
07:45So, pabuti ay magpakonsulta kagad sa doktor.
07:48Kung kayo po ay may nararamdaman,
07:50lalo na po yung paninilaw at pangangayayat, no?
07:53Hindi po ito magkagandang sinyales, no?
07:56Kung nyara may kapit-bahay kayo
07:57nabanggit na parang naninilaw ka,
07:59magpa-check up ka na kagad sa doktor
08:01bago pa mahuli ang lahat.
08:03At kapag sinabi po ng inyong doktor
08:05na kailangan magpa-ultrasound,
08:08magpa-MRI, CT scan,
08:10ay sundin po ito kaagad.
08:11Kasi po, ang Pancreatic Cancer,
08:13kapag nahuli ng maagda,
08:15ay minsan nagagamot pa naman siya.
08:17Maaari pa itong maoperahan
08:18at mag-chemotherapy.
08:20So, kailangan po ay sumunod kaagad
08:23at magpakonsulta sa doktor.
08:25Ayan.
08:26Mahalaga talaga, Joshua,
08:27yung early detection.
08:29Tama, kadya na Tony Joe.
08:30So, at bawal matigas ang ulo
08:32pag kami mga sintomas na
08:33kailangan na magpatingin.
08:35Well, thank you so much, Doc Paolo,
08:37sa mga halagang informasyon
08:38na ibinahagi mo sa amin ngayong umaga.
08:40Thanks, Doc.
08:40Thank you, Doc.
08:42Thank you din po,
08:43Attorney and Sir Joshua.
