00:23Malaria Awareness Month
00:30Malaria Awareness Month
01:00Anyway, Doc Villa, ano nga ba itong malaria? Kasi diba minsan nalilito yung mga tao between malaria and dengue? At
01:06paano nga ba nagkakaroon yung isang tao nito?
01:08Okay. Normal jewels na malito yung mga tao kasi nga they're caused by mosquito bites.
01:17Ang kinaibahan lang ng malaria sa dengue, and it's interesting kasi kapag akala natin na mosquito-borne disease siya, dengue
01:28agad yung pinag-uusapan.
01:29Pero hindi lahat ng sakit na nakukuha sa lamok ay dengue.
01:35Ang kinaibahan ng dalawa is that yung dengue, ang sanhinya ay isang virus.
01:41While dito sa malaria, yung pinag-uusapan natin ay parasite naman ang dahilan.
01:46At the interesting thing about malaria and dengue is magkaiba yung lamok na nagdadala sa kanila or magkaiba yung vector
01:57nila.
01:57Okay. So sa dengue, we have your Aedes mosquito na pangunahing vector.
02:03Sa malaria naman, it's your female Anopheles mosquito.
02:08So ang nangyayari, kapag nakagat tayo ng mosquito na infected ng parasite, napapasok ito, na napapasok yung parasite sa ating
02:20daluyan ng dugo, sa ating bloodstream.
02:23So ang importante sa malaria, dalawa yung kailangan natin matandaan.
02:28Una, naapektuhan dito yung atay or yung liver.
02:32And second is red blood cells.
02:35So ang nangyayari sa malaria, una pupunta siya ng atay.
02:40Doon siya magpaparami, magde-develop, magmumultiply.
02:44And then lalabas ito mula sa liver at papasok siya doon sa red blood cells.
02:49Doon sila patuloy nadadami hanggang masira yung infected red blood cells natin.
02:55Kaya yung malaria, kaya siya naging life-threatening na condition.
03:01Kasi nga, pwede siyang mag-cause ng multiple organ failure.
03:05Okay. So with that being said, Doc Villa, ano po yung mga sintomas nito?
03:09At gaano po katagal bago lumabas?
03:11At bago po ito maramdaman?
03:13I mean, in terms of yung similarity niya, meron po bang pagkakapareho din sa dengue?
03:19Yes. So anong hirap sa malaria, Sir Joshua?
03:22Sobrang similar ang sintomas niya.
03:27Not only with dengue, but with a common trangkaso na nakikita natin.
03:32Kaya minsan hindi natin naiisip na malaria na pala.
03:36Ito yung nararamdaman ko.
03:38So nakikita natin, lagnat, napaulit-ulit, na hindi nawawala.
03:47Pero later on, I'll tell you my pattern.
03:49Yung fever ng malaria, depende of course sa tipo ng malaria ng parasite na pumasok sa atin.
03:58Nagkakaroon din ang panginginig, chills.
04:01So nakikita talaga siya, hindi lamang sa dengue, kundi sa common na trangkaso.
04:06Matinding pagpapawis, even night sweats, pananakit ng ulo as well.
04:14Pananakit ng katawan.
04:15So ang importante actually na characteristic ni malaria na kailangan natin malaman, especially clinically,
04:26kasi paano natin siya madidistinguish from dengue or trangkaso.
04:33Yung una, may may tinatawag tayo na malarial paroxysism.
04:37Medyo ano siya.
04:39Pero yung malarial paroxysism, ang ibig sabihin lang nun,
04:43yung lagnat, episodes ng lagnat na nafe-feel natin or nararamdaman natin kapag may malaria,
04:49may tatlong stages yan.
04:51Una, nanginginig, may chills yung pasyente.
04:54Pangalawa, after ng chills, tumataas yung temperatura,
04:59doon na nagkakaroon ng sobrang mataas na fever.
05:02And ang pangatlo, may sweating na stage, kung saan na simulang bumababa,
05:08nagpapawis tayo, and then, uulit itong pattern na ito.
05:16Ang nangyayari, depende sa type ng parasite na pumasok sa atin,
05:22pwede itong mangyari periodically.
05:24So for example, may tinatawag tayo na plasmodium vivax.
05:29Plasmodium is yung parasite na nagkukos ng malaria.
05:33So every 48 hours, nangyayari yan.
05:36After dalawang araw, uulit ulit.
05:39For example, may isa na namang type ng plasmodium.
05:43Plasmodium malaria.
05:44Every 72 hours naman siya.
05:46So depende sa kung ano'y pumasok sa'yo,
05:50yun yung magiging fever pattern niya.
05:52But of course, hindi lahat ng pattern ay susundin to the T,
05:57yung ganong type ng timing.
05:59So, importante na malaman natin sa malaria,
06:03merong pattern ng fever na nangyayari.
06:06And yun palagi yung tinatanong namin,
06:08paano mag-distinguish, ay baka kailangan namin mag-check for malaria.
06:12So, Doc Villa, ano yung pwedeng gawin ng mga pamilya
06:15at ng mga individual para maiwasan itong malaria?
06:21Sir Jules, importante ang prevention and safety measures,
06:27especially when it comes to malaria.
06:29Kasi yung malaria, may mga lugar lang sa Pilipinas na endemic siya.
06:34Kasi, unlike yung dengue or unlike yung virus na nagkukos ng dengue,
06:41may mga certain conditions si parasite na doon lamang siya nag-thrive.
06:47So may mga lugar, may mga probinsya sa Pilipinas
06:50na mas common or mas laganak yung malaria.
06:58And I've been to one of these provinces.
07:02So before we do that, or before we go to a particular province na may malaria,
07:09ang ginawa namin, binigyan kami ng prophylactic, antibiotic,
07:15especially for malaria.
07:16So, importante na alamin yung lugar kung saan mataas yung cases ng malaria,
07:24especially kapag kayo ay magbabakasyon doon
07:27at mananatili ng mahabang panahon doon.
07:30Kasi, may binibigay na prophylaxis para doon sa malaria,
07:35para maiwasan natin siya.
07:36Kasi nga, kapag hindi natin naagapan yung malaria
07:39and hindi natin siya nagamot,
07:41pwede siyang magkaroon ng komplikasyon.
07:45Alright. Well, on that note, maraming maraming salamat po,
07:48Doc Villa, sa pagbibigay sa amin
07:49at sa ating mga ka-RSP ng kaalaman tungkol sa malaria.
07:53Thank you, Doc.
07:55Salamat po.
